Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1643321

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 9 stycznia 2015 r.
I SA/Gl 620/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Eugeniusz Christ, del.

Sędziowie: SO Dorota Kozłowska, WSA Teresa Randak (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi A S.A. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008 r. oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej określane zamiennie "SKO", "Kolegium") działając na podstawie art. 233 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.) oraz art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 z późn. zm.) i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925) po rozpatrzeniu odwołania A1 S.A. z siedzibą w W. (obecnie A S.A.) reprezentowanej przez doradcę podatkowego od decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia (...), Nr (...) w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2008 uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego jej rozpoznania.

Organ odwoławczy wskazał na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do wartości początkowej przyjętych do opodatkowania obiektów. Uznał ponadto, że w odniesieniu do zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2008 r. pozostającego we właściwości Prezydenta Miasta R. nastąpiła przerwa w biegu terminu przedawnienia, zgodnie z art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, tj. wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Postanowieniem z dnia (...)(...) Prezydent Miasta R. nadał decyzji w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2008 rok rygor natychmiastowej wykonalności. Zgodnie z informacją Naczelnika Pierwszego (...) Urzędu Skarbowego w W. z dnia (...) Nr (...) w oparciu o tytuły wykonawcze dotyczące zaległości w podatku od nieruchomości za 2008 rok dokonano zajęć rachunków bankowych A1 S.A. (zawiadomienia o zajęciu Spółka otrzymała 16 grudnia 2013 r.).

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...), Nr (...) A S.A. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, w której zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a w związku z art. 208 § 1 oraz w związku z art. 70 § 1 i § 4 Ordynacji podatkowej przez przyjęcie błędnego rozstrzygnięcia tj. uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia w sytuacji, w której nastąpiło przedawnienie zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2008, w związku z czym należało uchylić decyzję pierwszoinstancyjną i umorzyć postępowanie w sprawie podatkowej. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a ponadto o zwrot kosztów postępowania, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi Spółka podniosła, że wbrew stanowisku SKO wyrażonemu w zaskarżonej decyzji, zastosowanie środka egzekucyjnego w sytuacji, w której egzekucję wszczął i prowadzi Naczelnik Pierwszego (...) Urzędu Skarbowego w W., choć właściwym organem egzekucyjnym był Prezydent Miasta R., nie stanowi okoliczności skutkującej przerwaniem biegu terminu przedawnienia. Okolicznością taką jest wyłącznie zastosowanie środka egzekucyjnego w sytuacji, w której było to dopuszczalne i nastąpiło zgodnie z prawem. Zdaniem Spółki, w rozpatrywanej sprawie zastosowanie środka egzekucyjnego przez Naczelnika Pierwszego (...) Urzędu Skarbowego nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, gdyż w zakresie podatku od nieruchomości, dla którego określania i pobierania właściwy jest Prezydent Miasta R., organem egzekucyjnym jest Prezydent Miasta R., nie zaś Naczelnik Pierwszego (...) Urzędu Skarbowego w W. Skoro postępowanie egzekucyjne prowadził niewłaściwy organ egzekucyjny, to zgodnie ze stanowiskiem Spółki, w dniu wydania zaskarżonej decyzji zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości było już zobowiązaniem przedawnionym, w związku z czym postępowanie podatkowe winno być umorzone.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Odnosząc się do zagadnienia prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez niewłaściwy organ, Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 19 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 z późn. zm.) - w skrócie u.p.e.a., naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Przepis § 2 cytowanego artykułu ogranicza właściwość rzeczową naczelnika urzędu skarbowego do prowadzenia egzekucji administracyjnej należności pieniężnych wskazując, że właściwy organ gminy o statusie miasta wymienionej w odrębnych przepisach jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, dla których ustalania lub pobierania jest właściwy ten organ.

Z kolei, zasady ustalania właściwości miejscowej organu egzekucyjnego określają przepisy art. 22 u.p.e.a. Z zawartej w nim regulacji wynika, że ustalenie właściwości organu egzekucyjnego odbywa się na podstawie miejsca zamieszkania bądź siedziby zobowiązanego. Jeżeli jednak znany przed wszczęciem egzekucji majątek zobowiązanego lub większa jego część nie znajduje się na terenie działania organu egzekucyjnego ustalonego zgodnie z miejscem zamieszkania bądź siedziby, właściwość miejscową ustala się według miejsca położenia składników tego majątku.

Kwestia zakresu właściwości rzeczowej i miejscowej naczelników urzędów skarbowych została szczegółowo uregulowana przepisami ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych (zwanej dalej u.u.i.s). Zgodnie z art. 5 ust. 6 pkt 7 tej ustawy do zakresu działania naczelników urzędów skarbowych należy m.in. wykonywanie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Z ust. 9 i ust. 9a omawianego artykułu wynika, że właściwość miejscową naczelników urzędów skarbowych określa się według terytorialnego zasięgu działania urzędu skarbowego, z zastrzeżeniem, że terytorialny zasięg działania określonego urzędu skarbowego w zakresie niektórych kategorii podatników lub wykonywania niektórych zadań należących do zakresu działania naczelników urzędów skarbowych może obejmować terytorialny zasięg działania innych urzędów skarbowych. Art. 5 ust. 9b u.u.i.s. wymienia grupy podmiotów, w stosunku do których przepisy mogą określać terytorialny zasięg działania określonego urzędu skarbowego na zasadach określonych w ust. 9a omawianego artykułu. Wykaz siedzib naczelników urzędów skarbowych właściwych wyłącznie w zakresie podatników określonych w art. 5 ust. 9b u.u.i.s. oraz terytorialny zasięg ich działania określa załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz. U. Nr 209, poz. 2027 z późn. zm.) wydanego na podstawie upoważnienia zawartego w art. 5 ust. 9c u.u.i.s. Analiza powołanych wyżej przepisów u.u.i.s. i rozporządzenia pozwala stwierdzić, że naczelnicy urzędów skarbowych wymienieni w załączniku Nr 2 do rozporządzenia posiadają wyłączny i pełny zakres właściwości przedmiotowej wynikający z art. 5 ust. 6 u.u.i.s. ograniczony jedynie zakresem podmiotowym określonym w ust. 9b cytowanego artykułu.

Odnosząc stan prawny do stanu faktycznego sprawy, SKO uznało że organem egzekucyjnym właściwym do prowadzenia postępowania egzekucyjnego mającego na celu przymusowe wyegzekwowanie od Spółki zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości należnego Gminie R., jest Naczelnik Pierwszego (...) Urzędu Skarbowego w W., nie zaś Prezydent Miasta R. Organ ten jest wprawdzie właściwy rzeczowo do prowadzenia egzekucji administracyjnej obowiązku będącego przedmiotem niniejszego postępowania, niemniej jednak nie posiada właściwości miejscowej do prowadzenia egzekucji wobec zobowiązanej Spółki. Siedziba zobowiązanej nie znajduje się bowiem w obszarze właściwości miejscowej Prezydenta Miasta R.

Za podstawę ustalenia właściwości organu egzekucyjnego SKO uznało art. 19 § 1 u.p.e.a. w związku z art. 5 ust. 9b u.u.i.s. (właściwość rzeczowa) oraz art. 22 § 2 u.p.e.a. i poz. 7 załącznika Nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz. U. Nr 209, poz. 2027 z późn. zm.) (właściwość miejscowa). Na podstawie tych uregulowań stwierdziło, że organem egzekucyjnym właściwym w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego mającego na celu wyegzekwowanie od A S.A. podatku od nieruchomości należnego Gminie R. jest Naczelnik Pierwszego (...) Urzędu Skarbowego w W., który prowadzi postępowanie w sprawie.

Reasumując SKO uznało, że o ile w rozpatrywanej sprawie właściwość rzeczowa (art. 19 § 2 u.p.e.a.) Prezydenta Miasta R. w dochodzonych egzekucyjnie należnościach pieniężnych istniała, to z uwagi na brak właściwości miejscowej (art. 22 § 2 u.p.e.a.) działanie tego podmiotu, jako uprawnionego do przymusowego wyegzekwowania tego obowiązku, było wyłączone. Postępowanie egzekucyjne może prowadzić właściwy organ gminy o statusie miasta (art. 19 § 2 u.p.w.a.), wyłącznie wtedy, kiedy jednocześnie posiada właściwość miejscową, zgodnie z art. 22 § 2 u.p.e.a.

Ponadto zdaniem Kolegium nawet w sytuacji uznania Naczelnika Pierwszego (...) Urzędu Skarbowego w W. za organ niewłaściwy do egzekucji zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości określonego decyzją Prezydenta Miasta R., należałoby uznać, że zastosowany w sprawie środek egzekucyjny spowodował przerwanie biegu terminu przedawnienia z art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej. Z uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2014 r., sygn. I FPS 8/13 wywieść należy, że materialnoprawny skutek czynności egzekucyjnej w postaci przerwy biegu terminu przedawnienia (art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej) nie powstanie o ile nastąpi umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyny, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 1-8 i 10 u.p.e.a. Skarżąca nie wskazała by w rozpatrywanej sprawie nastąpiło umorzenie postępowania egzekucyjnego z którejś z przyczyn wymienionych w art. 59 § 1 pkt 1-8 i 10 u.p.e.a. Nie ma zatem zastosowania reguła z art. 60 u.p.e.a., który stanowi, że umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyny, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 1-8 i 10, powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Na wstępie zasadnym jest wskazanie, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269)"Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej". "Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej" (art. 1 § 2 cyt. ustawy).

Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji/postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

Skarga okazała się nieuzasadniona, a to z tej przyczyny, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Przedmiot sporu ogranicza się do jednego zagadnienia prawnego a to takiego, czy zastosowanie środka egzekucyjnego w formie zajęcia rachunku bankowego strony skarżącej skutecznie przerwało bieg terminu przedawnienia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2008 r. Zdaniem skarżącej Spółki Naczelnik Pierwszego (...) Urzędu Skarbowego w W. nie był organem właściwym do prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a co za tym idzie zajęcie egzekucyjne, o którym Spółka została powiadomiona w dniu 16 grudnia 2013 r. nie przerwało biegu terminu przedawnienia, a ta okoliczność przesądziła o przedawnieniu zobowiązania podatkowego.

Organ z kolei zajął stanowisko przeciwne a to takie, że organem właściwym do prowadzenia egzekucji należności pieniężnej w odniesieniu do Spółki był Naczelnik Pierwszego Urzędu (...) w W. a to oznacza, że zastosowany środek egzekucyjny przerwał bieg terminu przedawnienia.

Sąd podziela w tej kwestii stanowisko organu. Przyjdzie wskazać, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało zawieszono, gdyż Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego wystąpił z wnioskiem o podjęcie uchwały w składzie siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego wyjaśniającej:

1. Czy w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, art. 19 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015, z późn. zm.) w sposób wyłączny określa właściwość organu egzekucyjnego, będącego właściwym organem gminy o statusie miasta, wymienionej w odrębnych przepisach oraz gminy wchodzącej w skład powiatu warszawskiego?

2. W przypadku udzielenia odpowiedzi negatywnej na pytanie 1, czy na podstawie art. 19 w związku z art. 22 § 2 i § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015, z późn. zm.) do przeprowadzenia egzekucji administracyjnej należności pieniężnych właściwym organem egzekucyjnym jest właściwy organ gminy o statusie miasta, wymienionej w odrębnych przepisach oraz gminy wchodzącej w skład powiatu warszawskiego, czy też naczelnik urzędu skarbowego, miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego, bądź w obszarze działania których znajduje się miejsce położenia składników majątku zobowiązanego?"

W uchwale z dnia 8 grudnia 2014 r. sygn. akt II FSK 5/14 skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego wyraził pogląd, zgodnie z którym

1.

"W egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, art. 19 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 z późn. zm.) nie określa w sposób wyłączny właściwości organu egzekucyjnego, będącego właściwym organem gminy o statusie miasta, wymienionej w odrębnych przepisach oraz gminy wchodzącej w skład powiatu warszawskiego.

2. Na podstawie art. 19 w związku z art. 22 § 2 i 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 z późn. zm.) do przeprowadzenia egzekucji administracyjnej należności pieniężnych określonych w art. 19 § 2 powyższej ustawy właściwym organem egzekucyjnym jest naczelnik urzędu skarbowego o ile zobowiązany zamieszkuje lub ma siedzibę, bądź też znany przed wszczęciem egzekucji majątek zobowiązanego lub większa jego część, znajduje się na terenie działania innej gminy niż ta jednostka samorządu terytorialnego, która ustaliła lub określiła dochodzoną należność".

W uzasadnieniu tej uchwały - podjętej w tożsamym stanie faktycznym i prawnym - wskazano, że w przypadku, gdy miejsce zamieszkania lub siedziba zobowiązanego albo położenie składników majątku zobowiązanego znajduje się poza obszarem właściwości miejscowej organu gminy o statusie miasta, wymienionej w odrębnych przepisach oraz gminy wchodzącej w skład powiatu warszawskiego do przeprowadzania egzekucji administracyjnej na rzecz takiej gminy właściwy jest naczelnik urzędu skarbowego miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego, bądź w obszarze działania, którego znajduje się miejsce położenia składników majątku zobowiązanego.

Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że analiza regulacji zawartych w art. 19 i 22 u.p.e.a. prowadzi do wniosku, że przepis art. 19 § 2 u.p.e.a. nie określa w wyłączny sposób właściwości organu egzekucyjnego, będącego właściwym organem gminy o statusie miasta, wymienionej w odrębnych przepisach oraz miasta stołecznego Warszawy. Powyższy przepis bowiem reguluje jedynie właściwość rzeczową organu egzekucyjnego o charakterze szczególnym. Z faktu, że sposób regulacji właściwości miejscowej tego organu egzekucyjnego, zawarty w art. 22 § 2-3a u.p.e.a., może wywoływać wątpliwości interpretacyjne, nie można wysnuwać wniosku, że art. 19 § 2 u.p.e.a. zawiera unormowania w zakresie właściwości rzeczowej i miejscowej. Ponadto wykładnia systemowa wewnętrzna przemawia za tezą, że przepis art. 19 u.p.e.a. odnosi się wyłącznie do właściwości rzeczowej zaś art. 22 u.p.e.a. do właściwości miejscowej. Skoro przepis art. 19 § 1 i § 2 u.p.e.a. reguluje wyłącznie kwestie związane z właściwością rzeczową, w żadnej mierze z tej normy prawnej nie można wyprowadzać wniosków w zakresie właściwości miejscowej. Rozumowanie takie było by bowiem wnioskowaniem contra legem. W konsekwencji NSA skonkludował, że odpowiedzi w zakresie ustalenia właściwości miejscowej organu egzekucyjnego z art. 19 § 2 u.p.e.a. należy szukać w unormowaniach zawartych w art. 22 u.p.e.a. Przyjmując, że naczelnik urzędu skarbowego jest podstawowym organem egzekucyjnym oraz że posiada najszersze kompetencje w zakresie właściwości rzeczowej, w tym uprawnienie do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, NSA wywiódł, że w sytuacji, gdy zobowiązany zamieszkuje lub ma swą siedzibę na terenie innej gminy w tym również takiej, która posiada status miasta, organem egzekucyjnym jest zawsze właściwy miejscowo naczelnik urzędu skarbowego.

Przyjdzie wskazać, że uchwały posiadają w innych sprawach sądowoadministracyjnych ogólną moc wiążącą, na co wskazuje art. 269 p.p.s.a. Ogólna moc wiążąca uchwały powoduje, że wiąże ona sądy administracyjne we wszystkich sprawach, w których miałby być stosowany interpretowany przepis" (tak wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2011 r., sygn. akt I FSK 155/10). "Moc ogólnie wiążącą posiadają zarówno uchwały abstrakcyjne jak i tzw. uchwały konkretne, indywidualne. Stanowisko zajęte przez NSA w formie uchwały wiąże więc pośrednio wszystkie składy sądów administracyjnych do momentu zmiany wykładni określonego przepisu przez inną uchwałę (tak wyrok NSA z dnia 29 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 254/07).

Konkludując należy zaakcentować, że SKO nie naruszyło wskazanych w skardze przepisów a to art. 70 § 1 i § 4 w związku z art. 208 § 1 Op., gdyż Naczelnik Pierwszego (...) Urzędu Skarbowego w W. był właściwym organem do prowadzenia egzekucji należności pieniężnej z tytułu podatku od nieruchomości za 2008 r. Powyższe oznacza, że zastosowany przez ten organ środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego skarżącej Spółki przed upływem terminu przedawnienia tj. przed dniem 31 grudnia 2013 r., skutecznie przerwał bieg terminu przedawnienia, zatem postępowanie podatkowe prowadzone po upływie tego terminu nie było bezprzedmiotowe.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.