Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1797330

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie
z dnia 25 września 2015 r.
I SA/Kr 1139/15

UZASADNIENIE

Sentencja

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 25 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. Sp. z o.o. w K., o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 22 maja 2015 r., nr (...), w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: wniosek oddalić

Uzasadnienie faktyczne

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek C. Sp. z o.o. w K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 22 maja 2015 r., nr (...),w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o majątku i dochodach" oraz przesłanych dokumentów C. Sp. z o.o. w K. zajmuje się m.in. sprzedażą, obsługą i naprawą pojazdów samochodowych i motocykli, sprzedażą detaliczną paliw do pojazdów samochodowych, wynajmem maszyn i urządzeń, przetwarzaniem odpadów, obsługą nieruchomości, budownictwem, produkcją wyrobów tartacznych, impregnacją drewna, produkcją wyrobów stolarskich i ciesielskich dla budownictwa, produkcją opakowań drewnianych. Kapitał zakładowy spółki wynosi 500 000 zł a jej strata za ostatni rok obrotowy wyniosła 1 856 571,52 zł. Strata podatkowa podmiotu za 2014 r. wyniosła natomiast 13 696,96 zł, przy 860 862,15 zł przychodu.

Podstawa opodatkowania dostawy towarów oraz świadczenia usług przez spółkę wyniosła z kolei w drugim kwartale 2015 r. 47 322 zł.

Strona skarżąca posiada: 490 udziałów o wartości 1 500 000 zł w spółce C. sp. z o.o., 1 000 udziałów o wartości 500 000 zł w spółce Zakłady M. sp. z o.o., 1 450 udziałów o wartości 725 000 zł w spółce Przedsiębiorstwo C. sp. z o.o., 98 udziałów o wartości 49 000 zł w spółce L. sp. z o.o., 150 udziałów o wartości 75 000 zł w spółce Przedsiębiorstwo P. sp. z o.o., 700 udziałów o wartości 350 000 zł w spółce Fabryka M. w S. sp. z o.o., 50 udziałów o wartości 25 000 zł w spółce C. sp. z o.o. Z czego udziały w trzech ostatnich spółkach zostały zajęte w postępowaniach egzekucyjnych.

Strona skarżąca podniosła, iż obecnie prowadzonych jest szereg postępowań egzekucyjnych przeciwko niej i przedłożyła na tą okoliczność trzy dokumenty: "wezwanie do zapłaty należności" z dnia 21 lipca 2015 r., obejmujące m.in. należność główną w wysokości 50 930,36 zł oraz dwa zawiadomienia o wszczęciu egzekucji; jedno, w którym należność główna opiewa na kwotę 2 460 zł oraz drugie, w którym należność główna opiewa na kwotę 6 533,10 zł.

Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie częściowym) - por. art. 246 § 2 ww. ustawy. Podkreślić więc należy na wstępie, iż instytucja przyznania prawa pomocy (w przedmiotowym przypadku zwolnienia od kosztów sądowych) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny. Przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym, przy spełnianiu przesłanek przewidzianych w przepisie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a., nie ma więc charakteru bezwzględnego. Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc. (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2010 r. sygn. I FSK 790/2010, postan. NSA z dnia 30 września 2011 r., sygn. II FZ 409/11). Jeżeli skarżący jest podmiotem gospodarczym, to powinno unikać się przerzucania ryzyka prowadzenia działalności na innych obywateli. To bowiem m.in. z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. (por. postanowienie NSA z dnia 9 marca 2011 r., sygn. II FZ 91/2011, postan. SN. z dnia 24 września 1984 r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. FZ 478/04).

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Warto też zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ww. ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP.

Nie sposób też, w związku z tym, nie zgodzić się z tezą, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, iż utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postan. NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. I OZ 208/2008, postan. NSA z dnia 15 września 2011 r., sygn. I FZ 244/11).

W rozpatrywanym przypadku spółka nie wykazała, że nie stać ją na poniesienie kosztów sądowych.

Przede wszystkim nie wypełniła ona obowiązku przesłania odpowiednich dokumentów, których analiza mogłyby wskazać na jej złą kondycję finansową, takich jak: wyciągi z kont bankowych spółki, obejmujące operację z ostatnich trzech miesięcy oraz obrazujące ich obecny stan, zaświadczenie o wysokości funduszy posiadanych w kasie spółki, sprawozdanie finansowe za 2014 r., spis środków trwałych, z podaniem ich wartość.

Zaznaczyć też wypada, że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (por. J.P. Tarno; "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2008, s.587, por. też postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 r., sygn. I OZ 191/11). Do takich właśnie działań można na przykład zaliczyć uchwalenie obowiązku wniesienia dopłat przez wspólników. Dopłaty takie mają charakter obowiązkowego świadczenia wspólników o charakterze pieniężnym oraz fakultatywnie zwrotnym, tj. nie muszą być zwracane w określonych okolicznościach, ale mogą być tylko wówczas zwracane, jeżeli tak postanowi zgromadzenie wspólników. Ponadto umowa spółki może wprost przewidzieć, że dopłaty mają charakter bezzwrotny (por. M.Rodzynkiewicz; "Kodeks Spółek Handlowych. Komentarz", Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2009 r., s. 300 - 301 oraz postanowienie NSA z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. II FZ 1098/13 i postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. II FZ 701/11). W rozpatrywanym przypadku możliwość ta nie została jednak wykorzystana przez stronę skarżącą. Nie podjęła ona nawet próby zrealizowana ww. operacji, mimo twierdzenia, że spółka jest w ciężkiej sytuacji majątkowej.

Zauważyć trzeba, że samo zamknięcie roku obrotowego stratą nie świadczy o takiej sytuacji. Strata powstaje bowiem w wyniku nadwyżki kosztów uzyskania przychodów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Powstanie zatem straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej podmiotu (por. postanowienie NSA z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. I GZ 92/11, postanowienie NSA z dnia 11 maja 2011 r., sygn. II GZ 228/11).

Podnoszona natomiast przez skarżącą argumentacja dotycząca prowadzenia przeciwko niej szeregu postępowań egzekucyjnych również nie jest wystarczającą okolicznością dla uznania, iż strona spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 9 kwietnia 2009 r., sygn. I FZ 66/09, postanowienie NSA z dnia 7 stycznia 2014 r., sygn. II FZ 1236/13, postanowienie NSA z dnia 5 marca 2014 r., sygn. II FZ 260/14).

Reasumując, trudno więc przyjąć, że spółka, która cały czas prowadzi działalność gospodarczą i nie jest w stanie upadłości czy likwidacji, uzyskująca 860 862,16 zł przychodu rocznie, której podstawa opodatkowania za drugi kwartał 2015 r. wyniosła 47 322 zł - nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych na poziomie 100 zł, czy nawet 400 zł stanowiących łączną sumę wpisów od skarg w sprawach o sygn. akt I SA/Kr 1139 - 1142 /15. Podkreślić też trzeba, że część udziałów o znacznej wartości posiadanych przez wnioskodawcę w innych spółkach nie jest zajęta przez organy egzekucyjne.

Pamiętać należy, iż pomoc finansowa w ramach prawa pomocy nie ma na celu "wspierania " danego podmiotu w jego przedsięwzięciach gospodarczych a ma jedynie charakter "ratunkowy" i stosowana być może tylko w wyjątkowych sytuacjach. Taka jednak w rozpatrywanym przypadku, biorąc pod uwagę ww. okoliczności, z całą pewnością nie zachodzi. Stąd też, przyznanie prawa pomocy stronie skarżącej poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych jest niezasadne.

W związku z powyższym, na podstawie art. 244 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) orzeczono jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.