Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 751798

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi
z dnia 10 września 2010 r.
I SA/Łd 92/10

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Cezary Koziński.

Sędziowie WSA: Joanna Tarno (spr.), Tomasz Adamczyk.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I po rozpoznaniu w dniu 10 września 2010 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia 2007 r. do listopada 2007 r. oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) r., nr (...), Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. określił M. W. zobowiązane podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do listopada 2007 r.

Zaskarżoną decyzją z dnia (...) r., nr (...), Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. uchylił decyzję pierwszej instancji w części dotyczącej określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące: kwiecień, wrzesień i październik 2007 r. i określił to zobowiązanie w innych kwotach, a w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję Dyrektora UKS.

W 2007 r. Magdalena W. prowadziła działalność gospodarczą pod nazwą A., której faktycznym przedmiotem była odpłatna dostawa używanych samochodów osobowych, uprzednio nabytych w kraju lub w Niemczech, w ramach wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów.

W toku postępowania kontrolnego organ pierwszej instancji ustalił, że w 26 przypadkach sprzedaży, na wystawionych fakturach VAT marża i fakturach VAT strona zaniżyła wartość sprzedanych samochodów w stosunku do ceny rzeczywistej, zaniżając tym samym podstawę opodatkowania oraz podatek należny.

Na podstawie art. 193 § 1, § 2 i § 4 Ordynacji podatkowej Dyrektor UKS stwierdził nierzetelność ewidencji prowadzonych przez podatniczkę, ale na podstawie art. 23 § 2 tej ustawy odstąpił od określenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania, ponieważ uznał, że dane zawarte w księgach podatkowych oraz dowody uzyskane w toku postępowania kontrolnego pozwalają na określenie podstawy opodatkowania bez konieczności odwoływania się do metod szacunkowych.

Organ zakwestionował następujące faktury dotyczące 2007 r.:

-

z 15 stycznia, nr 5/07, wystawioną dla A. i T. H., na sprzedaż samochodu Peugeot 106, pój. 1,1, rok produkcji 2003, cena brutto 900,00 zł. Alicja H. przesłuchana w toku postępowania kontrolnego w dniu 15 kwietnia 2009 r. zeznała, że za samochód zapłaciła kwotę 12.900,00 zł. Powiedziała, że myślała, iż kwota 900,00 zł, która widnieje na fakturze odzwierciedla zysk firmy "A.". Samochód został ubezpieczony polisą AC od wartości 14.000,00 zł. Organ I instancji stwierdził zatem, że podatniczka sprzedała auto za kwotę 12.900,00 zł.;

-

z 2 lutego, nr 9/07, wystawioną dla D. i M. M., na sprzedaż samochodu BMW 320, pój. 2,0, rok produkcji 1997, wartość brutto 1.000,00 zł. Przesłuchany w dniu 1 kwietnia 2009 r. D. M. zeznał, że za nabyte auto zapłacił 12.500,00 - 15.000,00 zł. Na pewno nie była to kwota 1.000,00 zł. Ponadto z przedłożonej umowy sprzedaży tego samochodu wynika, że w dniu 8 sierpnia 2007 r. świadek sprzedał go za kwotę 11.500,00 zł. Organ pierwszej instancji uznał, że podatniczka sprzedała auto za 12.500,00 zł;

-

z 3 lutego, nr 10/07, wystawioną dla W. L. na sprzedaż samochodu marki VW Golf, pój. 1,4, rok produkcji 2001, wartość brutto 1.200,00 zł W. Leszczyński przesłuchany w dniu 16 kwietnia 2009 r. zeznał, że za samochód zapłacił 18.000,00 zł. Jak przyjechał do domu zadzwonił do M. W., w celu wyjaśnienia rozbieżności kwoty widniejącej na fakturze. W odpowiedzi podatniczka wyjaśniła, że kwota wpisana na fakturze nie ma dla niego żadnego znaczenia. Świadek dodał ponadto, że po otrzymaniu wezwania na przesłuchanie strona kilkakrotnie do niego dzwoniła i namawiała, aby zeznał, że za samochód zapłacił kwotę wpisaną na fakturze. Organ uznał, że strona zbyła auto za kwotę 18.000,00 zł;

-

z 16 lutego, nr 13/07, na sprzedaż samochodu marki VW Passat 1,9 TDI, rok produkcji 2002, wartość brutto 1.200,00 zł, wystawioną dla Sebastiana Madeja, który przesłuchany w dniu 1 kwietnia 2009 r., zeznał, że za samochód zapłacił około 32.000,00 zł i wartość tę przyjął organ;

-

z 16 lutego, nr 14/07, wystawioną dla firmy B. na sprzedaż samochodu marki VW Passat 1,9 TDI, rok produkcji 2001, wartość brutto 13.000,00 zł. Przesłuchany w dniu 1 kwietnia 2009 r. świadek zeznał, że za samochód zapłacił 34.000,00 zł i tę wartość przyjął organ;

-

z dnia 9 marca, nr 21/07, wystawioną dla M. i G. Ch., na sprzedaż samochodu marki Chrysler Neon, poj. 1,8, rok produkcji 1998, wartość brutto 6.000,00 zł. Przesłuchany w dniu 2 kwietnia 2009 r. M. Ch. wskazał, że za samochód zapłacił 10.000,00 zł i wartość tę przyjął organ;

-

z 10 marca, nr 23/07, wystawioną dla M. Zawady na sprzedaż samochodu VW Passat 1,8, rok produkcji 1994, wartość brutto 4.400,00 zł. Przesłuchany w dniu 2 kwietnia 2009 r., świadek zeznał, że zakupił auto za kwotę w granicach 8.000,00 zł - 9.000,00 zł. Organ przyjął wartość 8.000,00 zł; z 16 kwietnia, nr 33/07, wystawioną dla A. i M. M. na sprzedaż samochodu marki Ford Mondeo 1,8, rok produkcji 1997, wartość brutto 2.600,00 zł. Przesłuchany w dniu 2 kwietnia 2009 r. A. M. zeznał, że za samochód zapłacił 9.500,00 zł. Ponadto oświadczył, że na zakup auta otrzymał kredyt w kwocie 10.800,00 zł w Banku A. Bank ten przelał na konto M. W. kwotę 10.800,00 zł, a ona zwróciła świadkowi kwotę 1.300,00 zł W dniu 9 września 2008 r. świadek otrzymał od strony dowód KW z datą 17 kwietnia 2008 r., z którego wynikało, że podatniczka zwróciła mu kwotę 8.200,00 zł, a nie 1.300,00 zł; ponadto strona nakłaniała do składania fałszywych zeznań. Organ stwierdził, że podatniczka sprzedała auto za kwotę 9.500,00 zł;

-

z 23 kwietnia, nr 34/07, wystawioną dla K. M. na sprzedaż samochodu Ford Fiesta pój. 1,1, rok produkcji 1995, wartość brutto 2.600,00 zł K. Misztela przesłuchana w toku postępowania przygotowawczego zeznała, że za samochód zapłaciła gotówką kwotę 6.200,00 zł i na tę wartość ubezpieczyła samochód w ramach polisy AC. Kwotę tę przyjął organ pierwszej instancji;

-

z dnia 23 kwietnia, nr 35/07, wystawioną dla M. K., na sprzedaż samochodu marki Audi A4, pój. 1,6, rok produkcji 1997, wartość brutto 8.800,00 zł. Przesłuchany M. K. w dniu 3 kwietnia 2009 r. zeznał, że za samochód zapłacił ok. 18.000,00 zł i taką wartość przyjął organ;

-

z 23 kwietnia, nr 36/07, wystawioną dla B. i I. K. na sprzedaż samochodu marki Renault Clio, pój. 1,2, rok produkcji 1995, wartość brutto 4.400,00 zł. Przesłuchany w dniu 3 kwietnia 2009 r. B. K. zeznał, że za samochód zapłacił 6.500,00 zł, co przyjął organ;

-

z 30 kwietnia, nr 41/07, wystawioną dla P. W., na sprzedaż samochodu marki VW Golf, pój. 1,6, rok produkcji 1992, wartość brutto 1.200,00 zł Świadek przesłuchany w dniu 3 kwietnia 2009 r. zeznał, że za auto zapłacił 5.200,00 zł, co przyjął organ;

-

z dnia 2 maja, nr 44/07, wystawioną dla P.H.U "C.", na sprzedaż samochodu marki Mercedes Vito 2,3 TDI, rok produkcji 1998, wartość brutto 15.800,00 zł. Nabywca przesłuchany w toku postępowania przygotowawczego zeznał, że za samochód zapłacił 16.000,00 zł, co przyjął organ,

-

z 10 czerwca, nr 56/07, wystawioną dla S. i R. P. na sprzedaż samochodu marki Opel Astra 1,8, rok produkcji 1992, wartość brutto 2.400,00 zł. Przesłuchany w dniu 6 kwietnia 2009 r. R. P. zeznał, że za samochód zapłacił 4.800,00 zł, co potwierdził także przesłuchany w tym samym dniu S. P. Organ przyjął kwotę 4.800,00 zł;

-

z 22 czerwca, nr 60/07, wystawioną dla Andrzeja Sz. na sprzedaż samochodu marki Ford Fiesta 1,1, rok produkcji 1994, wartość brutto 1.100,00 zł. Przesłuchany w dniu 6 kwietnia 2009 r. świadek zeznał, że zapłacił 5.000,00 zł, co przyjął organ. Na samochód wziął kredyt w wysokości 3.200,00 zł, a pozostałą kwotę dopłacił gotówką;

-

z 22 czerwca, nr 61/07, wystawioną dla R. K. na sprzedaż samochodu Ford Fiesta 1,1, rok produkcji 1994, wartość brutto 2.500,00 zł. Przesłuchany w toku postępowania przygotowawczego świadek zeznał, że za samochód zapłacił 5.300,00 zł, co przyjął organ;

-

z 1 lipca, nr 66/07, wystawioną dla S. i A. i O.na sprzedaż samochodu marki Fiat Marea 1,6, rok produkcji 1998, wartość brutto 1.500,00 zł. Zgodnie z zeznaniami S. O. cena, za którą on nabył auto wynosiła 10.000,00 zł i taką wartość przyjął organ;

-

z 23 lipca, nr 74/07, wystawioną dla B. i J. M. na sprzedaż samochodu marki Mercedes A140, pój. 1,4, rok produkcji 1998, wartość brutto 4.700,00 zł. Według zeznań świadka J. M., na nabycie auta od firmy "A." otrzymał kredyt w Bank A. Bank przelał na konto strony 14.500,00 zł, a pozostałą kwotę 5.000,00 zł świadek zapłacił gotówką. Organ przyjął, że podatniczka sprzedała auto za 19.500,00 zł;

-

z 21 sierpnia, nr 83/07, wystawioną dla M. K., na sprzedaż samochodu marki Opel Vectra 2,0, rok produkcji 2001, wartość brutto 12.700,00 zł Świadek zeznał, że na zakup auta wziął kredyt w banku, a część pieniędzy przekazał właścicielce gotówką, ale nie pamięta dokładnie ile. Z przedłożonej umowy kredytowej wynika wartość sprzedaży pojazdu 26.500,00 zł. Wpłata własna kredytobiorcy wyniosła 5.300,00 zł, a pozostałą różnicę 21.200,00 zł bank przelał na konto firmy podatniczki. Organ stwierdził, że podatniczka sprzedała auto za kwotę 26.500,00 zł;

-

z 27sierpnia, nr 87/07, wystawioną dla M. K., na sprzedaż samochodu Opel Vectra 1,9, rok produkcji 2004, wartość brutto 20.500,00 zł. Przesłuchany świadek w dniu 7 kwietnia2009 r. zeznał, że za auto zapłacił 48.800,00 zł i na taką wartość dokonał ubezpieczenia AC. Część pieniędzy w wysokości 35.000,00 zł zapłacił gotówką, a pozostała kwota 13.800,00 zł pochodziła z kredytu. Organ przyjął wartość 48.800,00 zł;

-

z 4 września, nr 95/07, wystawioną dla B. M., na sprzedaż samochodu Fiat Ducato pój. 2,0, rok produkcji 2004, wartość brutto 30.400,00 zł B. M. nie stawił się na przesłuchanie z powodu pobytu za granicą. W jego imieniu zgłosiła się matka A. M., która zeznała, że syn nabył auto za środki z kredytu. Z przedłożonej umowy kredytowej wynikało, że samochód kosztował 35.000,00 zł i wartość tę przyjął organ;

-

z 24 września, nr 101/07, wystawioną dla R. i A. K. na sprzedaż samochodu Fiat Marea 1,6, rok produkcji 1999, wartość brutto 3.800,00 zł Świadek zeznał, że za auto zapłacił 3.800,00 zł oraz dodatkowo zostawił w rozliczeniu swoje auto, które wycenił na kwotę 7.000,00 zł. Pozostawione w rozliczeniu auto strona sprzedała za 5.100,00 zł. Organ stwierdził, że podatniczka sprzedała auto za 10.800,00 zł;

-

z 28 września, nr 104/07, wystawioną dla A. W., na sprzedaż samochodu Kia Clarus pój. 2,0, rok produkcji 1997, wartość brutto 4.700,00 zł Świadek zeznał, że auto kupił za 7.500,00 zł i wartość tę przyjął organ;

-

z 1 października, nr 105/07, wystawioną dla M. i K. M., na sprzedaż samochodu marki Audi A6, poj. 2,5 TDI, rok produkcji 1996, wartość brutto 2.800,00 zł Świadek M. M. zeznał, że za auto zapłacił ok. 23.000,00 zł, co przyjął organ;

-

z 9 października, nr 110/07, wystawioną dla P. Cz., na sprzedaż samochodu marki Opel Vectra, poj. 2,2D, rok produkcji 2003, wartość brutto 4.900,00 zł Świadek zeznał, że auto kupił za 42.000,00 zł, co przyjął organ;

-

z 11 października, nr 119/07, wystawioną dla W. P. na sprzedaż samochodu Hyundai Lantra 1,6, rok produkcji 1998, wartość brutto 600,00 zł, Świadek zeznała, że za auto zapłaciła 6.300,00 zł i taką kwotę przyjął organ.

W odwołaniu pełnomocnik skarżącej zarzucił organowi pierwszej instancji naruszenie zasad postępowania podatkowego i wniósł o przeprowadzenie dowodu na okoliczność cen zakupu pojazdów na terenie Niemiec, w oparciu o ceny rynkowe pojazdów zawarte w oficjalnym katalogu Schwacke lub innym publikatorze zawierającym ceny rynkowe pojazdów w Niemczech. Pełnomocnik zarzucił ponadto brak sporządzenia protokołu z badania ksiąg na podstawie art. 193 § 6 Ordynacji podatkowej, a także uznał za sprzeczne z prawem przyjęcie za dowód zeznań świadków z postępowania przygotowawczego, prowadzonego na mocy ustawy Kodeks karny oraz zeznań świadka M. M. złożonych w toku postępowania kontrolnego, jednakże bez uprzedniego powiadomienia strony.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Dyrektor Izby Skarbowej wskazał na art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "ustawa o VAT", zgodnie z którym opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Przy czym jak wynika z przepisu art. 7 ust. 1 tej ustawy, przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzenia towarami jak właściciel.

W myśl art. 19 ust. 1 ustawy o VAT obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wydania towaru lub wykonania usługi, z zastrzeżeniem ust. 2-21, art. 14 ust. 6, art. 20 i art. 21 ust. 1.

Na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o VAT podstawą opodatkowania jest obrót, z zastrzeżeniem ust. 2-22, art. 30-32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4. Obrotem jest kwota należna z tytułu sprzedaży pomniejszona o kwotę należnego podatku. Kwota należna obejmuje całość świadczenia należnego od nabywcy.

Zgodnie z art. 120 ust. 4 tej ustawy, w przypadku podatnika wykonującego czynności polegające na dostawie towarów używanych, dzieł sztuki, przedmiotów kolekcjonerskich lub antyków nabytych uprzednio przez tego podatnika dla celów prowadzonej działalności lub importowanych w celu odsprzedaży, podstawą opodatkowania podatkiem jest marża stanowiąca różnicę między całkowitą kwotą, którą ma zapłacić nabywca towaru, a kwotą nabycia, pomniejszona o kwotę podatku.

Dyrektor Izby Skarbowej wystąpił do organu pierwszej instancji o uzupełnienie materiału dowodowego. Organ przeprowadził dodatkowe dowody z zeznań następujących świadków: matki K. M. - k.m., M. M., S. P. i R. K.

Organ ustalił, że świadek B. M. wraz z matką wyjechali za granicę. Mieszkanie w P. T. zostało wynajęte osobom trzecim, które nie mają kontaktu z właścicielami. W tej sytuacji organ odwoławczy postanowił odstąpić od zakwestionowania wartości transakcji sprzedaży udokumentowanej fakturą VAT nr 95/07 z 4 września 2007 r.

W odniesieniu do faktury VAT z 24 września 2007 r., wystawionej dla A. K. organ odwoławczy przyjął cenę 8.900,00 zł (3.800,00 zł + 5.100,00 zł). A. K. oświadczył bowiem, że za samochód zapłacił gotówką 3.800,00 zł i pozostawił w rozliczeniu swoje auto, które zostało sprzedane przez podatniczkę za 5.100,00 zł.

Organ odwoławczy stwierdził ponadto, że następujący nabywcy w sposób niejednoznaczny określili ceny samochodów: D. M., S. M., M. Z., M. K., M. M. Dyrektor IS zwrócił uwagę na inne dowody zgromadzone przez organ pierwszej instancji: umowy kredytowe, polisy ubezpieczeniowe, umowy sprzedaży samochodów uprzednio nabytych w firmie "A." oraz dane o najniższych wartościach rynkowych używanych samochodów osobowych wynikające z opracowania Wydawnictwa Stowarzyszenia Rzeczoznawców Samochodowych "EKSPERTMOT" i Spółki Akcyjnej Eksperci Techniczo-Motoryzacyjni "Rzeczoznawcy-PZM" -"Notowania Ogólnopolskie". Analiza tych dowodów miała znaczenie dla wyeliminowania wszelkich wątpliwości gdy świadkowie określili wartość nabywanych pojazdów posługując się wyrażeniami: "około", "w granicach".

W przypadku transakcji udokumentowanej fakturą z 2 lutego 2007 r., nr 9/07, na podstawie zeznań świadka D. M., który wskazał, że zapłacił w granicach od 12.500,00 zł do 15.000,00 zł - Dyrektor IS uznał za zasadne ustalenie organu pierwszej instancji, że podatniczka sprzedała auto za kwotę 12.500,00 zł, gdyż najniższa cena rynkowa wynikająca z katalogu dla wskazanego typu pojazdu wynosi 15.850,00 zł.

Organ odwoławczy zaaprobował również ustalenie Dyrektora UKS dotyczące transakcji z dnia 16 lutego 2007 r. udokumentowanej fakturą nr 13/07., wystawioną dla S. M., który stwierdził, że za auto zapłacił około 32.000,00 zł, gdyż najniższa cena rynkowa z katalogu wynosi 36.300,00 zł.

Analogiczne stanowisko organ odwoławczy wyraził także co do kwoty 8.000,00 zł dla sprzedaży z dnia 10 marca 2007 r. udokumentowanej fakturą nr 23/07, gdyż cena rynkowa wynikająca z katalogu wynosi 8.050,00 zł. Nabywca auta M. Z. wskazał, że za auto zapłacił kwotę w granicach 8.000,00 zł - 9.000,00 zł.

Odnośnie faktury z 23 kwietnia 2007 r., nr 35/07 M. K. zeznał, że zapłacił ok. 18.000,00 zł, a nie jak wynikało z faktury - 8.800,00 zł. Najniższa cena rynkowa z katalogu wynosi 17.550 zł i taką cenę przyjął organ odwoławczy.

Co do faktury z 1 października 2007 r. nr 105/07 świadek M. M. powtórnie przesłuchany w dniu 30 września 2009 r., zeznał, że samochód nabył za kwotę ok. 23.000,00 zł. Najniższa cena rynkowa dla tego typu pojazdu, według katalogu wynosi 17.500 zł i do takiej kwoty zmniejszył organ odwoławczy wartość przyjętą przez Dyrektora UKS.

Zdaniem Dyrektora IS zgromadzone dowody z zeznań świadków, umów kredytowych i umów ubezpieczeniowych potwierdzają fakt zaniżania wartości sprzedaży aut przez podatniczkę. Działania podatniczki były ukierunkowane na zmniejszanie obciążeń podatkowych. Świadkowie podawali, że przed ich przesłuchaniami podatniczka kontaktowała się z nimi, próbując ich nakłonić do składania fałszywych zeznań odnośnie cen nabycia aut. Z zeznań świadków wynika ponadto, że nabywając auta nie zwracali uwagi na kwoty wykazane na fakturach, często z tego powodu, że wraz z fakturami otrzymywali plik innych dokumentów niezbędnych do rejestracji aut.

M. W. nie wyraziła zgody na przesłuchanie. W dniu 13 stycznia 2009 r. oświadczyła, że nie wie skąd wynikają różnice pomiędzy fakturami sprzedaży a zeznaniami świadków.

Organ nie uwzględnił wniosku strony o ustalenie kwot nabycia samochodów w oparciu o ceny rynkowe zawarte w oficjalnym katalogu Schwacke lub innym niemieckim publikatorze, gdyż podatniczka nie przedstawiła dowodów potwierdzających dokonanie zapłaty za nabywane samochody za granicą w kwotach wyższych niż wynika to z dokumentów podpisanych przez zagranicznego dostawcę. Ponadto kwoty wskazane w tych dokumentach były podstawą deklaracji dotyczących nabycia wewnątrzwspólnotowego oraz miesięcznych deklaracji dla podatku akcyzowego składanych polskim organom celnym.

Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że na podstawie art. 290 § 5 Ordynacji podatkowej organ pierwszej instancji dokonał oceny rzetelności ksiąg podatniczki w protokole z kontroli z dnia 29 kwietnia 2009 r. W tym przypadku nie sporządza się odrębnego protokołu badania ksiąg, o którym mowa w art. 193 § 6. W konkluzji protokołu z kontroli nie zostało zawarte twierdzenie o nierzetelności ewidencji VAT. W ocenie organu odwoławczego brak takiego twierdzenia pozostaje bez wpływu na wynik postępowania podatkowego, tym bardziej, że na podstawie art. 23 § 2 Ordynacji podatkowej organy podatkowe odstąpiły od szacowania podstawy opodatkowania. Ponadto, strona skorzystała z prawa do złożenia zastrzeżeń do protokołu na podstawie art. 291 § 1 Ordynacji podatkowej.

Decyzja Dyrektora Izby Skarbowej została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. przez pełnomocnika M. W., który zarzucił organowi naruszenia: art. 121 § 1, art. 122 i 123 § 1 Ordynacji podatkowej, a także naruszenie art. 180 § 1, art. 187 § 1 art. 188, oraz art. 193 § 4 i 6 tej ustawy poprzez nie podjęcie działań mających na celu ustalenie stanu faktycznego, wadliwość powziętych ustaleń faktycznych, niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności oraz bezpodstawne nieuwzględnienie wniosków dowodowych strony.

W uzasadnieniu podniesiono m.in., że chociaż organ nie dokonał oszacowania podstawy opodatkowania, ustalenia kontroli i wydana decyzja w sposób rażący wydają się nieprawdopodobne i odbiegają od stanu rzeczywistego. Spowodowane jest to przyjęciem za zgodne ze stanem rzeczywistym kwot sprzedaży pojazdów, jakie wynikają z zeznań świadków i jednocześnie zaniedbaniem ustalenia, czy kwoty zakupu samochodów przez skarżącą na terenie Niemiec zgadzają się ze stanem rzeczywistym. Jeżeli bowiem przyjąć, że ceny sprzedaży samochodów były dużo wyższe, a pojazdy były w dobrym stanie, to od razu rodzi się podejrzenie, że także kwoty zakupu pojazdów w Niemczech musiały być wyższe.

Fakt, że w 2007 r. na podstawie uzyskanych w Niemczech dowodów zakupu pojazdów skarżąca złożyła wszelkiego rodzaju zeznania podatkowe, nie świadczy automatycznie, że wskazane kwoty zakupu są prawidłowe, jeżeli na podstawie innych dowodów powstały, co do tego wątpliwości.

Wydając zaskarżoną decyzję w zakresie, w którym uchylono decyzję organu pierwszej instancji Dyrektor Izby Skarbowej zamiast nieprecyzyjnych zeznań świadków kierował się wartością rynkową pojazdów. W związku z tym niezrozumiałe jest unikanie określenia kwot zakupu pojazdów na terenie Niemiec według ich cen rynkowych.

Na potwierdzenie swojego stanowiska strona skarżąca powołała się na orzecznictwo sądów administracyjnych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga jest bezzasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Przedmiot sporu powstałego w wyniku wniesienia skargi w niniejszej sprawie, w istocie sprowadza się do ustalenia jakie kwoty zapłaciła skarżąca kontrahentom niemieckim z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodów, które następnie sprzedawała swoim klientom. Zdaniem podatniczki ceny rzeczywiste były wyższe od kwot podanych w fakturach wystawionych przez niemieckich sprzedawców, a tym samym wyższe od wartości zaewidencjonowanych przez stronę na podstawie art. 109 ust. 3 ustawy o VAT.

Przepis ten wskazany w protokole kontroli z dnia 29 kwietnia 2009 r. (s. 15), a także w podstawie prawnej decyzji obu instancji, zobowiązuje podatników do prowadzenia ewidencji zawierającej: kwoty określone w art. 90, dane niezbędne do określenia przedmiotu i podstawy opodatkowania, wysokość podatku należnego, kwoty podatku naliczonego obniżające kwotę podatku należnego oraz kwotę podlegającą wpłacie do urzędu skarbowego lub zwrotowi z tego urzędu oraz inne dane służące do prawidłowego sporządzenia deklaracji podatkowej.

W myśl art. 290 § 5 Ordynacji podatkowej w protokole kontroli mogą być zawarte również ustalenia dotyczące badania ksiąg w zakresie przewidzianym w art. 193. W tym przypadku nie sporządza się odrębnego protokołu badania ksiąg, o którym mowa w art. 193 § 6.

Sytuacja taka miała miejsce w omawianym przypadku, co automatycznie wyłącza obowiązek sporządzenia odrębnego protokołu badania ksiąg, jak trafnie wyjaśnił organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji (s. 14).

W rozpoznawanej sprawie organ kontroli skarbowej dokonał badania ksiąg w protokole kontroli. Na 16 stronie tego protokołu organ stwierdził, że w prowadzonej ewidencji (rejestrze "VAT marża") podatniczka zaniżyła podstawę opodatkowania, co świadczy o nierzetelności ksiąg podatkowych za 2007 r. w zakresie określenia kwot marży i podatku należnego. Dlatego na podstawie art. 193 § 4 Ordynacji podatkowej organ nie uznał za dowód ewidencji VAT prowadzonej przez skarżącą. Zastosowanie tego przepisu w decyzji organu pierwszej instancji i wyjaśnienie prawidłowości takiego działania zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie budzi zastrzeżeń Sądu.

W przedmiotowej sprawie organy podatkowe odstąpiły od szacowania podstawy opodatkowania, gdyż uznały, że dane wynikające z ewidencji sprzedaży VAT uzupełnione dowodami w postaci przesłuchań świadków, pozwalają na określenie podstawy opodatkowania. Umocowanie do takiego działania daje art. 23 § 2 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ podatkowy odstąpi od określenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania, jeżeli dane wynikające z ksiąg podatkowych, uzupełnione dowodami uzyskanymi w toku postępowania, pozwalają na określenie podstawy opodatkowania.

Opierając się na zeznaniach świadków, weryfikowanych w oparciu dane wynikające z publikacji Wydawnictwa Stowarzyszenia Rzeczoznawców Samochodowych "EKSPERTMOT" i Spółki Akcyjnej Eksperci Techniczo-Motoryzacyjni "Rzeczoznawcy-PZM" - "Notowania Ogólnopolskie", organ wykazał, że skarżąca dokonując sprzedaży samochodów swoim klientom zaniżyła ich wartość w stosunku do ceny rzeczywistej. W postępowaniu odwoławczym wartości przyjęte przez Dyrektora UKS do określenia zobowiązania podatkowego za poszczególne okresy rozliczeniowe, zostały w pewnym zakresie skorygowane na korzyść strony. W każdym przypadku gdy świadkowie podawali kwoty przybliżone, Dyrektor IS rozstrzygając tę kwestię przy pomocy innych dowodów, przyjmował wersję bardziej korzystną dla podatniczki. Dotyczyło to sytuacji gdy przesłuchani w charakterze świadków nabywcy samochodów (D. M., S. M., M. Z., M. K., M. M.) w sposób niejednoznaczny określili ceny samochodów. A w jednym przypadku (faktura VAT z 4 września 2007 r., nr 95/07), gdy nie można było skontaktować się z nabywcą, organ odwoławczy odstąpił od zakwestionowania wartości transakcji sprzedaży.

W rozpoznawane sprawie podstawowe znaczenie dla ustalenia wartości samochodów sprzedawanych przez skarżącą miały zeznania przesłuchanych świadków, a także umowy kredytowe i polisy ubezpieczeniowe, zawierane przez nich w związku z nabyciem samochodów. Natomiast dane wynikające z wymienionych publikacji miały jedynie charakter uzupełniający, umożliwiający ocenę wiarygodności zeznań świadków. Skarżąca co do zasady nie kwestionuje tych dowodów, dąży jedynie do przyjęcia innej wysokości wydatków, które poniosła na zakup samochodów w Niemczech niż wynika to z faktur wystawionych przez zagranicznych kontrahentów. Podatniczka wykonuje bowiem czynności polegające na dostawie towarów używanych, stąd na podstawie art. 120 ust. 4 ustawy o VAT w rozpoznawanej sprawie podstawą opodatkowania jest marża stanowiąca różnicę między całkowitą kwotą, którą ma zapłacić nabywca towaru, a kwotą nabycia, pomniejszona o kwotę podatku.

Skarżąca twierdzi, że ceny które faktycznie płaciła kontrahentom niemieckim były wyższe od cen, które zostały podane w wystawionych przez nich fakturach. Na tę okoliczność nie przedstawia jednak żadnych wiarygodnych dowodów, wnioskując jedynie, aby zamiast kwot wynikających z tych faktur przyjąć dane wynikające z katalogu Schwacke lub innego publikatora zawierającego ceny rynkowe pojazdów w Niemczech.

Zgodnie z art. 180 Ordynacji podatkowej jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W myśl art. 188 Ordynacji podatkowej żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem.

Zdaniem Sądu nieuwzględnienie wniosku dowodowego strony jest dopuszczalne, gdy dana czynność samodzielnie nie może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a strona nie wskazuje żadnych innych dowodów, które w zestawieniu z dowodem wnioskowanym mogą mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W omawianym przypadku oznacza to, że skoro cena rynkowa pojazdu wskazana w katalogu niemieckim nie jest ceną powszechnie obowiązującą, to nie może ona stanowić wiarygodnego dowodu przesądzającego o cenie sprzedaży wszystkich samochodów określonej marki i rocznika. Jeżeli zatem cena z katalogu ma stanowić jedyny dowód na poparcie twierdzeń podatniczki, to przeprowadzanie tego dowodu jest bezcelowe, gdyż nie daje żadnej pewności co do ceny, która została faktycznie uiszczona.

W ocenie Sądu fragmenty uzasadnień wyroków cytowanych w skardze nie potwierdzają stanowiska strony skarżącej, gdyż dotyczą zasadności przeprowadzania dowodów istotnych, tj. takich które mogą mieć wpływ na rozstrzygniecie sprawy.

Słusznie zatem uznały organy obu instancji, że dane wynikające z katalogów, na które wskazuje skarżąca, nie stanowią wystarczającego dowodu do przyjęcia, że wydatki skarżącej poniesione na zakup samochodów za granicą były większe niż to wynika z dokumentów przedłożonych do kontroli. Pogląd taki jest tym bardziej uzasadniony, że w innych postępowaniach przed organami celnymi skarżąca posługiwała się wartościami wynikającymi z tych dokumentów, uznając je za prawidłowe.

W tej sytuacji należy stwierdzić, że odmawiając przeprowadzenia dowodu z niemieckich katalogów organy nie dopuściły się zarzucanego w skardze naruszenia art. 180 § 1 i art. 188 Ordynacji podatkowej.

W postępowaniu podatkowym organ może wykorzystać dowodowo również materiały zgromadzone w innych postępowaniach (na co zezwala art. 181 Ordynacji podatkowej) w tym zarówno podatkowych, jak i administracyjnych oraz karnych albo w postępowaniach w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe. Protokoły z takich czynności stanowią dowód z dokumentów. W rozpoznawanym przypadku zostały włączone do akt sprawy protokoły z przesłuchania świadków przeprowadzone w innym postępowaniu, co w świetle art. 181 Ordynacji podatkowej należy uznać za dopuszczalne. Oprócz tego w postępowaniu podatkowym niniejszej sprawy przeprowadzono szereg dowodów (głównie z zeznań świadków) szczegółowo wymienionych w decyzjach obu instancji.

Zgodnie z art. 191 Ordynacji podatkowej organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zasada swobodnej oceny dowodów określona w tym przepisie jest podstawową regułą, która wytycza przebieg postępowania dowodowego. W ocenie Sądu szczegółowa ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, dokonana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jest logiczna i spójna. Swobodna ocena dowodów oznacza, że organ podatkowy według swej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania, ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych oraz wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne. Rozpatrzeniu podlegają więc nie tylko poszczególne dowody odrębnie, ale wszystkie dowody we wzajemnej łączności. Istotny staje się zatem tzw. punkt widzenia, który w rozpatrywanej sprawie jest przejrzysty i klarowny.

Sąd nie dopatrzył się także uchybienia zasadzie zaufania wynikającej z art. 121 Ordynacji podatkowej, gdyż nie stanowi o tym przyjęcie rozstrzygnięcia odmiennego od oczekiwanego przez podatnika, w sytuacji, gdy organ prawidłowo zebrał materiał dowodowy oraz wskazał i wyjaśnił zastosowaną podstawę prawną. Nie naruszono także zasady prawdy obiektywnej (art. 122 Ordynacji podatkowej), gdyż z akt sprawy wynika, że organ podjął niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Stronie i jej pełnomocnikowi zapewniono czynny udział w każdym stadium postępowania (art. 123 Ordynacji podatkowej).

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.