Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie
z dnia 17 czerwca 2008 r.
I SA/Kr 712/06

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia Agnieszka Góra (sprawozdawca).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) znak. (...) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.

Uzasadnienie faktyczne

W dniu (...) maja 2008 r. S. K. złożył ponowny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) wydane w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji odmawiającej umorzenia zaległości z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 200-2002.

Skarżący domaga się zwolnienia od kosztów sądowych z uwagi na niskie dochody, duże koszty leczenia i utrzymania. Podnosi, iż jedynym źródłem jego utrzymania jest emerytura. Żona pracuje jako opiekunka PCK, natomiast córka jest studentką studiów zaocznych i koszt jej nauki miesięcznie wynosi 450,00 zł.

Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie.

Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną oraz córką, studentką studiów zaocznych. Rodzina utrzymuje się z emerytury skarżącego w wysokości 1.520,00 zł oraz dochodu osiąganego przez małżonkę strony z tytułu pracy w charakterze opiekunki PCK w wysokości 300,00 zł Łączne zatem dochody rodziny wynoszą 1.820,00 zł.

Z akt sprawy wynika, iż skarżący posiada dom o pow. 86 m2, który użytkuje, mieszkanie o pow. 38 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 1,76 ha. Skarżący nie wykazuje natomiast faktu posiadania wartościowych ruchomości czy też oszczędności.

Instytucja przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.

Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym - gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny.

Użyte w art. 246 cyt. ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy.

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej strony - jej możliwości płatniczych i finansowych.

Należy zaznaczyć, iż wniosek skarżącego jest jego kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Poprzedni wniosek - postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia (...) sierpnia 2007 r. został rozpoznany odmownie. Ponieważ postanowienie to stało się prawomocne, obecny wniosek strony rozpoznawany jest w oparciu o art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, iż postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. A zatem przepisy cyt. ustawy dopuszczają możliwość wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy przy rozpatrywaniu kolejnego wniosku jest możliwa wyłącznie po zmianie istotnych okoliczności mających wpływ na tę ocenę. W niniejszej sprawie nie nastąpiła jednak zmiana okoliczności istotnych, mających wpływ na ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawcy.

Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego wnioskodawca nie wykazał wystarczająco skutecznie, iż w aktualnej jego sytuacji majątkowo - bytowej nastąpiła taka zmiana okoliczności, która uzasadniałaby zmianę wcześniej wydanego orzeczenia.

Zdaniem orzekającego, w obecnej sytuacji majątkowej, biorąc pod uwagę wysokość miesięcznych dochodów rodziny wnioskodawcy w wysokości 1.820 zł, posiadany majątek, brak zadłużenia jest on w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść koszty wymagane na obecnym etapie postępowania sądowego. Z akt sprawy wynika, iż sytuacja wnioskodawcy nie tylko nie uległa zmianie, która uzasadniałaby odmienną od uprzedniej tezę postanowienia o przyznaniu prawa pomocy, ale zmieniła się w zasadzie na korzyść skarżącego. Skarżący wykazuje aktualny dochód w wysokości 1.820,00 zł w porównaniu do uprzedniego - 1.736 zł. Ponadto, z akt sprawy wynika, iż aktualnie wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe z żoną oraz jedną córką, a nie jak do tej pory z dwoma córkami. Ma to o tyle znaczenie, iż aktualny dochód rodziny dzieli się teraz tylko na trzy osoby, a nie jak do tej pory na cztery. Skarżący nie udokumentował żadnych dodatkowych obciążeń budżetu, nadzwyczajnych okoliczności, które znacząco różniłyby jego aktualną sytuację bytowo - majątkową od poprzednio ocenianej przez sąd.

Jak wynika z akt sprawy, skarżący oprócz stałego dochodu posiada majątek w formie domu i mieszkania a także gospodarstwa rolnego. Posiadanie zaś majątku, szczególnie nieruchomości (domu jednorodzinnego, mieszkania czy działki, gospodarstwa rolnego) w zasadzie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, zwłaszcza w sytuacji, gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden inny sposób nie została ograniczona możliwość jego zbycia. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeżeli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych. Skarżący zapewne otrzymuje również dotacje unijne do posiadanego gruntu, które również stanowią dochody rodziny.

Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia kwalifikowanego pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący, z uwagi na wskazane powyżej okoliczności, do takich osób nie należy. Dlatego przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych należy uznać za bezzasadne i nieadekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej.

Sąd bowiem przy ocenie, czy stronie należy przyznać prawo pomocy w zakresie przyznania prawa pomocy, bierze pod uwagę jedynie sytuację materialno - bytową strony, a ona, zdaniem orzekającego, nie wskazuje również aktualnie na niemożność poczynienia przez wnioskodawcę stosownych oszczędności w celu wygenerowania środków finansowych koniecznych do zapłaty aktualnie wymaganych należności sądowych w wysokości 100,00 zł, jako opłaty za sporządzenie uzasadnienia do wyroku.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270).