Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie
z dnia 26 czerwca 2007 r.
I SA/Kr 824/06

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Józef Gach (spr).

Sędziowie WSA: Maria Zawadzka, Asesor Beata Cieloch.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2007 r., sprawy ze skargi Szpitala Powiatowego, na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 13 marca 2006 r. nr (...), w przedmiocie pozostawienia wniosku o umorzenie zaległości podatkowych, bez rozpoznania.,

I.

uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji

II.

zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie (...) zł ((...) złotych)

Uzasadnienie faktyczne

W zaskarżonym postanowieniu-po rozpoznaniu zażalenia-utrzymano w mocy postanowienie Urzędu Skarbowego z dnia (...) 2005 r. nr. (...), którym działając na podstawie art. 169 § 4 ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr.8, poz. 60 ze zm.), zwanej dalej "Op", pozostawiono bez rozpoznania wniosek Szpitala Powiatowego z dnia (...) 2005 r. o umorzenie zaległości w podatku od czynności cywilnoprawnych na kwotę (...) zł W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że wnioskodawca został wezwany do uzupełnienia braków tego wniosku w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia. Wniosek ten mimo prawidłowego doręczenia wezwań w wyznaczonych terminach braki wniosku z dnia (...) 2005 r. zostały uzupełnione.

W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 13 marca 2006 r. nr. (...) Szpital Powiatowy wniósł o jego uchylenie z uwagi na błędne przyjęcie przez organy podatkowe, iż umorzenia zaległości w podatku od czynności cywilnoprawnych na kwotę (...) zł jest pomocą publiczną w rozumieniu art. 87 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Unie Europejską zwanego dalej "Traktatem". Przepis ten nie ma jednak zastosowania w sprawie, gdyż stanowi się w nim "Z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w traktacie, każda pomoc udzielona przez państwo członkowskie lub ze źródeł państwowych, w jakiejkolwiek formie, która narusza lub grozi naruszeniem konkurencji przez uprzywilejowanie niektórych przedsiębiorstw lub produkcji niektórych towarów, jest nie do pogodzenia z zasadami wspólnego rynku, w zakresie w jakim wpływa negatywnie na wymianę handlową pomiędzy państwami członkowskimi". Natomiast skarżący jest nastawiony na działania w zakresie świadczenia usług medycznych na potrzeby społeczności lokalnej powiatu limanowskiego. Potwierdzeniem tego jest udzielenie w roku 2004 pomocy medycznej tylko sześciu obywatelom innych państw członkowskich, przy czym pomoc ta była podyktowana zdarzeniami losowymi, które dotknęły tych obywateli. Skarżący nie posiada wysokospecjalistycznej aparatury medycznej, ma braki w kadrze medycznej, świadczy usługi podstawowe, typowe dla tego rodzaju zakładu opieki zdrowotnej i w związku z tym nie reklamuje się na rynku innych krajów unijnych. Zatem mamy tu do czynienia z konkurencją, ale wewnątrz państwa polskiego. Natomiast ETS w sprawie C-730/79 wyjaśnił, że " kiedy pomoc finansowa państwa umacnia pozycję przedsiębiorstwa w porównaniu z sytuacją innych przedsiębiorstw konkurujących w "handlu wewnątrzwspólnotowym, uznać należy, że pomoc ta wpływa na sytuację tych drugich przedsiębiorstw".

Analogiczne stanowisko znajduje potwierdzenie w literaturze przedmiotu. I tak za pomoc w rozumieniu art. 87 ust. 1 TWE nie może zostać uznane wsparcie, które nie oddziałuje negatywnie na handel (tj. na przepływ towarów, usług i kapitału) pomiędzy poszczególnymi (przynajmniej dwoma) krajami członkowskimi (por. więcej na ten temat C.O. Lenz, Das Tatbestandsmerkmal des Beeintrachtigung des zwischenstaatlichen Handel In der, Rechtsprechung des Gerichtshofs (w:) DBI (red.) EU-Beihilfenpolitik: die Tatbestandsmerkmale des Artikels 92 Absatz l EG-Vertrag, Koln 1994,s1 TWE i nie objęcie jego zakresem przedmiotowym przypadków wsparcia naruszających handel tylko na obszarze jednego kraju członkowskiego, czy też oddziałującego negatywnie na handel z innymi państwami, niebędącymi członkami Unii Europejskiej ((SMagiera (w:) K.Heilbronner, E.Klein, S.Magiera, P.Ch. Muller-Graff (red.), Handkommentar zum EU-Vertrag, wyd.7 (wymiennokartkowe), Koln 1998, art. 92, nr brzeg.26)) /w: Szuster S.Lex/El 2005 Komentarz do art.l ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U.04.123.1291).

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymując dotychczas zajmowane stanowisko wyjaśnił, że dokonanie oceny, czy w konkretnym przypadku wsparcie ze środków publicznych może naruszyć lub grozić naruszeniem konkurencji w wymiarze wspólnotowym bądź negatywnie wpłynie na wymianę handlową pomiędzy państwami członkowskimi, zobowiązuje podmiot udzielający pomocy do wzięcia pod uwagę wszystkich okoliczności również i tych, które dotyczą udzielonej wcześniej pomocy ze środków publicznych. Zwłaszcza, że w interpretacjach dotyczących tej kwestii nie została jednoznacznie wyjaśniona treść obowiązujących przepisów. Tak więc w ocenie organu II instancji, Naczelnik Urzędu Skarbowego, zasadnie wezwał skarżącą stronę do przedłożenia wymaganych danych zgodnie z art. 67 § 1a Ordynacji podatkowej (w brzmieniu obowiązującym do 31 sierpnia 2005 r.), czyli podania informacji o pomocy jaką strona otrzymała w ciągu 3 ostatnich lat wraz z określeniem o jaki rodzaj pomocy wnioskuje i jakie będzie jej przeznaczenie. Zgodnie z art. 37 ust. 5 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej do czasu przekazania przez beneficjenta pomocy zaświadczeń lub informacji o otrzymanej przez niego pomocy publicznej, wnioskowana ulga podatkowa nie może być mu udzielona.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Z analizy art. 87 ust. 1 Traktatu wynika, że wsparcie udzielone przez państwo będzie pomocą publiczną jedynie w sytuacji, gdy będzie łącznie spełniało cztery warunki. Po pierwsze-musi mieć miejsce wsparcie państwa lub wsparcie przy użyciu środków państwowych, po drugie-wsparcie musi wpłynąć na wymianę handlową między państwami członkowskimi, po trzecie-wsparcie musi przynieść beneficjantowi korzyść, po czwarte-wsparcie musi zakłócać konkurencję lub grozić jej zakłóceniem, przy czym formy w których wyraża się ta pomoc mogą być różnorodne. Jedna z nich jest przyznanie indywidualnej ulgi podatkowej a w szczególności umorzenie zaległości podatkowej przedsiębiorcy. Wówczas do przyznania tej ulgi maja zastosowanie nie tylko przepisy podatkowe lecz również przepisy o pomocy publicznej. Do przepisów podatkowych należy art. 67b § 1 "Op", w którym stwierdza się:

- § 1. Organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67a:

1)

które nie stanowią pomocy publicznej,

2)

które stanowią pomoc "de minimis"- w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady "de minimis",

3)

które stanowią pomoc publiczną:

a)

udzielaną w celu naprawienia szkód wyrządzonych przez klęski żywiołowe lub inne nadzwyczajne zdarzenia,

b)

udzielaną w celu zapobieżenia lub likwidacji poważanych zakłóceń w gospodarce o charakterze ponadsektorowym,

c)

udzielaną w celu wsparcia krajowych przedsiębiorców działających w ramach przedsięwzięcia gospodarczego podejmowanego w interesie europejskim,

d)

udzielana w celu promowania i wspierania kultury, dziedzictwa narodowego, nauki i oświaty,

e)

będącą rekompensatą za realizację usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym powierzonych na podstawie odrębnych przepisów,

f)

na szkolenia,

g)

na zatrudnienie,

h)

na rozwój małych i średnich przedsiębiorstw,

i)

na restrukturyzację,

j)

na ochronę środowiska,

l)

regionalną,

m)

udzielana na inne przeznaczenia określone na podstawie § 6 przez Radę Ministrów.

- § 2. Ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, o których mowa w art. 67a, w przypadku wymienionym w § 1 pkt 3 lit. a, mogą być udzielane jako pomoc indywidualna albo w ramach programów pomocowych określonych w odrębnych przepisach.

- § 3. Ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, o których mowa w art. 67a, w przypadku wymienionym w § 1 pkt 3 lit. b-d, mogą być udzielane jako pomoc indywidualna zgodna z programami rządowymi lub samorządowymi albo udzielana w ramach programów pomocowych określonych w odrębnych przepisach.

- § 4. Ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, o których mowa w art. 67a, w przypadkach wymienionych w § 1 pkt 3 lit..e-m, mogą być udzielane po spełnieniu szczegółowych warunków określonych na podstawie § 5 i 6.

- § 5. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzeń, szczegółowe warunki udzielania ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, o których mowa w art. 67a, w przypadkach wymienionych w § 1 pkt 3 lit.e-1 wraz ze wskazaniem przypadków, w których ulgi udzielane są jako pomoc indywidualna, mając na uwadze dopuszczalne przeznaczenia i warunki udzielania pomocy państwa określone w przepisach prawa wspólnotowego.

- § 6. Rada Ministrów może określić, w drodze rozporządzeń, inne niż określone w § 1 pkt 3 lit.a-1, przeznaczenia pomocy udzielanej w formie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, o których mowa w art. 67a, oraz szczegółowe warunki udzielania tych ulg dla określonych przez Radę Ministrów przeznaczeń wraz ze wskazaniem przypadków, w których ulgi udzielane są jako pomoc indywidualna, mając na uwadze dopuszczalność i warunki udzielania pomocy państwa określone w przepisach prawa wspólnotowego".

Art. 67a tej samej ustawy stanowi zaś Organ podatkowy na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub połata prolongacyjną.

Do przepisów o pomocy publicznej należy art. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, w którym stwierdza się, że "ustawa określa zasady postępowania w sprawach dotyczących pomocy państwa spełniającej przesłanki określone w art. 87 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zwanej dalej "pomocą publiczną", w tym:

1)

postępowanie w sprawie przygotowania do notyfikacji projektów programów pomocowych, projektów pomocy indywidualnej oraz projektów pomocy indywidualnej na restrukturyzację;

2)

zasady współpracy Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwanego dalej "Prezesem Urzędu", z podmiotami opracowującymi programy pomocowe, podmiotami udzielającymi pomocy, podmiotami ubiegającymi się o pomoc oraz beneficjentami pomocy, w zakresie pomocy publicznej;

3)

zasady reprezentowania Rzeczypospolitej Polskiej przed Trybunałem Sprawiedliwości i Sądem Pierwszej Instancji w sprawach z zakresu pomocy publicznej;

4)

zasady i tryb zwrotu pomocy publicznej;

5)

zasady monitorowania pomocy publicznej".

Z kolei według art. 3 pkt 9 "Op." ilekroć w ustawie jest mowa o działalności gospodarczej rozumie się przez to każda działalność zarobkową w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, w tym wykonywanie wolnego zawodu, a także każdą inna działalność zarobkową wykonywaną we własnym imieniu i na własny rachunek, nawet gdy inne ustawy nie zaliczają tej działalności do działalności gospodarczej lub osoby wykonującej taką działalność - do przedsiębiorców.

Według zaś art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr. 173 poz. 1807 ze zm.): "działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa i usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie, kopanie ze złóż, a także działalność zawodowa wykonywana w sposób ciągły lub zorganizowany". W definicji tej mieści się działalność publicznego zakładu opieki zdrowotnej jakim jest skarżący. Również we wspólnotowym prawie o konkurencji szeroko interpretowane jest pojęcie przedsiębiorstwa, gdyż obejmuje się jego zakresem wszystkie kategorie podmiotów zaangażowanych w działalność gospodarczą nie zależnie od formy prawnej tych podmiotów i źródeł ich finansowania (zob.wyrok ETSU w sprawie C-48/98). Co więcej nie ma znaczenia fakt, iż są to podmioty nie nastawione na zysk (zob.wyrok w sprawie C-67/96). W odniesieniu do przedsiębiorców świadczących usługi medyczne ETS wypowiedział się w sprawach C-368/98 C-l57/98 (zborz ETS 2001 str.5363 i 5473) i tak działalnością gospodarczą jest także działalność w zakresie usług medycznych świadczonych w szpitalach. Usługi te są działalnością gospodarczą nie zależnie od tego, czy koszty świadczonych usług są pokrywane bezpośrednio przez pacjenta, czy też przez władze publiczne, bądź funduszu zdrowia.

W rozpoznawanej sprawie nie zostały spełnione wszystkie przesłanki do uznania ulgi podatkowej za pomoc publiczną. Mianowicie brak jest podstaw do przyjęcia, że wsparcie w formie umorzenia zaległości podatkowej na kwotę (...) zł zakłóci konkurencję lub grozi jej zakłóceniem między Szpitalem Powiatowym a podmiotami świadczącymi usługi medyczne na terenie innych krajów Unii i nie grozi zakłóceniem wymiany handlowej między tymi krajami a Polską. Ze zgromadzonego w tej sprawie materiału dowodowego wynika, iż Szpital nie prowadzi na terenie tych krajów akcji reklamowej. Udzielenie zaś pomocy medycznej kilku obywatelom tych krajów miało charakter przypadkowy. W związku z tym do wniosku skarżącego o umorzenia zaległości w podatku od czynności cywilnoprawnych na kwotę (...) zł nie miały zastosowania przepisy z ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej w tym art. 37 tej ustawy mówiący o wymogach które musi spełnić wniosek o udzielenie tej pomocy. Tym samym żądanie uzupełnienia tego wniosku o te wymogi było nie uzasadnione. Zwrócić należy przy tym uwagę na pewną niekonsekwencję organu I instancji. Mianowicie organ ten nie dokonując jeszcze ustaleń czy mam do czynienia z pomocą publiczną czy też nie przekazał wniosek skarżącego Szpitala prezydentowi Miasta K. w celu wyrażenia zgody na umorzenie zaległości w podatku od czynności cywilnoprawnych na kwotę (...) zł. Tymczasem przebieg postępowania powinien być inny. Mianowicie najpierw należy ustalić czy mamy do czynienia z pomocą publiczną. Jak to wyjaśniono wyżej od tego ustalenia uzależnione jest zastosowania właściwych przepisów prawnych.

W tym stanie rozpoznawanej sprawy skarga jest uzasadniona. Z tego względu Sąd działając na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. a i c orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania postanowił zgodnie z art. 200 tej ustawy.