Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1789319

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 15 lipca 2015 r.
I SA/Gl 4/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Dumana (spr.).

Sędziowie: NSA Eugeniusz Christ, WSA Bożena Pindel.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lipca 2015 r. sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia (...), nr (...) Dyrektor Izby Skarbowej w K., działając na podstawie art. 138 pkt 1 w związku z art. 144 i art. 59 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) oraz art. 17 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 z późn. zm.), po rozpatrzeniu zażalenia M. B. z dnia (...) na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia (...), nr (...) o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne, prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych Poczty Polskiej S.A. - Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej z dnia (...), nr od (...) do (...) - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Uzasadniając swoje stanowisko organ drugiej instancji wskazał, że w oparciu o wyżej wymienione tytuły wykonawcze, obejmujące zaległości abonamentowe RTV ww. za lata 2009-2013 i za styczeń 2014 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. wszczął wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne, doręczając mu w dniu 3 kwietnia 2014 r. ich odpisy wraz z zawiadomieniem z dnia 26 marca 2014 r. nr (...) o zajęciu świadczenia emerytalnego zobowiązanego w Zakładzie Emerytalno - Rentowym Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w W. W dniu 18 sierpnia 2014 r. M. B. skierował do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne, w którym zobowiązany zawarł również wspomniane zarzuty. W dalszej kolejności Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. postanowieniem z dnia (...) nr (...) odmówił M. B. przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia zarzutów. Wymieniając w całości brzmienie przepisu regulującego zagadnienie przywrócenia terminu organ egzekucyjny wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie nie zostały wypełnione przesłanki do zastosowania instytucji przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne, powadzone wobec zobowiązanego. Dodał, że M. B. przynajmniej od dnia spisania protokołu o stanie majątkowym, tj. od 13 maja 2014 r. miał świadomość toczącego się wobec niego postępowania egzekucyjnego, w związku z czym mógł skorzystać z prawa wglądu do akt sprawy i dołożyć wszelkich starań, by dotrzymać terminu do wniesienia zarzutów.

Na wyżej wymienione postanowienie organu egzekucyjnego M. B. w dniu 30 września 2014 r. wniósł zażalenie datowane na dzień 29 września 2014 r., wnosząc o jego zmianę oraz przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów. Zobowiązany podniósł, iż mimo, że o wszczęciu postępowania egzekucyjnego dowiedział się w dniu 13 maja 2014 r., to nie został pouczony o prawie wglądu w akta sprawy, co wraz z jego trudną sytuacją rodzinną było powodem uchybienia terminu do wniesienia przysługujących mu środków zaskarżenia. W ocenie M. B., odmowa przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów stanowi istotne naruszenie zasad współżycia społecznego. Powołując się na rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 5 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, przedstawił procedurę rejestracji tych odbiorników i nadania numerów identyfikacyjnych abonentów, dowodząc nieprawidłowości zaistniałych w tej kwestii względem jego osoby, a tym samym brak podstaw prawnych do wystawienia przedmiotowych tytułów wykonawczych. Nadmienił, że wierzyciel nie odpowiada na składane przez niego pisma i wnioski dotyczące dokumentów uzasadniających wystawienie tytułów wykonawczych, a w konsekwencji wszczęcia postępowania egzekucyjnego, co narusza art. 35 Kodeksu postępowania administracyjnego i uniemożliwia mu obronę swoich praw. Uznał więc zażalenie za zasadne.

W dalszej części uzasadnienia Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji nie narusza prawa. Wskazał, że termin do złożenia zarzutów zakreślony został w art. 27 § 1 pkt 9 ustawy egzekucyjnej stanowiącym, że zobowiązanemu przysługuje prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego. Termin ten wskazany został w pouczeniu zawartym w części "G" tytułów wykonawczych Poczty Polskiej S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej, doręczonych zobowiązanemu dnia 3 kwietnia 2014 r. Zgodnie zaś z art. 18 ustawy egzekucyjnej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, o ile jej przepisy nie stanowią inaczej. W ustawie egzekucyjnej nie zostały uregulowane kwestie przywrócenia uchybionego terminu, a więc należy posiłkować się w takich przypadkach przepisami art. 58-60 Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie zatem do art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego, przytoczonego w całości w zaskarżonym postanowieniu organu egzekucyjnego, w razie uchybienia terminowi należy przywrócić go na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu i jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Warunkiem zatem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania czynności przez stronę w postępowaniu egzekucyjnym jest spełnienie jednocześnie czterech wskazanych w tym przepisie warunków. W doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że brak winy strony zachodzi tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Wnoszący podanie musi zatem uprawdopodobnić istnienie okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w przewidzianym terminie. W ocenie organu drugiej instancji w niniejszej sprawie, instytucja przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne nie może być jednak zastosowana. Przesłanki bowiem jej wniesienia podane przez zobowiązanego, a więc brak wiedzy o przysługującym mu prawie wglądu w akta sprawy, trudna sytuacja osobista zobowiązanego, a także długotrwała korespondencja z wierzycielem w kwestii zasadności wymaganych zaległości, nie mogą stanowić - w opinii Dyrektora Izby Skarbowej - podstawy do przywrócenia terminu, przewidzianego dla zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego są bowiem, środkiem zaskarżenia, który służy zobowiązanemu w fazie jego wszczęcia, natomiast nowe okoliczności, ujawnione po upływie ustawowo zakreślonego terminu dla zarzutów, wynikające chociażby z prowadzonej z wierzycielem korespondencji w sprawie zasadności prowadzonej egzekucji, mogą być przedmiotem innych środków zaskarżenia, przewidzianych w ustawie egzekucyjnej (np. wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego). Od momentu doręczenia przedmiotowych tytułów wykonawczych, M. B. miał możliwość zapoznania się z ich treścią, tym samym z pouczeniem zawartym w części "G" tych tytułów, które wyznacza 7 dniowy termin przewidziany do wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Termin do złożenia zarzutów, jak wcześniej wspomniano, liczony jest od daty doręczenia odpisów tytułów wykonawczych, a faktu ich otrzymania zobowiązany nie kwestionuje. Poza tym, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 lutego 2007 r. sygn. akt II OSK 1806/06, ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie. Organ powinien jedynie ocenić przedstawione przez nią okoliczności w świetle przesłanek z art. 58 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. M. B. w zażaleniu z dnia 29 września 2014 r. wskazał, że jednym z powodów niedotrzymania terminu była trudna sytuacja osobista po śmierci żony, nad którą sprawował opiekę. Ten argument - zdaniem organu odwoławczego - nie może również przemawiać za przywróceniem terminu do wniesienia zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanego, gdyż przede wszystkim powinien on być uprawdopodobniony jakimkolwiek dokumentem, czy też zaświadczeniem lekarskim. Dalej wskazano, iż jak słusznie również zauważył organ egzekucyjny w zaskarżonym postanowieniu z dnia (...) M. B. w dniu 13 maja 2014 r. podczas spisania protokołu o stanie majątkowym, mógł zasięgnąć informacji od poborcy skarbowego na temat toczącego się postępowania egzekucyjnego, zwłaszcza na temat środków zaskarżenia przysługujących zobowiązanemu. Za słusznością odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne przemawia również fakt aktywności zobowiązanego wykazywanej w odniesieniu do wierzyciela, do którego M. B. skierował liczne pisma, m.in. z dnia 13 maja 2014 r., 15 lipca 2014 r. oraz 7 i 8 sierpnia 2014 r., których kserokopie zobowiązany dołączył do zażalenia z dnia 29 września 2014 r. Zobowiązany nie dołożył zatem należytych starań by w tym samym czasie zwrócić się do prowadzącego postępowanie egzekucyjne Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów na prowadzone wobec niego postępowanie egzekucyjne.

Na wyżej wymienione postanowienie organu drugiej instancji, M. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, wnosząc o jego zmianę oraz o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów. W uzasadnieniu powielił argumentację przedstawioną na wcześniejszym etapie postępowania. Ponadto wskazał, iż nie jest prawdą, że nie uprawdopodobnił żadnym dokumentem swej trudnej sytuacji życiowej w jakiej się znalazł po śmierci żony, bowiem organ egzekucyjny dysponował aktem zgonu jego żony, który stanowił załącznik do złożonego przez niego wniosku o przywrócenie terminu. Organ dysponował także protokołem sporządzonym przez poborcę skarbowego w dniu 13 maja 2014 r. Dodał także, że w momencie spisywania protokołu o stanie majątkowym nie był w posiadaniu tytułów wykonawczych Poczty Polskiej S.A. i nie posiadał ich również poborca skarbowy spisujący protokół. Na koniec oświadczył, iż po pierwsze brak wiedzy na temat przysługujących mu środków zaskarżenia jak i problemy osobiste w jego ocenie uzasadniają wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

W odpowiedzi na skargę z dnia 29 grudnia 2015 r., Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie. Organ powtórzył, że argumentacja skarżącego nie potwierdziła uchybienia terminu z przyczyn od niego niezależnych, bowiem okoliczności przez niego wskazane, a więc brak wiedzy o przysługującym mu prawie wglądu w akta, trudna sytuacja osobista, a także długotrwała korespondencja z wierzycielem w kwestii zasadności wymaganych zaległości, nie mogą być uprawdopodobnieniem braku winy w uchybieniu terminu przewidzianego dla zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Nadto wskazano, iż wbrew twierdzeniom skarżącego w dniu 3 kwietnia 2014 r. doręczono mu tytułu wykonawcze Poczty Polskiej S.A., wystawione na zaległy abonament RTV wraz z pouczeniem.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem postanowienie będące przedmiotem kontroli nie narusza przepisów prawa.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. dalej p.p.s.a.) wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem niniejszej skargi jest postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty przysługują zobowiązanemu i zgodnie z treścią art. 27 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 z późn. zm. - w skrócie: "u.p.e.a.") mogą być wnoszone w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu tytułu wykonawczego. Termin do wniesienia zarzutów ma charakter procesowy. Uchybienie takiemu terminowi powoduje bezskuteczność dokonanej przez stronę czynności procesowej.

Z akt sprawy wynika i nie budzi żadnych wątpliwości, iż tytuły wykonawcze wystawione w dniu (...) przez wierzyciela Pocztę Polską S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej, zostały doręczone zobowiązanemu w dniu 3 kwietnia 2014 r., co potwierdza znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru. Rzeczone tytuły wykonawcze zawierały także stosowne pouczenie o możliwości wniesienia zarzutów w terminie 7 dni. Zatem termin do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego upłynął z dniem 10 kwietnia 2014 r. Tymczasem skarżący wniósł zarzuty dopiero w dniu 18 sierpnia 2014 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Stwierdzić zatem należy, że niewątpliwe doszło w niniejszej sprawie do uchybienia terminowi do dokonania czynności prawnej.

W dalszej kolejności wskazać należy, że stosownie do treści art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym odpowiednie zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Z powyższego wynika, iż wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, podlega rozpoznaniu na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) Instytucja przywrócenia terminu uregulowana jest w art. 58 wyżej wymienionego kodeksu. Stwarza ona możliwość skutecznego dokonania czynności procesowej przez stronę w sytuacji, gdy upłynął termin do jej podjęcia. Jego zastosowanie jest możliwe w przypadku łącznego wystąpienia następujących przesłanek:

1)

wniesienia podania o przywrócenie terminu,

2)

uprawdopodobnienia przez wnoszącego podanie, że uchybienie nastąpiło bez jego winy,

3)

jednoczesnego - z wniesieniem podania - dokonania czynności, dla której przewidziany był uchybiony termin,

4)

wniesienie podania o przywrócenie terminu i dokonanie czynności, dla której przewidziany był uchybiony termin, w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia.

Brzmienie cytowanego wyżej przepisu jednoznacznie wskazuje, że przywrócenie terminu może nastąpić, gdy spełnione zostaną łącznie wszystkie określone w nim przesłanki.

Z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż skarżący spełnił tylko dwie z ww. przesłanek, tj. pismem z dnia 8 sierpnia 2014 r. (k. 23 akt administracyjnych) wniósł zarzuty na postępowanie egzekucyjne wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Już zatem tylko ta okoliczność stanowi wystarczającą przeszkodę w uwzględnieniu wniosku o przywrócenie terminu.

Podkreślić należy, iż niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia, jak również nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się - zgodnie z orzecznictwem i literaturą przedmiotu - z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (zob. wyrok WSA w Warszawie z 29 marca 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1559/05, LEX nr 227785). O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można więc mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zgodnie z przyjętym w orzecznictwie poglądem do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienie NSA z 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10, wyrok NSA z dnia 2 lutego 2014 r., sygn. akt I OZ 64/14). Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić zatem należy, iż organy orzekające w sprawie prawidłowo uznały, że podniesione przez skarżącego okoliczności, tj. brak podstaw do wystawienia tytułów wykonawczych, czy traumatyczne przeżycia związane ze śmiercią żony, nie wyłączają winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia zarzutów. Twierdzenia skarżącego o bezpodstawności wystawienia tytułów wykonawczych nie mogą same w sobie stanowić okoliczności uprawdopodobniającej brak winy w niedotrzymaniu terminu. W ocenie Sądu za okoliczność wyłączającą winę w uchybieniu terminowi nie może zostać uznana również trauma związana ze śmiercią żony. Jakkolwiek śmierć bliskiej osoby niewątpliwie jest zdarzeniem przykrym, powodującym cierpienia psychiczne, to jednak nie jest to okoliczność wyłączająca całkowicie możliwość podjęcia jakichkolwiek działań i troski o własne interesy. Skarżący nadto w żaden sposób nie uprawdopodobnił (za pomocą np. zaświadczenia lekarskiego), że po śmierci żony nastąpiło pogorszenie stanu jego zdrowia, uniemożliwiając mu wniesienie w terminie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Zdaniem Sądu, postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniony został właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane. Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd stanął na stanowisku, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i na mocy art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

------2

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.