Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2782080

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 22 stycznia 2020 r.
I SA/Gl 767/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kandut (spr.), Asesor WSA Monika Krywow.

Sędziowie WSA: Beata Machcińska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi I. D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia (...) nr (...) w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej za zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za wybrane miesiące 2013 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżoną decyzją z (...) nr (...) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z (...) nr (...)

1. orzekającej o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej - I.D. (dalej zwana: strona, skarżąca), członka zarządu spółki: A sp. z o.o. w R., solidarnie z tą spółką oraz drugim członkiem zarządu, z tytułu zaległości ww. spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz odsetki za zwłokę od tych zaległości za:

- marzec 2013 r. w kwocie (...) zł oraz odsetki w wysokości (...) zł,

- czerwiec 2013 r. w kwocie (...) zł oraz odsetki w wysokości (...) zł,

- lipiec 2013 r. w kwocie (...) zł oraz odsetki w wysokości (...) zł,

- sierpień 2013 r. w kwocie (...) zł oraz odsetki w wysokości (...) zł,

- wrzesień 2013 r. w kwocie (...) zł oraz odsetki w wysokości (...) zł,

- październik 2013 r. w kwocie (...) zł oraz odsetki w wysokości (...) zł,

2. umarzającej postępowanie w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej skarżącej jako osoby trzeciej, członka zarządu spółki: A sp. z o.o. w R., solidarnie z tą spółką oraz drugim członkiem zarządu, z tytułu kosztów postępowania egzekucyjnego w związku z ww. zaległościami

- utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

A spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w R. 31 stycznia 2014 r. złożyła w Urzędzie Skarbowym w R. deklarację PIT-4R o pobranych w poszczególnych miesiącach 2013 r. zaliczkach na podatek dochodowy od osób fizycznych, wykazując pobrane zaliczki za:

- styczeń 2013 r. w kwocie (...) zł - termin płatności 20 lutego 2013 r.,

- luty 2013 r. w kwocie (...) zł - termin płatności 20 marca 2013 r.,

- marzec 2013 r. w kwocie (...) zł - termin płatności 22 kwietnia 2013 r.,

- kwiecień 2013 r. w kwocie (...) zł - termin płatności 20 maja 2013 r.,

- maj 2013 r. w kwocie (...) zł - termin płatności 20 czerwca 2013 r.,

- czerwiec 2013 r. w kwocie (...) zł - termin płatności 22 lipca 2013 r.,

- lipiec 2013 r. w kwocie (...) zł - termin płatności 20 sierpnia 2013 r.,

- sierpień 2013 r. w kwocie (...) zł - termin płatności 20 września 2013 r.,

- wrzesień 2013 r. w kwocie (...) zł - termin płatności 21 października 2013 r.,

- październik 2013 r. w kwocie (...) zł - termin płatności 20 listopada 2013 r.,

- listopad 2013 r. w kwocie (...) zł - termin płatności 20 grudnia 2013 r.,

- grudzień 2013 r. w kwocie (...) zł - termin płatności 20 stycznia 2014 r.

Spółka nie dokonała jednak wpłat wszystkich zaliczek ww. podatku w deklarowanych wysokościach. Spowodowało to powstanie zaległości podatkowych spółki wraz odsetkami za zwłokę, w tym m.in. za:

- marzec 2013 r. w kwocie (...) zł,

- czerwiec 2013 r. w kwocie (...) zł,

- lipiec 2013 r. w kwocie (...) zł,

- sierpień 2013 r. w kwocie (...) zł,

- wrzesień 2013 r. w kwocie (...) zł,

- październik 2013 r. w kwocie (...) zł.

W celu dochodzenia zapłaty przez podatnika zaległych zaliczek ww. podatku Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. skierował do zobowiązanej spółki upomnienia z (...) nr (...) i (...) (doręczone (...)), a po bezskutecznym upływie terminu do zapłaty wystawił tytuły wykonawcze z (...) od nr (...) do nr (...), których odpisy zostały doręczone spółce.

Niezależnie od tego Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z (...) nr (...) (doręczona spółce (...)) orzekł o odpowiedzialności podatkowej spółki, jako płatnika, w której określił należności z tytułu pobranych, a nie wpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych od wypłaconych wynagrodzeń, w tym.m.in. za:

- marzec 2013 r. w kwocie (...) zł,

- czerwiec 2013 r. w kwocie (...) zł,

- lipiec 2013 r. w kwocie (...) zł,

- sierpień 2013 r. w kwocie (...) zł,

- wrzesień 2013 r. w kwocie (...) zł,

- październik 2013 r. w kwocie (...) zł.

Naczelnik Urzędu Skarbowego będący administracyjnym organem egzekucyjnym, z uwagi na stwierdzony zbieg egzekucji, przekazał ww. tytuły wykonawcze Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w R. w celu prowadzenia egzekucji łącznej. W wyniku przeprowadzonego postępowania egzekucyjnego Komornik Sądowy postanowieniami z (...) postępowanie to umorzył, z uwagi na jego bezskuteczność. Następnie, z uwagi na ujawnienie majątku spółki w postaci nieruchomości, Komornik Sądowy sprzedał tę nieruchomość, przekazując na rzecz Naczelnika Urzędu Skarbowego kwotę (...) zł. Kwota ta została przez organ zarachowana na poczet kosztów egzekucyjnych dot. zaległości za marzec 2013 r. oraz miesiące od czerwca do grudnia 2013 r., a nadto na spłatę zaległości głównej za marzec 2013 r. w kwocie (...) zł. W efekcie prowadzonej przez Komornika Sądowego egzekucji z kolejnej nieruchomości - gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste i budynku hotelowego wraz ze stołówką i budynkiem gospodarczym stanowiącym odrębną nieruchomość, Naczelnik Urzędu Skarbowego został uwzględniony w podziale uzyskanej sumy, lecz nie przyznano mu żadnej kwoty.

Postanowieniami z (...) Komornik Sądowy umorzył sądowe postępowanie egzekucyjne, w tym prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących przedmiotowe w sprawie zaległości podatkowe.

Jak ustalił organ, spółka nie posiada żadnego majątku, co do którego możliwe byłoby prowadzenie skutecznej egzekucji (ruchomości, nieruchomości), nie prowadzi działalności gospodarczej, nie składa deklaracji podatkowych (ostatnia deklaracja CIT-8 została złożona 31 marca 2014 r., a deklaracja VAT-7 - 25 kwietnia 2014 r.), a adres siedziby został wykreślony z Krajowego Rejestru Sądowego. Zajęcia rachunków bankowych oraz innych wierzytelności nie przyniosły oczekiwanego efektu. Wszystko to świadczy - jak przyjął organ - o bezskuteczności egzekucji wobec spółki.

Mając na uwadze powyższe Naczelnik Urzędu Skarbowego, kierując się treścią art. 116 ustawy Ordynacja podatkowa, postanowieniem z (...) wszczął postępowanie w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności skarżącej z tą spółką oraz drugim członkiem zarządu, za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych oraz odsetki za zwłokę od tych zaległości i koszty postępowania egzekucyjnego za miesiące: marzec oraz od czerwca do października 2013 r.

Jak ustalił organ, skarżąca pełniła funkcję członka zarządu spółki od (...) do (...).

Dalej organ I instancji poddał analizie sytuację finansową spółki w kontekście przepisów art. 10, art. 11 i art. 21 ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2012 r. poz. 1112 z późn. zm. - dalej zwana: p.u.n.). W wyniku tej analizy stwierdził m.in., że spółka posiadała zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych w łącznej kwocie (...) zł, w podatku dochodowym od osób prawnych za 2013 r. w kwocie (...) zł, a także z tytułu odsetek od nieuregulowanych w terminach płatności zaliczek miesięcznych w podatku dochodowym od osób prawnych w kwocie (...) zł. Z tego organ wywiódł, że spółka zaprzestała wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych po upływie terminu płatności drugiego z kolei zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych, tj. za czerwiec 2013 r., który to termin przypadał na 23 lipca 2013 r. Zatem właściwy czas na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości, zgodnie z art. 21 p.u.n., upływał 6 sierpnia 2013 r. Organ ustalił także, że niewypłacalność spółki miała charakter trwały, gdyż poza już wymienionymi miała ona także nieuregulowane zobowiązania wobec B ((...) zł), Prezydenta R. ((...) zł), Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w R. ((...) zł), Państwowej Inspekcji Pracy ((...) zł).

Na podstawie informacji z Sądu Rejonowego w G. XII Wydziału Gospodarczego z (...) organ stwierdził, że do Sądu nie wpłynął wniosek o ogłoszenie upadłości spółki. To z kolei oznacza, że nie zaistniała przesłanka egzoneracyjna, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit.a O.p. Nie wykazała przy skarżąca, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jej winy, a zatem nie została spełniona przesłanka egzoneracyjna z art. 116 § 1 pkt 1 lit.b. Skarżąca nie wskazała też mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiałaby zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części, co oznacza brak spełnienia przesłanki z art. 116 § 1 pkt 2 O.p.

Wobec powyższego organ stwierdził - na podstawie art. 116 § 1-4 O.p. - że zostały spełnione wszystkie przesłanki do orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej skarżącej, jako osoby trzeciej, ze spółką oraz z drugim członkiem zarządu, za opisane na wstępie zaległości spółki oraz odsetki za zwłokę. Rozstrzygnięcie w tym zakresie zawarł organ w decyzji z (...). Organ umorzył jednocześnie postępowanie w zakresie orzeczenia odpowiedzialności za koszty postępowania egzekucyjnego argumentując, że zostały one w całości wyegzekwowane od spółki.

W odwołaniu strona podniosła, że faktycznie w okresie wskazanym przez organ była członkiem zarządu spółki A, jednak nie miała wglądu do jej dokumentacji finansowo - księgowej. Nie mogła więc kontrolować zobowiązań spółki. Członkiem zarządu spółki została w istocie na polecenie wspólnika spółki, godząc się na to z obawy przed utratą pracy. W związku z udziałem w zarządzie spółki nie powierzono jej żadnych dodatkowych obowiązków. Dodała, że cztery miesiące trwały ponaglenia kierowane do prezesa zarządu o spowodowanie rezygnacji skarżącej z członkostwa w zarządzie spółki. Zaznaczyła, że drugi członek zarządu, E.P., zobowiązała się pisemnie wobec skarżącej do spłaty zobowiązań spółki.

W piśmie z 17 marca 2019 r. strona podtrzymała swoje stanowisko.

Organ drugiej instancji nie podzielił zarzutów i argumentów odwołania. Zaskarżoną decyzją z (...) utrzymał mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy, odwołując się w szczególności do treści art. 116 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 z późn. zm.) w powiązaniu z art. 22 ustawy z 10 września 2015 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 1649) - zwana w skrócie: O.p., wskazał, za organem I instancji, że przedmiotowe w sprawie zaległości spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za miesiące: marzec, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień i październik 2013 r. wynikają z deklaracji rocznej o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy za 2013 r. PIT-4R. Spółka, pomimo istniejącego obowiązku, nie zapłaciła w przewidzianym przepisami terminie należnych kwot, skutkiem czego powstały zaległości podatkowe za ww. okresy, objęte następnie tytułami wykonawczymi nr (...) - (...). Niezależnie od tego, na podstawie art. 30, art. 31 i art. 38 O.p., Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał spółce decyzję z (...) w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej płatnika i określenia należności z tytułu pobranych, a nie wpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych od wypłaconych wynagrodzeń w miesiącach: marzec 2013 r. oraz od czerwca do grudnia 2013 r. Z tego organ wywiódł, że wystąpiły podstawy do prowadzenia postępowania wobec członka zarządu w sprawie orzeczenia odpowiedzialności osoby trzeciej na podstawie art. 116 O.p., gdyż spełnione zostały przesłanki o których mowa w tym artykule.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że skarżąca była członkiem zarządu spółki, wraz z drugą osobą, w okresie od (...) do (...), a zatem pełniła funkcję członka zarządu spółki w czasie upływu terminu płatności zobowiązań z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za miesiące: marzec i od czerwca do października 2013 r.

Odnośnie egzekucji prowadzonej wobec majątku spółki organ wyjaśnił, że Naczelnik Urzędu Skarbowego, będący wierzycielem, wystawił (...) i skierował do egzekucji administracyjnej tytuły wykonawcze obejmujące miesiące: marzec oraz od czerwca do października 2013 r., doręczone (odpisy) spółce, jednak mimo szeregu działań podjętych przez organy egzekucyjne, zaległości podatkowe nie zostały zaspokojone ze względu na brak majątku spółki (ruchomości, nieruchomości, środków na rachunkach bankowych). Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej, a zgłoszony adres siedziby został wykreślony z Krajowego Rejestru Sądowego. W ocenie organu II instancji ustalone okoliczności dowodzą, że wystąpiła bezskuteczność egzekucji.

Wszystko to oznacza, jak argumentował organ, że zaistniały pozytywne przesłanki odpowiedzialności podatkowej skarżącej za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za wskazane na wstępie miesiące wraz z odsetkami.

Co do wystąpienia przesłanek egzoneracyjnych organ wskazał, że według informacji Sądu Rejonowego w G. z (...), do Sądu nie złożono wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. Skarżąca nie wykazała przy tym, że niezłożenie takiego wniosku nastąpiło bez jej winy. Tymczasem już 6 sierpnia 2013 r. zaistniały podstawy do wystąpienia o ogłoszenie upadłości spółki, gdyż stosownie do art. 10 i art. 11 w zw. z art. 21 p.u.n., spółka posiadała zaległości: w podatku dochodowym od osób fizycznych za miesiące 2013 r. w łącznej wysokości (...) zł, z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2013 r. w kwocie (...) zł, z tytułu odsetek od nieuregulowanych zaliczek w podatku dochodowym od osób prawnych w kwocie (...) zł, a nadto wobec: B, Prezydenta R., Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w R., Państwowej Inspekcji Pracy. Dowodzi to, że niewypłacalność miała charakter trwały. Skoro zaprzestanie wykonywania wymagalnych zobowiązań nastąpiło (...), tj. po upływie terminu płatności drugiego z kolei zaległego zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych, to zgłoszenie w sądzie wniosku o ogłoszenie upadłości powinno nastąpić nie później niż 6 sierpnia 2013 r., jednak wniosku takiego nie zgłoszono. Skarżąca nie wskazała także mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części.

Biorąc pod uwagę wszystkie poczynione w sprawie ustalenia organ odwoławczy stwierdził, że zaistniały zarówno przesłanki pozytywne zawarte w hipotezie art. 116 § 1 O.p. do orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności skarżącej, jako byłego członka zarządu wraz ze spółką oraz byłym drugim członkiem zarządu, za zaległości tej spółki oraz odsetki, jak i brak przesłanek uwalniających skarżącą od tej odpowiedzialności.

W skardze skarżąca podniosła, podobnie jak w odwołaniu, że została z opóźnieniem odwołana z funkcji członka zarządu przez co ponosi ujemne tego konsekwencje. Pozostawała w przekonaniu, że na podstawie pisemnego oświadczenia drugiego członka zarządu, skarżąca nie będzie odpowiadać za zaległości spółki.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W piśmie procesowym, ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu dodatkowo zarzucił naruszenie:

1) art. 107, art. 108 § 1, art. 109, art. 116, art. 118 § 1 O.p. polegające na:

a) orzeczeniu o odpowiedzialności skarżącej za zobowiązania podatkowe spółki w sytuacji, gdy w okresie pełnienia przez nią funkcji członka zarządu nie były jej znane przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, zaś wiedzę o ich zaistnieniu nabyła po zaprzestaniu pełnienia funkcji w zarządzie spółki,

b) nałożenie na skarżącą odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki pomimo istnienia okoliczności egzoneracyjnych w postaci braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości;

2) art. 122 i art. 187 § 1 O.p. poprzez niewyjaśnienie niektórych okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym w szczególności rzeczywistego wpływu skarżącej na poczynania spółki, dostępu do dokumentów księgowych, podatkowych i handlowych spółki, istnienia obiektywnych, weryfikowalnych możliwości przewidzenia przez skarżącą w okresie pełnienia funkcji członka zarządu czy istniała potrzeba złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.

W konsekwencji stawianych zarzutów pełnomocnik skarżącej wniósł:

- na podstawie art. 125 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o zawieszenie postępowania z urzędu z uwagi na fakt ujawnienia czynu, którego ustalenie w drodze karnej może wywrzeć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W tym zakresie wskazał na śledztwo prowadzone przez Prokuraturę Rejonową w R. w sprawie niedopełnienia obowiązków w zakresie zajmowania się sprawami majątkowymi spółki A przez E.S., tj. o czyn z art. 296 § 1 k.k. i inne ((...));

- na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a i c) p.p.s.a. o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania;

- zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego według norm przepisanych, ewentualnie przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Niezależnie od powyższego pełnomocnik wniósł o uzupełnienie materiału dowodowego poprzez:

1) przeprowadzenie dowodu z pisma Prokuratora Rejonowego w R. z (...) dot. wszczęcia śledztwa w sprawie przeciwko E.S.,

2) przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków: E.S. i A.K. na okoliczność uniemożliwienia przez E.S. wykonywania czynności członka zarządu skarżącej oraz braku faktycznej możliwości zapoznania się ze stanem finansów spółki i złożenia ewentualnego wniosku o upadłość spółki;

3) przeprowadzenie dowodu z dokumentów związanych ze stosunkiem pracy skarżącej w spółce A celem ustalenia, że uzyskanie statusu członka zarządu spółki nie wiązało się ze zmianą obowiązków pracowniczych skarżącej.

W uzasadnieniu zarzutów pełnomocnik w szczególności podniósł, że to E.P. była "właścicielem" i "decydentem" spółki. Natomiast skarżąca nie otrzymała wynagrodzenia za swoją pracę i nie miała jakiejkolwiek zdolności decyzyjnej. E.P. była jedyną osobą, która zajmowała się wszystkimi sprawami zarządczymi i jednoosobowo podejmowała wszelkie decyzje związane z rozliczeniem podatku dochodowego. W zaistniałej sytuacji postawa tego członka zarządu uniemożliwiła jakiekolwiek działania skarżącej, która nie miała obiektywnie możliwości zweryfikowania wystąpienia przesłanek do wnioskowania o ogłoszenie upadłości spółki. Pełnomocnik zwrócił także uwagę, że stan finansowy spółki pogorszył się jesienią 2013 r., a skutki tego mogły wystąpić dopiero na początku 2014 r., czego organ jednak należycie nie ustalił. Jeżeli zatem w momencie, gdy skarżąca przestała pełnić funkcję członka zarządu istniały zaległości podatkowe spółki, lecz jej sytuacja finansowa nie dawała jeszcze podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania układowego, to wystąpiła przesłanka braku winy tego członka zarządu za nie zgłoszenie ww. wniosku.

Na rozprawie w dniu 22 stycznia 2020 r. strony podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

W pierwszej kolejności Sąd wyjaśnia, że nie uwzględnił wniosku skarżącej o zawieszenie postępowania z urzędu z uwagi na śledztwo prowadzone przez Prokuraturę Rejonową w R. w sprawie niedopełnienia obowiązków w zakresie zajmowania się sprawami majątkowymi spółki A przez E.S.

Na podstawie art. 125 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 - dalej zwana p.p.s.a.), sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli ujawni się czyn, którego ustalenie w drodze karnej lub dyscyplinarnej mogłoby wywrzeć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej. Regulacja ta stwarza jedynie możliwość zawieszenia postępowania z uwagi na toczące się inne postępowanie, jeżeli może mieć ono wpływ na rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej. Oznacza to, że zawieszenie postępowania z takiej przyczyny ma charakter fakultatywny, a ocena jego zasadności pozostawiona została uznaniu sądu, który powinien rozważyć, czy w danym przypadku celowe jest wstrzymanie biegu sprawy.

W okolicznościach tej sprawy Sąd stwierdził, że rozstrzygnięcie sprawy karnej w przedmiocie niedopełnienia obowiązków przez E.S. w zakresie zajmowania się sprawami majątkowymi spółki A nie jest istotne z punktu widzenia realizacji celu przedmiotowego postępowania sądowoadministracyjnego i nie będzie miało bezpośredniego wpływu na wynik tego postępowania. Kwestia niedopełnienia lub dopełnienia obowiązków w spółce przez E.P. nie ma bowiem znaczenia dla wypełniania obowiązków w zarządzie spółki przez skarżącą. Zawieszenie postępowania nie znajduje więc uzasadnienia ani ze względów celowości, ani ekonomiki procesowej, co wniosek w tej sprawie czyniło bezzasadnym.

W dalszej kolejności Sąd wyjaśnia, że nie uwzględnił wniosku o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków.

Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Jak wynika z powyższej regulacji, przepisy p.p.s.a. nie przewidują przeprowadzenia dowodu z przesłuchania, a uzupełniające postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym ograniczone jest do dowodu z dokumentu. Zatem przeprowadzenie jakichkolwiek innych dowodów (poza dowodami z dokumentów), w tym z przesłuchania świadków, jest niedopuszczalne. Zasadą jest, że sąd administracyjny orzeka na podstawie materiału dowodowego sprawy zgromadzonego w postępowaniu przed organami administracji. Natomiast zakres postępowania dowodowego w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest determinowany celami tego postępowania, które najkrócej można określić jako badanie zgodności z prawem procesu zastosowania przez organy administracji norm prawa do określonego stanu faktycznego. Tak więc postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym i dokonywanie w jego trakcie ustaleń faktycznych jest dopuszczalne jedynie w powyższym zakresie i w granicach art. 106 § 3 p.p.s.a.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził - w świetle kryteriów określonych w art. 145 § 1 p.p.s.a. - aby w związku z jej wydaniem doszło do naruszenia przez organ obowiązujących przepisów prawa, które skutkowałoby koniecznością wyeliminowania zaskarżonego aktu z obrotu prawnego.

Określając ramy prawne niniejszej sprawy wskazać trzeba, że ustawą z 10 września 2015 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 1649 - dalej zwana ustawą zmieniającą), która weszła w życie 1 stycznia 2016 r., zmieniony został art. 116 O.p. Jednakże na podstawie art. 22 ustawy zmieniającej, do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy O.p. w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. W tej sytuacji podstawę materialnoprawną zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji stanowiły przepisy art. 116 § 1 i § 2 O.p. w brzmieniu sprzed nowelizacji, określające zakres odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe podatnika, na co słusznie zwróciły uwagę organy obu instancji.

Stosownie do treści ww. przepisów, za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

1) nie wykazał, że:

a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo

b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;

2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.

Stosownie do art. 108 § 2 pkt 2 lit. b oraz pkt 3 i § 3 O.p., postępowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej nie może zostać wszczęte przed dniem doręczenia decyzji o odpowiedzialności podatkowej płatnika lub inkasenta, a także wszczęcia postępowania egzekucyjnego - w przypadku, o którym mowa w § 3.

W razie wystawienia tytułu wykonawczego na podstawie deklaracji, na zasadach przewidzianych w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przed orzeczeniem o odpowiedzialności osoby trzeciej nie wymaga się uprzedniego wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego i decyzji, o której mowa w art. 53a.

W myśl art. 107 § 2 O.p., jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, osoby trzecie odpowiadają również za:

1) podatki niepobrane oraz pobrane, a niewpłacone przez płatników lub inkasentów;

2) odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych;

3) niezwrócone w terminie zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług oraz za oprocentowanie tych zaliczek;

4) koszty postępowania egzekucyjnego.

W sprawie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe spółki organy podatkowe, stosownie do art. 116 O.p., obowiązane są wykazać, że zaległości wynikają ze zobowiązań, których termin płatności upłynął w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu, oraz że egzekucja z majątku spółki okazała się w znacznej części nieskuteczna (tzw. pozytywne przesłanki obciążenia odpowiedzialnością). Z kolei wykazanie przesłanek uwalniających od orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu spółki, jako osoby trzeciej, obciąża tę osobę. Do tych negatywnych przesłanek odpowiedzialności zalicza się wykazanie, że:

- we właściwym złożono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo, że:

- niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy, bądź też

- wskazano mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji związana była zatem z udzieleniem odpowiedzi na pytanie, czy materiał dowodowy zgromadzony w wyniku przeprowadzonego przez organy postępowania daje podstawy do przyjęcia, że w rozpoznawanej sprawie wystąpiły wszystkie z wymienionych wyżej przesłanek przypisania skarżącej, jako członkowi zarządu, odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki oraz czy wystąpiły prawnie określone przesłanki uwalniające ją od tej odpowiedzialności.

Te rozważania rozpocząć trzeba wskazaniem, że na podstawie art. 118 § 1 O.p. nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat (...).

Analiza powyższej regulacji prowadzi do wniosku, że ustawodawca powiązał ustanowione w art. 118 § 1 O.p. terminy jedynie z wydaniem decyzji przez organ podatkowy pierwszej instancji. Jeżeli zatem organ pierwszej instancji rozstrzygnął o odpowiedzialności osoby trzeciej zachowując ww. pięcioletni termin na wydanie decyzji, to organ odwoławczy może orzekać w tym przedmiocie, nawet jeśli omawiany termin już upłynął, jednak z tym zastrzeżeniem, że nie może zwiększyć zakresu odpowiedzialności osoby trzeciej w porównaniu z treścią rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji.

W rozpoznawanej sprawie decyzja pierwszoinstancyjna wydana została przed upływem 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, a organ odwoławczy nie zwiększył odpowiedzialności skarżącej. Powoduje to, że zarzut skargi naruszenia art. 118 § 1 O.p. nie znajduje uzasadnienia.

Dalej trzeba wskazać, że spółka A 3 stycznia 2014 r. złożyła w Urzędzie Skarbowym w R. deklarację podatkową PIT-4R o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2013 r., wykazując pobrane zaliczki za: marzec 2013 r. w kwocie (...) zł, czerwice 2013 r. w kwocie (...) zł, lipiec 2013 r. w kwocie (...) zł, sierpień 2013 r. w kwocie (...) zł, wrzesień 2013 r. w kwocie (...) zł, październik 2013 r. w kwocie (...) zł. Spółka nie dokonała jednak zapłaty tego podatku w kwotach zadeklarowanych. W tej sytuacji, w celu dochodzenia zapłaty zaległego podatku, a także odsetek za zwłokę, Naczelnik Urzędu Skarbowego skierował do zobowiązanej spółki upomnienia z (...) (doręczone (...)), a po bezskutecznym upływie terminu do zapłaty wystawił tytuły wykonawcze z (...) od nr (...) do nr (...), których odpisy zostały doręczone spółce. Niezależnie od tego Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. decyzją z (...) (doręczona (...)) orzekł o odpowiedzialności podatkowej spółki, jako płatnika, w której określił należności z tytułu pobranych, a nie wpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych od wypłaconych wynagrodzeń m.in. za: marzec 2013 r. w kwocie (...) zł (na dzień wydania zaskarżonej decyzji zaległość z tego tytułu wynosiła (...) zł, z uwagi na wpłatę w wyniku egzekucji kwoty (...) zł), czerwiec 2013 r. w kwocie (...) zł, lipiec 2013 r. w kwocie (...) zł, sierpień 2013 r. w kwocie (...) zł, wrzesień 2013 r. w kwocie (...) zł, październik 2013 r. w kwocie (...) zł.

W tym stanie rzeczy zaistniały wskazane wyżej przesłanki z art. 108 § 2 pkt 2 lit. b (ale także pkt 3 i § 3) O.p. do wszczęcia i prowadzenia postępowania w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności osoby trzeciej za opisane na wstępie zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych wraz z odsetkami. Sąd uznał stanowisko organu w tym zakresie za prawidłowe.

Nie budzą także zastrzeżeń Sądu, w świetle przedstawionych do kontroli akt sprawy, ustalenia organów według których termin płatności objętej zaskarżoną decyzją zaległości spółki upłynął w czasie pełnienia przez skarżącą obowiązków członka zarządu. To, że skarżąca pełniła funkcję członka zarządu spółki od (...) wynika z Uchwały Zgromadzenia Wspólników nr (...). Odwołanie skarżącej z tej funkcji nastąpiło z dniem (...), na podstawie Uchwały Wspólników. Te ustalenia nie są w sprawie sporne. Organy prawidłowo więc uznały, że spełniona została pozytywna przesłanka warunkująca przeniesienie na skarżącą odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki za wskazane na wstępie okresy. Mianowicie skarżąca pełniła obowiązki członka zarządu w okresie, w którym przypadały terminy płatności podatku za miesiące marzec oraz od czerwca do października 2013 r.

Przechodząc do kwestii bezskuteczność egzekucji z majątku spółki, w całości lub w części, wyjaśnić trzeba, że dla spełnienia tejże przesłanki organy podatkowe winny wykazać, że w efekcie działań wierzyciela, organu egzekucyjnego, tj. zastosowania środków egzekucyjnych skierowanych do majątku spółki, egzekwowana wierzytelność nie mogła zostać zaspokojona w całości lub części z jej majątku. Bezskuteczność egzekucji w rozumieniu art. 116 § 1 O.p. należy rozumieć w ten sposób, że w wyniku wszczęcia i przeprowadzenia przez organ egzekucyjny egzekucji skierowanej do majątku spółki nie doszło do zaspokojenia wierzyciela i brak jest możliwości zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności. Bezskuteczność egzekucji może być stwierdzona na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu, w tym na podstawie okoliczności wynikających z czynności przeprowadzonych w postępowaniu egzekucyjnym. Wystarczy, że organ na podstawie zebranych dowodów wykaże, że egzekucja nie może przynieść żadnych pozytywnych rezultatów. Bezskuteczność egzekucji może być więc wykazana na podstawie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, czy też na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu, na podstawie okoliczności wynikających z czynności przeprowadzonych w postępowaniu egzekucyjnym.

W przedmiotowej sprawie, jak wynika z akt administracyjnych, Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. będący administracyjnym organem egzekucyjnym, z uwagi na stwierdzony zbieg egzekucji, przekazał tytuły wykonawcze obejmujące przedmiotowe zaległości Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w R. w celu prowadzenia egzekucji łącznej. W wyniku przeprowadzonego postępowania egzekucyjnego Komornik Sądowy postanowieniami z (...) postępowanie to umorzył, z uwagi na jego bezskuteczność (brak majątku). Następnie z uwagi na ujawnienie majątku spółki A w postaci nieruchomości, Komornik Sądowy sprzedał tę nieruchomość. W wyniku dokonania podziału sumy uzyskanej ze sprzedaży, zatwierdzonej przez Sąd Rejonowy w R., na rzecz Naczelnika Urzędu Skarbowego przypadła kwota (...) zł. Kwota ta została przez organ zarachowana na poczet kosztów egzekucyjnych dot. zaległości za marzec 2013 r. oraz miesiące od czerwca do grudnia 2013 r., a nadto na spłatę zaległości za marzec 2013 r. w kwocie (...) zł.

Z uwagi na prowadzoną przez Komornika Sądowego egzekucją z kolejnej nieruchomości - gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste i budynku hotelowego wraz ze stołówką i budynkiem gospodarczym stanowiącym odrębną nieruchomość, Naczelnik Urzędu Skarbowego zgłosił przysługujące mu wierzytelności, w tym przedmiotowe w tej sprawie. Postanowieniem z (...) Sąd Rejonowy w R. zatwierdził plan podziału sumy uzyskanej z egzekucji. Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. został uwzględniony w podziale uzyskanej sumy, lecz na spłatę zgłoszonych zaległości nie została przyznana żadna kwota.

Postanowieniami z (...) Komornik Sądowy umorzył sądowe postępowanie egzekucyjne, w tym prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących przedmiotowe w sprawie zaległości podatkowe.

Jak ustalił organ, spółka nie posiada żadnego majątku, co do którego możliwe byłoby prowadzenie skutecznej egzekucji (ruchomości, w tym samochodów bądź nieruchomości, środków pieniężnych), nie prowadzi działalności gospodarczej, nie składa deklaracji podatkowych (ostatnia deklaracja CIT-8 została złożona 31 marca 2014 r., a deklaracja VAT-7 - 25 kwietnia 2014 r.), a adres siedziby został wykreślony z KRS. Zajęcia rachunków bankowych oraz innych wierzytelności nie przyniosły oczekiwanego efektu. Wszystko to świadczy - jak słusznie przyjął organ - o bezskuteczności egzekucji z majątku spółki.

W ocenie Sądu podjęte przez organ działania dowodzą, że wierzyciel podatkowy pomimo podjętych starań, w tym w ramach przeprowadzonego postępowania egzekucyjnego skierowanego do całego majątku zobowiązanego, nie uzyskał zaspokojenia. Na podstawie przedłożonych akt nie ma wątpliwości, że nie zachodziła żadna możliwość zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności z jakiejkolwiek części majątku dłużnika (brak ruchomości oraz nieruchomości a także środków pieniężnych, spółka nie prowadzi działalności). Uwzględniwszy, że umorzone zostało postępowanie egzekucyjne ze względu brak majątku - organ słusznie ocenił, że zaistniała bezskuteczność egzekucji.

Zdaniem Sądu, czynności podjęte przez organy administracji w zakresie wykazania bezskuteczności egzekucji zaległych zobowiązań wyczerpywały dyspozycję norm art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 w powiązaniu z art. 116 O.p., nakazujących organom podejmować wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Organy zebrały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący oraz dokonały jego właściwej oceny, mając na względzie wszystkie znane okoliczności sprawy. Organ egzekucyjny aktywnie poszukiwał majątku spółki, jednak bezskutecznie wskutek braku majątku spółki, co znalazło odzwierciedlenie w materiale dowodowym sprawy. Wszystko to pozwala przyjąć, że spełniona została przesłanka bezskuteczności egzekucji, o której mowa w art. 116 § 1 O.p.

Nie można w tym miejscu nie zauważyć, odnosząc się do kolejnej przesłanki warunkującej odpowiedzialność osoby trzeciej z art. 116 § 1 pkt 2 O.p., że skarżąca nie wskazała jakiegokolwiek mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. W piśmie z (...) organ poinformował skarżącą o możliwości wskazania tego rodzaju okoliczności. Wskazań w tym zakresie strona jednak nie poczyniła. Nie wskazała na jakikolwiek majątek spółki istniejącego realnie, po stwierdzeniu bezskuteczności egzekucji. Oznacza to, że nie zaistniała przesłanka określona w art. 116 § 1 pkt 2 O.p., która wyłączyłaby odpowiedzialność skarżącej.

Kolejne przesłanki wynikające z art. 116 § 1 pkt 1 lit. a i b O.p. wyłączające odpowiedzialność odnoszą się do tego, czy członek zarządu wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy.

W tym zakresie na wstępie wskazać należy, że ww. przesłanki uwolnienia się przez członka zarządu spółki od odpowiedzialności za jej zobowiązania dotyczą w istocie wykazania należytej staranności w działaniach zmierzających do wystąpienia o wszczęcie postępowania upadłościowego (układowego). Nie spełnia tego wymagania nawet podjęcie stosownych czynności w tym kierunku, jednak niepozwalających na osiągnięcie celu postępowania upadłościowego, np. zgłoszenie wniosku, ale nie we właściwym czasie. W świetle art. 116 § 1 pkt 1 O.p., jeżeli członek zarządu spółki kapitałowej podnosi w toku postępowania, że po jego stronie nie zaistniały przesłanki do ogłoszenia upadłości, jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie, to obowiązkiem organu podatkowego, a w ślad za tym Sądu, jest zweryfikowanie tej okoliczności.

Z art. 116 O.p. wynika po pierwsze, że odpowiedzialność członka zarządu jako osoby trzeciej w rozumieniu art. 107 § 1 O.p. może w tym zakresie wchodzić w rachubę tylko w sytuacji, gdy w stosunku do spółki wystąpiły przesłanki ogłoszenia upadłości. Po drugie, że członek zarządu tylko wtedy ponosi odpowiedzialność, kiedy obowiązku złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego nie dopełniono w terminie lub też ponosi winę za niedopełnienie tych obowiązków. Innymi słowy, prawidłowa wykładnia przesłanek egzoneracyjnych ustanowionych w art. 116 § 1 O.p. wskazuje, że w przypadku orzekania o odpowiedzialności członka zarządu organ podatkowy jest zobowiązany zbadać, czy i kiedy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości. Tylko bowiem niezłożenie wniosku o upadłość (o ile obowiązek taki wystąpił) w terminie (tj. we właściwym czasie) czyni otwartą kwestię odpowiedzialności członka zarządu na podstawie ww. przepisu (zob.: uchwała 7 sędziów NSA z 10 sierpnia 2009 r., sygn. II FPS 3/09).

Zgodnie z art. 10 p.u.n. upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. W myśl art. 11 ust. 1 i 2 ustawy, dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Dłużnika będącego osobą prawną (...) uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje.

W myśl art. 21 ust. 1 i 2 p.u.n, dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna (...) obowiązek, o którym mowa w ust. 1, spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami.

W świetle regulacji powyższej ustawy należy przyjąć, że czasem właściwym na złożenie ww. wniosku jest taki czas, w którym upadłość prowadzona w stosunku do spółki pozwoli na proporcjonalne zaspokojenie wierzycieli. Właśnie dlatego wniosek powinien zostać złożony we właściwym czasie, tj. nie później niż w ciągu dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości. Dla ustalenia właściwego czasu konieczne jest więc zbadanie i wskazanie początku biegu ww. dwutygodniowego terminu.

Z akt sprawy wynika, że spółka posiadała zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za miesiące: marzec 2013 r. oraz od czerwca 2013 r. do grudnia 2013 r., w łącznej kwocie (...) zł, a nadto w podatku dochodowym od osób prawnych za 2013 r. w kwocie (...) zł, a także z tytułu odsetek od nieuregulowanych w terminach płatności zaliczek miesięcznych w podatku dochodowym od osób prawnych za październik, listopad i grudzień 2013 r. w kwocie (...) zł. Z tego organ wywiódł, że spółka zaprzestała wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych po upływie terminu płatności drugiego z kolei zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych, tj. za czerwiec 2013 r., który to termin przypadał na 23 lipca 2013 r. Zatem, właściwy czas na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości, zgodnie z art. 21 p.u.n., upływał 6 sierpnia 2013 r. Dodatkowo można zwrócić uwagę, za organem II instancji, że niewypłacalność spółki miała charakter trwały, gdyż posiadała ona nieuregulowane zobowiązania wobec:

1) B, które obejmowały okresy od 4 czerwca 2012 r. do 5 lutego 2014 r. (kwota (...) zł),

2) Prezydenta R. obejmujące okresy od czerwca do września 2012 r. oraz od stycznia do września 2014 r. (kwota (...) zł),

3) Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w R. za luty 2014 r. (kwota (...) zł),

4) Państwowej Inspekcji Pracy za lipiec 2014 r.

(kwota (...) zł).

Na podstawie informacji z Sądu Rejonowego w G. XII Wydziału Gospodarczego z (...), do Sądu tego nie wpłynął wniosek o ogłoszenie upadłości spółki. To z kolei oznacza, że nie zaistniała przesłanka egzoneracyjna, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit.a O.p.

Wyjaśnić trzeba, że przywołany wyżej art. 11 p.u.n. wskazuje dwie przesłanki uznania dłużnika za niewypłacalnego, co zgodnie z art. 10 tej ustawy stanowi podstawę wniosku o ogłoszenie jego niewypłacalności. Pierwsza, zawarta w ustępie 1, dotyczy utraty zdolności płatniczej i ma charakter uniwersalny, tj. odnosi się do wszystkich dłużników. Druga odnosi się do osób prawnych i niektórych jednostek organizacyjnych oraz sytuacji, gdy wystąpi przewaga zobowiązań nad majątkiem. Przesłanki te są niezależne od siebie. W tej sprawie organy wykazały zaistnienie przesłanki z art. 11 ust. 1 p.u.n. Nietrafne są w związku z tym zarzuty skargi według których nawet jeśli niewypłacalność spółki wystąpiła w 2013 r., to jej skutki były widoczne dopiero w 2014 r., a wówczas skarżąca nie była już członkiem zarządu spółki. Z akt sprawy jednoznacznie bowiem wynika, że zaprzestanie wykonywania zobowiązań przez spółkę wystąpiło w 2013 r. i skutki tego, tj. powstanie zaległości podatkowych (w zakresie objętym zaskarżoną decyzją), wystąpiły także w 2013 r. - w okresie, gdy skarżąca pozostawała członkiem zarządu.

Skarżąca nie wykazała, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jej winy, pomimo że została pismem z (...) pouczona o takiej możliwości. Sąd podziela stanowisko organu w tym zakresie.

Nie podzielił Sąd zarzutów skargi dot. nieuczestniczenia przez skarżącą w zarządzaniu spółką i braku wiedzy o jej sytuacji finansowej. Jednym z obowiązków członka zarządu jest prowadzenie spraw spółki, w tym finansowych (art. 201 § 1 ustawy Kodeks spółek handlowych). W konsekwencji członek zarządu powinien mieć wiedzę co do sposobu funkcjonowania spółki, w tym jej stanu majątkowego i ciążących na niej zobowiązań, tak aby nie doprowadzić do naruszenia obowiązków wynikających z przepisów prawa, w tym przepisów podatkowych i do sytuacji zadłużenia spółki oraz stanu jej niewypłacalności. Taka jest bowiem rola osób, którym powierzono prowadzenie spraw spółki. Brak wiedzy o kondycji finansowej zarządzanej spółki nie może uwalniać członka zarządu od odpowiedzialności podatkowej. Jeżeli członek zarządu funkcję tę przyjął, to ponosi winę za niedopełnienie ciążących na nim obowiązków. Wina w ujęciu art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p. to zarówno wina umyślna i związana z nią świadomość istnienia wymagalnych zobowiązań, jak i wina nieumyślna w postaci niedbalstwa polegającego np. na godzeniu się, że sprawy spółki będą należały do wyłącznej kompetencji drugiego członka zarządu. Członek zarządu spółki nie może uwolnić się od odpowiedzialności za jej zaległości z uwagi na fakt, że w składzie zarządu istniał podział obowiązków. Innymi słowy, członek zarządu ponosi odpowiedzialność niezależnie od tego, czy był w pełni poinformowany o stanie finansów spółki, czy też był biernym członkiem zarządu, który nie posiadał rozeznania w bieżącej sytuacji finansowej i majątkowej spółki. Niewiedza ta nie zwalnia z odpowiedzialności za zobowiązania spółki. Przy ustalaniu przesłanki "pełnienia funkcji" nie ma też znaczenia rodzaj relacji prawnej łączącej członka zarządu ze spółką. Bez znaczenia pozostaje również kwestia wynagrodzenia czy też relacje między członkami zarządu. Ustawodawca w żaden sposób nie różnicuje odpowiedzialności członków zarządu, którzy w rzeczywistości zajmują się sprawami spółki i tych, którzy zajmują bierną postawę.

W realiach tej sprawy nie można nie zauważyć, że według umowy spółki oraz zapisów w Krajowym Rejestrze Sądowym, zarząd spółki w przedmiotowym okresie był dwuosobowy i prowadzenie spraw spółki wymagało współdziałania obu członków zarządu. Skarżąca, wbrew zarzutom skargi, w związku z pełnieniem funkcji w zarządzie podpisywała dokumenty finansowe spółki, w tym m.in. sprawozdanie z działalności spółki (k.268), rachunek zysków i strat (k.260), bilans (k.258), wprowadzenie do sprawozdania finansowego (k.255), objaśnienia do sprawozdania finansowego (k.250), tabele amortyzacyjne (k.248), czy deklarację CIT-8 oraz jej korektę. Pełniła więc czynnie funkcję członka zarządu.

Dodać trzeba, że nie wpływa na zakres odpowiedzialności podatkowej skarżącej, w świetle regulacji art. 116 O.p., porozumienie zawarte z drugim członkiem zarządu, który zobowiązał się odpowiadać za zaległości spółki. Może ono ewentualnie stanowić podstawę regresu, natomiast pozostaje bez wpływu na odpowiedzialność podatkową.

Podsumowując, nie wystąpiły przesłanki uwalniającą od odpowiedzialności, o których mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a i b O.p.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd oddalił skargę, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.