Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2506814

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie
z dnia 9 lutego 2018 r.
I SA/Kr 19/18
Skarga na czynności egzekucyjne oraz na przewlekłość postępowania.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Inga Gołowska (spr.).

Sędziowie WSA: Stanisław Grzeszek Waldemar Michaldo.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 lutego 2018 r. sprawy ze skargi K. Ż. i A. Ż. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 6 listopada 2017 r. nr (...) w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną

I.

oddala skargę,

II.

zarządza zwrot z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. na rzecz skarżących kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem nadpłaconego wpisu od skargi.

Uzasadnienie faktyczne

I.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. postanowieniem z 6 listopada 2017 r. znak: (...) po rozpatrzeniu zażalenia K. Ż. i A. Ż. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego (...) z 11 września 2017 r. nr (...) oddalającego skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu nieruchomości położonej w N., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 dalej-k.p.a.) w zw z art. 17, art. 18 oraz art. 54 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1201 z późn. zm., dalej-u.p.e.a.) - utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny:

Naczelnik Urzędu Skarbowego (...) jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne w stosunku do składników majątkowych zobowiązanych K. Ż. i A. Ż., na podstawie własnych tytułów wykonawczych (...), (...) oraz (...) obejmujących zaległości podatkowe.

W dniu 10 sierpnia 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego (...) dokonał zajęcia nieruchomości nr (...) położonej w N., dla której Sąd Rejonowy (...) w K. prowadzi księgę wieczystą nr (...) (zawiadomienie o zajęciu z 2 sierpnia 2017 r. nr (...)). Zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone w dniu 10 sierpnia 2017 r.

Zobowiązani złożyli pismo datowane na 17 sierpnia 2017 r. zatytułowane "skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego". Zarzucili dokonanie czynności egzekucyjnych z naruszeniem art. 45 § 1 oraz art. 7 § e u.p.e.a. Wskazali, że postępowanie egzekucyjne w sprawie tytułów wykonawczych, które stanowiły podstawę podjęcia czynności egzekucyjnych, zostało umorzone postanowieniem z 10 maja 2017 r. Wobec tego zajęcie nieruchomości powinno zostać uchylone, gdyż dokonane zostało po dniu zaistnienia zdarzenia powodującego umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Naczelnik Urzędu Skarbowego (...) w odpowiedzi, postanowieniem z 11 września 2017 r. nr (...) oddalił skargę.

W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, czym jest skarga na czynności egzekucyjne organu o której mowa w art. 54 u.p.e.a. Następnie organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie, stosowanie do art. 7 u.p.e.a. zgodnie z wnioskiem wierzyciela, zastosowano środki o których mowa w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. tj. egzekucję z nieruchomości. Organ dokonał zajęcia nieruchomości poprzez wezwanie zobowiązanego, aby zapłacił egzekwowaną należność pieniężną wraz z odsetkami. Wezwanie to zawierało wszystkie elementy przewidziane w art. 54 k.p.a. i zostało doręczone zobowiązanym w dniu 10 sierpnia 2017 r.

Zobowiązani złożyli zażalenie na ww. postanowienie. W zażaleniu powtórzyli argumenty podane w skardze egzekucyjnej, a ponadto zarzucili organowi egzekucyjnemu naruszenie: art. 59 § 1 u.p.e.a. w związku z art. 45 § 1 u.p.e.a. oraz art. 7 § 2 i § 3 u.p.e.a. Ponadto zobowiązani wskazali na naruszenie art. 8 i art. 11 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów państwa.

Rozpoznając wniesione zażalenie, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K., w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia powołał na wstępie art. 54 § 1 u.p.e.a., wyjaśniając, że powołany przepis prawa stanowi swoistą ochronę zobowiązanego przed naruszeniami przepisów postępowania. W ramach tego środka zaskarżenia można wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Organ podkreślił, że w postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności, czy też dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. Na takie rozumienie art. 54 u.p.e.a. wskazuje wykładnia systemowa wewnętrzna przepisów tejże ustawy, na co uwagę zwrócił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 10 lutego 2012 r. sygn. akt: II FSK 1588/10, w ocenie którego nieograniczony zakres skargi na czynności egzekucyjne prowadziłby do powielenia środków zaskarżenia, istniejących w ramach postępowania egzekucyjnego.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K., oceniając prawidłowość dokonanej czynności egzekucyjnej, polegającej na zajęciu nieruchomości pod względem wykonawczym nie stwierdził naruszenia przepisów prawa.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 110c § 4 u.p.e.a., zajęcie nieruchomości jest dokonane z chwilą doręczenia zobowiązanemu wezwania, o którym mowa w art. 110c § 2 u.p.e.a. (wezwanie zobowiązanego, aby zapłacił egzekwowaną należność pieniężną wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia jej w terminie i kosztami egzekucyjnymi w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania), z tym że dla zobowiązanego, któremu nie doręczono wezwania, jak też w stosunku do osób trzecich, nieruchomość jest zajęta z chwilą dokonania wpisu w księdze wieczystej lub złożenia wniosku organu egzekucyjnego do zbioru dokumentów (...).

Analizując więc poprawność zakwestionowanej czynności zajęcia nieruchomości, organ stwierdził, że czynność ta została dokonana poprawnie i zgodnie z obowiązującymi przepisami. Z akt sprawy wynika, że zobowiązani otrzymali kopię zajęcia nieruchomości w dniu 10 sierpnia 2017 r. Zawiadomienie o zajęciu nieruchomości z 3 sierpnia 2017 r. zostało sporządzone prawidłowo, bowiem spełniło wymogi wezwania kierowanego do strony.

Odnosząc się do kwestii podniesionej w zażaleniu, czyli prawidłowości dokonania przez organ egzekucyjny zajęcia ruchomości organ podkreślił, że na gruncie administracyjnego postępowania egzekucyjnego obowiązuje zasada obligatoryjnego podejmowania egzekucji. Celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do wykonania obowiązków przez zobowiązanego, w przypadku, gdy uchyla się on od jego dobrowolnego wykonania (art. 1 pkt 1 u.p.e.a.).

Zawarta w zażaleniu argumentacja zobowiązanych, w ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. zmierza w istocie do zakwestionowania prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Organ podkreślił, że postępowanie wszczęte skargą na czynność egzekucyjną stanowi fragment postępowania egzekucyjnego, a ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. Za nieuprawnione należy więc uznać traktowanie wnoszonej w trybie art. 54 u.p.e.a. skargi na czynność egzekucyjną jako uniwersalnego środka zaskarżenia, który umożliwia skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego. Potwierdzenie powyższego stanowiska organu odwoławczego stanowi linia orzecznicza Ministerstwa Finansów prezentująca pogląd, że w postępowaniu wszczętym w trybie art. 54 u.p.e.a. można kwestionować jedynie zasadność oraz prawidłowość czynności o charakterze wykonawczym. Skarga na czynności egzekucyjne wszczyna bowiem postępowanie, którego celem jest zbadanie prawidłowości dokonania przez organ egzekucyjny lub egzekutora konkretnej czynności. W postępowaniu tym nie orzeka się natomiast o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia istnienia egzekwowanego obowiązku.

W kwestii dotyczącej nieistnienia należności objętych ww. tytułami wykonawczymi zobowiązani złożyli zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne zgłaszając zarzut nieistnienia obowiązku. Zarzut ten będzie rozpatrzony w odrębnym postępowaniu. Wyjaśnienie powyższych wątpliwości należy do wierzyciela, a organ egzekucyjny jest tylko uprawniony do wykonania jego postanowień.

Reasumując, sprawdzenie, czy zastosowanie powołanego przez zobowiązanych środka egzekucyjnego nie naruszyło przepisów regulujących zajęcie nieruchomości, a to art. 110c u.p.e.a., nie potwierdziło zasadności zarzutów naruszenia prawa dającego podstawę do uznania skargi za uzasadnioną.

Odnosząc się natomiast do zarzutu, że organ egzekucyjny dokonał niewłaściwej kwalifikacji złożonego w dniu 25 września 2017 r. przez zobowiązanych pisma, stwierdzono, że z treści pisma wynikało, iż intencją zobowiązanych było złożenie zarówno skargi na czynność egzekucyjną (art. 54 § 1 u.p.e.a.) jak również zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne (art. 33 u.p.e.a.). Nie można więc zarzucić organowi I instancji niewłaściwego zastosowania przepisów art. 8 i art. 11 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania obywatela do organów państwa. Organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia w sposób wyczerpujący odniósł się do wszystkich argumentów zobowiązanych rozpatrywanych w trybie art. 54 u.p.e.a. i jednocześnie poinformował, że wniesione zarzuty stanowią przedmiot odrębnego postępowania.

Oceniając przedstawiony stan sprawy, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i postanowił utrzymać je w mocy.

II.

K. Ż. i A. Ż. zaskarżyli ww. postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 6 listopada 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze podnieśli zarzuty naruszenia następujących przepisów prawa: art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w związku z 45 § 1 u.p.e.a., art. 7 § 3 i § 2 u.p.e.a., a także art. 8, art. 11 k.p.a.

Wskazali, że zaskarżone czynności egzekucyjne zostały dokonane w związku z tytułami wykonawczymi: (...), (...), (...) Tymczasem z akt sprawy wynika, że postępowanie w sprawie powyższych tytułów wykonawczych zostało umorzone postanowieniem w sprawie nr (...) z 10 maja 2017 r.

W związku z powyższym, wezwanie do zapłaty i zajęcie nieruchomości pismem z 3 sierpnia 2017 r. dokonane zostało z naruszeniem art. 45 § 1 u.p.e.a., art. 60 § 1 u.p.e.a., art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. i art. 7 § 3 u.p.e.a. Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał.

Pismo w przedmiocie zajęcia nieruchomości zostało doręczone 10 sierpnia 2017 r., a więc już po dacie postanowienia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wobec tego, zaskarżone zajęcie powinno zostać uchylone, gdyż zostało dokonane po dniu zaistnienia zdarzenia powodującego umorzenie postępowania egzekucyjnego, tj. postanowienia z 10 maja 2017 r.

Skarżący wskazali także, że na podstawie art. 45 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny i egzekutor są obowiązani odstąpić od egzekucji ze składnika majątkowego zobowiązanego, jeżeli okazał on dowody stwierdzające częściowe wykonanie obowiązku lub umorzenie należności pieniężnej, a wartość zajętego składnika majątkowego znacznie przekracza kwotę ostatecznie dochodzonej należności i zobowiązany posiada inne składniki majątkowe, z których egzekucja może być prowadzona. W przedmiotowej sprawie niewątpliwie należność wierzyciela jest znacznie niższa niż wartość zajętej nieruchomości. Podjęte czynności są zatem ewidentnie sprzeczne z zasadą proporcjonalności, jaką winien stosować organ, a zgodnie z którą władza publiczna powinna stosować środki najmniej uciążliwe dla obywatela.

Skarżący zarzucili również, że organ całkowicie pominął okoliczność uprzedniego umorzenia postępowania egzekucyjnego, co czyni wszczynanie kolejnych postępowań bezprzedmiotowymi. Organ, kolejno w żaden sposób nie odniósł się do stawianego zarzutu nieproporcjonalności sposobu egzekucji z nieruchomości w sytuacji, gdy wartość nieruchomości jest wielokrotnie większa niż egzekwowane zadłużenie. Tym samym organ zaniechał zastosowania jednej z fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego.

Organ nie wyjaśnił dlaczego pomimo długu pieniężnego w wysokości kilkunastu tysięcy złotych postępowanie egzekucyjne kieruje względem nieruchomości stanowiącej własność dłużnika. Zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Jak wskazuje orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, w zasadzie stosowania najłagodniejszego środka egzekucyjnego chodzi o wybór najłagodniejszego środka egzekucyjnego, spośród wskazanych w ustawie z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co wprost wynika z samej nazwy tej zasady. Z zasad logiki i doświadczenia życiowego, a także nieprzypadkowego usytuowania przez ustawodawcę egzekucji z nieruchomości na ostatnim miejscu wyliczenia jednoznacznie wynika, że ten środek egzekucyjny jest dla dłużnika najbardziej dotkliwy. W niniejszej sprawie organ egzekucyjny w żaden sposób nie wyjaśnił przyczyny zastosowania tego środka, a w szczególności nie wskazał przyczyn odmowy zastosowania mniej dolegliwych dla dłużnika środków egzekucji. Działanie takie godzi w zasadę wskazaną w art. 7 u.p.e.a.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

III.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm. dalej-p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd, podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej opisane zasady, orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznawanej skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego (...) oddalające skargę na czynność egzekucyjną.

Podstawą prawną wniesienia skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego jest art. 54 u.p.e.a., zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego (§ 1). Skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej (§ 4). W sprawie skarg, o których mowa w § 1 i § 2, postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie (§ 5). W przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usuwa stwierdzone wady czynności (§ 5a). Wniesienie skargi, o której mowa w § 1, nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny lub organ nadzoru może jednak, w drodze postanowienia, wstrzymać w uzasadnionych przypadkach prowadzenie postępowania egzekucyjnego (§ 6).

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, regulując poszczególne etapy postępowania egzekucyjnego, umożliwia zobowiązanemu kwestionowanie podejmowanych w jego toku rozstrzygnięć. Dlatego też zarówno w orzecznictwie (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lipca 2012 r. sygn. akt: II FSK 2555/10 i z 3 grudnia 2013 r. sygn. akt: II GSK 1285/12; http://orzeczenia.nsa.gov.pl), jak i piśmiennictwie (zob. Marta Romańska (w:) System egzekucji administracyjnej, pod redakcją J.Niczyporuka, S.Fundowicza, J.Radwanowicza; Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2004, s. 536) przyjmuje się, uwzględniając zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia, że skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności o charakterze faktycznym i to tylko takie, które nie mogą być zaskarżone poprzez inny środek prawny przewidziany w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Innymi słowy, skarga na czynności egzekucyjne jest przysługującym zobowiązanemu środkiem prawnym o charakterze subsydiarnym i stanowi uzupełnienie innych środków zaskarżenia, przysługujących zobowiązanemu w postępowaniu egzekucyjnym.

Jednocześnie zawiera gwarancje i procedury, które stwarzają możliwość podjęcia prawnej weryfikacji czynności egzekucyjnych oraz przewiduje określone następstwa, gdy czynności te zostały podjęte z naruszeniem ustawy. Gwarancje te służą zobowiązanemu w zależności od rodzaju i momentu naruszenia jego interesu prawnego, przy czym ustawa nie przewiduje możliwości stosowania zamiennych środków ochrony przy naruszeniu tego samego dobra prawnego.

Treść art. 54 § 1 u.p.e.a. nie pozostawia wątpliwości, że przedmiotem skargi wnoszonej na jego podstawie mogą być jedynie czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora, ewentualnie przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Przez czynność egzekucyjną zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne-stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego-ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W literaturze i orzecznictwie panuje zgoda co do tego, że skargę, o której mowa, zobowiązany może wnieść na czynności o charakterze faktycznym (zob. np. A. Skoczylas, (w:) System Prawa Administracyjnego, tom 9, Prawo procesowe administracyjne, pod. red. R. Hausera, Z. Niewiadomskiego, A. Wróbla, Warszawa 2014 r., s. 481) i to tylko takie, na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia (wyrok NSA z 6 grudnia 2013 r. sygn. akt: II FSK 2988/11). W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (wyrok NSA z 5 marca 2015 r. sygn. akt: II FSK 290/13, dostępny pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarga na czynności egzekucyjne nie będzie przysługiwać w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie zarzutów, zażalenia na postanowienia, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu. Oznacza to, że składana w trybie art. 54 u.p.e.a. skarga nie może stanowić konkurencyjnego-w stosunku do wskazanych wyżej-środka zaskarżenia, a jej-opisany wyżej-ograniczony zakres sprawia, że w ramach skargi nie mogą być badane zarzuty materialnoprawne związane z nieistnieniem egzekwowanego obowiązku skutkujące umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Jeżeli z uwagi na stadium postępowania egzekucyjnego nie przysługuje dłużnikowi środek zaskarżenia w postaci zarzutów (środkiem tym można się posłużyć w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego-zarzuty wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego-art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.), to skarga na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. nie może stanowić takiego właśnie konkurencyjnego środka zaskarżenia; z tych względów nie może być podstawą skargi na czynności egzekucyjne zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, ponieważ jest to podstawa zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Nie ma podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (wyrok NSA z 2 kwietnia 2015 r. sygn. akt: II FSK 749/13).

Skarga, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. służy zaskarżaniu czynności o charakterze wykonawczym (zob. Dariusz Jankowiak (w:) Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Komentarz 2005, wyd. Unimex, Wrocław 2005 r., s. 390; zob. też wyrok WSA w Warszawie z 11 kwietnia 2008 r. sygn. akt: III SA/Wa 139/08, oraz wyrok NSA z 22 września 2010 r. sygn. akt: II FSK 568/09). W orzecznictwie sądowym jednolicie przyjmuje się, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tychże czynności egzekucyjnych (por. wyroki WSA w Warszawie z 14 marca 2008 r.sygn. akt: III SA/Wa 85/08, z 30 stycznia 2008 r. sygn. akt: III SA/Wa 1262/07, z 28 stycznia 2008 r. sygn. akt: III SA/Wa 1626/07). Nie jest zatem możliwe w trybie tego środka prawnego podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego. W ramach skargi na czynność egzekucyjną ocenie podlegają działania organu egzekucyjnego (oraz egzekutora), który na zlecenie wierzyciela egzekwuje należność wskazaną w tytule wykonawczym. Skarga na czynności egzekucyjne nie jest natomiast środkiem prawnym umożliwiającym kwestionowanie całokształtu postępowania egzekucyjnego oraz podstaw jego prowadzenia. Skarga na czynności egzekucyjne nie będzie więc przysługiwać w sytuacjach, gdy ustawa przewiduje w związku z określonymi zdarzeniami w postępowaniu egzekucyjnym wniesienie np. zarzutów, zażalenia na postanowienia, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji, czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje wniesienie pozwu do sądu. Za niedopuszczalną uznaje się sytuację, w której miałaby występować konkurencyjność środków służących ochronie praw zobowiązanego zawartych w u.p.e.a. mających prowadzić-w wyniku ich uwzględnienia-do jednakowych skutków procesowych. Wskazuje się, że nie ma podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego. Rodzajowa tożsamość przedmiotu zaskarżenia skargi oraz innych środków prawnych nie oznacza, że określonemu podmiotowi przysługuje możliwość wyboru środka prawnego.

Należy również podkreślić, że w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych.

Skarżący natomiast w postępowaniu wszczętym skargą na czynność egzekucyjną podważali przede wszystkim istnienie i wymagalność egzekwowanego obowiązku z uwagi na umorzenie postępowania, postanowieniem z 10 maja 2017 r.

Środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie są względem siebie konkurencyjne. Nie można ich stosować zamiennie. Każdy z nich, w szczególności skarga na czynności egzekucyjne i zarzuty, dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek. Rodzajowa tożsamość przedmiotu zaskarżenia skargi oraz innych środków prawnych nie oznacza, że określonemu podmiotowi przysługuje możliwość wyboru środka prawnego. Dyferencjacja środków prawnych następuje bowiem nie tylko poprzez zróżnicowanie przedmiotu zaskarżenia, ale także poprzez zastosowanie kryteriów odnoszących się do innych elementów konstrukcji środków prawnych. Zasadą jest zatem wniesienie jednego środka prawnego, a nie dwóch konkurujących wobec siebie (tak wyrok NSA z 24 października 2014 r. sygn. akt: II GSK 1377/13).

Wydane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia organów obu instancji zostały podjęte w związku z rozpoznaniem skargi na czynności egzekucyjne. Z uwagi na powyższe rozpoznając skargę organ I jak i II instancji zasadnie ograniczył się do rozpoznania podnoszonych przez skarżącą zarzutów związanych z zajęciem praw majątkowych, stanowiących W ocenie Sądu organ I instancji prawidłowo oddalił skargę na czynności egzekucyjne związane z zajęciem innej wierzytelność pieniężnej ponieważ działanie organu egzekucyjnego w zakresie zastosowania i zrealizowania wskazanego środka egzekucyjnego było zgodne z ww. przepisami. Tym samym za zgodne z prawem należało również uznać zaskarżone rozstrzygnięcie, utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji.

Sąd stoi na stanowisku, że nie ma podstaw, żeby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a., skargę na czynności egzekucyjne traktować, jako środek zaskarżenia, przy pomocy którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań, podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego, czy też aktów i działań podejmowanych przez wierzyciela.

Mając na uwadze przedstawione wyżej uwagi dotyczące charakteru skargi z art. 54 u.p.e.a., stwierdzić należy, że Skarżący nie mogą oczekiwać korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia, jeśli przedmiotem skargi uczynili zarzuty, o których mowa w art. 33 u.p.e.a, tj. nieistnienie obowiązku. Ustawa przewiduje bowiem inne środki prawne, w ramach których tego rodzaju zarzuty mogą być rozpatrzone, a w związku z tym rozpatrzenie ich na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. oznaczałoby wadliwość takiego rozstrzygnięcia.

Co istotne i co wymaga zaakcentowania, organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia poinformował, że wniesione zarzuty stanowią przedmiot odrębnego postępowania.

Zgodnie z art. 110c § 4 u.p.e.a., zajęcie nieruchomości jest dokonane z chwilą doręczenia zobowiązanemu wezwania, o którym mowa w art. 110c § 2 u.p.e.a. (wezwanie zobowiązanego, aby zapłacił egzekwowaną należność pieniężną wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia jej w terminie i kosztami egzekucyjnymi w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania), z tym że dla zobowiązanego, któremu nie doręczono wezwania, jak też w stosunku do osób trzecich, nieruchomość jest zajęta z chwilą dokonania wpisu w księdze wieczystej lub złożenia wniosku organu egzekucyjnego do zbioru dokumentów (...).

Sąd rozumie racje Skarżących, którzy korzystając z wszelkich dostępnych mu środków prawnych, starają się podważyć zasadność wszczęcia i prowadzenia postępowań egzekucyjnych.

Tym niemniej Sąd bada sprawę w jej granicach, które wyznacza strona skarżąca wskazując określone rozstrzygnięcie. W niniejszej sprawie było to postanowienie w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną. Zarówno to postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego (...) nie naruszały prawa.

Zdaniem Sądu, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. prawidłowo uznał więc, że czynność egzekucyjna objęta złożoną przez Skarżących skargą, dokonana została w zgodzie z regulującymi ją przepisami prawa.

Jak wskazano już wyżej, ze względu na zasadę niekonkurencyjności środków prawnych, okoliczności podlegające ocenie w postępowaniu dotyczącym zarzutów nie mogą być przedmiotem rozpoznania skargi na czynności egzekucyjne.

Mając powyższe na uwadze skargę należało oddalić zgodnie z art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.