I SA/Gl 262/21 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3218208

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 czerwca 2021 r. I SA/Gl 262/21

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Kornacki.

Sędziowie WSA: Dorota Kozłowska, Asesor Katarzyna Stuła-Marcela (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi B. D. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

1. B. D. (dalej: skarżąca) wniosła skargę na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach (dalej: Poczta Polska lub wierzyciel) z (...) r.nr (...) w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

2. Stan sprawy.

2.1. Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach działając jako organ pierwszej instancji postanowieniem z (...) r. uznał za nieuzasadnione zarzuty dotyczące nieistnienia obowiązku, przedawnienia oraz niedopuszczalności egzekucji administracyjnej.

2.2. W zażaleniu na powyższe postanowienie, skarżący podniósł niedopełnienie przez Pocztę Polską obowiązku wynikającego z Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342), tj. niepowiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta, zaprzecza iż dokonał rejestracji odbiorników. Ponadto, z ostrożności wniósł o zmianę postanowienia i uznanie zarzutów niedopuszczalności prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz przedawnienia egzekwowanego obowiązku za uzasadnione, skutkujące umorzeniem postępowania egzekucyjnego.

2.3. Po rozpoznaniu zażalenia organ drugiej instancji utrzymał w mocy zaskarżone poszanowanie.

W uzasadnieniu wskazano, że obowiązki związane z rejestracją odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych i uiszczaniem opłat za ich użytkowanie, mają swoje źródło w przepisach ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1689 - u.o.a.). Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.o.a. za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe.

Ww. ustawa jest aktualnym aktem prawnym regulującym kwestie związane z opłatami za korzystanie z odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych i jako obowiązująca wskazywana jest w prowadzonych postępowaniach mających na celu wyegzekwowanie należności z tytułu opłat abonamentowych. Nie oznacza to jednakże, iż postępowania nie mogą być wszczęte wobec osób zobowiązanych, które dokonały rejestracji używanych odbiorników przed dniem wejścia w życie ustawy o opłatach abonamentowych z dnia 21 kwietnia 2005 r., bowiem obowiązujące wcześniej ustawy, tj. ustawa z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do Spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz. U. z 1960 r. poz. 307 z późn. zm.), ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1414 z późn. zm.) i wydane w celu ich wykonania rozporządzenia, także nakładały na użytkowników odbiorników obowiązek ich rejestracji, wnoszenia opłat za korzystanie z nich oraz zgłaszania zmian mających wpływ na dokonaną rejestrację (np. aktualizację danych adresowych, wyrejestrowanie odbiorników, zgłoszenie uprawnień do zwolnienia od opłat abonamentowych). Wprowadzane w życie kolejne ustawy dotyczące opłat abonamentowych nie unieważniały rejestracji odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych zgłaszanych w okresie obowiązywania wcześniejszych ustaw.

Obowiązek opłacania abonamentu rozpoczyna się od następnego miesiąca po dokonaniu rejestracji używanych odbiorników i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym zgłoszono w placówce operatora wyznaczonego uprawnienia do zwolnienia z opłat abonamentowych bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa przysługujące z tytułu ukończenia 75 roku życia na podstawie ustawy o zmianie ustawy opłatach abonamentowych z dnia 23 lipca 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 1324).

W rozpatrywanej sprawie podkreślono, iż na dane osobowe skarżącej zgłoszona została rejestracja odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych używanych pod adresem: ul. (...), (...) G. W wyniku dokonanej w dniu 2 czerwca 1992 r. rejestracji została wydana książeczka radiofoniczna numer (...), która służyła do dokonywania opłata abonamentowych oraz stanowiła dowód potwierdzający dokonanie rejestracji odbiorników. Następnie w dniu 15 grudnia 2000 r. wydana została nowa książeczka (...). Dowód w postaci kserokopii "Wniosku o zezwolenie na używanie odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego" z dnia 2 czerwca 1992 r. oraz "Wniosku o zezwolenie na używanie odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego" z dnia 15 grudnia 2000 r. dosłano wraz z postanowieniem z dnia (...).

Powyższe stanowi dowód na okoliczność, iż skarżąca została zarejestrowana w bazie danych o abonentach i posiada status abonenta jak również, że poprzez złożenie przedmiotowego wniosku rejestracyjnego uzyskała książeczkę radiofoniczną, która służyła do dokonywania wpłat za abonament radiowo-telewizyjny.

Zatem wierzyciel wykazał, iż doszło do rejestracji odbiorników, co przesądza o istnieniu obowiązku regulowania opłat abonamentowych.

Zarejestrowanie odbiorników w czasie obowiązywania którejkolwiek z ustaw regulujących kwestie związane z abonamentem bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę do istnienia, wynikającego z ustawy, obowiązku dokonywania opłat abonamentowych (aktualnie jest to ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji o charakterze pieniężnym.

Daje wskazano, że zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187 z 2007 r. poz. 1342) skarżącej przyporządkowany został jako użytkownikowi odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego indywidualny numer identyfikacyjny (...).

Dowód w postaci duplikatu zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego z dnia 16 maja 2008 r. dosłano wraz z postanowieniem z (...) r. na adres, zgłoszony przy rejestracji odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych.

Zauważono, iż rozporządzenie nie anulowało wcześniej zgłoszonych przez użytkowników wniosków rejestracyjnych, a jedynie zastąpiło dotychczasowe książeczki opłat indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Tym samym użytkownicy odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych, którzy dokonali rejestracji odbiorników na podstawie przepisów wykonawczych wynikających z ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji oraz wcześniejszych uregulowań prawnych poprzedzających ustawę o opłatach abonamentowych, pozostali abonentami zobowiązanymi do uiszczania opłat.

Zgodnie z wyrokiem WSA we Wrocławiu z dnia 20 listopada 2019 r., sygn. akt III SA/Wr 223/19, nadanie tego numeru miało przede wszystkim walor techniczny w zakresie zmiany sposobu obsługi należności i kontaktów z abonentem i temu miało też służyć przesłanie dotychczasowym użytkownikom odbiorników RTV zawiadomienia o indywidualnym numerze abonenta. Podkreślenia nadto wymaga, że użyte w § 5 ust. rozporządzenia wyrażenie "powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia" oznacza, że zawiadomienie to można przesłać (nawet) w zwykłej przesyłce listowej, bez potwierdzenia odbioru, na prawidłowy adres. Wbrew twierdzeniom skarżącego ustawodawca nie określił bowiem, żadnej szczegółowej formy "powiadamiania", zastrzegając jedynie, że powiadomienie to winno zawierać zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Zresztą i tak skoro obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych wynika bezpośrednio z ustawy o opłatach abonamentowych, to nawet w sytuacji gdyby skarżący rzeczywiście "nie otrzymał zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego", to okoliczność ta i tak nie uwalniałaby go od (nałożonego przecież ustawą) obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej...".

Zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie jest postanowieniem ani decyzją wierzyciela, od których przysługują środki odwoławcze. Zawiadomienie nie stanowi rozstrzygnięcia władczego, które rozstrzygałoby o sytuacji prawnej osoby do której zostało skierowane. Nie przydaje ono nowych praw i obowiązków, nie jest także oświadczeniem woli, a jedynie potwierdza konieczność wykonania już istniejącego obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych.

Mając na względzie powyższe stwierdzono, iż Poczta Polska S.A. nie jest zobowiązana do legitymowania się potwierdzeniem wysłania oraz doręczenia przedmiotowych zawiadomień, gdyż prawodawca nakazał operatorowi przesłanie zawiadomień, nadto nie wskazał, że zawiadomienia należało wysłać przesyłką rejestrowaną.

Rejestracja odbiorników dokonana na gruncie nieobowiązujących już regulacji prawnych nie utraciła mocy ex lege, a w związku z tym nieistnienie egzekwowanego obowiązku musi być następstwem zdarzenia prawnego, z którym stosowne regulacje wiążą skutek w postaci zniesienia obowiązku uiszczania abonamentu.

W szczególności może to wynikać z wyrejestrowania odbiornika lub dopełnienia formalności związanych z uzyskaniem zwolnienia od opłat abonamentowych.

Zgodnie z treścią § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676) w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, użytkownik odbiorników niezwłocznie powiadamia operatora wyznaczonego o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników, o którym mowa w § 9 oraz o zaprzestaniu używania odbiorników, przez złożenie w placówce pocztowej zgłoszenia wypełnionego w części dotyczącej zmiany danych wraz z podaniem indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika lub z wykorzystaniem strony internetowej operatora wyznaczonego do wypełnienia zgłoszenia na formularzu "Zgłoszenia rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych albo zmiany danych".

W okresie poprzedzającym zmiany związane z wejściem w życie rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r., o zmianie danych zawartych we wniosku rejestracyjnym jak również o zaprzestaniu używania odbiorników RTV, użytkownik powinien niezwłocznie powiadomić właściwą placówkę Poczty Polskiej poprzez złożenie "Formularza zgłoszenia zmiany danych" (zgodnie z treścią § 4 Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, obowiązującego do 31 grudnia 2013 r. - Dz. U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342).

Wcześniej, zgodnie z § 3 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 141, poz. 1190), zmianę danych zawartych we wniosku rejestracyjnym należało zgłosić w terminie 7 dni od dnia powstania zmiany na odcinku "Z" lub "W" stanowiącym integralną część obowiązujących wówczas książeczek radiofonicznych.

Powyższe rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338). Zgodnie ww. przepisami dowodem zarejestrowania odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych do dnia 13 grudnia 2008 r. była imienna książeczka opłaty abonamentowej za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. Zasady postępowania w określonych sytuacjach zawarte były w książeczce radiofonicznej. W przypadku zgłoszenia w urzędzie pocztowym jakichkolwiek zmian statusu formalno-prawnego abonenta, użytkownik odbiorników był zobowiązany do wypełnienia i przedłożenia w zależności od zaistniałego zdarzenia, odpowiednich odcinków: "Z" (odcinek zmiany), "U" (odcinek wymiany książeczki), "W" (odcinek wyrejestrowania), znajdujących się w książeczce radiofonicznej, a w przypadku zagubienia książeczki RTV złożenia pisemnego oświadczenia.

Natomiast zgodnie z § 4 Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, obowiązującego do 31 grudnia 2013 r., abonent zgłaszał w placówce pocztowej wyrejestrowanie (zaprzestanie używania odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego), a pracownik urzędu pocztowego obowiązany był wyrejestrować odbiorniki. Po wypełnieniu przez zgłaszającego właściwego dokumentu (oryginał i kopia "Formularza zgłoszenia zmiany danych") pracownik sprawdzał prawidłowość wypełnienia przedmiotowego dokumentu, wprowadzał zmianę do systemu Poczty Polskiej S.A., następnie oryginał potwierdzony odciskiem datownika i podpisem dokument wydawał abonentowi.

Kopię dokumentu potwierdzoną odciskiem datownika urzędu pocztowego stanowiącą o wyrejestrowaniu odbiorników pracownik przekazywał do właściwej komórki celem archiwizacji. Zatem w sytuacji dopełnienia ww. formalności powyższy fakt odnotowany zostałby na indywidualnym numerze identyfikacyjnym abonenta, a dokument zarchiwizowany.

Podkreślono, że każdy z powołanych powyżej aktów prawnych jak i wcześniejsze przepisy prawne nakładały na abonenta obowiązek powiadomienia placówki Poczty Polskiej (obecnie Poczty Polskiej S.A.) o zmianie, mającej wpływ na dokonaną rejestrację odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych.

Wyłącznie podjęcie przez abonenta działań zmierzających do wyrejestrowania odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych, opisanych w powołanych wyżej powszechnie obowiązujących przepisach, może doprowadzić do ustania obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych. Jeżeli abonent nie dokona skutecznego prawnie wyrejestrowania odbiorników, zobowiązany jest do uiszczania opłat abonamentowych.

Poczta Polska S.A. nie dysponuje dokumentem świadczącym o dopełnieniu przez skarżącą formalności związanych z dokonaniem zgłoszenia zaprzestania używania odbiorników.

Zatem zarzut nieistnienia obowiązku wskazanego w przedmiotowym tytule wykonawczym wierzyciel prawidłowo uznał za nieuzasadniony.

W odniesieniu do zarzutu przedawnienia zobowiązania wierzyciel wskazał, iż należności z tytułu opłat abonamentowych są należnościami publicznoprawnymi, analogicznymi do obciążeń podatkowych. Za przyjęciem takiego charakteru opłat abonamentowych przemawia regulacja art. 7 u.o.a., w myśl którego do opłat abonamentowych stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym oraz, że w przypadku opóźnienia w uiszczaniu opłaty abonamentowej naliczane są odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych w rozumieniu ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 - o.p.). Opłata abonamentowa jest opłatą, o której mowa w art. 2 § 2 o.p., który stanowi, iż w przypadku gdy odrębne przepisy nie stanowią inaczej, przepisy działu III Ordynacji podatkowej - Zobowiązania podatkowe, stosuje się również do opłat oraz nie podatkowych należności budżetu państwa, do których ustalenia lub określenia uprawnione są organy inne niż organy podatkowe.

Zatem na mocy tego przepisu, do opłat abonamentowych będzie miał zastosowanie m.in. art. 70 § 1 o.p., który stanowi, iż zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Natomiast art. 70 § 4 o.p. wskazuje, że bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.

Z uwagi na fakt, iż w przedmiotowej sprawie wszczęto postępowanie egzekucyjne w 2020 r. oraz zastosowano środek egzekucyjny, zaległości ujęte w przedmiotowym tytule wykonawczym nie uległy przedawnieniu. Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić stwierdzono, iż wniesiony zarzut przedawnienia zobowiązania jest niezasadny.

Wierzyciel w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo orzekł również uznając zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej za nieuzasadniony. Egzekucja administracyjna może być niedopuszczalna z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Przesłanki podmiotowe odnoszą się do zobowiązanego lub do organu egzekucyjnego. Egzekucja administracyjna jest niedopuszczalna z przyczyn podmiotowych, gdy przepisy prawa wyłączają prowadzenie egzekucji wobec zobowiązanego wskazanego w tytule wykonawczym, a także, gdy egzekucję prowadzi podmiot niebędący organem egzekucyjnym. Przesłanki przedmiotowe niedopuszczalności egzekucji natomiast odnoszą się do przedmiotu egzekucji i jej podstaw. Z przesłanką przedmiotową niedopuszczalności egzekucji mamy do czynienia, gdy jej przedmiotem jest świadczenie niepodlegające egzekucji administracyjnej, lub gdy tytuł wykonawczy został wystawiony przez podmiot nieuprawniony.

Organ egzekucyjny, zgodnie z art. 29 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427, z późn. zm. - u.p.e.a.), po otrzymaniu wniosku Poczty Polskiej S.A. o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, zbadał dopuszczalność egzekucji administracyjnej oraz poprawność formalną tytułu wykonawczego. Po stwierdzeniu, iż obowiązek, którego dotyczy przedmiotowy tytuł wykonawczy, podlega egzekucji administracyjnej, a tytuł spełnia wymogi określone w art. 27 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny zaopatrzył tytuł wykonawczy w klauzulę o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej i wszczął egzekucję zgodnie z przepisem art. 26 § 1 tejże ustawy.

3.1. Powyższe postanowienie wierzyciela zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

Zarzucono mu naruszenie:

- art. 2 ust. 2 u.o.a. poprzez uznanie, że druk pn. "Wniosek o zezwolenie na używanie odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego" podpisany przez skarżącą z datą 15 grudnia 2000 r., będący jedynie odzwierciedleniem zamiaru nabycia odbiorników RTV w przyszłości, jest dowodem na posiadanie i korzystanie z urządzeń RTV ponoszenia opłat abonamentowych. Wniosek z 15 grudnia 2000 r. został przez Pocztę zarejestrowany dopiero po 15 latach bo z datą 15 grudnia 2015 r. - okrągła pieczęć G. (...), co wskazuje na niezwykłą opieszałość Poczty skutkującą naruszaniem zasady praworządności przejawiającej się w przerzucaniem odpowiedzialności na obywatela

- § 5 ust. 2 ww. rozporządzenia poprzez uznanie, że Poczta skutecznie, zgodnie z zapisem przywołanego rozporządzenia powiadomiła skarżącą o nadaniu indywidualnego numeru  identyfikacyjnego, co stoi w sprzeczności ze stanem faktycznym. Duplikat (nie oryginał) został dołączony do pisma Poczty z dnia 3 stycznia 2020 r.

- art. 76a § 32 i 3 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm. - k.p.a.) poprzez brak posługiwania się oryginałami dokumentów, a jedynie kserokopiami, oraz poświadczenie tychże dokumentów "za zgodność z oryginałem" przez nieuprawnionych pracowników Poczty,

- rażące naruszenie zasad ogólnych k.p.a. - przepisów art. 6, 7, 8, 9, 12 dotyczących praworządności, prawdy obiektywnej, zasady pogłębiania zaufania do organów państwa Wobec powyższego wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia. Ponadto wniesiono o przesłuchanie świadków na okoliczność nie posiadania przez skarżącą odbiorników RTV od ok. 2000 r. do chwili obecnej.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że wierzyciel Poczta Polska nigdy nie wykonał obowiązku wynikającego z rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych), które stanowiło, że wszystkie rejestracje odbiorników RTV straciły ważność w listopadzie 2008.

Pomimo niewykonania powyższego obowiązku wierzyciel, pismem z dnia (...) r. zażądał zapłaty rzekomo zaległego abonamentu od roku 2015.

Skarżąca zwróciła się do wierzyciela pismem z dnia 10 października 2019 r. z wnioskiem o wydanie z akt sprawy uwierzytelnionych dokumentów stanowiących podstawę wezwania do zapłaty zaległego abonamentu. Wierzyciel nie zrealizował wniosku skarżącej, dostarczył jedynie duplikat p.n. "Zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych i  telewizyjnych" jako załącznik do pisma z dnia z dnia 3 stycznia 2020, z adnotacją "za zgodność z oryginałem" przez osoby nieupoważnione wbrew zapisowi art. 76a § 3 k.p.a.

Skarżąca zaprzeczyła, by dokonała rejestracji odbiorników RTV 2 czerwca 1992 r. Stan faktyczny jest taki, że te same odbiorniki kupione ok. 1984 r. przepisała na swoje nazwisko z nazwiska byłego męża - B. D. po jego wyprowadzeniu się. Nie można zatem twierdzić jak czyni to wierzyciel, że dokonała rejestracji odbiorników RTV. W powyższej dacie odbiorniki te przepisała na swoje nazwisko i opłacała abonament za oba odbiorniki pomimo, że były mąż radio zabrał. Opłacała abonament (tv i radio) tak długo jak odbiornik tv był sprawny, po jego zużyciu i niemożności naprawienia tv wyrzuciła. Fakt ten mógł mieć miejsce przed rokiem 2000. Prawdopodobnie myślała o kupnie nowego tv, stąd też prawdopodobnie wniosek z 15 grudnia 2000 r. złożony został z wyprzedzeniem. Nowego tv ostatecznie nie kupiła i oświadcza, iż do chwili obecnej nie posiada odbiorników.

Przypisywanie przez wierzyciela mocy dowodowej dołączonym do zaskarżonego postanowienia wnioskom z 1992 i 2000 r. o zezwolenie na używanie RTV, mającym dowieść korzystania przeze skarżącą z odbiorników RTV bez opłacania abonamentu stanowi przekroczenie swobodnej oceny dowodów.

W zakresie twierdzenia wierzyciela, że została skutecznie powiadomiona o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego wskazała, że nie sposób zgodzić się z takim stanowiskiem. Poczta miała obowiązkowo w ciągu roku nadać odbiornikom indywidualne numery rejestracyjne i powiadomić o tym ich właścicieli. Inaczej nie miała podstaw ściągać opłat. W niniejszej sprawie nie sposób przyjąć, że wierzyciel wykazał, że wykonał względem skarżącej, ww. obowiązek informacyjny na podstawie przedstawionych przez wierzyciela dokumentów. Dostrzec przy tym należy, że wierzyciel przedłożył dowód, który sam sporządził i to w sposób, który nie pozwala zweryfikować przedstawionego przezeń stanowiska.

Wprawdzie żaden przepis ustawy abonamentowej nie wymaga aby obowiązek informacyjny był realizowany przy pomocy przesyłek rejestrowanych, to jednak w przypadku sporu, ciężar dowodu doręczenia pisma spoczywa na stronie spełniającej obowiązek informacyjny. Skoro od skarżącej żąda się dowodu o wyrejestrowaniu odbiornika RTV, to również organ administracji powinien być zobowiązany do okazania dowodu skutecznego doręczenia powiadomienia o nadaniu numeru owemu odbiornikowi RTV. Niedopuszczalne winno być zwolnienie organu z przedstawienia dowodu doręczenia.

3.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

4. Skarga nie jest zasadna, ponieważ wydane w kontrolowanej sprawie administracyjnej postanowienie wierzyciela nie narusza prawa.

Rozpoznając wniesioną skargę w niniejszej sprawie wskazać także należy, że zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wniesienia zarzutów) podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Jednocześnie, jak wynika z treści art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., tytuł wykonawczy zawiera pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu prawie wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej oraz o skutkach wniesienia tego zarzutu nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego i po upływie tego terminu.

Nadto zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

W niniejszej sprawie skarżąca zarzuty oparła na art. 33 § 1 pkt 1 i 6 u.p.e.a., tj. podniósł zarzut nieistnienia obowiązku, przedawnienia oraz niedopuszczalności egzekucji administracyjnej.

5. Co do pierwszego z podniesionych zarzutów, twierdzenie wierzyciela, że zarejestrowanie odbiornika bez późniejszego jego wyrejestrowania przesądza o obowiązku uiszczania opłat abonamentowych jest w ocenie Sądu zasadne.

Opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zostały ustawowo uregulowane mocą art. 2 (1) pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz. U. z 1960 r. poz. 307 z późn. zm.), dodanego do niej z dniem 1 marca 1985 r., a ich wysokość była kształtowana przez tzw. Radiokomitet w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Radiokomitetu z dnia 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M. P. Nr 41, poz. 264, z późn. zm.).

W dniu 1 marca 1993 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz. U. z 2004 r. poz. 2531 z późn. zm.). Jej przepisy regulowały problematykę opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Ustawodawca połączył w niej obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338) posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika.

Z dniem 16 czerwca 2005 r. weszła w życie aktualnie obowiązująca ustawa abonamentowa. Ustawa ta nie zawierała istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów intertemporalnych. Zgodnie z zasadą natychmiastowego (bezpośredniego) działania prawa, nowe przepisy (jeśli brak przepisów szczególnych stanowiących inaczej) znajdują zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, ale również do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone (zamknięte). Obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał on w okresie od wejścia w życie u.o.a., ale również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym, a zatem posiadały zarejestrowany odbiornik.

Z powyższego wynika, że zarejestrowanie odbiornika pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji, a nawet w okresie obowiązywania jeszcze wcześniej regulacji, bez jego późniejszego wyrejestrowania, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z obecnie obowiązującej ustawy o opłatach abonamentowych obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym.

Z akt sprawy wynika, iż skarżąca w dniu 2 czerwca 1992 r. dokonała rejestracji odbiornika RTV używanego pod adresem G. ul. (...), w wyniku której wydana została książeczka radiofoniczna nr (...), która służyła do dokonywania opłat abonamentowych. Powyższe potwierdza widniejący w aktach sprawy wniosek o zezwolenie na używanie odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego z dnia 2 czerwca 1992 r.

Nie ma znaczenia z kolei w sprawie widniejący w aktach administracyjnych wniosek o tożsamej treści co powyższy, datowany na dzień 15 grudnia 2000 r., albowiem będące przedmiotem egzekucji w niniejszej sprawie są opłaty abonamentowe od roku 2015 do roku 2019.

Nadto sama skarżąca przyznaje w skardze, że nie posiada odbiornika RTV dopiero od 2000 r.

W aktach sprawy brak jest z kolei dowodu, że zobowiązana dokonała wyrejestrowania odbiornika, sama skarżąca również na taki dowód nie wskazuje.

W ocenie Sądu te dane są wystarczające do stwierdzenia, że sporny obowiązek nie przestał istnieć. Zobowiązany chcąc skutecznie podnieść zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), powinien przedstawić dowody potwierdzające wyrejestrowanie odbiornika RTV, czego nie uczynił.

Stosownie bowiem do art. 2 ust. 1 i 3 u.o.a. za używanie odbiorników RTV pobiera się opłaty abonamentowe, przy czym powstanie obowiązku uiszczenia opłaty wiąże się z dokonaniem rejestracji odbiornika. Fakt rejestracji odbiornika RTV w tej sprawie został wykazany przez organ.

Po zarejestrowaniu odbiornika RTV uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej) - por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., K 24/08, OTK-A z 2010 r. Nr 3, poz. 22 (część VI, pkt 3.3.4. uzasadnienia), wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26 czerwca 2013 r., I SA/Gl 236/13 - CBOSA.

Zatem jeśli organ wykazał dokonanie rejestracji odbiornika RTV, to abonent podnoszący nieistnienie obowiązku uiszczania opłat powinien wykazać z kolei wyrejestrowanie tegoż odbiornika (por. wyroki tutejszego Sądu w sprawach: I SA/Gl 650/14; I SA/Gl 518/14; I SA/Gl 376/13, jak również WSA w Poznaniu w sprawie I SA/Po 57/14).

Powyższe stanowisko znajduje oparcie w regulacjach zobowiązujących abonenta do powiadomienia urzędu pocztowego m.in. o zaprzestaniu używania odbiornika, a to w: § 4 obowiązującego do dnia 16 czerwca 2005 r. rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338); § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2005 r. poz. 1190); § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. poz. 1342); oraz § 11-12 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676). Na ciążący na użytkowniku odbiorników obowiązek niezwłocznego powiadomienia (przez złożenie w placówce A. "Formularza zgłoszenia danych") m.in. o zaprzestaniu używania odbiorników zwrócił uwagę także Trybunał Konstytucyjny, w powołanym wyroku z dnia 16 marca 2010 r.

Powyższego stanowiska nie zmienia kwestia dotycząca nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego na podstawie § 5 rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r.

Zgodnie z tym przepisem dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2).

Zgodnie z art. 6 ust. 4 u.o.a., który stanowił podstawę wydania powołanego wyżej rozporządzenia, minister właściwy do spraw łączności w porozumieniu z Krajową Radą Radiofonii i Telewizji określi w drodze rozporządzenia, warunki i tryb rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, uwzględniając dostępność placówek pocztowych operatora wyznaczonego oraz jego organizację. Nie można przyjąć, wobec takiego brzmienia delegacji, aby Minister Transportu mógł stanowić normy statuujące lub znoszące ustawowo określony obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej.

Jednocześnie Sąd podkreśla, że u.o.a. nie wiąże obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej z posiadaniem przez zobowiązanego określonej treści albo formy dowodu rejestracji odbiornika RTV. Warunkiem wystarczającym, a zarazem koniecznym, istnienia obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej jest przecież używanie odbiornika RTV. Data rejestracji odbiornika wyznacza termin płatności abonamentu RTV. Ani z ustawy ani z rozporządzenia nie wynika, aby akty wcześniejszej rejestracji odbiorników RTV zostały anulowane. Sąd podziela w tym względzie stanowisko zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2016 r. w sprawie sygn. akt II FSK 2116/16). W swoich wywodach NSA stwierdził, że u.o.a. statuuje dwa obowiązki posiadaczy odbiorników RTV: jeden w zakresie uiszczania opłaty abonamentowej (art. 2) oraz drugi dotyczący rejestracji (art. 5). Jakkolwiek w ujęciu funkcjonalnym są one powiązane, to w sensie prawnym są to jednak dwa odrębne obowiązki. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w treści art. 7 ust. 1 u.o.a., który stanowi, że kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator wyznaczony w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Obowiązek posiadania dowodu rejestracji odbiornika RTV należy więc odnosić do obowiązku rejestracji, a nie jako przesłankę obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Ten drugi obowiązek istnieje bowiem niezależnie od posiadania dowodu ich rejestracji. Analogiczne wnioski wynikają z wyroku NSA z dnia 1 czerwca 2016 r., II GSK 913/15.

Obowiązek nadania nowego numeru identyfikacyjnego i powiadomienia użytkownika nie miał zatem wpływu na wynikające skutki z faktu uprzedniego zarejestrowania odbiornika RTV.

Nie należy zatem przypisywać nadaniu numeru identyfikacyjnego i powiadomieniu zobowiązanego inne skutki aniżeli te, które wprost określone zostały w rozporządzeniu. Strona skarżąca stara się przypisać nadaniu numeru identyfikacyjnego i powiadomieniu zobowiązanego inne skutki aniżeli te, które wprost określone zostały w rozporządzeniu, a mianowicie utrata wyłącznie mocy dowodowej dotychczasowych imiennych książeczek opłat abonamentowych.

Poza tym, należy stwierdzić, że użyte w § 5 ust. 2 rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r. wyrażenie "powiadomienie" oznacza, że przesłanie zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej, bez potwierdzenia odbioru, na prawidłowy adres strony, czyniło zadość wymogom określonym w § 5 ust. 2. Ustawodawca nie określił bowiem żadnej szczególnej formy tego powiadomienia, zastrzegł jedynie, aby odpowiadało ono wzorowi określonemu w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Z powyższej regulacji wynika, że dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia (por. powoływany już wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2016 r., II FSK 2116/16).

Wierzyciel dołączył do akt blankiet zawiadomienia z datą 16 maja 2008 r., choć nie załączył do akt dowodu wysłania (choćby kopii koperty). Z uwagi na podniesione wyżej argumenty, ta okoliczność nie ma jednak znaczenia dla przyjęcia, czy w sprawie istniał, czy też nie istniał obowiązek skarżącej do uiszczania opłaty. Dla oceny tej okoliczności istotnym jest, że zobowiązana dokonała rejestracji odbiornika RTV, a nie dokonała jego wyrejestrowania.

Stąd też wierzyciel właściwie uznał zarzut z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. za niezasadny.

6. Zdaniem Sądu nie doszło również do przedawnienia obowiązku uiszczania opłat abonamentowych wskazanych w tytule wykonawczym z dnia (...) r., tj. opłat za okres od stycznia 2015 r. do września 2019 r. Rację ma bowiem organ wskazując, że do zaległości w opłatach abonamentowych, odnośnie terminu przedawnienia zaległości, zastosowanie mają przepisy Ordynacji podatkowej.

Odnosząc się do kwestii przedawnienia należy stwierdzić, że abonament RTV jest opłatą o charakterze administracyjnym, a nie cywilnoprawnym. Obowiązek ten wynika z ustawy. Abonament jest opłatą, o której mowa w art. 2 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym w przypadku, gdy odrębne przepisy nie stanowią inaczej, przepisy działu III (Zobowiązania podatkowe), stosuje się również do opłat, do których ustalenia lub określenia uprawnione są organy inne niż organy podatkowe. Zatem do opłat abonamentowych będzie miał zastosowanie między innymi art. 70 § 1 o.p., który stanowi, iż zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku (zob. wyroki WSA w Gliwicach z dnia 16 stycznia 2013 r. sygn. akt I SA/Gl 1208/12, wyrok NSA z dnia 5 września 2018 r. sygn. akt I GSK 2271, CBOSA). Ponadto wywody Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w wyroku z dnia 16 marca 2010 r. sygn. akt K 24/08 pozwalają na uznanie, że do opłat za abonament zastosowanie ma akt prawny rangi ustawowej, jakim jest Ordynacja podatkowa. W rozpoznawanej sprawie doszło do skutecznego przerwania biegu przedawnienia z uwagi na zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia skarżącej innej wierzytelności pieniężnej. O zajęciu z jednoczesnym doręczeniem tytułów wykonawczych, zobowiązana została poinformowana w dniu (...) r.

7. Odnosząc się z kolei do przyczyn niedopuszczalności egzekucji, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. to wskazać należy, iż mają one charakter formalny. Egzekucja administracyjna może być niedopuszczalna z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Przesłanki podmiotowe odnoszą się do zobowiązanego lub do organu egzekucyjnego. Z przyczyn podmiotowych egzekucja administracyjna jest niedopuszczalna, gdy przepisy prawa wyłączają prowadzenie egzekucji wobec zobowiązanego wskazanego w tytule wykonawczym, a także gdy egzekucję prowadzi podmiot niebędący organem egzekucyjnym. Przesłanki przedmiotowe niedopuszczalności egzekucji natomiast odnoszą się do przedmiotu egzekucji i jej podstaw. Z przesłanką przedmiotową niedopuszczalności egzekucji mamy do czynienia, gdy jej przedmiotem jest świadczenie niepodlegające egzekucji administracyjnej, lub gdy tytuł wykonawczy został wystawiony przez podmiot nieuprawniony. Niedopuszczalność egzekucji ma charakter generalny i bezwarunkowy, niezależny od konkretnego postępowania egzekucyjnego i aktualny zawsze, w każdym postępowaniu. Jako przykład wskazuje się na dopuszczalność egzekucji sądowej w stosunku do danego obowiązku, czy też niemożność jej prowadzenia z uwagi na posiadany przez zobowiązanego immunitet. Niedopuszczalność musi wynikać z przepisów prawa, wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji takiego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej bądź prowadzenia egzekucji w stosunku do osoby posiadającej konkretne przymioty (por. np. wyroki NSA: z dnia 4 kwietnia 2012 r., II FSK 2615/10 oraz z dnia 26 sierpnia 2011 r., II FSK 461/10).

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych, egzekucja jest dopuszczalna. Nie zachodzi bowiem żadna z przesłanek niedopuszczalności egzekucji administracyjnej. Należności objęte tytułem wykonawczym podlegają egzekucji administracyjnej na podstawie art. 2 § 1 pkt 1 u.p.e.a.

8. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd stwierdza, iż wszystkie zarzuty skargi okazały się być niezasadne, zatem na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), skargę oddalił.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.