Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1755260

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 20 lipca 2015 r.
I SA/Gl 439/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Bożena Miliczek-Ciszewska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości w 2009 r. w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.

Uzasadnienie faktyczne

Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 452,00 zł na wskazaną w sentencji niniejszego orzeczenia decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. A. P. (dalej: skarżący) wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku, w ramach urzędowego formularza PPF skarżący wskazał, że jest emerytem i osobą schorowaną. Prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną Z. P.; w celu ograniczenia wydatków córka wraz z zięciem udostępnia im pokój u siebie w domu. Wskazał, że jego świadczenie emerytalne wynosi 2350,00 zł a jego małżonki - 1650,00 zł. Po odliczeniu wydatków na lekarstwa (około 700,00 - 900,00 zł miesięcznie) pozostałe środki wystarczą jedynie na zakup wyżywienia oraz najpotrzebniejszej odzieży. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, iż skarżący posiada jedynie samochód osobowy Renault Twingo rok produkcji 2002 o wartości około 3000,00 zł.

W piśmie z dnia 26 maja 2015 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i przedłożenie dokumentów źródłowych, w szczególności:

1)

nadesłanie tytułu prawnego do domu mieszkalnego oraz aktualnego zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane w nieruchomości położonej w K. przy ul. (...); dodatkowo należało przybliżyć relacje łączące te osoby oraz wskazać w jaki sposób osoby te ewentualnie kształtują sytuację materialną i finansową skarżącego;

2)

wykazanie za pomocą kopii stosownych dokumentów zobowiązań i stałych wydatków (należało wykazać np. kredyty, pożyczki, raty leasingowe, alimenty, czynsze najmu, dzierżawy, wysokość kosztów ponoszonych na nieruchomości - w tym także opłatę z tytułu gospodarowania odpadami oraz podatek od nieruchomości, opłaty za media; koszty leczenia, rehabilitacji, ubezpieczenia majątku, itp.); w tych ramach należało przedstawić dokumenty potwierdzające zapłatę ww. należności np. potwierdzenia przelewu, wpłaty gotówkowe, inne; w przypadku występowania zaległości z tytułu tychże wydatków należało przedstawić aktualne zaświadczenia właściwych podmiotów potwierdzające tę okoliczność; należało także wskazać w jakim zakresie w ponoszeniu tych opłat partycypują inne osoby;

3)

przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i pozostałe osoby pozostające/zameldowane (zamieszkałe) w gospodarstwie domowym, w tym rozliczeniowo-oszczędnościowych oraz obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich czterech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont; w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty;

4)

udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów w okresie ostatnich czterech miesięcy - ten punkt wezwania dotyczył również osób pozostających/zameldowanych (zamieszkałych) w gospodarstwie domowym;

5)

nadesłanie odpisów zeznań podatkowych za 2014 r. - ten punkt wezwania dotyczył również osób pozostających/zameldowanych (zamieszkałych) w gospodarstwie domowym.

W odpowiedzi na wezwanie, skarżący nadesłał plik dokumentów źródłowych, w tym: umowę użyczenia lokalu mieszkalnego z dnia 12 kwietnia 2010 r.; umowę kredytu ratalnego na kwotę 2191,00 zł wraz z harmonogramem spłaty; harmonogram spłaty kredytu zaciągniętego w A S.A.; potwierdzenia wpłat skarżącego i jego żony na rzecz PZU S.A.; druczek wpłaty na poczet abonamentu RTV oraz PIT-40A za 2014 r.

Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie wskazał on, że zestawienie oświadczenia skarżącego z przedłożonym PIT-em 40A pozwoliło przyjąć, iż wskazana w druku PPF kwota 2350,00 zł jest kwotą netto - przyjęto tym samym, że otrzymywane przez małżonkę świadczenie w wysokości 1650,00 zł jest również świadczeniem netto. Referendarz podkreślił również, że łączny dochód w gospodarstwie skarżącego wynosi zatem 4000,00 zł netto, natomiast miesięczne udokumentowane wydatki zamykają się w kwocie 503,54 zł. Pozostała suma pozwala w związku z tym na partycypację w kosztach sądowych.

W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego skarżący zaznaczył, że nie został w niniejszej sprawie uwzględniony fakt, iż ponoszone są również wydatki na wyżywienie, zakup odzieży, leków, ubezpieczenia samochodu, paliwa, itp. Wskazał również na zajęcie komornicze, obejmujące nie zapłacony podatek dochodowy, którego dotyczy niniejsze postępowanie sądowe.

Do sprzeciwu załączono kserokopię zawiadomienia z dnia 14 maja 2015 r. o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej (wskazujące na kwotę należności głównej 15.055,00 zł oraz odsetki w wysokości 8.740,97 zł) i kserokopię tytułu wykonawczego z dnia 27 kwietnia 2015 r.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wymaga wyjaśnienia, że w rozpatrywanym przypadku zastosowanie ma art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), następnie powoływanej jako: p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Zaznaczyć należy, że wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, podlega uwzględnieniu, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a.).

Podkreślić następnie trzeba, że prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania sądowego i z tego powodu jego przyznanie następuje jedynie w wyjątkowych przypadkach a mianowicie wówczas, kiedy ograniczone możliwości płatnicze strony lub ich brak pozbawiają ją możności skorzystania z przysługującego jej prawa do sądu. Przeszkoda ta musi być realna, a do stwierdzenia jej zaistnienia niezbędne jest dokładne poznanie sytuacji wnioskodawcy. Na składającym wniosek spoczywa ciężar przekonania oceniającego do zasadności zgłoszonego żądania. To bowiem strona ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji, która została uznana przez ustawodawcę za usprawiedliwiającą przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2012 r., sygn. akt I FZ 429/12, LEX nr 1247073). W orzecznictwie akcentuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 stycznia 2013 r., sygn. akt II FZ 987/12, LEX nr 1274301). Ponadto podkreśla się, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być ono przyznane na wniosek osób bardzo ubogich, znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich zapłata byłaby związana z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 1486/08, LEX nr 521933).

W rozpatrywanej sprawie przedstawiony stan faktyczny i złożone dokumenty źródłowe nie dają podstaw do uznania, że zostały spełnione przesłanki przyznania prawa pomocy.

Przede wszystkim należy podkreślić, że złożone przez skarżącego dokumenty źródłowe są niekompletne i nie dokumentują wszystkich wydatków, o których ponoszeniu wspomina skarżący. Dotyczy to w szczególności zakupu lekarstw; skarżący deklaruje, że miesięczny wydatek z tym związany wynosi 700,00 - 900,00 zł, co jednak nie zostało w żaden sposób udokumentowane.

Skarżący nie wspomina również, aby ponoszone były przez niego oraz małżonkę opłaty związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, takie jak należności za energię elektryczną czy paliwo gazowe; nie przedłożył też w tym zakresie jakichkolwiek faktur (wskazał jedynie na umowy kredytowe oraz opłatę z tytułu abonamentu RTV i ubezpieczenie - załączył odpowiednie dokumenty). Z umowy użyczenia lokalu mieszkalnego przedstawionej przez skarżącego wynika natomiast (§ 5 umowy), że biorący do używania przez cały czas trwania umowy poniesie wszelkie koszty z tytułu korzystania z lokalu.

Zaakcentować następnie należy, że w ramach sprzeciwu skarżący zwrócił uwagę na fakt prowadzenia egzekucji administracyjnej, obejmującej sporny (będący przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego) podatek. Załączył kserokopię zawiadomienia o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz kserokopię tytułu wykonawczego. Zauważyć jednak w tym miejscu trzeba, że jakkolwiek egzekwowana kwota stanowi niewątpliwie dodatkowy wydatek, to potrącenia dokonywane na podstawie tytułów wykonawczych dokonywane są w określonych granicach. Zgodnie bowiem z art. 140 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 748) w przypadku innych (niż wymienione w art. 140 ust. 1 pkt 1 - 2 tej ustawy) egzekwowanych należności, granica ta wynosi 25% świadczenia.

Biorąc zatem pod uwagę udokumentowane w sprawie wydatki oraz łączną wysokość otrzymywanej przez małżonków emerytury, zdaniem Sądu uiszczenie w niniejszej sprawie wpisu sądowego (będącego jedyną opłatą do której uiszczenia jest obecnie zobowiązany skarżący) leży w granicach możliwości płatniczych skarżącego. Wniosku takiego nie zmienia okoliczność, że obowiązek uiszczenia wpisu w takiej samej wysokości istnieje również w toczącej się równolegle sprawie ze skargi Z. P.

Mając to na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 260 tej ustawy Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.