Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2742295

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 24 września 2019 r.
I SA/Gl 147/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Bożena Pindel (spr.).

Sędziowie WSA: Paweł Kornacki, Asesor Katarzyna Stuła-Marcela.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 września 2019 r. sprawy ze skargi W. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia (...) nr (...) w przedmiocie pozostawienia podania bez rozpatrzenia oddala skargę.,

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z (...) r., nr (...) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239 oraz art. 13 § 1 pkt 2 lit. c) ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 800 z późn. zm., dalej "O.p.") - po rozpatrzeniu zażalenia W. S.

(dalej "skarżący") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z (...) r., nr (...) o pozostawieniu bez rozpoznania odwołania A Sp. z o.o. (dalej "Spółka") z 13 lipca 2018 r. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z (...) r., nr (...) w przedmiocie uchylenia numeru identyfikacji podatkowej NIP (...) dla ww. Spółki - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny.

Organ I instancji decyzją z (...) r. uchylił numer identyfikacji podatkowej nadany ww. Spółce. Wniesione w terminie odwołanie od ww. decyzji zostało podpisane przez W. S. Z akt sprawy wynika, że z dniem (...) r. Sąd Rejonowy w G., (...) Wydział Gospodarczy KRS dokonał zmiany danych w rejestrze i wykreślił W. S. z funkcji prezesa zarządu.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej pismem z (...) r. wezwał Spółkę do usunięcia braków formalnych poprzez: przedłożenie dokumentu, z którego wynika umocowanie W. S. do reprezentacji Spółki przed organem odwoławczym w tej sprawie oraz uzupełnienie odwołania i jego podpisanie przez osobę posiadającą umocowanie do reprezentowania Spółki, w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania. W uzasadnieniu organ wskazał, że z Krajowego Rejestm Sądowego wynika, że w Spółka nie ma organu uprawnionego do reprezentacji.

W odpowiedzi (pismo z 10 września 2018 r.) skarżący oświadczył, że ma prawo reprezentować Spółkę, gdyż wykreślenie jego osoby z funkcji prezesa nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie wniósł o zawieszenie postępowania odwoławczego w trybie art. 201 § 1 O.p., bowiem Spółka nie posiada zarządu.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uznał, że Spółka nie usunęła braków formalnych odwołania, co skutkowało wydaniem postanowienia z (...) r., na podstawie art. 169 § 4 O.p., o pozostawieniu pismo bez rozpatrzenia.

Skarżący we wniesionym zażaleniu domagał się uchylenie ww. postanowienia i zawieszenie postępowania w sprawie.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie.

Powołując art. 168 § 1 i § 2 O.p. uznał, że podanie wniesione przez osobę prawną podpisane niezgodnie ze sposobem reprezentacji osoby prawnej albo bez wykazania odpowiednim dokumentem uprawnienia osoby podpisującej podanie do reprezentowania osoby prawnej, uznaje się za podanie dotknięte brakiem formalnym tożsamym z brakiem podpisu osoby wnoszącej podanie. Dopiero bowiem pismo opatrzone podpisami osób, które zgodnie z treścią przedłożonych dokumentów, są uprawnione do reprezentacji osoby prawnej, można uznać za prawidłowo podpisane (powołał wyrok WSA w Szczecinie z 21 maja 2009 r., I SA/Sz 170/09).

Wyjaśnił, stosownie do art. 135 O.p., że prawidłowość reprezentacji spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w sprawach podatkowych ocenia się według przepisów Kodeksu cywilnego (art. 38) oraz Kodeksu spółek handlowych (art. 201 § 1 i § 2 oraz art. 204 § 1).

Odwołując się zaś do art. 169 § 1 O.p. podał, że braki formalne podania (odwołania) wypełnia osoba wnosząca podanie (odwołanie) niezależnie od tego czy jest ona jednocześnie osobą, której żądanie zawiera podanie (odwołanie), osobą ją reprezentującą czy też pełnomocnikiem takiej osoby (powołał wyrok WSA w Kielcach z 15 grudnia 2016 r., I SA/Ke 593/16).

Analizując wniesione przez skarżącego odwołanie i na podstawie akt sprawy stwierdził, że W. S. z dniem (...) r. został wykreślony z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, jako osoba pełniąca funkcję prezesa (wpis nr 15). Pomimo skutecznego wezwania, braki formalne odwołania nie zostały uzupełnione. Osoba, która podpisała odwołanie, tj. skarżący nie była do tego upoważniona, stąd też pismo z 13 lipca 2018 r. - odwołanie od decyzji, podpisane przez osobę nieuprawnioną, należało pozostawić bez rozpatrzenia.

Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, powołując się na art. 110-117b O.p. (w tym art. 116), że w odniesieniu do byłych członków zarządu spółki z o.o. oznacza to, iż są oni stronami postępowania, w którym orzeka się o ich odpowiedzialności za zobowiązania spółki na zasadach związanych z odpowiedzialnością podatkową osób trzecich. Nie są oni natomiast stronami postępowania w zakresie uchylenia numeru identyfikacji podatkowej dotyczącego podmiotu, którym kierowali.

Odnosząc się do wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania na podstawie art. 201 § 1 O.p. organ odwoławczy powołał znowelizowany z dniem 1 grudnia 2014 r. art. 8c ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz. U. z 2017 r. poz. 869 z późn. zm.), w którym dodano ustęp 4 rozszerzający uprawnienia organów podatkowych poprzez umożliwienie uchylenia przez organ I instancji numeru identyfikacji podatkowej podmiotom posługującym się fałszywymi lub fikcyjnymi danymi adresowymi swojej siedziby lub miejsca wykonywania działalności gospodarczej. Założeniem zmian w ww. ustawie było przede wszystkim "usprawnienie i uproszczenie systemu ewidencji i identyfikacji podatników i płatników" (vide: uzasadnienie: Sejm VII kadencji, druk 4159). Usprawnienie procesu postępowania w przedmiocie uchylenia NIP wykazuje dość duże różnice w porównaniu do typowego postępowania podatkowego regulowanego przepisami rozdziału IV Ordynacji podatkowej. Zgodnie bowiem z art. 8d ust. 2 ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników do postępowania w sprawie uchylenia NIP nie stosuje się art. 165 § 2 i 4 oraz art. 200 § 1 O.p. Z uwagi na obowiązek zapewnienia przez organy podatkowe aktualności danych identyfikacyjnych podatników w oparciu o występujący na dany moment stan faktyczny, konieczne jest natychmiastowe reagowanie na jakiekolwiek nieprawidłowości występujące w przypadku danych adresowych podatnika.

Odwołał się do orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości, według którego państwa członkowskie mają obowiązek zagwarantowania prawdziwości wpisów do rejestru podatników w celu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania systemu podatku VAT. Mają więc prawo podejmować środki mogące zapobiegać nadużywaniu numerów identyfikacyjnych. Zgodnie zaś z art. 8c ust. 4 in fine ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników, z chwilą ustania przesłanek uzasadniających uchylenie NIP na skutek zmiany danych adresowych w odpowiednim rejestrze lub ewidencji następuje przywrócenie NIP w CRP KEP.

Skargę na postanowienie z (...) r. wniósł W. S. z powodu rażącego naruszenia prawa, domagając się jego uchylenia.

Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna.

Kontroli Sądu - na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 w związku z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.; dalej p.p.s.a.) - podlegało postanowienie o pozostawieniu bez rozpoznania odwołania Spółki.

Spór w sprawie sprowadza się do oceny zasadności postanowienia organu w przedmiocie pozostawienia odwołania podpisanego przez skarżącego bez rozpatrzenia.

Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał (...) r. decyzję w przedmiocie uchylenia Spółce numeru identyfikacji podatkowej NIP. Odwołanie z dnia 13 lipca 2018 r. wniesione od tej decyzji zostało podpisane przez skarżącego. Jedyną osobą wchodzącą w skład zarządu Spółki był skarżący, który z dniem (...) r. został wykreślony przez Sąd Rejonowy w G., (...) Wydział Gospodarczy KRS z funkcji prezesa zarządu.

Skarżący wezwany w trybie art. 169 § 1 O.p. do przedłożenia dokumentu, z którego wynika jego umocowanie - w piśmie z 10 września 2018 r. - wyjaśnił, że jego wykreślenie nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa i wniósł o zawieszenie postępowania w trybie art. 201 § 1 O.p.

Zgodnie z art. 169 § 1 O.p. jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Stosowanie zaś do art. 169 § 4 O.p. organ podatkowy wydaje postanowienie o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia, na które przysługuje zażalenie.

Przepis art. 169 § 1 O.p. przewiduje tryb usuwania braków w podaniach (tu: odwołaniu). Ma on charakter gwarancyjny, bowiem wnoszący podanie, co do zasady, otrzymuje "szansę" naprawienia błędów i uzupełnienia braków w podaniu. Dopiero niewykonanie wskazówek organu może spowodować negatywne skutki w postaci pozostawienia pisma bez rozpoznania.

Z brakami formalnymi mamy do czynienia, jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa. Do braków formalnych, które rodzą obowiązek organu podatkowego do wezwania wnioskodawcy celem ich usunięcia na podstawie art. 169 § 1 O.p., należy zaliczyć tylko te braki, które uniemożliwiają nadanie wnioskowi (odwołaniu) właściwego biegu.

Wezwanie wnoszącego podanie do usunięcia braków podania jest obowiązkiem organów podatkowych. Jeżeli zatem pismo cechują uchybienia organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia powyższych uchybień w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Wezwanie, o którym mowa w komentowanym przepisie, powinno odpowiadać wymogom określonym w art. 155-160 O.p. Dodatkowym elementem przedmiotowego wezwania jest pouczenie, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Brak tego pouczenia uniemożliwia pozostawienie pisma bez rozpatrzenia, o ile osoba wzywana nie uzupełni braków w określonym terminie (por. P. Pietrasz Komentarz do art. 169 ustawy - Ordynacja podatkowa; LEX).

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wystosował do skarżącego "Wezwanie" z (...) r., w którym określił zakres braków formalnych złożonego odwołania i wezwał do ich usunięcia - w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpoznania. W jego obszernym uzasadnieniu wyjaśnił powody, dla których odwołaniu nie można nadać dalszego biegu, jego konsekwencjach i możliwości ich usunięcia.

Odpowiadając na to pismo skarżący, jak wyżej podano, nie negował faktu wykreślenia go z funkcji prezesa zarządu, podał jedynie, że "odbyło się z rażącym naruszeniem prawa" i wniósł o zawieszenie postępowania.

Wykazanie umocowania musi mieć formę dokumentu. Dokumentem takim w przypadku Spółki kapitałowej (osoby prawnej) jest odpis z KRS, z którego wynika czy osoba składająca odwołanie jest umocowana do działania w imieniu takiej Spółki. Dla oceny prawidłowości konieczne jest nie tylko ustalenie składu organu zarządzającego, ale i sposobu jego reprezentacji. Podstawową kwestią było ustalenie przez organ, czy osoba składająca w cudzym imieniu skargę jest należycie umocowana do dokonania tej czynności, a tym samym czy wyraża w tym zakresie wolę podmiotu uprawnionego do jej złożenia. Inicjowanie postępowania przez osobę do tego nieuprawnioną, nawet jeżeli dokonuje tego w imieniu podmiotu uprawnionego, nie jest równoznaczne z wyrażeniem w tym zakresie woli samego zainteresowanego i nie może skutecznie inicjować merytorycznego rozpoznania odwołania.

Niezależnie od powyższego Sądowi jest wiadome z urzędu, że skarżący nie może pełnić funkcji prezesa Spółki. Z prawomocnego postanowienia tut. Sądu z 21 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 919/17 (publ. w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl), na mocy którego odrzucono skargę Spółki wynika, że w toku postępowania sądowoadministracyjnego Sąd powziął wiedzę o tym, że w KRS Spółki dokonano wpisu o wykreśleniu skarżącego z jej organu. Sąd rejestrowy dokonał powyższego wpisu z uwagi na fakt skazania skarżącego prawomocnym wyrokiem za przestępstwo z art. 271 § 1 Kodeksu karnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2204, z późn. zm.) oraz art. 299 § 1 tego kodeksu. Skazanie nastąpiło na mocy wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia (...) r. sygn. akt (...), który uprawomocnił się w dniu (...) r. Wykreślenia dokonano z kolei w dniu (...) r. na mocy postanowienia referendarza Sądu Rejonowego w G. (...) Wydziału Gospodarczego Krajowego Rejestru Sądowego, które wydano w sprawie o sygn. akt (...).

Zgodnie z treścią art. 18 § 2 Kodeksu spółek handlowych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1577; dalej k.s.h.) nie może być członkiem zarządu osoba, która została prawomocnie skazana wyrokiem za przestępstwo wskazane w tym przepisie. Utrata zdolności do pełnienia funkcji określonych w art. 18 § 1 k.s.h., w tym do pełnienia funkcji członka zarządu w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością następuje ex lege wskutek uprawomocnienia się wyroku za popełnione przestępstwo (tak wyrok Sądu Najwyższego z 17 lutego 2016 r., III CSK 107/15). Regulacja art. 18 § 2 k.s.h. wyłącza zarówno dopuszczalność skutecznego powołania danej osoby na funkcje wskazane w § 1, jak i stanowi podstawę utraty zdolności do dalszego wykonywania tych funkcji (tak wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 25 kwietnia 2013 r., sygn. akt V ACa 600/12). Osoba spełniająca negatywną przesłankę z art. 18 § 1 k.s.h. nie ma uprawnienia do pełnienia wskazanych w tym przepisie funkcji. Stąd też jakakolwiek uchwała w zakresie powołania takiej osoby nie będzie wywoływać skutku (tak wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 23 października 2015 r., I SA/Ke 419/15). Należy również wskazać, że Czynność procesowa, dokonana w imieniu spółki przez osobę powołaną na członka zarządu na podstawie uchwały sprzecznej z prawem, powinna być uznana za bezskuteczną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 października 2015 r., I FSK 831/14).

Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że osoba wnosząca w imieniu Spółki odwołanie nie wykazała swojego umocowania do jej reprezentowania czy działania w jej imieniu, gdyż z mocy prawomocnego wyroku skazującego nie mogła i nie może pełnić funkcji członka zarządu (prezesa) jakiejkolwiek spółki kapitałowej, w tym Spółki, której dotyczy niniejsza sprawa.

Zasadnie zatem organ zastosował art. 169 O.p. Braki, o których mowa w art. 169 § 1 O.p. należy bowiem rozumieć szeroko i niewątpliwie dotyczą one również braków w organach spółki prawa handlowego. Utrata umocowania skarżącego do reprezentowania Spółki, w związku z jego wykreśleniem z funkcji prezesa stanowi brak odwołania, o którym mowa w art. 169 § 1 O.p. Tak więc organ odwoławczy prawidłowo na podstawie art. 169 § 4 O.p. pozostawił wniesione odwołanie bez rozpatrzenia.

Brak było również podstaw do zawieszenia postępowania przez organ. Zgodnie bowiem z art. 201 § 1 O.p. organ podatkowy zawiesza postępowanie: w razie śmierci strony, jeżeli postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe (pkt 1); w razie zaprzestania pełnienia funkcji przez zarządcę sukcesyjnego albo wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego, jeżeli postępowanie toczyło się z udziałem zarządcy sukcesyjnego (pkt 1a); gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd (pkt 2); w razie śmierci przedstawiciela ustawowego strony (pkt 3); w razie utraty przez stronę lub jej ustawowego przedstawiciela zdolności do czynności prawnych (pkt 4); w razie wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję uchylającą w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ lub stwierdzającą nieważność decyzji (pkt 7); w razie wystąpienia o opinię Rady (pkt 8). Zatem na mocy ww. przepisu nie było możliwie zawieszenie postępowania przez organ odwoławczy.

Prawidłowo organ zwrócił uwagę, że na podstawie art. 8c ust. 4 in fine ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników, z chwilą ustania przesłanek uzasadniających uchylenie NIP na skutek zmiany danych adresowych w odpowiednim rejestrze lub ewidencji następuje przywrócenie NIP w CRP KEP.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.