Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2059152

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 17 maja 2016 r.
I SA/Gl 975/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Randak.

Sędziowie WSA: Beata Machcińska (spr.), Wojciech Organiściak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2016 r. sprawy ze skargi H. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

1. Przedmiotem skargi H. M. jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia (...) utrzymujące w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia (...) o nałożeniu na H. M. - Prezesa Zarządu A spółki z o.o. w R. kary pieniężnej w kwocie (...) zł.

2. Stan sprawy przedstawia się następująco:

2.1. Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. (dalej również: "organ pierwszej instancji" lub "organ podatkowy"), postanowieniem z dnia (...) (nr (...)), wydanym na podstawie art. 168e § 1-4, art. 17 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1619, z późn. zm., dalej: "u.p.e.a."), art. 12 § 1, art. 124 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), w związku z art. 18 u.p.e.a, w związku z dokonanym zajęciem wierzytelności pieniężnej z dnia (...) nr (...) oraz niewykonaniem obowiązków związanych z egzekucją tej wierzytelności, postanowił nałożyć na H. M. - Prezesa Zarządu A spółki z o.o. w R. (dalej: "skarżący") karę pieniężną w wysokości (...) zł.

2.2. Skarżący, pismem z dnia 15 maja 2015 r. złożył zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji, wnosząc o jego uchylenie w całości i wstrzymanie do czasu rozpoznania zażalenia, zarzucając organowi bezzasadne (bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego) przyjęcie, że jest osobą odpowiedzialną w A sp. z o.o. za realizację zajęcia egzekucyjnego. Ponadto wskazał, że postanowienie nie zawiera uzasadnienia wysokości nałożonej kary, a jej wysokość jest nieadekwatna do uchybień związanych ze złożeniem informacji po terminie.

2.3. Dyrektor Izby Skarbowej w K. (dalej również: "organ odwoławczy" lub "organ podatkowy"), postanowieniem z dnia (...) (nr (...)), wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 i art. 168e § 6 u.p.e.a. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

3. Zaskarżone postanowienie zostało wydane na gruncie następującego stanu faktycznego i prawnego:

W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego wobec podmiotu: B spółka z o.o. w P., Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. wystawił w dniu (...) zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z tytułu sprzedaży towarów i usług u dłużnika spółki z o.o. B tj. A spółki z o.o. w R. Zawiadomienie zawierało wezwanie aby A spółka z o.o. (dalej również: "dłużnik") w terminie 7 dni od doręczenia zawiadomienia, złożyła oświadczenie, czy uznaje zajęte wierzytelności, czy przekaże zajętą wierzytelność oraz czy toczy się sprawa sądowa dotycząca zajętej wierzytelności. Zawiadomienie zawierało pouczenie, o możliwości nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 168e u.p.e.a. i zostało doręczone dłużnikowi w dniu 29 grudnia 2014 r. Z powodu braku odpowiedzi na zawiadomienie, organ pierwszej instancji kolejnym pismem, z dnia 3 kwietnia 2015 r. (doręczonym dłużnikowi 8 kwietnia 2015 r.), skierował do dłużnika monit (nazwany "ponagleniem") z żądaniem udzielenia odpowiedzi na uprzednio wysłane zawiadomienie, w którym ponownie pouczył dłużnika o możliwości nałożenia kary pieniężnej, stosownie do postanowień art. 168e u.p.e.a. Ponieważ i to wezwanie okazało się bezskuteczne, organ pierwszej instancji przeprowadził w dniu 16 kwietnia 2015 r. kontrolę w spółce z o.o. A podczas której skarżący - pełniący funkcję jednoosobowego zarządu - nie przekazał jakichkolwiek informacji na temat wierzytelności, zobowiązując się jednocześnie do ich udzielenia w ciągu 7 dni. Ostatecznie, organ nie uzyskawszy od skarżącego informacji co do zajętych wierzytelności, postanowieniem z dnia (...) nałożył na skarżącego karę w wysokości (...) zł.

Skarżący w piśmie z dnia 13 maja 2015 r. wyjaśnił, że wierzytelności z 2014 r. były przekazywane na zajęte przez urząd skarbowy rachunki - czyli, że wierzytelności te były w dyspozycji organu egzekucyjnego.

3. Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na postanowienie organu odwoławczego z dnia (...), wnosząc o jego uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji z dnia 4 maja 2015 r. oraz o wstrzymanie ich wykonania, zarzucając naruszenie:

- art. 168e u.p.e.a. poprzez niewyjaśnienie, czy w spółce z o.o. A została wyznaczona osoba odpowiedzialna za zajęcie, w ocenie bowiem skarżącego dopiero po ustaleniu, że taka osoba nie została wyznaczona możliwe jest nałożenie kary na jej Prezesa, czyli na skarżącego,

- brak uzasadnienia wysokości zastosowanej kary,

- zastosowanie podwójnej kary - w kwocie (...) zł - za nieudzielenie informacji dotyczących tego samego wierzyciela, w związku z wystawieniem dwóch tytułów egzekucyjnych wobec spółki z o.o. B.

4. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o jej oddalenie

5. Wobec informacji skarżącego, że wierzytelność z 2014 r. została przekazana na zajęty przez organ egzekucyjny rachunek, Sąd w dniu 16 lutego 2016 r. skierował sprawę z posiedzenia niejawnego do rozpoznania na rozprawie i zobowiązał Dyrektora Izy Skarbowej w K. do odniesienia się do pisma skarżącego z 13 maja 2015 r., a w szczególności do udzielenia odpowiedzi, czy spółka z o.o. A przekazywała środki pieniężne na pokrycie dochodzonych należności wobec B spółki z o.o. W odpowiedzi, Dyrektor Izby Skarbowej w K. poinformował Sąd, że spółka z o.o. A nie przekazała organowi egzekucyjnemu żadnych środków pieniężnych na pokrycie dochodzonych należności wobec spółki z o.o. B oraz, że do organu egzekucyjnego nie wpłynęły żadne środki pieniężne w związku z zajęciami rachunków bankowych spółki z o.o. B.

6. Postanowieniem z dnia 28 września 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji.

Uzasadnienie prawne

7. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądowa kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) - c) p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Skarga nie jest zasadna, gdyż wbrew zawartym w niej wywodom zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu pierwszej instancji nie naruszają prawa.

Przedmiotem sporu w sprawie jest ocena legalności zastosowania art. 168e § 1 u.p.e.a., w myśl którego na dłużnika zajętej wierzytelności, który nie wykonuje lub nienależycie wykonuje ciążące na nim obowiązki związane z egzekucją lub zabezpieczeniem wierzytelności lub prawa majątkowego, można nałożyć karę pieniężną do wysokości (...) zł.

Zasady zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności zostały określone w art. 89-92 u.p.e.a. W przepisach tych określono również obowiązki ciążące na dłużniku zajętej wierzytelności (art. 89 § 1 i § 3 u.p.e.a.). Konsekwencją niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków nałożonych na dłużnika zajętej wierzytelności może być nałożenie na osobę odpowiedzialną za realizację zajęcia kary pieniężnej w oparciu o art. 168e § 1 u.p.e.a. Jeżeli dłużnikiem, jak w rozstrzyganej sprawie, jest spółka prawa handlowego, karę pieniężną nakłada się na wyznaczonego pracownika, a jeżeli nie został wyznaczony, na odpowiedzialnego członka zarządu. Należy przy tym wyjaśnić, że odpowiedzialność za należyte wykonanie obowiązków wynikających z zajęcia wierzytelności ma charakter obiektywny i nie ogranicza jej brak zawinienia, a celem wymierzenia kary jest represja wobec dłużnika zajętej wierzytelności. Odpowiedzialność dłużnika zajętej wierzytelności ma zastosowanie niezależnie od możliwości ściągnięcia wierzytelności od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucyjnym (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji, Warszawa 2015, 7. wydanie, s. 551). Analizując art. 168e § 1 u.p.e.a., wskazać należy, że przepis ten zbudowany jest na zasadzie uznania administracyjnego, o czym świadczy użycie przez ustawodawcę wyrazu "można". Zatem, przy rozstrzyganiu kwestii nałożenia bądź nienałożenia kary oraz przy skonkretyzowaniu jej wysokości organ egzekucyjny korzysta z tzw. luzu decyzyjnego w granicach uznania administracyjnego, co jednak nie oznacza dowolności w działaniu tego organu. Organ egzekucyjny ma możliwość wyboru optymalnego (właściwego) rozstrzygnięcia, a motywy którymi się kierował powinien wyjaśnić w uzasadnieniu postanowienia nakładającego karę pieniężną na określony podmiot. Kara pieniężna musi być karą sprawiedliwą, adekwatną do wagi naruszenia prawa i odpowiadającą wymogom celowości. Dla spełnienia swych celów powinna stanowić istotnie odczuwalną dolegliwość ekonomiczną, proporcjonalną do możliwości płatniczych karanego i adekwatną do rodzaju i stopnia naruszenia prawa (tak NSA w wyroku z dnia 6 lipca 2006 r. sygn. akt II FSK 965/05). Kara pieniężna może być powtarzana w przypadku uchylania się od wykonania, w dodatkowo wyznaczonych terminach, obowiązków wynikających z zajęcia egzekucyjnego (art. 168e § 2 u.p.e.a.).

Dokonując oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia, jak i postanowienia organu pierwszej instancji stwierdzić należy ich legalność.

W sprawie wystąpiły przesłanki nałożenia kary pieniężnej. Z prawidłowo ustalonego przez organ podatkowy stanu faktycznego wynika, że organ pierwszej instancji wydał postanowienie o nałożeniu kary wobec niewykonania przez spółkę z o.o. A obowiązków wynikających z zajęcia wierzytelności w związku z toczącą się egzekucją w stosunku do B spółki z o.o. Organ pierwszej instancji dwukrotnie wzywał dłużnika do złożenia organowi egzekucyjnemu oświadczenia w przedmiocie uznania lub nieuznania zajętej wierzytelności, przekazania lub odmowy jej przekazania organowi egzekucyjnemu oraz oświadczenia czy i przed jakim sądem lub organem toczy się sprawa o zajęte wierzytelności, każdorazowo uprzedzając dłużnika o konsekwencjach prawnych dokonanego zajęcia, w tym o możliwości nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 168e u.p.e.a. Na oba wezwania, spółka z o.o.A nie udzieliła odpowiedzi. Zachowanie takie niejako zmusiło organ pierwszej instancji do przeprowadzenia w dniu 16 kwietnia 2015 r. kontroli zajętej wierzytelności. W protokole z kontroli zapisano, że skarżący, będący koordynatorem wszystkich działów zobowiązał się do wskazania osoby odpowiedzialnej w spółce z o.o. A za zajęcie wierzytelności, jak również do przekazania, w terminie 7 dni, informacji i dokumentów jej dotyczących oraz oświadczenia osoby odpowiedzialnej za zajęcie z informacją co było powodem zaniechania realizacji zajęcia. Ostatecznie, po upływie niespełna roku od doręczenia spółce z o.o. A zawiadomienia o zajęciu wierzytelności i po bezskutecznym upływie zakreślonego w trakcie kontroli skarżącemu terminu, organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia (...) nałożył na skarżącego - pełniącego funkcję Prezesa Zarządu spółki z o.o. A (zarządu jednoosobowego) karę pieniężną wysokości (...) zł. W tym kontekście za bezzasadny należy uznać zarzut skarżącego o przedwczesnym nałożeniu kary pieniężnej - w sytuacji niewyjaśnienia, czy w spółce z o.o. A została wyznaczona osoba odpowiedzialna za zajęcie. Ze stanu faktycznego sprawy wynika przecież jednoznacznie, że taka osoba przed wydaniem postanowienia o ukaraniu skarżącego nie została w spółce z o.o. A wyznaczona. Skarżący uczynił to dopiero w piśmie z dnia 13 maja 2015 r. - w reakcji na wydane postanowienie z (...),które zostało doręczone spółce A w dniu 8 maja 2015 r.

Organy podatkowe nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Zarówno organ odwoławczy, jak i organ pierwszej instancji obszernie i w sposób obiektywny wyjaśniły motywy którymi kierowały się nakładając na skarżącego karę pieniężną. Wbrew twierdzeniom skarżącego zastosowana przez organy podatkowe kara nie jest karą zbyt surową, zważywszy, iż maksymalna jej wysokość została określona przez ustawodawcę na kwotę (...) zł. Biorąc pod uwagę postępowanie dłużnika, które miało miejsce po odebraniu zawiadomienia o zajęciu wierzytelności, należy uznać że kara została nałożona w umiarkowanej wysokości i można ja nazwać sprawiedliwą i adekwatną do wagi naruszenia prawa.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego o zastosowaniu wobec niego podwójnej kary - w łącznej kwocie (...) zł - Sąd stwierdza, że i ten zarzut nie zasługuje na uwzględnienie. Z urzędu Sądowi wiadomo, że druga kara, w wysokości (...) zł została nałożona na skarżącego w związku z innym, aniżeli w niniejszej sprawie, zajęciem wierzytelności, przy czym okoliczność, że zajęcie to dotyczy również spółki o.o. B jest irrelewantna w kontekście legalności nałożenia kary pieniężnej z art. 168e § 1 u.p.e.a.

Organy podatkowe nie naruszyły przepisów postępowania. W sposób pełny i klarowny wyjaśniły stan faktyczny sprawy, respektując tym samym naczelną zasadę postępowania - zasadę prawdy materialnej. Odpowiedź organu odwoławczego na wezwanie Sądu, zawarta w piśmie z dnia 1 marca 2015 r. jest jasna i nie budzi wątpliwości. Sąd ocenił także zupełność uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji, stwierdzając brak naruszenia przepisów prawa w tym zakresie.

Reasumując, zarówno zaskarżone postanowienie, jak i postanowienie organu pierwszej instancji z dnia (...) nie narusza prawa, a zarzuty skarżącego okazały się nieuzasadnione.

Mając na uwadze powyższe, tut. Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.