Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2978073

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 3 marca 2020 r.
I SA/Gl 1426/19
Całkowity brak majątku.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury (spr.).

Sędziowie: NSA Eugeniusz Christ, WSA Dorota Kozłowska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2020 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) nr (...) w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

1. Zakładu Ubezpieczeń Społecznej Oddział w B. (dalej: Zakład) decyzją z dnia (...) r., nr (...) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm., dalej k.p.a.), w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 300 z późn. zm., dalej: u.s.u.s.) utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. (dalej: organ pierwszej instancji) z dnia (...) r nr (...) o odmowie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek.

2. Postępowanie przed organami.

2.1. We wniosku o umorzenie należności z tytułu składek skarżący oświadczył, że nie posiada żadnego majątku, który mógłby sprzedać, a następnie spłacić zobowiązanie wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych; choruje na (...); ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności; z tytułu zatrudnienia osiąga minimalne wynagrodzenie; wpłaca Komornikowi Sądowemu w W. raty na rzecz zobowiązań wobec ZUS, od 3 czerwca 2014 r. spłacił kwotę 5.743,37 zł (8.354,20 zł bez odsetek); jak wynika w korespondencji otrzymanej z ZUS zadłużenie jest wyższe niż w 2014 r. tj. kiedy rozpoczął ratalną spłatę zadłużenia. Do akt sprawy przedłożone zostały następujące dokumenty: historię choroby z Poradni (...) w T.; kartę choroby z Indywidualnej Specjalistycznej praktyki Lekarskiej w B.; informację Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w W. A. K. z (...) r. o stanie zaległości w sprawie egzekucyjnej; wyrażenie zgody na raty od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w W. A. K. z (...) r.; orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. z (...) r., z (...) r., z (...) r.; zaświadczenie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w W. A. K. z 6 marca 2019 r. o dokonanych wpłatach; PIT-37 za 2018 rok; oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej z 2 kwietnia 2019 r.; zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu z A Sp. z 0.0. w B. z (...) r.

(...) r. organ pierwszej instancji decyzją nr (...) odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek, wskazując między innymi, że nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

2.2. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek skarżący wniósł o uchylenie ww. decyzji i wydanie decyzji umarzającej należności z tytułu składek wraz z należnymi odsetkami za zwłokę.

W uzasadnieniu stwierdził, że nie zgadza się ze stanowiskiem Zakładu, jakoby nie zachodziła przesłanka całkowitej nieściągalności. Przypomniał, że z jego oświadczeń wynika, że nie posiada żadnego majątku ruchomego oraz nieruchomości, że osiąga minimalne wynagrodzenie za pracę, które zgodnie z Kodeksem Pracy jest wolne od potrąceń, dlatego przymusowa egzekucja staje się bezskuteczna. Podniósł także fakt, że organ dokonując analizy przesłanki całkowitej nieściągalności powinien wziąć pod uwagę czy jego majątek nadaje się w ogóle do egzekucji, jak również to, czy wdrożenie postępowania egzekucyjnego nie spowoduje ruiny finansowej i życiowej skarżącego i jego rodziny.

Wskazał, że Zakład błędnie zinterpretował fakt, że egzekucja, która jest w toku nie pozwala na uznanie przesłanki całkowitej nieściągalności, gdyż kwoty wpłacane przez skarżącego na rzecz wierzyciela nie mogłyby być przymusowo pobrane, a jego majątek na to nie pozwala. Skarżący podniósł także, że zawarcie kolejnego układu ratalnego spowoduje brak możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych i utrzymania się. Poinformował, że ma na utrzymaniu małoletniego syna, którego koszty utrzymania są znaczne. Oznajmił także, że zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego "ocena stanu całkowitej nieściągalności winna być poprzedzona analizą realnych możliwości dokonania spłaty przez skarżącego zobowiązań objętych wnioskiem o umorzenie". Stwierdził, że z przepisów Ordynacji podatkowej wynika, że jeżeli pomiędzy małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa, wtedy współmałżonek nie odpowiada za zaległości podatkowe.

Skarżący z powodu postępującej choroby nie może znaleźć lepiej płatnej pracy, "gdyż niewielu pracodawców wyraża chęć zatrudnienia osób chorych na (...)". Zarzucił także, że Zakład nie zbadał dogłębnie jego sytuacji materialnej, nie uwzględnił wydatków ponoszonych na zakup żywności, odzieży, środków czystości, a więc nie dostrzegł, że różnica pomiędzy dochodem, a ponoszonymi wydatkami, nie pozwala na opłacenie zobowiązań wobec ZUS.

W podsumowaniu wniosku skarżący podniósł, że spełnia główne przesłanki umożliwiające umorzenie należności wobec ZUS.

2.3. (...) r. ZUS zawiadomił skarżącego o zakończeniu postępowania wyjaśniającego w ww. sprawie oraz o przysługującym prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Zaskarżoną decyzją Zakład utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Ustalając sytuację skarżącego wskazał, że "oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej" z 2 kwietnia 2019 r. oświadczył, że jest żonaty; pracuje zarobkowo w firmie A Sp. z o.o. w B. z tego tytułu uzyskuje dochód w kwocie 2.250,00 zł brutto, czyli 1.633,76 zł netto - minimalne wynagrodzenie; nie pobiera świadczenia emerytalnego ani rentowego; nie osiąga dochodu z innych źródeł; nie pobiera zasiłku z Urzędu Pracy; nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej; nie korzysta z innych form pomocy; ponosi stałe wydatki związane z utrzymaniem w łącznej kwocie 975,00 zł, w tym z tytuł: miesięcznych opłat w kwocie 300,00 zł, opłat eksploatacyjnych w kwocie 280,00 zł, kosztów związanych z leczeniem w kwocie 150,00 zł, inne wydatki w kwocie 245,00 zł; gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie, skarżący wpisał jako członka rodziny żonę - K. S., nie podał jednak jej dochodu, wskazał, że pozostają w rozdzielności majątkowej; posiada inne zobowiązania pieniężne z tytułu zaciągniętych kredytów w okresie od 2011 r. do 2013 r. w kwocie 70.000,00 zł, na te zobowiązania prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez Komorników Sądowych, nie posiada nieruchomości i innych praw majątkowych; posiada komputer o wartości 500,00 zł; nie posiada żadnych wierzytelności.

Skarżący oświadczył także, że jeżeli nastąpi poprawa jego sytuacji zdrowotnej, ma nadzieję na znalezienie lepszej pracy. Poinformował, że zadłużenie względem ZUS spłacał i nadal spłaca u Komornika Sądowego w kwocie 150,00 zł miesięcznie, a jednak po ok. 4 latach zadłużenie jest jeszcze wyższe.

Dalej Zakład wskazał, iż zgodnie z art. 28 ust. 2 z zastrzeżeniem art. 30 u.s.u.s. należności z tytułu składek (w tym także odsetki za zwłokę, koszty upomnienia, opłata dodatkowa) mogą być umarzane tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności. Przypadki wystąpienia całkowitej nieściągalności zostały określone w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ustawy systemowej. Całkowita nieściągalność ma miejsce m.in. wówczas, gdy; 1. zobowiązany zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, 2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2019 r. poz. 498), 3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 z późn. zm.), 4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym. 4a. wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, 4b. nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym, 5. Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, 6. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że:

- z przyczyn oczywistych przesłanka wymieniona w pkt 1 nie wystąpiła,

- skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że sąd oddalił wniosek Pan o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowania upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe,

- nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

- nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym,

- wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie skarżący wnosi przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

- Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję.

Zakład zauważył, że dopiero prawomocne postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego lub przez Komornika Sądowego na podstawie spisanego protokołu o stanie majątkowym dłużnika, może być podstawą do potwierdzenia faktu całkowitego braku majątku. W sprawie skarżącego Zakład nie otrzymał takiego postanowienia ani od Naczelnika Urzędu Skarbowego w B., ani od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w W.

Dalej Zakład podniósł, iż skarżący wskazał, że otrzymuje wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia w kwocie 2.250,00 zł brutto - minimalne wynagrodzenie, że spłaca zadłużenie wobec ZUS w formie układu ratalnego zawartego z Komornikiem Sądowym A. K. Z zaświadczenia Komornika Sądowego w W. o dokonanych wpłatach wynika, że w okresie od 3 czerwca 2014 r. do 11 stycznia 2019 r. dokonał wpłat na łączną kwotę 5.743,37 zł, z czego na rzecz ZUS została przekazana kwota 4.824,64 zł. Nie można jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Ponadto względem skarżącego w zakresie zobowiązań wobec ZUS prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez Dyrektora Oddziału ZUS w Zabrzu, przez Komornika Sądowego w W., a także przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B.

Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 grudnia 2009 r. (sygn. akt V SA/Wa 969/09) postępowanie egzekucyjne, które nadal jest w toku, wyklucza zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Dopóki postępowanie toczy się nie można definitywnie stwierdzić bezskuteczności egzekucji.

Mając na uwadze powyższe uznać należy, że w niniejszej sprawie brak jest przesłanki całkowitej nieściągalności zdefiniowanej w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., której istnienie mogłoby uzasadnić podjęcie decyzji zgodnie z Pana wnioskiem. Brak jest zatem podstaw do umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek.

Zgodnie z art. 28 ust. 3a w związku z art. 32 u.s.u.s. Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek pomimo braku całkowitej nieściągalności w oparciu o regulacje zawarte w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365, dalej: rozporządzenie). Zobowiązany powinien wówczas wykazać, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Opłacanie składek w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej i po jej zakończeniu jest ustawowym obowiązkiem płatnika składek, a brak możliwości ich zapłaty nie może być argumentem przemawiającym za umorzeniem. Ponadto skarżący ma możliwość spłacania tychże kwot - choćby w systemie ratalnym.

Dalej Zakład wskazał, że podstawowym wskaźnikiem służącym do oceny kryterium ubóstwa jest kwota określająca minimum socjalne. Skarżący wskazał, że z tytułu zatrudnienia otrzymuje minimalne wynagrodzenie w kwocie 1.633,76 zł netto, natomiast nie podał dochodu żony, dlatego Zakład nie miał realnej możliwości wyliczenia łącznego dochodu rodziny, a tym samym nie można stwierdzić stanu ubóstwa oraz możliwość ubiegania się o pomoc z opieki społecznej. jednak na potwierdzenie tego faktu nie przedłożył do akt sprawy żadnego dokumentu.

Zakład zauważył, że stosownie do art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (Dz. U. z 2017 r. poz. 682 z późn. zm.) zwanego dalej k.r.o. małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 k.r.o. małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. Z obowiązku tego nie zwalnia drugiego małżonka nawet istnienie rozdzielności majątkowej. Rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się, jak sama nazwa wskazuje, do majątków małżonków, natomiast nie do ich wzajemnych obowiązków. Rozdzielność majątkowa ustanowiona w drodze umowy może dotyczyć kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami. Z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy wynika, że małżonka skarżącego - K. S. zamieszkuje wraz ze skarżącym i ich wspólnym synem pod tym samym adresem, a więc zobowiązana jest do partycypowania w kosztach związanych z utrzymaniem. Ponadto zaznaczyć należy, że obydwoje rodzice zobowiązani są do utrzymywania małoletniego dziecka, dlatego skarżący nie może tylko ponosić kosztów utrzymania syna. Również jego żona, jako matka powinna uczestniczyć w utrzymaniu syna. W przeciwnym wypadku skarżący może wystąpić o alimenty na rzecz małoletniego.

Ponadto skarżący nie wykazał trudności w zakresie pokrywania bieżących opłat, a także spłaty zobowiązań kredytowych. Zadłużenie z innych tytułów nie stanowi przesłanki umorzenia zaległości składkowych, gdyż należności publicznoprawne mają charakter priorytetowy w stosunku do zobowiązań o charakterze cywilnoprawnym i należy je zaspokoić w pierwszej kolejności.

Zdaniem Zakładu nie została spełniona przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, albowiem powstanie zadłużenia skarżącego nie było wynikiem klęski żywiołowej bądź szczególnego zdarzenia. W szczególności za taką okoliczność nie można uznać brak płynności finansowe.

Ponadto zaległości powstały w związku z niewywiązywaniem się przez skarżącego z obowiązków wobec ZUS. Składki są bowiem publicznym świadczeniem o charakterze powszechnym i powyższego obowiązku ustawodawca nie uzależnił od osiąganego wyniku finansowego płatnika. Skarżący prowadził działalność gospodarczą na własne ryzyko, w związku z czym powinien mieć świadomość konieczności ponoszenia wszelkich kosztów i konsekwencji z tym związanych.

W przypadku skarżącego nie ma również zastosowania przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Przesłanka przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności, ma zastosowanie jedynie w sytuacji, kiedy choroba dłużnika lub któregoś z członków rodziny uniemożliwia całkowicie uzyskiwanie dochodu.

Z dokumentacji medycznej przedłożonej do akt sprawy, wynika, że skarżący cierpi na (...), i ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności do 31 sierpnia 2020 r. Z akt sprawy nie wynika natomiast, że z uwagi na stan zdrowia lub konieczność sprawowania opieki nad członkiem rodziny skarżący nie może osiągać dochodów niezbędnych do spłaty zadłużenia. Pomimo choroby od 1 grudnia 2013 r. skarżący jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę i z tego tytułu uzyskuje dochód w kwocie najniższego wynagrodzenia, które nie podlega egzekucji.

Umorzenie w konsekwencji oznaczałoby uprzywilejowanie względem innych podmiotów, które regulują zobowiązania wynikające z nieopłaconych w terminie składek. Zasada sprawiedliwości społecznej i równości obywateli wobec prawa nie pozwala ZUS na wydanie decyzji o umorzeniu należności.

Zdaniem Zakładu nie doszło do naruszenia w sposób wskazany w skardze art. 7 i art. 77 k.p.a. Ocena dowodów dokonana przez organ, a prowadząca do rozstrzygnięcia negatywnego dla skarżącego, nie jest oceną dowolną, ale podjętą zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów określoną w art. 80 k.p.a. Zakład w prowadzonym postępowaniu badał sprawę (stan faktyczny), swoją oceną opierając na przekonywających podstawach, dając temu wyraz w uzasadnieniu decyzji.

Organ gromadząc materiał dowodowy z urzędu dążył do zbadania wszystkich istotnych okoliczności sprawy i do wyjaśnienia rzeczywistych treści stosunków faktycznych i prawnych. Stan faktyczny został w pełni wyjaśniony i w prawidłowy sposób dokonano jego oceny prawnej.

3. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji.

3.1. W skardze wniesionej imieniem skarżącego, pełnomocnik zaskarżył w całości ww. decyzję zarzucając:

1) naruszenie przepisów postępowania, zawartych w art. 7. art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i niedostatecznie wnikliwą analizę sytuacji życiowej i materialnej skarżącego oraz jego rodziny, z uwzględnieniem dochodów i niezbędnych wydatków, biorąc pod uwagę konieczność utrzymania gospodarstwa domowego na poziomie niezagrażającym egzystencji, w konsekwencji, skutkujące:

2) naruszeniem przepisów prawa materialnego, zawartych w art. 28 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.

Mając na uwadze powyższe wniesiono o: zobowiązanie Zakładu do wydania decyzji umarzającej zobowiązania skarżącego z tytułu składek ZUS, ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia (...) r., dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów, dołączonych do niniejszej skargi, i wymienionych w uzasadnieniu, na okoliczności tam wskazane; dopuszczenie dowodu z opinii biegłego lekarza - specjalisty z zakresu (...), na okoliczność ustalenia stanu zdrowia skarżącego w chwili rejestracji działalności gospodarczej, a także, czy z powodu choroby był w stanie swobodnie i świadomie powziąć decyzję i wyrazić wolę, w sprawach związanych z założeniem działalności i jej prowadzeniem; zasądzenie od organu II instancji na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu wskazano, że nie sposób zgodzić się z prezentowanym w uzasadnieniu decyzji stanowiskiem, iż w przypadku skarżącego nie zachodzi całkowita nieściągalność należności, w rozumieniu art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Zakład nie przeanalizował okoliczności faktycznych sprawy w sposób rzetelny i niebudzący wątpliwości, a decyzje organu dotyczą kwestii mających istotne znaczenie z punktu widzenia podstawowych praw i przyrodzonej godności człowieka.

Skarżący nie prowadzi już działalności gospodarczej, i z uwagi, na swój stan zdrowia - umiarkowany stopień niepełnosprawności - ma możliwość uzyskania jedynie takiego zatrudnienia, za które otrzymuje on wynagrodzenie w kwocie najniższej krajowej pensji. Ponadto Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych finansuje 85% wynagrodzenia uzyskiwanego przez skarżącego - i właściwie wyłącznie z tego powodu, pracodawca zdecydował się go zatrudnić.

Skarżący pozostaje w związku małżeńskim, jednak wskutek postępowania sądowego, z dniem (...) r., pomiędzy małżonkami została ustanowiona przez Sąd rozdzielność majątkowa. Postępowanie zostało zainicjowane przez żonę skarżącego, poprzez złożenie przez nią stosownego powództwa do Sądu Rejonowego w B., z powodu pogarszającego się stanu zdrowia skarżącego - który jest na tyle poważny, iż poskutkowało to uwzględnieniem powództwa przez sąd powszechny, który chorobę skarżącego uznał za "ważny powód" w rozumieniu przepisu art. 52 k.r.o. Co za tym idzie, trzeba stwierdzić, że odpowiedzialność za zobowiązania wynikające z zadłużenia w ZUS spoczywa wyłącznie na skarżącym.

Podążając za poglądem wyrażonym przez Sąd Najwyższy należy też jednoznacznie stwierdzić, że przepis art. 47' k.r.o. stanowiący, iż małżonek może powoływać się względem innych osób na umowę majątkową małżeńską, gdy jej zawarcie oraz rodzaj były tym osobom wiadome, nie posiada swojego odpowiednika zarówno wśród przepisów Ordynacji podatkowej, jak i przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Reasumując, na podstawie art. 29 § 1 o.p. w związku z art. 31 u.s.u.s., odpowiedzialność małżonka płatnika dotyczy tylko tych zobowiązań składkowych, które powstały w czasie trwania wspólności ustawowej. Zatem, wskazywanie przez organ rentowy, że istnieje możliwość pokrycia zobowiązań skarżącego, z tytułu zaległości składkowych, powstałych w czasie obowiązywania rozdzielności majątkowej, z majątku jego małżonki, stanowi naruszenie przez ZUS przepisów prawa materialnego.

W dalszej kolejności powołano okoliczności dotyczące stanu zdrowia (choroby (...)) skarżącego, które zostały przez Zakład całkowicie zbagatelizowane.

Ponadto przed Sądem Rejonowym w B. toczą się aktualnie trzy sprawy o zapłatę przeciwko skarżącemu w związku z zawarciem przez niego umów kredytowych z różnymi instytucjami, i niewywiązywaniem się ze zobowiązań płatniczych, wynikających z tych umów. We wszystkich tych sprawach (sygn. akt. (...), (...), (...)), Sąd dopuścił dowody z opinii biegłych lekarzy (...), na okoliczność ustalenia stanu zdrowia skarżącego w chwili zawarcia umów, i stwierdzenia, czy z powodu choroby był on w stanie swobodnie i świadomie powziąć decyzję i wyrazić wolę, oraz czy rozumiał znaczenie zawartych przez siebie umów. Biegli (...) wypowiedzieli się jednogłośnie stwierdzając, iż w chwili zawierania umów skarżący był niezdolny do świadomego i swobodnego podjęcia decyzji i wyrażenia woli.

Przeciwko skarżącemu toczył się również przed Sądem Rejonowym w B., szereg spraw z powództwa B S.A. (sygn. akt. (...), (...), (...), (...), (...)). Ostatecznie, zostały one połączone do wspólnego rozpoznania, pod sygn. akt (...) upr, a powództwo zostało oddalone.

Zdaniem pełnomocnika Zakład w swoich decyzjach okoliczności te pominął, stwierdzając jedynie, iż skarżący winien liczyć się z obowiązkami wynikającymi z prowadzenia działalności gospodarczej - w szczególności, związanymi z odprowadzeniem składek na rzecz ZUS. Tymczasem w chwili rozpoczynania działalności gospodarczej, stan (...) skarżącego był na tyle zły, że zawarte przez niego w tym samym czasie umowy kredytowe zostały przez biegłych uznane za zawarte przez osobę będącą w stanie wyłączającym możliwość świadomego i swobodnego podjęcia decyzji i wyrażenia woli, z powodu choroby (...).

Z powyższego wywodu wynika, iż w okresie, kiedy skarżący rozpoczynał działalność gospodarczą, był on już chory na (...), i ze względu na stan zdrowia nie był w stanie podejmować racjonalnych decyzji i działań, powiązanych funkcjonalnie z prowadzeniem działalności, zmierzających do osiągnięcia jej celów. Organ nie odniósł się w żaden sposób do sytuacji skarżącego, który jest osobą o udokumentowanej chorobie (...) - a więc, stan jego zdrowia czyni uzasadnionym przypuszczenie, iż nie ma on możliwości uzyskania dodatkowych dochodów, obok minimalnego wynagrodzenia za pracę, i że sytuacja ta nie ulegnie poprawie.

Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że organ, na potrzeby wydania zaskarżonej decyzji nie wypełnił w sposób właściwy prawnego obowiązku przeanalizowania sytuacji strony skarżącej w aspekcie przesłanek dotyczących możliwości umorzenia zaległych składek.

Art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz przepisy rozporządzenia ustanowione zostały w celu udzielenia pomocy (poprzez umorzenie zadłużenia) osobom znajdującym się w szczególnie trudnej sytuacji życiowej, a z taką sytuacją niewątpliwie mamy do czynienia w przypadku skarżącego. (...) jest chorobą nieuleczalną i wykluczającą de facto zatrudnienie - zwłaszcza w okresach występowania objawów. Działalność gospodarcza została przez skarżącego zarejestrowana, podczas, gdy z uwagi na chorobę znajdował się on w stanie wyłączającym świadome podjęcie decyzji i wyrażenie woli.

Wobec powyższego zaskarżona decyzja została wydana z naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a., albowiem przesłanki, którymi kierował się organ wydając rozstrzygnięcie, nie są ani jasne, ani przekonujące. Organ nie dokonał bowiem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, nie mógł więc dokonać jego prawidłowej oceny, zarówno w zakresie możliwości spłaty przez skarżącego zadłużenia w dacie orzekania jak też, w dalszej perspektywie czasowej, a także w zakresie skutków jakie pociągnęłaby dla strony skarżącej spłata zadłużenia.

3.2. W odpowiedzi na skargę Zakład podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

4.1.Skarga okazała się niezasadna.

4.2. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) stwierdzenie, że zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji/postanowienia

4.3. Sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie dotyczy decyzji w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości wobec ZUS.

Decyzja administracyjna wydana w przedmiocie umorzenia zaległości wobec ZUS ma charakter uznaniowy, co nie oznacza, że może być ona całkowicie dowolna. System kontroli takiej decyzji przez sąd sprowadza się wyłącznie do kontroli jej legalności, a więc sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, bowiem jest to wyłączna kompetencja organu. Kontrola sądu obejmuje wyłącznie zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tj. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy oraz rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi - w postaci umorzenia należności (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 listopada 2007 r. sygn. akt V SA/Wa 1876/07 oraz wyrok WSA w Gdańsku z dnia 10 lutego 2009 r. sygn. akt I SA/Gd 874/08; wszystkie wskazane w uzasadnieniu orzeczenia są dostępne w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl.).

Sąd oceniając legalność skarżonego aktu, bierze pod uwagę stan faktyczny sprawy oraz stan prawny istniejący w dniu wydania kwestionowanego aktu, a w takim przypadku kontrola sądowo-administracyjna ogranicza się i sprowadza jednocześnie do badania, czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 27 października 2010 r., sygn. akt II GSK 900/09, CBOSA).

4.4. Dalej wskazać należy na mające zastosowanie przepisy prawnej.

Art. 28 u.s.u.s. stanowi:

1. Należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4.

2. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.

3. Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

3a. Należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

4.5. Dalej wskazać przyjdzie, że instytucja umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne obwarowana została przez ustawodawcę szczególnymi wymogami, a Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych przyznano w tym zakresie szerokie kompetencje.

W ocenie Sądu organ orzekający w sprawie prawidłowo przeanalizował ustalony w sprawie stan faktyczny, a Zakład nie naruszył prawa odmawiając skarżącemu umorzenia zaległych składek. Ustalenia organu, jak również wywiedzione wnioski w sprawie odmowy udzielenia ulgi nie uchybiły przepisom prawa procesowego ani materialnego.

W celu ustalenia, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, Sąd bada, czy w jego toku organy zachowały rządzące nim i określone w Kodeksie postępowania administracyjnego zasady. Przede wszystkim zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji zobowiązane są podjąć wszelkie niezbędne działania dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy oraz są też zobowiązane, na mocy art. 77 § 1 k.p.a., do zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W niniejszej sprawie organ nie naruszył przepisów postępowania w zakresie zbadania przesłanek umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s. i tym samym nie naruszył słusznego interesu skarżącego.

Ponadto z uwagi na niespełnienie przesłanek z powołanych wyżej przepisów nie doszło do działania Oddziału w ramach uznania administracyjnego. To skarżący, wnosząc o umorzenie zaległości wobec ZUS, powinien wykazać ziszczenie się którejkolwiek z przesłanek wymienionych powyżej, czego nie uczynił. Wskazana w skardze nieporadność (nie zgłoszenie do ZUS faktu zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej) w żaden sposób nie może wskazywać na spełnienie przesłanek koniecznych do rozważania przez Zakład w ramach uznania administracyjnego, umorzenia wnioskowanych zaległości.

Zdaniem Sądu, uprawnione jest stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji, że w momencie jej wydawania, w sprawie nie zachodziła zasadnicza przesłanka umorzenia, tj. stwierdzenie całkowitej nieściągalności, w rozumieniu art. 28 ust. 3 u.s.u.s., w szczególności określona w pkt 5 i 6, bowiem na dzień wydania zaskarżonej decyzji stan majątkowy skarżącego pozwalał na skuteczne prowadzenie postępowania egzekucyjnego. W toku przeprowadzonego postępowania prawidłowo ustalono, że nie został ustalony brak możliwości dochodzenia egzekucyjnego przez uprawnione w tym zakresie organy egzekucyjne.

Sąd podziela pogląd Zakładu, że dopiero prawomocne postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego lub przez Komornika Sądowego na podstawie spisanego protokołu o stanie majątkowym dłużnika, może być podstawą do potwierdzenia faktu całkowitego braku majątku, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Z akt sprawy wynika, iż skarżący wskazał, że otrzymuje wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia w kwocie 2.250,00 zł brutto - minimalne wynagrodzenie, że spłaca zadłużenie wobec ZUS w formie układu ratalnego zawartego z Komornikiem Sądowym A. K. Z zaświadczenia Komornika Sądowego w W. o dokonanych wpłatach wynika, że w okresie od 3 czerwca 2014 r. do 11 stycznia 2019 r. dokonał wpłat na łączną kwotę 5.743,37 zł, z czego na rzecz ZUS została przekazana kwota 4.824,64 zł. Ponadto względem skarżącego w zakresie zobowiązań wobec ZUS prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez Dyrektora Oddziału ZUS w Zabrzu, przez Komornika Sądowego w W., a także przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B.

Reasumując, nie można jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Mając na uwadze powyższe uznać należy, że w niniejszej sprawie brak jest przesłanki całkowitej nieściągalności zdefiniowanej w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., której istnienie mogłoby uzasadnić podjęcie decyzji zgodnie z wnioskiem skarżącego.

4.6. Zdaniem Sądu zasadnie również Zakład przyjął, że nie spełniony został również warunek umożliwiający umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, przewidziany w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.

W tych ramach wskazać przyjdzie, że skarżący nie wykazał żadnej z ww. przesłanek umorzenia zaległości z tytułu ZUS.

Podkreślić należy, że zaległości te powstały wskutek niewywiązywania się strony z nałożonych przepisami prawa. Umorzenie tych zaległości niewątpliwie stawiałoby skarżącego w sytuacji uprzywilejowanej w stosunku do innych podmiotów, a zatem naruszało zasadę równości wobec prawa. Tym bardziej, że skarżący spłaca zaległości cywilnoprawne z tytułu zaciągniętych zobowiązań.

Opłacanie składek w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej i po jej zakończeniu jest ustawowym obowiązkiem płatnika składek, a brak możliwości ich zapłaty nie może być argumentem przemawiającym za umorzeniem. Ponadto skarżący ma możliwość spłacania tychże kwot - choćby w systemie ratalnym.

Zasadnie Zakład zauważył, że podstawowym wskaźnikiem służącym do oceny kryterium ubóstwa jest kwota określająca minimum socjalne. Skarżący wskazał, że z tytułu zatrudnienia otrzymuje minimalne wynagrodzenie w kwocie 1.633,76 zł netto, natomiast nie podał dochodu żony, dlatego Zakład nie miał realnej możliwości wyliczenia łącznego dochodu rodziny, a tym samym nie można stwierdzić stanu ubóstwa oraz możliwość ubiegania się o pomoc z opieki społecznej.

Niewątpliwie, bez względu na stan rozdzielności majątkowej, z mocy art. 27 k.r.o. małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. W konsekwencji obydwoje rodzice zobowiązani są do utrzymywania małoletniego dziecka, dlatego skarżący nie może tylko ponosić kosztów utrzymania syna. Również jego żona, jako matka powinna uczestniczyć w utrzymaniu syna. Stanowisko to, wbrew twierdzeniem skargi, nie oznacza odpowiedzialności małżonki skarżącego za jego zobowiązania wobec ZUS.

Zasadnie również Zakład wskazał, że skarżący nie wykazał trudności w zakresie pokrywania bieżących opłat, a także spłaty zobowiązań kredytowych. A samo zadłużenie z innych tytułów nie stanowi przesłanki umorzenia zaległości składkowych, gdyż należności publicznoprawne mają charakter priorytetowy w stosunku do zobowiązań o charakterze cywilnoprawnym i należy je zaspokoić w pierwszej kolejności.

Zdaniem Sądu również przesłanka a § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie została spełniona - powstanie zadłużenia nie było wynikiem klęski żywiołowej bądź szczególnego zdarzenia. Jeżeli w danym okresie skarżący nie posiadał wystarczających środków finansowych na opłacenie należnych składek w terminie, to obecnie jest zobowiązany do ich uregulowania wraz z odsetkami za zwłokę. W szczególności za taką okoliczność nie można uznać brak płynności finansowe.

Ponadto zaległości powstały w związku z niewywiązywaniem się przez skarżącego z obowiązków wobec ZUS. Składki są bowiem publicznym świadczeniem o charakterze powszechnym i powyższego obowiązku ustawodawca nie uzależnił od osiąganego wyniku finansowego płatnika. Skarżący prowadził działalność gospodarczą na własne ryzyko, w związku z czym powinien mieć świadomość konieczności ponoszenia wszelkich kosztów i konsekwencji z tym związanych.

Zasadnie również Zakład wskazał, że w przypadku skarżącego nie ma również zastosowania przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Przesłanka przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności, ma zastosowanie jedynie w sytuacji, kiedy choroba dłużnika lub któregoś z członków rodziny uniemożliwia całkowicie uzyskiwanie dochodu.

Poza sporem pozostaje, wynikający z dokumentacji medycznej przedłożonej do akt sprawy, fakt występowania u skarżącego choroby (...), i wynikający z niej orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności do 31 sierpnia 2020 r. Z akt sprawy nie wynika natomiast, że z uwagi na stan zdrowia lub konieczność sprawowania opieki nad członkiem rodziny skarżący nie może osiągać dochodów niezbędnych do spłaty zadłużenia. Pomimo choroby od 1 grudnia 2013 r. skarżący jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę i z tego tytułu uzyskuje dochód w kwocie najniższego wynagrodzenia, które nie podlega egzekucji.

Podkreślić należy, że Zakład, rozpoznając niniejszą sprawę, dysponował jedynie tym materiałem, który udostępni zainteresowany - nie ma natomiast realnych środków procesowych do ustalenia sytuacji materialnej płatnika.

Reasumując w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia w sposób wskazany w skardze art. 7 i art. 77 k.p.a. Ocena dowodów dokonana przez organ, a prowadząca do rozstrzygnięcia negatywnego dla skarżącego, nie jest oceną dowolną, ale podjętą zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów określoną w art. 80 k.p.a. Zakład gromadząc materiał dowodowy z urzędu dążył do zbadania wszystkich istotnych okoliczności sprawy i do wyjaśnienia rzeczywistych treści stosunków faktycznych i prawnych. Stan faktyczny został w pełni wyjaśniony i w prawidłowy sposób dokonano jego oceny prawnej.

4.7. Końcowo wskazać przyjdzie, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Sąd na podstawie powołanego przepisu odmówił przeprowadzenia wnioskowanych w skardze dowodów z nieuwierzytelnionych kserokopii dokumentów, które nie można uznać za dowód w sprawie, a okoliczności, które miałyby być w ten sposób dowiedzione nie mają znaczenia dla sprawy, albo nie są sporne - np. fakt choroby (...) skarżącego czy rozdzielność majątkowa z żoną. Przeprowadzenie wskazanych w skardze dowodów nie było zatem niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości sprawy.

Ponownie należy przypomnieć, że przedmiotem zaskarżonej decyzji jest przyznanie ulgi w postaci umorzenia zaległości wobec ZUS. W konsekwencji argumentacja pełnomocnika nakierowana na wykazanie, iż już w chwili podjęcia przez skarżącego działalności gospodarczej z uwagi na chorobę (...), nie może on ponosić żadnych konsekwencji prawnych i finansowych, w tych uiszczenia składek, nie może być przedmiotem niniejszego postępowania. Zmierza ona bowiem w istocie do wykazania, że obowiązek uiszczania składek na ZUS w o ogóle nie powstał, co może być przedmiotem postępowania przed sądem powszechnym.

Niezależnie od powyższego wskazać przyjdzie, że art. 106 § 3 p.p.s.a. nie służy do zwalczania ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza (wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2018 r. II FSK 1/17, LEX nr 2616677), a taka sytuacja miałaby miejsce w przypadku dopuszczenia przez skład orzekający wnioskowanego przez pełnomocnika dowodu. Sąd podziela pogląd WSA w Łodzi, że art. 106 § 3 p.p.s.a. jest przepisem o charakterze wyjątkowym, skoro sąd rozstrzyga w oparciu o akta sprawy. Nie może być podstawą kwestionowania ustaleń przyjętych przez organy podatkowe i nie może służyć zwalczaniu ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza (wyrok z dnia 11 kwietnia 2019 r. I SA/Łd 803/18, LEX nr 2656438). Sąd, przeprowadzając dowód z dokumentu, może jedynie usunąć pewne wątpliwości wyłaniające się na tle sprawy, ale nie może wyręczać organów w realizacji ich obowiązków procesowych. Przyjęcie takiego rozumienia art. 106 § 3 p.p.s.a., które pozwalałoby na przeprowadzanie dowodów pominiętych w toku postępowania przed organami, kłóciłoby się z podstawowymi założeniami dotyczącymi funkcjonowania administracji publicznej i kontroli sądowo-administracyjnej (NSA w wyroku z dnia 27 czerwca 2019 r. I FSK 467/19, LEX nr 2688035).

Wyjaśnić także należy, że pogorszenie sytuacji finansowej skarżącego może być podstawą do złożenia nowego wniosku o udzielenie ulgi.

4.8. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.