Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim
z dnia 22 listopada 2005 r.
I SA/Go 570/05

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Grzęda (spr.).

Sędziowie WSA: Dariusz Skupień, Asesor Barbara Rennert.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi k.w. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie wydania dokumentów Stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia (...) r. (...)

Uzasadnienie faktyczne

k.

w. (skarżący) złożył w Urzędzie Skarbowym pismo, w którym domagał się wydania:

odpisu decyzji Urzędu Skarbowego o wyrejestrowaniu G. s.c. z (...) lutego 1993 r. wraz z uzasadnieniem;

odpisu zgłoszenia aktualizacyjnego NIP-2 z (...) lipca 2003 r. informującego o likwidacji ww. spółki;

informacji o wspólnikach Spółki z umowy z (...) lutego 1993 r. NIP-D z dnia (...) lipca 2003 r. w której jako powód złożenia informacji podano wystąpienie wspólników ze spółki;

właściwych dokumentów z datą wpływu do Urzędu Skarbowego, osobiście podpisanych przez k.w., J.B., R.G., zawierających ich oświadczenie o dacie wystąpienia z "G." s.c. powołanej umową z (...) lutego 1993 r.; zgłoszenia o zaprzestaniu wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (VAT-Z) z 18 lipca 2003 r.; remanentu likwidacyjnego "G." s.c. powołanej umową z (...) lutego 1993 r.; raportu (protokołu) sporządzonego na okoliczność kontroli Urzędu w "G." s.c., która wg Ministerstwa Finansów miała być przeprowadzona w IV kwartale 2003 r.;

30 grudnia 2003 r. E.W. działając na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez k.w. wniosła o wydanie dodatkowych dokumentów z uwidocznioną datą wpływu do Urzędu Skarbowego:

pisemnej uchwały wszystkich trzech wspólników S.C. "G." z umowy z dnia (...).02.1993 r.tj. R.G., J.B., k.w. zawierającej zgodę na rozwiązanie i likwidację lub ogłoszenie upadłości spółki albo aktu zgonu któregoś z trzech wspólników albo ogłoszenia upadłości któregoś z trzech wspólników, lub wypowiedzenia umowy lub prawomocnego wyroku Sądu o rozwiązaniu umowy spółki z dnia 26 lutego 1993 r;

uchwały trzech wspólników "G." s.c. dotyczącej wskazania z imienia i nazwiska R.G. J.B., k.w., G.D., J.D. D.K. jako osób uprawnionych do reprezentowania spółki przed Urzędem Skarbowym lub do działania z upoważnienia k.w.;

pisemnej uchwały trzech wspólników S.C.,.G." tj.: R.G., J.B.

k.

w. w której wszyscy wyrażają zgodę na to. aby J.B. i R.G. mogli reprezentować w Urzędzie Skarbowym nowy podmiot gospodarczy o nazwie "G.";

imiennego wykazu całego zatrudnienia osobowego w spółce cywilnej "G." (zarząd.

administracja biurowa, produkcja, transport) wg stanu w okresach: styczeń-sierpień 1997 r., wrzesień-grudzień 1997 r" styczeń-maj 1998 r" wrzesień-grudzień 1998 r.; dokumentu potwierdzającego przedmiot wykonywanej działalności S.C. "G." z umowy z dnia (...).02.1993 r. i "G." z umowy z dnia (...).09.1998 r.; wskazania przepisów prawa, które regulują tryb postępowania przy sporządzaniu remanentu likwidacyjnego spółki cywilnej a w szczególności, kto powinien brać udział w takim spisie i kto powinien podpisywać arkusz spisu z natury Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał pełnomocnikowi skarżącego - E.W. kserokopie dotyczące..G." Spółki Cywilnej Przedsiębiorstwa Handlowego J.B. k.w., R.G.:

zgłoszenia aktualizacyjnego (druk NIP 2) z (...) lipca 2003 r. zgłoszenia o zaprzestaniu wykonywaniu działalności gospodarczej czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług lub podatkiem akcyzowym (druk VAT-Z) z (...) lipca 2003 r. informacji o wspólnikach spółki cywilnej (druk N1P-D) (...) lipca 2003 r. remanentu likwidacyjnego z (...) października 2002 r. zaświadczeń Urzędu Miasta i Gminy z (...) maja 199 r. o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej zaświadczenia Wojewódzkiego Urzędu Statystycznego Górze o numerze statystycznym.

Decyzją z (...) stycznia 2004 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył postępowanie w zakresie żądania wydania pozostałych dokumentów.

Decyzja ta została jednak uchylona przez Dyrektora Izby Skarbowej (decyzją z (...) maja 2004 r. nr (...)), a sprawa przekazana organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Przyczyną takiego rozstrzygnięcia było niezapewnienie przez organ I instancji czynnego udziału stronie w toczącym się postępowaniu, w szczególności poprzez zaniechanie wyznaczenia pełnomocnikowi strony terminu do zapoznania się z dokumentami zebranymi w sprawie.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z (...) czerwca 2004 r.. Naczelnik Urzędu Skarbowego ponownie umorzył postępowanie w zakresie żądania dokumentów niewydanych pełnomocnikowi skarżącej. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 208 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137 poz. 926 ze zm. - dalej cyt. jako ord. pod.). W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że zgodnie z art. 1 78 § 1 ord. pod. organ podatkowy może wydać stronie postępowania jedynie te dokumenty, które znajdują się w aktach sprawy i dotyczą bezpośrednio strony. W takim też zakresie wniosek k.w. został uwzględniony. W sprawie zaś żądania dokumentów nie spełniających wspomnianych kryteriów postępowanie winno zostać umorzone.

Odwołanie od tej decyzji w imieniu skarżącego złożyła E.W. zarzucając bezprawne działanie organu podatkowego, poprzez odmowę wydania żądanych dokumentów. Autorka odwołania nie podzieliła też stanowiska organu I instancji, zgodnie z którym dokumenty dotyczące spółki cywilnej"G." R.G., J.B. nie mogą być udostępnione Stronie, z uwagi na objęcie ich klauzulą tajemnicy skarbowej. W złożonym środku prawnym ocenia także treść udostępnionych przez organ podatkowy dokumentów oraz kwestionuje podstawy ich złożenia, a także zarzuca bezczynność organu, w związku z tym. iż nie zażądał od wspólników złożenia oświadczeń i uchwał wymienionych przez Stronę w protokole z dnia (...).12.2003 r.

Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z (...) października 2004 r. (nr (...)) utrzymał w mocy zaskarżona decyzję. Uzasadniając tej treści rozstrzygnięcie organ odwoławczy podzielił stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego, iż organ podatkowy nie może udostępnić i wydać stronie dokumentów, które nie znajdują się w aktach postępowania będących w dyspozycji tego organu. W zakresie zatem żądania dokumentów, które nie znajdowały się w posiadaniu organu podatkowego, postępowanie jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 208 § 1 ord. pod. należało umorzyć. Nadto odmowę wydania dokumentów dotyczących akt Spółki Jawnej G. R.G., J.B. uzasadniono faktem, że nie dotyczą one k.w. i są objęte tajemnicą skarbową, co stoi na przeszkodzie udostępnieniu ich osobom niebędącym stronami.

Skarżący nie zgodził się z tą decyzją i zaskarżył ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Podniósł przy tym zarzut naruszenia art. 121 § 1 ord. pod., który uzasadniało stwierdzenie stronniczości w postępowaniu organu odwoławczego poprzez działanie jedynie,. w interesie J. B. i J.R. G.".

Skarga wskazuje nadto na szereg rzekomych uchybień organów podatkowych i wielokrotne dołączanie do akt Urzędu Skarbowego wadliwych dokumentów. Wszystkie uchybienia w poczynaniach Izby Skarbowej świadcząc naruszeniu art. 180 § 1, art. 181 pkt 1, 2 i 3, art. 186 § 1 i § 2. art. 187 § 1. art. 189 § 1 art. 191. art. 192, art. 194 § 1 art. 196 § 1 w zw. z art. 235 ustawy z 29 sierpnia 1997 r.

Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, ponawiając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a nadto wyjaśniając, że zarzuty dotyczące nieprawidłowości w czynnościach rejestracyjnych były przedmiotem oceny Ministra Finansów, który nie dopatrzył się uchybień w czynnościach organów podatkowych, o czym skarżący został powiadomiony.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na mocy § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 13 sierpnia 2004 r. w sprawie przekazania Wojewódzkim Sądom Administracyjnym w Gorzowie Wielkopolskim i Kielcach rozpoznawania spraw z obszaru województwa lubuskiego i świętokrzyskiego należących do właściwości Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu i Krakowie (Dz. U. Nr 187 poz. 1926), sprawę ze skargi k.w. przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wlkp., który po jej rozpoznaniu zważył co. następuje.

Nie dokonując merytorycznej oceny zarzutów skargi, należy stwierdzić, że decyzje organów obydwu instancji są dotknięte wadą skutkującą konieczność stwierdzenia ich nieważności.

Trzeba bowiem zauważyć, że zostały one wydane bez podstawy prawnoprocesowej.

Z zasady, podstawą do wydania decyzji o umorzeniu postępowania jest art. 208 ord. pod. Wydanie takiego rozstrzygnięcia jest obligatoryjne w sytuacji, gdy prowadzone postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Wykładnia gramatyczna powołanego przepisu skłania do uznania, że umorzyć można jedynie postępowanie, które zostało formalnie wszczęte. Umorzenie zaś oznacza odstąpienie od rozstrzygnięcia konkretnej sprawy.

Tymczasem na przeszkodzie wydaniu zaskarżonych decyzji stał w pierwszej kolejności fakt. że w przedmiocie żądania wydania określonych dokumentów nie toczyło się postępowanie w rozumieniu art. 165 i art. 208 ord. pod. Postępowanie bowiem z zasady zmierza do ustalenia obowiązków lub uprawnień podmiotu administrowanego wynikających z danego stosunku administracyjnoprawnego. W tym pojęciu z pewnością nie mieści się kwestia wydania odpisów z akt rejestrowych podatnika. Są to bowiem czynności materialno-techniczne, nie zaś kwestie merytoryczne poddane pod rozstrzygnięcie organu.

Ani bowiem przepisy ustawy Ordynacja podatkowa ani ustawy z 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz. U. z 2004 r. Nr 269 poz. 2681) nie przewidują potrzeby rozstrzygania decyzją w przedmiocie wydawania przez organy podatkowe odpisów dokumentów znajdujących się w ich aktach rejestracyjnych podatnika.

Podstawy do wydania decyzji z pewnością nie dawał również powołany w uzasadnieniach decyzji organów obydwu instancji art. 178 ord. pod. Przepis ten dotyczy możliwości przeglądania i robienia notatek, kopii i odpisów z akt sprawy przez stronę w każdym stadium postępowania. Czynności są incydentalne i mogą być podejmowane jedynie ubocznie w czasie trwania formalnie wszczętego postępowania, same zaś nie tworzą odrębnej sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 207 ord. pod. Udostępnienie materiałów zgromadzonych w aktach stanowi czynność techniczną nie wymagającą wydania w tej kwestii jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Konieczność wydania formalnego orzeczenia (postanowienia) przewidziana jest jedynie w razie odmowy umożliwienia stronie zapoznania się z zawartymi w aktach sprawy dokumentami objętymi tajemnicą państwową (art. 179 § 2 ord. pod.). Nawiasem mówiąc, Naczelnik Urzędu Skarbowego, częściowo uwzględniając wniosek skarżącego nie wydał w tym przedmiocie decyzji, informując skarżącego pismem o udostępnieniu żądanych dokumentów.

Konkludując, trzeba stwierdzić, że kwestia żądania udostępnienia dokumentów nie stanowi sprawy administracyjnej i w jej przedmiocie nie toczyło się postępowanie podatkowe. W konsekwencji nie zachodziła okoliczność o której mowa w art. art. 208 § 1 ord. pod. A zatem nie było podstawy do wydania decyzji o umorzeniu postępowania.

Ubocznie wskazać należy, że brak jest także podstaw do wydania w tym przedmiocie postanowienia. Zgodnie bowiem z art. 216 § 1 ord. pod. w drodze postanowienia rozstrzyga się poszczególne kwestie w toku postępowania. Wydanie postępowania poza postępowaniem dopuszczalne jest jedynie w przypadku odmowy wydania zaświadczenia lub zaświadczenia o treści żądanej przez stronę (art. 306c ord. pod.). Umorzenie postępowania postanowieniem przewidziane jest jedynie w przypadku przedawnienia zobowiązania podatkowego w toku postępowania (art. 70b ord. pod.).

Ewentualna odmowa wydania żądanych przez k.w. dokumentów mogła zatem nastąpić w sposób niesformalizowany (np. poprzez poinformowanie zainteresowanego pismem). Rozwiązanie to nie wyklucza możliwości poddania takiego stanowiska organu ocenie przez organ wyższego rzędu. Winno się to jednak odbyć w trybie nadzoru, nie zaś kontroli instancyjnej.

Z przytoczonych powyżej względów należy przyjąć, że zaskarżona decyzja i utrzymana przez nią w mocy decyzja organu I instancji nie miały podstawy prawnej a zatem zachodzi przewidziana w art. 247 § 1 pkt 3 ord. pod. przesłanka do stwierdzenia ich nieważności.

Z powyższych względów należało stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego (art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -Dx. U. nr 153 poz. 1270).