Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 29044

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Krakowie
z dnia 20 lutego 1997 r.
I SA/Kr 1175/96

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Józef Gach (spr).

Sędziowie NSA: Krystyna Irteńska-Dudek, Zbigniew Płonka.

Protokolant: Iwona Sadowska-Białka.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Organy administracyjne w tym również organy podatkowe mają obowiązek przestrzegania praworządności oraz podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego danej sprawy oraz do załatwienia jej przy uwzględnieniu interesu publicznego oraz indywidualnego. Wynika to z treści art. 7 kpa jako unormowania o charakterze materialnoprawnym, stanowiącego jednocześnie wskazówkę interpretacyjną odnośnie innych przepisów mających zastosowanie w określonym przypadku.

W sprawie niniejszej organy podatkowe obu instancji nie sprostały powyższym obowiązkom przede wszystkim dlatego, że ich rozstrzygnięcia nie zostały poprzedzone należytym wyjaśnieniem wszystkich istotnych okoliczności, naruszające nadto przepisy art. 77 § 1 kpa, art. 86 kpa a także art. 107 § 3 kpa.

Jak wynika z akt administracyjnych organu stopnia podstawowego zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia omawianej sprawy przywiązuje do rachunku nr 1/DT/94 z dnia 5.08.1994 r., uznając ten rachunek za fikcyjny w świetle istniejących zeznań wspólników przesłuchanych w charakterze świadków oraz pozostałych dowodów, przyjmując, iż "zachodzi domniemanie" ... "że rachunek jest fikcyjny i że przedmiotowa usługa nigdy nie była dokonana" (cytaty z uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej). W konsekwencji organ ten podjął próbę wykazania, ze nie było potrzeby przeprowadzania dowodu z zeznań usługobiorcy w osobie Jana J. powołując się na przepis art. 78 § 1 i 2 kpa.

Tymczasem już sam fakt założenia domniemania (a nie pewności) fikcyjności spornego rachunku przemawiał za uwzględnieniem wniosku dowodowego w przedmiocie zeznań Jana J. a to zgodnie z art. 78 § 1 kpa nakazującego uwzględnienie żądania strony dotyczące przeprowadzenia dowodu jeżeli jego przedmiotem jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, przy czym nie chodzi tu wyłącznie o okoliczności o charakterze istotnym.

To co powiedziano wyżej nie eliminuje uprawnienia organów administracyjnych do odmowy uwzględnienia przedmiotowego żądania, ale odmowa musi zostać przekonywująco uzasadniona w ramach faktycznego i prawnego uzasadnienia decyzji (art. 107 § 3 kpa) co w tym przypadku nie miało miejsca.

Nadto zastosowanie wobec wspólników formy przesłuchania ich jako świadków i to odrębnie, pozbawiło ich uprawnienia do czynnego uczestnictwa w postępowaniu z naruszeniem art. 10 § 1 kpa, mimo że osoby te były i są stronami, które miały zostać przesłuchane w tym właśnie charakterze, oczywiście przy zapewnieniu im gwarancji procesowych, a przede wszystkim zapewnieniu czynnego udziału w postępowaniu.

Wykazane wyżej uchybienia organu I instancji nie zostały dostrzeżone przez Izbę Skarbową, która tym samym zaakceptowała wadliwą i przedwczesną decyzję pierwszoinstancyjną, dlatego też Sąd mając na uwadze to, co powiedziano wyżej orzekł, jak w sentencji wyroku na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.