Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 74123

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Lublinie
z dnia 10 maja 2002 r.
I SA/Lu 1113/01

UZASADNIENIE

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2002 r. sprawy ze skargi "Z." S.A. w C. na decyzję Izby Skarbowej w L. Ośrodek Zamiejscowy w Z. z dnia 5 września 2001 r. nr […] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 1999 r.

1) uchyla zaskarżoną decyzję

2) zasądza od Izby Skarbowej w L. Ośrodek Zamiejscowy w Z. na rzecz "Z." S.A. w C. kwotę 4 078,40 zł (cztery tysiące siedemdziesiąt osiem złotych czterdzieści groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżoną decyzją Izba Skarbowa w L. Ośrodek Zamiejscowy w Z., po rozpoznaniu odwołania "Z." S.A. w C., utrzymała w mocy decyzję Inspektora Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej w L. z dnia 12 czerwca 2001 r., określającą podatek dochodowy od osób prawnych za okres od 1 stycznia 1999 r. do 28 grudnia 1999 r., zaległość w tym podatku i odsetki od zaległości podatkowej.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Izba Skarbowa wyjaśniła, że zwiększenie należnego podatku w stosunku do wynikającego z zeznania CIT-8 o kwotę 53 917 zł było skutkiem zwiększenia przychodów o kwotę 3 086 zł, stanowiącą zasądzone od kontrahenta Spółki koszty postępowania sądowego, a to na podstawie art. 12 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 1993 r. Nr 108, poz. 482 ze zm.), zmniejszenia kosztów uzyskania przychodów o kwotę 4 712 zł, stanowiącej wydatek związany z ustanowieniem hipoteki zabezpieczającej kredyt spółki z o.o. "A.-Z." na podstawie art. 15 ust. 1 cyt. ustawy oraz zwiększenia podstawy opodatkowania o kwotę 150 780,87 zł z tytułu utraty prawa do ulgi inwestycyjnej i premii inwestycyjnej, a to wobec przeniesienia własności składników majątku, z którymi związane były odliczenia (art. 18a ust. 21 pkt 2 cyt. ustawy). W ocenie Izby, zasądzone na rzecz Spółki koszty sądowe stanowiły przychód należny, gdyż pośrednio związane były z działalnością gospodarczą. Wydatek związany z ustanowieniem hipoteki nie miał związku z przychodami Spółki "Z.", lecz spółki z o.o. "A.-Z.", a ewentualne przychody Spółki z udziału w zyskach "A.-Z." nie stanowią przychodów, o których mowa w art. 12 cyt. ustawy, lecz stanowią dochód opodatkowany na podstawie art. 22 ust. 1 cyt. ustawy. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania w kwestii skorygowanych przez Inspektora kwot, zwiększających podstawę opodatkowania z tytułu utraty prawa do ulg i premii inwestycyjnych, z odliczeń których Spółka skorzystała w 1995, 1996 i w 1997 r., Izba stwierdziła, że utrata prawa do premii inwestycyjnej odliczonej w 1996 r., dotyczącej wydatków inwestycyjnych poniesionych w 1995 r. oraz ulg inwestycyjnych odliczonych w 1996 r. i premii inwestycyjnej odliczonej w 1997 r. nastąpiła na podstawie art. 18a ust. 21 pkt 2 cyt. ustawy w związku z przeniesieniem w 1999 r. własności składników majątku objętych ulgami na rzecz Spółki "A.-Z.".

Izba wskazała, że w dacie utraty prawa do ulgi, z której Spółka skorzystała, nie obowiązywało już rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25 stycznia 1994 r. w sprawie odliczeń od dochodu wydatków inwestycyjnych oraz obniżek podatku dochodowego (Dz. U. z 1996 r. Nr 39, poz. 171 ze zm.), stąd ustalenia faktyczne nie mogły być oceniane na podstawie przepisów tego rozporządzenia. Izba wyjaśniła, że zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1996 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. Nr 137, poz. 639), podatnicy, którzy przed 1 stycznia 1997 r. ponieśli wydatki inwestycyjne i nabyli prawo do odliczeń na podstawie przepisów powyższego rozporządzenia, zachowali to prawo do czasu jego wyczerpania. Jednakże przedmiotem sporu nie było prawo do skorzystania z ulg nabytych na mocy przepisów rozporządzenia, bo te wyczerpała Spółka w latach 1995-1997, lecz zakres utraconego w 1999 r. prawa do ulgi, a ten oceniany być mógł na podstawie obowiązujących, w dacie utraty prawa, przepisów ustawy podatkowej.

W spornej sprawie w kwestii wysokości kwoty premii inwestycyjnej, do której Spółka utraciła prawo, Izba wyjaśniła, że uwzględnienie przez Spółkę przy rozliczaniu premii kwot odpisów amortyzacyjnych, stanowiło naruszenie art. 18a ust. 27 cyt. ustawy. Zgodnie z tym przepisem do premii inwestycyjnej stosuje się przepisy art. 18a ust. 21-25, natomiast uwzględnienie kwot odpisów amortyzacyjnych możliwe było jedynie na podstawie ust. 26 tego artykułu, w stosunku do wydatków inwestycyjnych, a nie premii inwestycyjnej podlegającej rozliczeniu w związku z utratą prawa do ulg.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik Spółki "Z." wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie art. 121, art. 122, art. 124 i art. 125 Ordynacji podatkowej oraz art. 12 i art. 15 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

W uzasadnieniu zarzutów podniesiono, że skarżona decyzja nie zawiera przesłanek podjętego rozstrzygnięcia, przez co rażąco narusza porządek prawny.

W piśmie procesowym zarzucono brak podstawy prawnej tej części wydanych w sprawie decyzji, która dotyczy wysokości podlegającej zwrotowi premii inwestycyjnej, wskazując, że w związku z treścią art. 4 ustawy z dnia 21 listopada 1996 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, utrata prawa do ulg inwestycyjnych nie mogła być oceniana na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 stycznia 1994 r., gdyż one już nie obowiązywały.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja podjęta została z naruszeniem art. 12 ust. 3 cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych przez uznanie zasądzonych na rzecz Spółki kosztów sądowych za przychód z działalności gospodarczej.

Przed sądem gospodarczym strony dochodzą zapłaty należności związanych z działalnością gospodarczą, przy czym należnością tą jest należność główna i świadczenia akcesoryjne. Rozstrzygnięcie o kosztach sądowych wynika z przepisów prawa cywilnego ustalających zasady ponoszenia kosztów przez strony postępowania w zależności od wyniku postępowania merytorycznego.

Obrona przez stronę swoich praw na drodze postępowania sądowego jest uprawnieniem podmiotu i nie stanowi przejawu prowadzenia działalności gospodarczej, również wówczas, gdy zmierza do zasądzenia należności powstałych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Z tego względu do zasądzonych kosztów sądowych zastosowanie powinien mieć art. 12 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

W pozostałym zakresie zarzuty skargi nie są uzasadnione.

Wbrew wywodom skargi, zarówno decyzja organu pierwszej instancji, jak i decyzja zaskarżona, wnikliwie i obszernie analizują stan faktyczny sprawy oraz wskazują konkretne przepisy ustawy mające zastosowanie przy ocenie zgromadzonego materiału dowodowego. Wskazują również przyczyny - wynikające z ustaleń faktycznych i treści przepisów - z powodu których stanowisko prezentowane przez Spółkę w toku postępowania nie mogło być zaakceptowane. Fakt odmiennej oceny spornych w sprawie kwestii nie wynikał z naruszenia zasad procedury kontrolnej i podatkowej, lecz innej interpretacji przepisów prawa.

W szczególności prawidłową była ocena, że wydatki Spółki związane z ustanowieniem na własnej nieruchomości hipoteki zabezpieczającej kredyt bankowy pobrany przez spółkę z o.o. "A.-Z." nie stanowiły kosztów uzyskania przychodów Spółki w świetle art. 15 ust. 1 cyt. ustawy. Zgodnie z tym przepisem, kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 ustawy. Dla kwalifikacji danego wydatku do kosztów uzyskania przychodów niezbędnym jest poniesienie go w celu uzyskania przychodów przez podmiot prowadzący działalność gospodarczą. Oczywistym jest, że zarówno koszty poprzedzające zawarcie umowy o kredyt bankowy, jak i koszty jego obsługi związane są z przychodami podmiotu zawierającego tę umowę i korzystającego z kredytu. Okoliczność, że Spółka była udziałowcem podmiotu, który kredyt pobrał nie zmienia faktu, że mógł on mieć związek jedynie z działalnością gospodarczą tego podmiotu i z osiąganymi przez niego przychodami.

Prawidłową była też ocena, że skutki utraty przez Spółkę prawa do odliczeń z tytułu wydatków inwestycyjnych i premii inwestycyjnej rozpatrywać należało na podstawie art. 18a ust. 21-27 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, bowiem utrata tego prawa nastąpiła w 1999 r., w związku z przeniesieniem własności składników majątku, których dotyczyły odliczenia od podstawy opodatkowania. Okoliczności powodujące utratę prawa do ulg inwestycyjnych były w sprawie poza sporem. Poza sporem była również wysokość kwoty, o którą Spółka zwiększyła podstawę opodatkowania z tytułu utraty prawa do odliczenia wydatków inwestycyjnych. Zgodnie z art. 18a ust. 26 cyt. ustawy, rozliczenie wydatków inwestycyjnych uwzględniało kwotę odpisów amortyzacyjnych nie uznaną za koszt uzyskania przychodów w związku z dokonanym odliczeniem tych wydatków.

W decyzjach obu organów wskazano, że w związku z treścią art. 18a ust. 27 cyt. ustawy, do rozliczenia odliczonej premii inwestycyjnej nie ma zastosowania art. 18a ust. 26, pozwalający na zmniejszenie zwracanej premii o kwoty odpisów amortyzacyjnych, bowiem do rozliczenia premii inwestycyjnej stosuje się wyłącznie ust. 21-25 art. 18a, i zasada ta wynika wprost z treści wskazanego art. 18a ust. 27 ustawy.

Wbrew twierdzeniom zawartym w piśmie procesowym, podstawę prawną dla oceny prawidłowości obliczenia podstawy opodatkowania za 1999 r., w zakresie utraconego przez Spółkę prawa do ulgi inwestycyjnej, stanowiły powołane w decyzjach przepisy art. 18a ust. 21 pkt 2, art. 18a ust. 25, ust. 26 i ust. 27 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, a nie przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 stycznia 1994 r. Organy orzekające w sprawie zasadnie stwierdziły, że w świetle art. 6 ust. 1 (a nie powołanego w piśmie art. 4, który dotyczył odliczeń wydatków na budowę budynku mieszkalnego z lokalami na wynajem) ustawy z dnia 21 listopada 1996 r. (Dz. U. Nr 137, poz. 639), utrata prawa do ulgi inwestycyjnej - odliczonych wydatków i premii - oceniana jest na podstawie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, a nie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 stycznia 1994 r. Powołany w piśmie procesowym wyrok NSA - sygn. akt I SA/Łd 383/96 również akceptuje zasadę, że przepisy uchylonego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 stycznia 1994 r. mogą być stosowane wyłącznie do podatników, którzy nie wyczerpali do dnia 1 stycznia 1997 r. prawa do odliczeń wydatków i obniżek dodatkowych (premii), nabytego na podstawie rozporządzenia. W sprawie bezspornym jednak było, że Spółka z prawa tego skorzystała.

Izba Skarbowa zasadnie również wskazała, że wniosek Spółki o powołanie biegłego z zakresu rachunkowości, w celu wyjaśnienia zasad obliczania premii inwestycyjnej zwiększającej podstawę opodatkowania był bezzasadny w świetle art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej, bowiem w sprawie nie były konieczne wiadomości specjalne, a interpretacja przepisów podatkowych dokonywana jest przez organy uprawnione do wydawania w tym przedmiocie decyzji.

Z tych względów, na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 oraz art. 55 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. z 1995 r. Nr 74, poz. 368 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.