Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 60471

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Katowicach
z dnia 23 marca 1998 r.
I SA/Ka 1265/96

UZASADNIENIE

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach, po rozpoznaniu w dniu 9 marca 1998 r. sprawy ze skargi Alfreda L. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 28 czerwca 1996 r. nr DOK-2-450/632/95/5988 w przedmiocie wymiaru cła - oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżoną decyzją ostateczną została utrzymana w mocy decyzja Dyrektora Urzędu Celnego w K. z dnia 17 marca 1995 r. w części dotyczącej stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o nr 180200/000285 z dnia 23 maja 1993 r. oraz stwierdzenia, że odprawa celna czasowa stała się z mocy prawa odprawą ostateczną, a wymierzone cło w wysokości 50.073.000 zł (po denominacji - 5.007,30 zł) a także podatek obrotowy stały się wymagalne. W tej części, która dotyczyła wymierzenia opłaty manipulacyjnej dodatkowej w kwocie 1.990,50 zł decyzja organu I instancji została uchylona a postępowanie I instancji umorzone.

Decyzja została zaadresowana do Alfreda L., w jej podstawie materialno-prawnej powołano przepisy art. 18 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne (Dz. U. z 1994 r. Nr 71, poz. 312 ze zm.) a także § 20a pkt 1a rozporządzenia Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 22 sierpnia 1990 r. w sprawie dozoru i kontroli celnej oraz poboru opłat (Dz. U. z 1995 r. Nr 30, poz. 155 ze zm.) zaś w uzasadnieniu przedstawiono następujący stan faktyczny oraz argumentację prawną:

Dyrektor Urzędu Celnego w K. decyzją zawartą w JDA SAD nr 180200/00285 z dnia 23 maja 1993 roku wydaną na wniosek Alfreda L. dokonał odprawy celnej czasowej w przywozie towaru w postaci samochodu osobowego marki Opel. Termin powrotnego jego wywozu wyznaczony został na dzień 20 lipca 1993 r. W dniu 19 sierpnia 1993 r. wg JDA SAD nr 180200/001657 towar ten został zgłoszony do wywozu w trybie likwidacji odprawy celnej czasowej. Z uwagi na brak potwierdzenia występu za granicę Dyrektor Urzędu Celnego w K. decyzją z dnia 26 stycznia 1995 r. uchylił decyzję zawartą w SAD 180200/001657 z dnia 19 sierpnia 1993 r. w części dopuszczenia do wywozu przedmiotowego towaru i umorzył postępowanie w tej sprawie. Następnie w dniu 17 marca 1995 r. decyzją nr 180000-PC-451-7/95/DR ten sam organ uznał odprawę celną czasową za ostateczną i dokonał wymiaru należności celnych, w tym opłaty dodatkowej manipulacyjnej.

W myśl postanowień art. 18 ustawy - Prawo celne, jeżeli w ustalonym terminie podmiot zobowiązany nie wywiózł towaru będącego przedmiotem czasowego przywozu lub wywozu albo zostały naruszone inne warunki ustalone w odprawie celnej, odprawa taka staje się odprawą ostateczną a podmiot ten jest zobowiązany do uiszczenia cła przywozowego i opłaty manipulacyjnej dodatkowej. Mając na uwadze, że w dniu 16 sierpnia 1995 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 26 lipca 1995 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie dozoru i kontroli celnej oraz poboru opłat opublikowane w Dz. U. Nr 90, poz. 451, w którym zostały ustalone nowe stawki opłat manipulacyjnych dodatkowych, zaskarżona decyzja winna zostać uchylona w części dotyczącej wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej, a wymiar powyższej opłaty winien zostać dokonany w oparciu o nowy przepis. Zgodnie jednak z art. 83 ust. 1 Prawa celnego nie można wydać decyzji w sprawie wymiaru należności celnych po upływie dwóch lat od dnia, w którym powstał obowiązek ich uiszczenia. Ponieważ w przedmiotowej sprawie upłynął dwuletni okres, o którym mowa w tym artykule, brak jest podstaw do ponownego dokonania wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej w oparciu o obowiązujące obecnie stawki. Nie znaleziono podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji w części dotyczącej wymiaru cła, gdyż jest ona prawidłowa. W odpowiedzi na argumenty skarżącego, iż osobą odpowiedzialną za wywóz towaru był gwarant - Gabriel W., wyjaśniono, że przepisy Prawa celnego nakładają obowiązki powrotnego wywozu towaru będącego przedmiotem odprawy celnej czasowej na podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą. Ponadto stwierdzono, że w przedmiotowej sprawie nie jest możliwe uznanie towaru za wolny od cła na podstawie art. 15 Prawa celnego. Przepis ten bowiem reguluje sytuacje, w których nastąpiło zniszczenie lub utrata towaru niezawiniona przez podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą. W przedmiotowej natomiast sprawie Gabriel W. działał w imieniu strony a zatem nie występuje tu przesłanka utraty towaru bez winy podmiotu dokonującego obrotu towarowego z zagranicą.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego w zasadzie powtórzono istotę zarzutów podniesionych wcześniej w odwołaniu. Podkreślił skarżący, że dokonał odprawy celnej czasowej samochodu będącego własnością obywatela Niemiec, celem dokonania jego naprawy. Naprawy tej nie dokonano, zaś samochód miał zostać - zgodnie z życzeniem właściciela - dostarczony do Niemiec przez Gabriela W. W tym celu udał się z nim do Urzędu Celnego w B., celem dokonania powrotnej odprawy celnej. Gabriel W. został wpisany w polu 50 SAD jako gwarant. Zgodnie z informacją urzędnika celnego, z tym momentem obowiązek wywozu i wszelkie związane z tym konsekwencje miały przejść na gwaranta. Potwierdzał to fakt dokonania zwrotu zabezpieczenia finansowego pobieranego przy odprawie celnej czasowej. Gdy po kilku miesiącach skarżącego poinformowano, że samochód nie został wywieziony za granicę, niezwłocznie powiadomił o tym policję i podjął kroki zmierzające do jego odzyskania. Organy celne nie wskazały na czym polegała wina skarżącego. Nie wzięły też pod uwagę, że wprawdzie w art. 15 Prawa celnego szkoda spowodowana kradzieżą towaru jest tożsama z jego całkowitym zniszczeniem, to nie znaczy, że pojęcie to nie obejmuje przywłaszczenia towaru.

Odpowiadając na skargę, Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Zaakcentowano, że podmiotem zobowiązanym do powrotnego wywozu towaru jest wyłącznie podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą, działający w myśl art. 2 ust. 6 Prawa celnego we własnym imieniu i na własny rachunek. Zlecenie zatem innej osobie wywozu towaru, która nie wykonuje przyjętego zobowiązania, nie może stanowić podstawy do zwolnienia podmiotu dokonującego obrotu towarowego z zagranicą z obowiązku uiszczenia należności celnych.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna. Przedmiotem przywozu na polski obszar celny na czas oznaczony był samochód osobowy stanowiący własność obywatela Niemiec, przeznaczony do naprawienia. Termin powrotnego wywozu został ustalony na 20 lipca 1993 r. Nie ma sporu między stronami postępowania, że podmiotem dokonującym obrotu towarowego z zagranicą był skarżący, on to bowiem dokonując czasowego przywozu samochodu działał na własny rachunek i we własnym imieniu. Prawo celne wyraźnie odróżnia podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą od niektórych innych podmiotów działających w postępowaniu celnym takich jak np. przewoźników, spedytorów i innych podmiotów wprowadzających towar na polski obszar celny. Na podmiocie dokonującym obrotu towarowego z zagranicą ciążą wynikające z przepisów Prawa celnego obowiązki. Jednym z nich jest, w przypadku przywozu czasowego towaru na polski obszar celny, dokonanie jego wywozu z powrotem w terminie ustalonym przez organy celne. Nawet jeżeli taki podmiot, mający w postępowaniu celnym status strony ustanowi pełnomocnika, to nie oznacza, że wynikające z Prawa materialnego obowiązki obciążają pełnomocnika. Skarżący przyznaje, że mimo niewykonania naprawy samochodu, w dniu 19 sierpnia 1993 r. dokonał jego zgłoszenia do wywozu w trybie likwidacji odprawy celnej czasowej. W dokumencie SAD wskazano jako gwaranta osobę Gabriela W. Wbrew wywodom skargi nie znaczy to, że z tą chwilą skarżący - podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą przestał być osobą zobowiązaną do wywozu samochodu za granicę. To, że przy dokonywaniu czynności z tym związanych posłużył się osobą trzecią, nie ma znaczenia przy ocenie czy zachodzą przesłanki określone w art. 18 Prawa celnego. Przepis ten przewiduje, że w przypadku, jeżeli w ustalonym terminie podmiot zobowiązany nie wywiózł z powrotem za granicę… towaru będącego przedmiotem czasowego przywozu… odprawa czasowa staje się odprawą ostateczną a podmiot ten jest zobowiązany do uiszczenia cła przywozowego. W świetle tego przepisu nie ma żadnych wątpliwości, że adresatem decyzji stwierdzającej przekształcenie odprawy czasowej w odprawę ostateczną oraz stwierdzającej wymagalność cła przywozowego i innych należności celnych, jest podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą, czyli w tej sprawie Alfred L. Z akt sprawy wynika, że skarżący po dokonaniu zgłoszenia samochodu do wywozu nie wywiózł go za granicę, co musiało skutkować uchyleniem w trybie art. 162 § 2 kpa decyzji z dnia 19 sierpnia 1993 r. w części dotyczącej dopuszczenia do wywozu za granicę rzeczonego samochodu. Uchylone zatem zostały skutki wspomnianej czynności określone w art. 19 Prawa celnego. Wcześniejszy zwrot zabezpieczenia dokonany w trybie tego przepisu pozostał jednak w mocy.

Co się tyczy możliwości zastosowania art. 15 Prawa celnego, to również należy zgodzić się z organami celnymi, że podstaw do zwolnienia skarżącego od uiszczenia należnego cła nie było. Przepis ten stanowiący podstawę do zastosowania odstępstwa od zasady powszechności cła w przypadku, gdy wywóz powrotny nie nastąpił wskutek zniszczenia towaru lub jego utraty wymaga tego, by owa utrata lub zniszczenie nie były zawinione przez podmiot dokonujący obrotu towarowego, jeżeli zostały przedstawione dowody stwierdzające przyczyny niewywiezienia towaru. Z przepisu tego wynika, że przymiot niezawinienia ma dotyczyć utraty bądź zniszczenia towaru. Z akt sprawy wynika, że wobec braku zainteresowania właściciela samochodu jego naprawą, skarżący odstąpił od jej dokonania. Oświadczenie takie złożył w dniu 19 sierpnia 1993 r. a więc w dniu zgłoszenia samochodu do likwidacji odprawy czasowej. Dokonanie wywozu powierzył Gabrielowi W. Z oświadczenia skarżącego z dnia 23 listopada 1993 r. wynika, że miał już wtedy świadomość tego, że samochód nie został wywieziony za granicę. Wiedział też, że Gabriel W. nie przejawia jakiegokolwiek zainteresowania samochodem. Samochód jeszcze w listopadzie 1993 r. znajdował się w warsztacie w T.G. To winno było spowodować podjęcie przez skarżącego czynności zmierzających do wywiezienia samochodu za granicę. Skarżący tego nie uczynił, a mimo takiej postawy osoby, której powierzył dokonanie wywozu samochodu nie uczynił też nic, by rzeczony samochód zabezpieczyć przed utratą bądź zniszczeniem. Nie może zatem zasadnie twierdzić, że samochód został utracony, zniszczony czy też przywłaszczony bez jego winy. Nie bez znaczenia jest również to, że w istocie do czasu zakończenia postępowania nie przedstawiono dowodów stwierdzających przyczyny niewywiezienia samochodu za granicę, czego wymaga art. Prawa celnego.

Z tych wszystkich powodów należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza Prawa materialnego. Ponieważ nie dostrzeżono także, by w toku postępowania poprzedzającego jej wydanie doszło do istotnego uchybienia przepisom proceduralnym, skargę jako niezasadną oddalono w oparciu o przepis art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.