Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2979035

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi
z dnia 28 kwietnia 2020 r.
I SA/Łd 40/20

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Adamczyk (spr.).

Sędziowie WSA: Joanna Tarno, Cezary Koziński.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi D. M. - O. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia (...) r. nr UNP: (...) (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku dotyczącego zmiany decyzji w zakresie warunków płatności ostatniej raty obejmującej zaległość w podatku od towarów i usług za okresy od września do grudnia 2017 r. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego Ł. - B. z dnia (...) r.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżonym postanowieniem z dnia (...) r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. - B. z dnia (...) r. znak sprawy: (...), którym odmówiono D.M. - O. (dalej: skarżąca) wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o zmianę decyzji z dnia (...) r. w zakresie warunków płatności ostatniej raty obejmującej zaległości w podatku od towarów i usług za okresy od września do grudnia 2017 r.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wyjaśniono, że w dniu (...) r., Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. - B., po rozpatrzeniu wniosku skarżącej, wydał decyzję, którą zmienił swoją wcześniejsza decyzję (z dnia (...) r.) i rozłożył zaległości w podatku od towarów i usług za okres wrzesień - grudzień 2017 r. na kolejnych 5 rat, z terminem płatności raty ostatniej przypadającym na dzień 8 lipca 2019 r. Ostatniej raty skarżąca nie uregulowała, lecz wnioskiem (w trybie przewidzianym w art. 253a Ordynacji podatkowej)) z dnia 8 lipca 2019 r., wystąpiła o zmianę ww. decyzji w zakresie warunków płatności zaległości podatkowych objętych ostatnią ratą poprzez ich rozłożenie na 10 kolejnych rat. Wniosek ten wpłynął do Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. - B. w dniu 12 lipca 2019 r.

Organ odwoławczy uznał zatem, że przedmiotowa decyzja ratalna pozostawała w obrocie prawnym w dniu nadania wniosku o jej zmianę, natomiast w dniu wpływu tego wniosku do Urzędu Skarbowego decyzji tej już nie było w obrocie prawnym (wygasła wskutek niedotrzymania terminu płatności).

Wskazał następnie, że dla stwierdzenia czy istnieje przedmiot postępowania (w tym przypadku decyzja, o zmianę której strona wystąpiła) kluczowe jest prawidłowe określenie daty złożenia wniosku o zmianę tej decyzji. Postępowanie w sprawie zmiany decyzji rozkładającej zaległości podatkowe na raty wszczyna się wyłącznie na wniosek podatnika (art. 253a w związku z art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej). Określając datę wszczęcia postępowania na żądanie strony ustawodawca powiązał ją z datą otrzymania podania (żądania, wniosku) przez organ. Nie nadał terminowi "doręczenie" innego znaczenia, niż to zdefiniowane w Rozdziale V Działu IV Ordynacji podatkowej (art. 144 i następne), dotyczące doręczania pism przez organ podatkowy. Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony będzie zatem dzień otrzymania pisma przez organ (dzień wpływu pisma do organu). Wskazany natomiast przez skarżącą art. 12 § 6 pkt 2 Ordynacji podatkowej (stanowiący, że termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w placówce operatora świadczącego usługi pocztowe) - jak uznał Dyrektor Izby Administracji Skarbowej - nie ma zastosowania w sprawie.

Z tych względów organ odwoławczy uznał, że skoro w dniu złożenia wniosku o zmianę decyzji w przedmiocie warunków płatności ostatniej raty decyzja ta już nie istniała w obrocie prawnym (wygasła z mocy prawa wskutek braku wpłaty w wyznaczonym terminie), nie było możliwe prowadzenie postępowania w tym zakresie, nie istniał bowiem jego przedmiot i słusznie Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.-B. odmówił wszczęcia postępowania w oparciu o art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej dodał ponadto, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie wyklucza możliwości ubiegania się przez podatniczkę o ulgę podatkową w normalnym, zwykłym (art. 67a Ordynacji podatkowej), a nie w nadzwyczajnym trybie procesowym (art. 253a Ordynacji podatkowej).

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie w całości wymienionego na wstępie postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie w sprawie art. 165 § 3 Ordynacji podatkowej, poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że w przedmiotowej sprawie wniosek skarżącej z 8 lipca 2019 r., nadany tego samego dnia w Urzędzie Pocztowym, jest wnioskiem inicjującym nowe postępowanie, podczas gdy prawidłowym jest uznanie, że jest to kolejny wniosek w ramach toczącego się postępowania w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące październik i listopad 2018 r., a tym samym właściwym jest zastosowanie przepisu art. 12 § 6 pkt 2 Ordynacji podatkowej, który stanowi, iż termin jest zachowany również wówczas, gdy pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W ocenie Sądu organy podatkowe wydając zaskarżone postanowienia naruszyły art. 165a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 1000 z późn. zm. - dalej: "O.p.").

Niezasadnym okazał się z kolei zarzut skargi co do naruszenia w sprawie art. 165 § 3 O.p. i argumentacja pełnomocnika skarżącej, że wniosek z 8 lipca 2019 r. (nadany tego samego dnia w Urzędzie Pocztowym) był kolejnym wnioskiem strony w ramach toczącego się postępowania w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości w podatku od towarów i usług za okres wrzesień - grudzień 2017 r. albowiem strona nie domagała się ingerencji w decyzję ostateczna ratalną w oparciu o instytucję jej zmiany w rozumieniu art. 253a Op. Uzasadnienie wniosku nie pozostawia wątpliwości, że skarżąca domagała się rozłożenia na raty pozostałych do zapłaty kwot objętych poprzednią decyzją ratalna, które opisuje jako bardzo wysokie, i nie jest w stanie uregulować ich jednorazowo.

W okolicznościach niniejszej sprawy skonstatować należy, iż wydanie decyzji (w tym przypadku rozkładającej na raty zaległości podatkowe) kończy postępowanie w danej instancji (art. 207 § 2 O.p.). Zatem złożenie wniosku o udzielenie kolejnej ulgi podatkowej po wydaniu decyzji nie jest pismem strony w ramach toczącego się postępowania podatkowego, lecz podaniem inicjującym kolejne postępowanie. W ocenie Sądu, jeżeli przestał obowiązywać już harmonogram spłat kolejnych rat zaległości podatkowych ustalonych decyzją podatkową i nadal pozostała do zapłaty zaległość podatkowa, co artykułuje organ z powołaniem się na art. 259 § 1 pkt 2 Op., to podatnik może złożyć kolejny wniosek o udzielenie nowej ulgi podatkowej z art. 67a § 1 pkt 2 O.p., a organ podatkowy powinien rozpoznać ten wniosek merytorycznie oceniając istnienie przesłanek warunkujących rozłożenie zaległości podatkowej na raty. Taka sytuacja nastąpiła w niniejszej sprawie, dlatego też organ podatkowy nie miał żadnych podstaw do zastosowania art. 165a § 1 O.p.

Podkreślić także należy, o czym już wcześniej, iż we wniosku z dnia 8 lipca 2019 r. skarżąca nie wskazywała aby żądała zmiany decyzji nr (...) w trybie przewidzianym w art. 253a O.p. - jak sugeruje to Dyrektor Izby Administracji Skarbowej. Wniosek ten został złożony na urzędowym formularzu o ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych, z zaznaczeniem, iż chodzi o rozłożenie na raty zapłaty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. Jeśli organ miał wątpliwości co do charakteru żądania wnioskującej to powinien realizując dyrektywy płynące z zasady zaufania do organów podatkowych i obowiązku informowania dążyć do ich wyjaśnienia. Jak słusznie podnosi się w judykaturze - całość regulacji wynikającej z art. 121 § 1 i § 2 o.p. należy rozumieć w ten sposób, iż zasada informowania, w kontekście zasady zaufania do organów podatkowych, obliguje organy podatkowe do wyjaśnienia i uwzględnienia okoliczności korzystnych dla strony, w tym do skorzystania z ulgi podatkowej, jeżeli strona spełnia warunki materialnoprawne. Jeżeli organ nie wypełnił swoich obowiązków wynikających z art. 121 o.p., to nie może w konsekwencji z tego faktu wywodzić negatywnych skutków dla strony (por. wyrok NSA 8 maja 2018 r. sygn. akt II FSK 2672/17).

Skoro organ odwoławczy uznał, że ww. decyzja ratalna z dnia (...) r. przestała obowiązywać (nie była w obrocie prawnym, gdyż wygasła wskutek niedotrzymania terminu płatności ostatniej raty w dniu 8 lipca 2019 r.) i nie można zmienić warunków płatności zaległości podatkowych objętych tą decyzją ratalną, to wniosek skarżącej (który wpłynął do organu podatkowego w dniu 12 lipca 2019 r.) zainicjował nowe postępowanie i mógł być rozpoznany tylko pod kątem możliwości rozłożenia na raty pozostałej zaległości VAT za wskazany okres wraz z odsetkami za zwłokę. Organy podatkowe nie miały żadnych podstaw aby odmówić wszczęcia postępowania w tym zakresie na podstawie art. 165a § 1 O.p., gdyż żądanie zostało wniesione przez podatnika i istniał przedmiot postępowania - zaległość podatkowa.

Ponownie rozpoznając sprawę organy podatkowe powinny uwzględnić przedstawioną powyżej argumentację prawną Sądu.

Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1467 z późn. zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.

ak

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.