Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim
z dnia 6 marca 2007 r.
I SA/Go 585/06

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Skupień.

Sędziowie WSA: Joanna Wierchowicz, Asesor Barbara Rennert (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2007 r. sprawy ze skargi PK S.A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym

1.

uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza Gminy i Miasta z dnia (...) r. nr (...),

2.

określa, że postanowienie nie podlega wykonaniu,

3.

zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 100 zł (słownie złotych sto) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

UZASAD MIENIE

W dniu 31 marca 2006 r. PK S.A. wniosła skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) marca 2006 r. nr (...) utrzymujące w mocy postanowienie Burmistrza z dnia (...) listopada 2005 r. nr (...) w przedmiocie uznania zarzutu dotyczącego prowadzenia postępowania egzekucyjnego za niezasadny.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 12 października 2005 r. PK S.A. na podstawie art. 33 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wniosła zarzut w sprawie prowadzenia postępowań egzekucyjnych wszczętych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego na podstawie czterech tytułów wykonawczych wystawionych przez Burmistrza - wymienionych w zawiadomieniu o zajęciu prawa majątkowego nr (...) z (...) września 2005 r., wnosząc jednocześnie o zawieszenie prowadzonych postępowań, a następnie o ich umorzenie. W uzasadnieniu PK S.A. wskazała, iż jest dłużnikiem Burmistrza, który wystawił tytuły wykonawcze obejmujące zobowiązania PK i skierował je do egzekucji. Z dniem 1 stycznia 2004 r. weszła w życie nowelizacja ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych wprowadzająca zmiany we właściwości terytorialnej urzędów skarbowych dla tzw. dużych podatników, jakim jest PK S.A -osoba prawna, podmiot wszystkich praw i obowiązków związanych z nieruchomościami. Od dnia wejścia w życie tej nowelizacji uległa zmianie właściwość miejscowa naczelników urzędów skarbowych jako organów podatkowych pierwszej instancji. Zmiana ta wpływa także na zmianę właściwości organów egzekucyjnych i wynika z niej, iż postępowania egzekucyjne w sprawach wszczętych przez organy podatkowe po dniu wejścia w życie ustawy prowadzą organy, których właściwość miejscową ustala się na podstawie przepisów znowelizowanych. Zatem przedmiotowe postępowania egzekucyjne prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz dokonywane w ich ramach czynności egzekucyjne nie mają podstawy prawnej.

Strona 1 z 7

Sygn. akt l SA/Go 585/06

Postanowieniem z dnia (...) listopada 2005 r. Burmistrz uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione, uzasadniając iż organ podatkowy wystawił tytuły wykonawcze na zaległości w podatku od nieruchomości dotyczące PK S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami i skierował je do Naczelnika Urzędu Skarbowego. Zdaniem Burmistrza z uwagi na art. 22 § 2 i 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych praw majątkowych lub ruchomości ustala się wg miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego. Jeżeli znany przed wszczęciem egzekucji majątek zobowiązanego lub większa jego część nie znajduje się na terenie działania organu egzekucyjnego ustalonego zgodnie z § 2, właściwość miejscową ustala się według miejsca położenia składników tego majątku. Organ egzekucyjny wszczął egzekucję, w wyniku której zostały zajęte środki pieniężne i według wierzyciela egzekucję wykonuje organ właściwy.

Powyższe postanowienie doręczono skarżącej 28 listopada 2005 r. Skarżąca w zakreślonym terminie złożyła na nie zażalenie, zarzucając mu błędną interpretację art. 33 pkt 9 ustawy oraz wnosząc o jego uchylenie i orzeczenie o zasadności stanowiska prezentowanego przez nią.

Postanowieniem z dnia (...) marca 2006 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie, wskazując iż Burmistrz właściwie zinterpretował przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a w szczególności art. 22 tej ustawy i prawidłowo zastosował je w sprawie. Wskazując, iż sporną kwestię w niniejszej sprawie stanowi właściwość Naczelnika Urzędu Skarbowego jako organu egzekucyjnego, uznał że właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych ustala się w zależności od tego z jakich przedmiotów majątkowych zobowiązanego ma być przeprowadzona egzekucja. Przepis art. 22 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji kompleksowo reguluje kwestię właściwości miejscowej organów egzekucyjnych w administracji, jako lex specialis, a ponadto jest przepisem rangi ustawowej. Zgodnie z art. 22 § 1 cyt. ustawy, jeżeli egzekucja ma być prowadzona z nieruchomości, to organ właściwy ustala się według miejsca jej położenia.

Strona 2 z 7

Sygn. akt l SA /Go 585/06

Powyższe postanowienie doręczono skarżącej w dniu 13 marca 2006 r., a 31 marca 2006 r. PK S.A. zaskarżyła je do tut. Sądu, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, jak i poprzedzającego je postanowienia Burmistrza, a także wnosząc o orzeczenie, iż organem egzekucyjnym właściwym miejscowo dla PK S.A. jest Naczelnik Urzędu Skarbowego wymieniony w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz. U. Nr 209, poz. 2027 z późn. zm.). Skarżąca wniosła także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi Spółka wskazała, iż w toku ustalania właściwości miejscowej organu nie wystarczy ustalenie, że majątek zobowiązanego lub jego siedziba są położone np. (...), ale trzeba jeszcze ustalić, który naczelnik urzędu skarbowego właściwy jest dla tej lokalizacji. Zobowiązaną w sprawie jest PK S.A. - osoba prawna, będąca podmiotem, o którym mowa w art. 5 ust. 9b ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych. Zgodnie z art. 19 ust. 1 i art. 22 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organem egzekucyjnym w sprawie jest właściwy miejscowo naczelnik urzędu skarbowego, a właściwość miejscową naczelników urzędów skarbowych określa Minister Finansów w rozporządzeniu wydanym na podstawie ustawy o urzędach i izbach skarbowych. W postępowaniach egzekucyjnych wszczynanych po dniu 1 stycznia 2004 r. właściwymi organami egzekucyjnymi dla PK S.A. oraz innych podmiotów spełniających kryteria cyt. art. 5 ust. 9b, są naczelnicy urzędów skarbowych wymienieni w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz. U. Nr 209, poz. 2027 z późn. zm.). Zatem dla PK S.A. organem egzekucyjnym właściwym w sprawie jest Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego, którego właściwość miejscowa obejmuje część miasta, w której jest położona siedziba Spółki lub Naczelnik Urzędu Skarbowego, którego właściwość miejscowa obejmuje teren miasta czyli organ właściwy ze względu na miejsce położenia części majątku Spółki / siedzibę jednostki spółki, która tym majątkiem administruje. Zaskarżone postępowanie egzekucyjne mogło być wszczęte i prowadzone jedynie przez urząd skarbowy właściwy miejscowo dla tzw. dużych podatników, w

Strona 3 z 7

Sygn. akt l SA/Go 585/06

konsekwencji czego prowadzone postępowanie egzekucyjne przez Naczelnika Urzędu Skarbowego po dniu 31 grudnia 2003 r. oraz dokonywane w jego ramach czynności egzekucyjne nie mają podstawy prawnej. Przepisy cyt. wyże rozporządzenia Ministra Finansów stanowią lex specialis do uregulowań art. 22 ustawy. Najpierw powinno być ustalone położenie siedziby zobowiązanego, a następnie ustalone we właściwości miejscowej, którego naczelnika urzędu skarbowego miejsce to się znajduje.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu, wskazując iż skarżąca błędnie przyjmuje, że przepisy regulujące kwestie związane z terytorialnym zasięgiem działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych, wprowadziły zmiany w stosowaniu przepisu art. 22 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis ten wprost określa i definiuje właściwość miejscową organu egzekucyjnego i reguluje kompleksowo kwestię właściwości miejscowej organu egzekucyjnego i jako przepis szczególny i jako przepis wyższej rangi wobec przepisów powoływanego przez skarżącą rozporządzenia.

Uzasadnienie prawne

Sąd zważył:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zarzut egzekucyjny podniesiony przez skarżącą Spółkę dotyczy prowadzenia egzekucji administracyjnej przez niewłaściwy organ i mieści się w katalogu określonym w art. 33 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 z późn. zm.). PK S.A. podniosła zarzut niewłaściwości miejscowej organu prowadzącego egzekucję. Wskazać przy tym należy, że w myśl art. 19 k.p.a., znajdującego zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym zgodnie z art. 18 cyt. wyżej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ administracji publicznej, a więc także organ egzekucyjny, ma obowiązek przestrzegać swej właściwości z urzędu. W tej sytuacji organ egzekucyjny w pierwszej kolejności powinien ustalić w sposób prawidłowy swoją właściwość.

Egzekucja w niniejszej sprawie została wszczęta we wrześniu 2005 r. i bezspornym jest, iż dłużnikiem w tym postępowaniu jest osoba prawna jaką jest PK

Strona 4 z 7

Sygn. akt l SA /Go 585/06

SA. Zgodnie z treścią art. 5 ust. 6 pkt 7 ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1267 z późn. zm.) do zakresu działania naczelników urzędów skarbowych należy m.in. wykonywanie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, a takich dotyczy egzekucja prowadzona na podstawie czterech tytułów wykonawczych będących jej podstawą w omawianej sprawie. Zgodnie natomiast z ust. 9 tego samego artykułu właściwość miejscową naczelników urzędów skarbowych określa się według terytorialnego zasięgu działania odpowiedniego urzędu skarbowego, z uwzględnieniem ust. 9a, który mówi, iż terytorialny zasięg działania określonego urzędu skarbowego wyłącznie w zakresie niektórych kategorii podatników może obejmować terytorialny zasięg działania innych urzędów skarbowych. Wyznaczenie tego terytorialnego zasięgu działania, o którym mowa w ust. 9a następuje w oparciu o przepisy określone na podstawie ust. 9c (czyli rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych - Dz. U. Nr 209, poz. 2027 - wydanego w oparciu o delegację ustawową zawartą w ust. 9c) i może dotyczyć w szczególności osób prawnych, które w ostatnim roku podatkowym osiągnęły przychód netto, w rozumieniu przepisów o rachunkowości, ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług o równowartości co najmniej 5 min euro według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski na koniec roku podatkowego-ust. 9b pkt 7. Podatnikiem, o którym mowa w przepisie art. 5 ust. 9b pkt 7 cyt. wyżej ustawy jest skarżąca.

Zgodnie z § 2 powołanego wyżej rozporządzenia Minister Finansów ustalił siedziby i terytorialny zasięg działania naczelników urzędów skarbowych, właściwych wyłącznie w zakresie podatników określonych w cyt. wyżej art. 5 ust. 9b w wykazie stanowiącym załącznik nr 2 do rozporządzenia. Omawiane rozporządzenie weszło w życie z dniem 1 stycznia 2004 r.

Należy zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej, iż wskazane wyżej przepisy stanowią lex specialis do przepisów dotyczących właściwości miejscowej organów egzekucyjnych zawartych w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - w jej art. 22. W § 1, 2 i 3 art. 22 ustawodawca zawarł uregulowania dotyczące właściwości miejscowej organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych w zależności od stosowanych środków egzekucyjnych - z nieruchomości, praw majątkowych lub ruchomości bądź miejsca

Strona 5 z 7

(l

Sygn. akt l SA /Go 585/06

położenia majątku zobowiązanego lub jego większej części. Skarżąca twierdzi (opierając się na wskazanym wyżej załączniku nr 2 do powołanego rozporządzenia), iż siedziba jej znajduje się w terytorialnym zasięgu działania Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego (Lp. 7 załącznika). W niniejszej sprawie wniosek egzekucyjny został skierowany do Naczelnika Urzędu Skarbowego, który z urzędu był obowiązany do badania swej właściwości do prowadzenia zawnioskowanego postępowania egzekucyjnego. Winien zatem w oparciu o powołane wyżej przepisy ustawy o urzędach i izbach skarbowych oraz rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie terytorialnego zasięgu działania (...) i załącznika nr 2 do tegoż rozporządzenia ustalić właściwość miejscową, ale mając przy tym na uwadze przepisy art. 22 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i treść samego wniosku egzekucyjnego, z którego wynika stosowania jakich środków egzekucyjnych żąda wierzyciel. Już z treści samego załącznika nr 2 wynika, iż prowadzący postępowanie egzekucyjne Naczelnik Urzędu Skarbowego nie może być właściwym organem egzekucyjnym w niniejszej sprawie.

Zważywszy powyższe, wobec stwierdzenia naruszenia wskazanych wyżej przepisów ustawy o urzędach i izbach skarbowych oraz rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie terytorialnego zasięgu działania (...) i załącznika nr 2 do tegoż rozporządzenia w zw. z art. 22 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które miało wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji. Wskazać przy tym trzeba, iż zgodnie z powołanymi powyżej przepisami sąd administracyjny uwzględniając skargę na postanowienie w związku ze stwierdzeniem naruszenia, tak jak w rozpoznawanej sprawie, prawa materialnego, działa wyłącznie kasacyjnie, to jest uchyla zaskarżony akt administracyjny. W myśl art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, zatem w niniejszej sprawie mógł orzec o uchyleniu również postanowienia organu l instancji.

Sąd nie orzeka natomiast merytorycznie w sprawie, zatem niezasadny był wniosek skarżącej Spółki o wydanie orzeczenia, że właściwym organem

Strona 6 z 7

fi

Sygn. akt l SA /Go 585/06

egzekucyjnym jest w stosunku do niej Naczelnik Urzędu Skarbowego wymieniony w załączniku nr 2 do cyt. wyżej rozporządzenia Ministra Finansów.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., określając jednocześnie, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana, do czego obligował go przepis art. 152 p.p.s.a.

Barbaria Rennert (-) Dariusz Skupień (-) Joanna Wierchowicz