Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 29045

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Łodzi
z dnia 20 lutego 1997 r.
I SA/Łd 115/96

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: sędzia NSA J. Antosik.

Sędziowie NSA: M. Zirk-Sadowski (spr.), A. Świderska.

Protokolant: apl. prok. R. Owczarek.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Przede wszystkim należy stwierdzić, że organ odwoławczy oparł swoją ocenę prawną wydatków poniesionych przez skarżącą Spółkę na zakup butli do przechowywania gazu wyłącznie na kryteriach pozaustawowych, gdyż w swej decyzji odwołał się wyłącznie do kryteriów zawartych w rozporządzeniu Ministra Finansów z 15 stycznia 1991 r. w sprawie prowadzenia rachunkowości (Dz. U. Nr 10, poz. 35 z późn. zm.). Należy przypomnieć, że kryteria zaliczenia wydatku do kosztów uzyskania przychodu zawiera ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jednol.: Dz. U. z 1993 r., Nr 106, poz. 482 z późn. zm.). Oceniając zatem charakter wydatków poniesionych przez Spółkę na uregulowanie odsetek od nieterminowo regulowanych wpłat zobowiązań przejętych po zlikwidowanym przedsiębiorstwie należy w rozpatrywanej sprawie mieć na względzie przede wszystkim postanowienia ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. Nr 21, poz. 86 ze zm.). Zgodnie z art. 15 ust. 1 przytoczonej wyżej ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1. Organy podatkowe nie mogą zatem przy klasyfikowaniu kosztów kierować się kryteriami pozaustawowymi, ingerującymi w istotę podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej przez Spółkę. "O tym, czy określony wydatek stanowi koszt uzyskania przychodu czy też nie, nie mogą w żadnym przypadku stanowić przepisy dotyczące rachunkowości, które regulują co najwyżej sposób dokumentowania poniesionych wydatków" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 września 1995 r. sygnatura: SA/Po 798/95).

Z punktu widzenia kryteriów ustawowych stwierdzenie organu odwoławczego, iż na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy organ pierwszej instancji nie zaliczył jako kosztu uzyskania przychodu całości wydatków poniesionych na zakup opakowań nie można uznać za trafne. Sprzedaż ciekłego gazu nie jest możliwa bez używania butli do gazu, to zakup butli był związany bezpośrednio z uzyskiwaniem przychodu przez Spółkę. Wydatki poniesione przez Spółkę na zakup butli pozostają w związku przyczynowo-skutkowym z celem gospodarczym Spółki, zostały zatem poniesione w celu osiągnięcia przychodu. Organy podatkowe tylko na podstawie kryteriów pozaustawowych uzasadniały pogląd, że wydatek na zakup butli nie był kosztem uzyskania przychodu, co stanowi naruszenie prawa materialnego mające wpływ na rozstrzyganą sprawę.

Należy ponadto dodać, że do skargi dołączono umowy dzierżawy butli do gazu zawierane przez skarżącą Spółkę z klientami, a z uzyskiwanego w ten sposób dochodu Spółka odprowadzała podatek dochodowy. Problem ten, który nie został wyjaśniony w trakcie kontroli, zdaniem organu odwoławczego pojawił się dopiero na etapie skargi. Waga przedstawionego zarzutu jest jednak tak duża dla rozstrzyganej sprawy, że organ odwoławczy powinien choćby wstępnie wyjaśnić ten jej aspekt zapoznając się ze skargą w terminie 30 dni, tak aby mógł się do niego ustosunkować w odpowiedzi na skargę. Obecnie problem ten powinien być wyjaśniony przez organ odwoławczy w trakcie ponownie przeprowadzonego postępowania odwoławczego.

Odnośnie zarzutu zawartego w skardze, a dotyczącego nieuznania za koszt uzyskania przychodu wydatków poniesionych przez Spółkę na prace budowlane związane z zadaszeniem rampy rozładunkowej, Sąd nie podzielił stanowiska organu odwoławczego. Przede wszystkim nie wyjaśniono w jakiej części zadaszenie na rampie rozładunkowej było wykonane przez Budowlano-Handlową Spółdzielnię Pracy, a w jakim stopniu Spółka wykonała prace we własnym zakresie. Ustalenia te są istotne, dla stwierdzenia, czy kosztorys, który analizowały organy podatkowe jest wystarczający do pełnego określenia zakresu i charakteru wykonanych prac. Należy zgodzić się również z zarzutem strony skarżącej, że dla stwierdzenia, czy przeprowadzone prace miały charakter inwestycyjny czy remontowy konieczne jest porównanie planów budowlanych ze stanem budowli po przeprowadzonych pracach. Sąd uznał, że organy podatkowe niedostatecznie szeroko przeprowadziły postępowanie wyjaśniające dotyczące charakteru wykonanych przez Spółkę robót budowlanych, czym naruszyły art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Sąd nie podzielił również stanowiska organu odwoławczego w sprawie charakteru wydatków związanych z użyczeniem lokalu mieszkalnego Spółce przez Jolantę P. Należy podkreślić, że dla ustalenia charakteru tych wydatków z punktu widzenia art. 15 ust. 1 cytowanej już ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych decydująca jest odpowiedź na pytanie, czy Spółka korzystała z tego lokalu dla celów prowadzonej działalności gospodarczej. Z materiałów zgromadzonych w aktach sprawy nie wynika, iż organy podatkowe stwierdziły brak związków pomiędzy użyczeniem lokalu a działalnością gospodarczą Spółki. Miały jedynie wątpliwości, co do zakresu kosztów ponoszonych przez Spółkę z tytułu użytkowania lokalu. Jednak zawarta przez Spółkę z Jolantą P. umowa użyczenia wyraźnie stwierdza, że Spółka będzie ponosiła wszelkie koszty z tytułu korzystania z lokalu. Wątpliwość organów podatkowych, czy zakres kosztów, które ponosi Spółka jest dopuszczalny na podstawie umowy użyczenia i czy umowa zawarta przez strony nie jest w istocie umową najmu lub podnajmu, nie podważa jednak faktu, iż poniesione przez Spółkę koszty miały związek z jej celem gospodarczym. Tylko wykazanie braku takich związków byłoby podstawą do uznania, że wydatki nie stanowiły kosztu uzyskania przychodu w rozumieniu art. 15 ust. 1 powołanej już ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 55 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.