Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2722628

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach
z dnia 12 września 2019 r.
I SA/Ke 198/19
Obligatoryjność deklaracji elektronicznych.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Rojek.

Sędziowie WSA: Magdalena Chraniuk-Stępniak, Danuta Kuchta (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2019 r. sprawy ze skargi Z. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z (...) nr (...) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: "Dyrektor") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego (dalej:

"Naczelnika") z (...) nr (...) w sprawie odmowy "A." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (dalej: "spółki") wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o "tradycyjne składanie rozliczeń skarbowych (w formie papierowej) do momentu likwidacji spółki".

Organ ustalił, że wnioskiem z 5 grudnia 2018 r. spółka zwróciła się do Naczelnika o tradycyjne składanie rozliczeń skarbowych, tj. w formie papierowej, do momentu likwidacji spółki. W uzasadnieniu wniosku krytykowała wdrożony przez organy skarbowe system informatyczny. Wskazała, że wprowadzony obowiązek łamie dotychczasowe zasady rozliczania firm przez organy skarbowe i zmusza do prowadzenia podwójnej księgowości, narusza tajemnicę funkcjonowania firmy, obciąża dodatkowymi kosztami, wprowadza do obiegu nowe narzędzie niemożliwe do poprawnego stosowania, chociażby z uwagi na wzrok starszych ludzi. Przepisy takie mają charakter dyskryminacyjny, ponieważ nakładają obowiązki na obywateli prowadzących działalność gospodarczą. Spółka powołała się na osiągnięcia na rynku krajowym i zagranicznym w budowie obrabiarek. Nadto negatywnie oceniła system rozliczania podatku VAT oraz stwierdziła, że z uwagi na doświadczenia z fałszowaniem dokumentów w Urzędzie Skarbowym, winna zachować szczególną ostrożność w składaniu i podpisywaniu dokumentów.

Naczelnik postanowieniem z 7 stycznia 2019 r. stwierdził, że w sprawie brak jest przesłanek do wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie możliwości składania rozliczeń podatkowych w formie papierowej, z uwagi na brak podstawy prawnej do rozstrzygnięcia wniosku.

Na postanowienie organu pierwszej instancji spółka wniosła zażalenie, w którym jako wadliwe oceniła nałożone na nią nowe obowiązki.

Rozpatrując zażalenie Dyrektor przywołał obowiązujący od 1 stycznia 2017 r. przepis art. 99 ust. 11b ustawy o podatku od towarów i usług, zgodnie z którym deklaracje, o których mowa w art. 99 ust. 1-3, 3c-6, 8-9 i 1 1a ustawy o VAT, składa się wyłącznie za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Ustawa z dnia 1 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r. poz. 2024) wprowadza obowiązek składania deklaracji VAT w formie elektronicznej, który bezwzględnie obejmuje wszystkie podmioty od 1 stycznia 2018 r. Deklaracje VAT składane w postaci papierowej, z pominięciem złożenia ich z pomocą środków komunikacji elektronicznej, nie są zatem złożone skutecznie.

Organ wyjaśnił, że z wyżej przedstawionych przepisów wynika, że od 1 stycznia 2018 r. nie ma żadnych wyjątków i podatnicy nie mają możliwości wyboru w zakresie formy składania deklaracji VAT. Każdy podatnik podatku od towarów i usług został zobligowany do dostarczania deklaracji VAT do urzędu skarbowego wyłącznie w formie elektronicznej. Dotyczy to również informacji podsumowujących i ich korekt.

Powołując przepis art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej podniósł, że w sprawie zaszła przesłanka braku w przepisach ustaw podatkowych podstawy do rozpatrzenia treści żądania w trybie postępowania podatkowego. Przepisy ustawy o podatku od towarów i usług, a w szczególności art. 99 ust. 11b ustawy o VAT, nie przewidują podstawy prawnej rozpatrzenia treści żądania zgłoszonego przez spółkę. Nie jest więc możliwe rozpatrzenie wniosku strony w związku z brakiem przepisów prawa podatkowego, które pozwalałyby na odstępstwa od obowiązku składania deklaracji VAT za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Skutkowało to brakiem możliwości wszczęcia postępowania przez organ i czyniło niedopuszczalnym orzekanie w przedmiotowej sprawie. Nałożony przepisem art. 99 ust. 11b ustawy o VAT obowiązek składania deklaracji w formie elektronicznej dotyczy wszystkich podmiotów.

Na powyższą decyzję spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniosła o uchylenie postanowień oraz zaakceptowanie wniosku o tradycyjne składanie rozliczeń VAT w dotychczasowej formie papierowej.

W uzasadnieniu spółka wskazała m.in. na warunki powstania spółki, przedmiot jej działalności, dotychczasowe osiągnięcia oraz problemy związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Wyraziła stanowisko, że obowiązujące przepisy prawa i zwiększenie zakresu informacji dostarczanych do organów skarbowych zwiększa możliwą skale nadużyć urzędników. We wniosku spółka wskazała merytoryczne obiekcje do przepisów ustawy i oczekiwała merytorycznej odpowiedzi oraz skierowania kwestii do ustawodawcy w celu podjęcia stosownych działań. Nadto wyraziła, że nie akceptuje podpisu elektronicznego.

W odpowiedzi na skargę dyrektor podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 z późn. zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.), określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany, co do zasady, zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Realizując wyżej określone granice kontroli, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest kwestia odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o składanie deklaracji VAT-7 oraz informacji podsumowujących VAT-UE w formie papierowej. Jak wynika z argumentów skarżącej spółki, rozstrzygnięcie organu jest nieprawidłowe, ponieważ nie zawiera merytorycznej odpowiedzi w zakresie możliwości składania deklaracji w wybranej przez nią formie, tj. formie papierowej.

Dyrektor podniósł, że nie istnieją przepisy, które stanowiłyby podstawę do wyłączenia obowiązku składania deklaracji VAT za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Po stronie podatników i płatników brak jest możliwości co do wyboru formy składania ww. deklaracji. Takie wnioski determinowały zaś odmowę wszczęcia postępowania.

W ocenie Sądu orzekającego w przedmiotowej sprawie, prawidłowe jest stanowisko organu.

Zgodnie z treścią art. 165 § 1 Ordynacji podatkowej, postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Przepis art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W powołanym wyżej przepisie nie wskazano w sposób enumeratywny przyczyn uzasadniających odmowę wszczęcia postępowania podatkowego, a zatem stwierdzenie, że z określonych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte powinno być wyprowadzane z obowiązujących przepisów prawa. Przyjmuje się, że wyrażenie "nie może być wszczęte" należy odnieść do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania podatkowego stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne jego przepisy, których wykładnia uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenia treści żądania w sposób merytoryczny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 października 2016 r. II FSK 301/15, wyroki dostępne są na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wszczęcie postępowania na żądanie strony nastąpić może jedynie wówczas, gdy przepis prawa normuje możliwość żądania określonego zachowania organu administracji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 czerwca 2016 r. sygn. akt I GSK 329/14). W wyroku z 3 marca 2015 r. sygn. akt II FSK 909/13 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że rozstrzygnięcie przewidziane w części dyspozytywnej tego przepisu, tj. odmowa wszczęcia postępowania, nie jest uzależnione od uznania organu administracji i stanowi obligatoryjne następstwo stwierdzenia przez organ przesłanek w tym przepisie wyszczególnionych. Odmowa wszczęcia postępowania jest zatem obowiązkiem organu administracji w przypadku zaistnienia opisanej w tym przepisie sytuacji.

W ocenie Sądu należy podzielić stanowisko organu, że w przedmiotowej sprawie, wszczęciu postępowania w sprawie wniosku o tradycyjne, czyli w formie papierowej, składanie deklaracji VAT, stoi na przeszkodzie brak przepisu prawa, który umożliwiałby prowadzenie tego postępowania i tym samym rozpatrzenie żądania w sposób merytoryczny. Stosownie do art. 99 ust. 11b ustawy z dnia 11 marca 2004 r. ustawy o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2174 z późn. zm.), dalej "ustawy o VAT", deklaracje, o których mowa w ust. 1-3, 3c-6, 8-9 i 11a, składa się wyłącznie za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Przepis ten oznacza, że forma składania deklaracji za pomocą środków komunikacji elektronicznej jest obligatoryjna, a ustawodawca nie przewidział jakichkolwiek odstępstw od tej zasady i możliwości dokonywania jej modyfikacji. Tym samym po stronie podatników i płatników nie istnieje możliwość wyboru co do formy w jakiej będą one składane.

Powyższe oznacza, że organy nie mogły orzekać merytorycznie, jak chce tego spółka w skardze, ani tym bardziej - uwzględnić wniosku spółki. Uregulowania zawarte w przepisach prawa podatkowego nie zawierają podstawy prawnej do rozstrzygania organów podatkowych w przedmiocie wniosku spółki, tj. zezwolenia jej na składanie deklaracji w formie papierowej. Udzielenie takiego zezwolenia naruszałoby ww. przepisy ustawy VAT. Organy nie mogą natomiast podejmować działań pozostających w sprzeczności z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku pozostają przy tym powody, dla których skarżąca wnosiła o odstąpienie od składania ww. dokumentów w formie elektronicznej. Jak wyżej podniesiono, obowiązek składania deklaracji w formie elektronicznej nie przewiduje w tym zakresie żadnych odstępstw.

Podsumowując, przepis art. 99 ust. 11b ustawy o VAT w sposób jednoznaczny stoi na przeszkodzie wszczęciu postępowania podatkowego. Brak podstawy do rozpatrzenia wniosku strony stanowi przesłankę, której zaistnienie obliguje organ do wydania rozstrzygnięcia o charakterze formalnym na podstawie art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej, co uczyniono w przedmiotowej sprawie. Postępowanie nie może być bowiem wszczęte, gdy stoi ku temu na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne jego przepisy, których wykładnia uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenia treści żądania w sposób merytoryczny (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 9 listopada 2017 r. sygn. akt III SA/Po 710/17).

Innymi słowy, wobec jednoznacznej treści przepisów prawa, które nie przewidują możliwości składania deklaracji w formie papierowej, Naczelnik zasadnie odmówił wszczęcia postępowania na podstawie art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.