Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1789247

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 18 sierpnia 2015 r.
I SA/Gl 1395/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Dumana.

Sędziowie WSA: Paweł Kornacki (spr.), Teresa Randak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi A S.A. w J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania z wniosku o zwrot nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2006 r.

1)

uchyla zaskarżone postanowienie,

2)

zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

1. Pełnomocnik A S.A. w J. wniósł skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. (dalej: Kolegium) z dnia (...) utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta J. (dalej: Prezydent) odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie wniosku spółki o zwrot nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2006 r.

2. Zaskarżone postanowienie zostało wydane na gruncie następującego stanu sprawy.

2.1. W 2006 r. spółka, na podstawie pierwotnej deklaracji podatkowej, uiściła podatek od nieruchomości za 2006 r. w kwocie (...) zł.

Pismem z dnia 20 grudnia 2010 r. wniosła o stwierdzenie i zwrot nadpłaty wraz z korektą deklaracji na podatek od nieruchomości za 2006 r. W swoim żądaniu wskazała niezasadne uiszczenie podatku (nadpłatę) w łącznej kwocie (...) zł.

Postanowieniem z dnia (...) Prezydent zawiesił postępowanie prowadzone z wniosku spółki z dnia 20 grudnia 2010 r. (wpływ do organu 28 grudnia 2010 r.) do czasu rozstrzygnięcia prawidłowości decyzji wymiarowej z dnia (...) - o której poniżej.

2.2. W dniu 11 sierpnia 2011 r. Prezydent wszczął postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego.

W dniu (...) Prezydent wydał decyzję określającą spółce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2006 r. w wysokości (...) zł.

W dniu 27 grudnia 2011 r. spółka wpłaciła różnicę wynikającą z wpłaty podatku od nieruchomości na podstawie pierwotnej deklaracji podatkowej, a kwotą podatku określoną w decyzji wymiarowej, tj. kwotę (...) zł tytułem należności głównej oraz kwotę (...) zł tytułem odsetek - łącznie kwotę (...) zł.

Decyzją z dnia (...) Kolegium uchyliło decyzję organu pierwszej instancji z dnia (...) i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi.

Organ pierwszej instancji decyzją z dnia (...) określił spółce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2006 r. w wysokości (...) zł. Spółka wniosła odwołanie od tej decyzji.

Decyzją z dnia (...) Kolegium uchyliło decyzję wymiarową z dnia (...).

WSA w Gliwicach wyrokiem z dnia 11 lutego 2014 r., I SA/Gl 453/13 uchylił decyzję Kolegium z dnia (...) wskazując, że zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu. Należy dodać, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 listopada 2014 r., II FSK 1474/14 oddalił skargę kasacyjną Kolegium od wyroku WSA z dnia 11 lutego 2014 r.

2.3. W dniu (...) Prezydent wydał postanowienie, w którym na podstawie art. 76 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 613 - dalej: o.p.) dokonał zaliczenia nadpłaty, powstałej w wyniku uchylenia decyzji z dnia (...)., na poczet zaległości podatkowej w kwocie (...) zł wraz z odsetkami w kwocie (...) zł, wynikających z decyzji z dnia (...).

Kolegium postanowieniem z dnia (...) utrzymało w mocy ostatnio wskazane postanowienie organu pierwszej instancji.

WSA w Gliwicach prawomocnym wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2013 r., I SA/Gl 232/13 uchylił postanowienie Kolegium z dnia (...).

W konsekwencji, Kolegium postanowieniem z dnia (...) uchyliło postanowienie Prezydenta z dnia (...) w przedmiocie zaliczenia nadpłaty na podstawie art. 76 § 1 o.p., powstałej w wyniku uchylenia decyzji z dnia (...).

2.4.1. Pismem z dnia 27 stycznia 2014 r. spółka wniosła o zwrot nadpłaty w wysokości (...) zł (zobowiązanie główne (...) zł i odsetki (...) zł), powołując się na uchylenie przez Kolegium postanowienia Prezydenta z dnia (...) w sprawie zaliczenia nadpłaty w wysokości (...) zł na poczet zaległości podatkowej.

2.4.2. Postanowieniem z dnia (...) nr (...) Prezydent, działając na podstawie art. 165a § 1 o.p. odmówił wszczęcia postępowania z wniosku spółki z dnia 27 stycznia 2014 r. Wskazał, że postępowanie w sprawie stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości wobec spółki za 2006 r. zostało już wcześniej wszczęte wnioskiem spółki z dnia 20 grudnia 2010 r. i nie zostało do tej pory zakończone.

2.4.3. Kolegium, zaskarżonym obecnie do Sądu, postanowieniem z dnia (...) (...), utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta z dnia (...). W uzasadnieniu stwierdziło, że decyzja organu pierwszej instancji z dnia (...) nie została jeszcze uchylona w rozumieniu art. 77 § 4 o.p., ponieważ kasatoryjna decyzja Kolegium została z kolei uchylona przez WSA w Gliwicach, zaś wyrok WSA został zaskarżony skargą kasacyjną do NSA. Dlatego nie można było wydać nowej decyzji wymiarowej, a co za tym idzie zwrócić nadpłaty w sytuacji opisanej w art. 77 § 3 i 4 o.p.

3.1. W skardze zarzucono naruszenie: a) art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) w związku z art. 122 i 121 o.p.; b) art. 165a § 1 w związku z art. 165 § 1 o.p.; c) art. 77 § 4 w związku z art. 77 § 1 pkt 1 lit. b) i z art. 77 § 3 o.p.

W uzasadnieniu autor skargi akcentował, że wniosek spółki z dnia 27 stycznia 2014 r. nie zmierzał do zainicjowania postępowania o stwierdzenie i zwrot nadpłaty, lecz tylko do dokonania czynności technicznej w postaci zwrotu nadpłaty. Przy tym, wnioskodawcy chodziło o zwrot nadpłaty powstałej w toku postępowania wymiarowego, poprzez uiszczenie przez spółkę kwoty (...) zł na podstawie decyzji nieostatecznej, następnie uchylonej, a nie o zwrot kwoty (...) zł, stanowiącej nadpłatę ale wynikającą z korekty deklaracji i wniosku z dnia 20 grudnia 2010 r.

3.2. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

4. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia administracyjnego może nastąpić tylko, jeśli: a) zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, d) względnie jeśli zachodzi nieważność postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm. - dalej: p.p.s.a.

Przy czym, w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jako postępowaniu kontrolnym wobec aktów i czynności administracji publicznej, obowiązuje zasada orzekania według stanu obowiązującego w dacie podjęcia zaskarżonego aktu (decyzji albo postanowienia) lub czynności. Oznacza to, że sąd administracyjny rozpoznając skargę bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny sprawy istniejący w dacie podjęcia zaskarżonego aktu lub czynności (wyrok NSA z dnia 1 października 2010 r., II FSK 903/09, CBOSA; wyrok NSA z dnia 18 listopada 1982 r., SA/Kr 664/82, Lex nr 9711; wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2006 r., II OSK 714/05, Lex nr 197983; wyrok WSA w Opolu z dnia 17 czerwca 2015 r., I SA/Op 260/15, CBOSA; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 25 lutego 2015 r., I SA/Gl 405/14, CBOSA; A. Wróbel w: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX 2014, teza 7).

5.1. Podstawę prawną utrzymanego w mocy przez Kolegium postanowienia Prezydenta stanowi art. 165a § 1 o.p. Stosownie do tego przepisu gdy żądanie, o którym mowa w art. 165 o.p., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Wskazuje się, że przyczyny, które powodują, że postępowanie nie może być wszczęte, mogą dotyczyć, poza sytuacją braku przymiotu strony, w szczególności: a) braku w przepisach ustaw podatkowych podstawy do rozpatrzenia treści żądania w trybie postępowania podatkowego, b) sytuacji, gdy w danej sprawie toczy się postępowanie podatkowe oraz c) przypadków, gdy w sprawie zapadło już rozstrzygnięcie (również nieostateczne) - por. P. Pietrasz w pracy zbiorowej Komentarz do art. 165a Ordynacji podatkowej, LEX 2013; B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2014, s. 792-793; R. Hauser w: S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2011, s. 737).

5.2. Biorąc pod uwagę treść uzasadniania orzeczeń wydanych w obu instancjach, należy przyjąć, że podstawą odmowy wszczęcia postępowania był stan zawisłości sprawy, a więc wystąpienie sytuacji, polegającej na tym, że w sprawie w której złożono wniosek (o zwrot nadpłaty) z dnia 27 stycznia 2014 r. toczyło się już postępowanie - zainicjowane wnioskiem tego samego podmiotu z dnia 20 grudnia 2010 r.

Jednakże dla zasadności tego argumentu konieczne jest wykazanie, że sprawa, której dotyczy rozpoznawany wniosek (tu: z dnia 27 stycznia 2014 r.) jest tożsama nie tylko pod względem podmiotowym, ale i także pod względem przedmiotowym, ze sprawą której dotyczy uprzednio wszczęte i toczące się postępowanie.

5.3. Wobec powyższego należy zauważyć, że tożsamość sprawy administracyjnej (podatkowej) wyznaczają elementy podmiotowe (strony i uczestnicy postępowania), przedmiotowe (treść żądania i stan faktyczny) oraz stan prawny (por. wyrok NSA z dnia 11 września 2013 r., II FSK 2857/11, Lex nr 1375628; uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 27 czerwca 2000 r., FPS 12/99, Lex nr 41266; wyroki WSA w Gliwicach z dnia 13 lutego 2014 r. I SA/Gl 1452-1455/13, CBOSA).

Nawiązując w tym kontekście do realiów tej sprawy Sąd stwierdza, że postępowanie wszczęte na skutek wniosku spółki z dnia 20 grudnia 2010 r. o stwierdzenie i zwrot nadpłaty dotyczyło zwrotu kwoty (...) zł, jako różnicy pomiędzy podatkiem zadeklarowanym przez spółkę w deklaracji pierwotnej z 2006 r., a podatkiem wynikającym z korekty tejże deklaracji, dokonanej w 2010 r. Tej sytuacji prawnej dotyczą m.in. regulacje art. 75 § 1, § 2 pkt 1 lit. b, § 3 i § 4 o.p. Termin do zwrotu nadpłaty jest określany przez art. 77 § 1 pkt 2 o.p.

Z kolei, wniosek spółki z dnia 27 stycznia 2014 r., który doprowadził do wydania zaskarżonego postanowienia, dotyczył zwrotu nadpłaty w kwocie (...) zł powstałej na skutek dokonania zapłaty tejże kwoty na poczet zobowiązania podatkowego na podstawie nieostatecznej i później uchylonej decyzji wymiarowej, a nadto wiązał się z wyeliminowaniem z obrotu prawnego postanowienia w sprawie zaliczenia nadpłaty (wynikającej z uiszczenia kwoty (...) zł) na poczet zaległości podatkowej.

Obie sprawy różnią się zatem treścią żądania spółki, ponieważ wniosek z dnia 20 grudnia 2010 r. obejmował żądanie stwierdzenia i zwrotu nadpłaty wynikłej z korekty deklaracji, zaś wniosek z dnia 27 stycznia 2014 r. dotyczył zwrotu (bez stwierdzenia) nadpłaty, o której mowa w art. 77 § 4 o.p.; czym innym jest stwierdzenie nadpłaty, a czym innym jej zwrot, ponieważ zwrot nadpłaty nie zawsze wymaga jej decyzyjnego stwierdzenia, zaś stwierdzenie nadpłaty nie zawsze oznacza jej faktyczny zwrot (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26 maja 2014 r., I SAB/Gl 3/14, Lex nr 1522409).

Po drugie, sprawa objęta wnioskiem z dnia 27 stycznia 2014 r. miała inną podstawę faktyczną, aniżeli sprawa której dotyczył wniosek z dnia 20 grudnia 2010 r.

Po trzecie, obie sprawy różnią się podstawą prawną, ponieważ drugiej sytuacji dotyczy regulacja art. 77 § 3 i 4 o.p. Stosownie do tych przepisów: "W przypadku uchylenia decyzji, o której mowa w § 1 pkt 1 lit. a-d, lub stwierdzenia jej nieważności, jeżeli następnie, w terminie 3 miesięcy od dnia uchylenia lub stwierdzenia nieważności przez organ podatkowy lub od dnia doręczenia organowi podatkowemu odpisu orzeczenia sądu administracyjnego ze stwierdzeniem jego prawomocności, uchylającego decyzję lub stwierdzającego jej nieważność, zostanie wydana decyzja w tej samej sprawie, nadpłata, którą stanowi różnica między podatkiem wpłaconym a podatkiem wynikającym z tej decyzji, podlega zwrotowi w terminie 30 dni od dnia wydania nowej decyzji" (§ 3). "W przypadku niewydania nowej decyzji w terminie, o którym mowa w § 3, nadpłata stanowiąca kwotę wpłaconą na podstawie decyzji uchylonej lub decyzji, której nieważność stwierdzono, podlega zwrotowi bez zbędnej zwłoki" (§ 4). W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że w art. 77 § 4 o.p. ustawodawca wprowadził odmienną, "kontekstową" definicję pojęcia nadpłaty. W świetle art. 77 § 3 i 4 o.p. nie znajduje uzasadnienia twierdzenie, że nadpłata może powstać dopiero w wyniku wydania ostatecznej decyzji wymiarowej, skoro z treści § 4 tego przepisu wynika, że w przypadku niewydania nowej decyzji w terminie, o którym mowa w § 3, nadpłata stanowiąca kwotę wpłaconą na podstawie decyzji uchylonej lub decyzji, której nieważność stwierdzono, podlega zwrotowi bez zbędnej zwłoki. Innymi słowy brak ostatecznej decyzji wymiarowej w tym wypadku nie pozbawia możliwości zwrotu kwoty wpłaconej tytułem podatku, wręcz przeciwnie nakazuje bezzwłoczny zwrot tej kwoty (wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2013 r., I GSK 154/12, Lex nr 1336187).

5.4. Reasumując tę część rozważań: skoro pomiędzy sprawą zainicjowaną wnioskiem spółki z dnia 20 grudnia 2010 r., a sprawą której dotyczy wniosek z dnia 27 stycznia 2014 r. nie zachodzi tożsamość przedmiotowa w opisanym wyżej rozumieniu, to odmowa wszczęcia postępowania na skutek złożenia późniejszego wniosku z powołaniem się na postępowanie wszczęte wnioskiem z dnia 20 grudnia 2010 r. było niezasadne. Tym samym, Kolegium pozostawiając w obrocie prawnym postanowienie organu pierwszej instancji naruszyło art. 165a § 1 o.p. w sposób, który nie tylko mógł mieć (w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.), ale miał istotny wpływ na sposób załatwienia wniosku spółki z dnia 27 stycznia 2014 r., ponieważ w ogóle nie przystąpiono do jego merytorycznego rozpoznania.

6. W postępowaniu ponownym organ będzie związany stanowiskiem Sądu co do wykładni art. 165a § 1 o.p. i dokonana rozpoznania wniosku mając na uwadze stan sprawy aktualny w chwili ponownego orzekania przez organ. Po wydaniu zaskarżonego postanowienia w dniu (...) zaistniały bowiem zdarzenia prawne (np. uprawomocnienie się wyroku WSA w Gliwicach z dnia 11 lutego 2014 r., I SA/Gl 453/13), które mogą mieć wpływ na sposób załatwienia sprawy.

7. Wobec powyższego Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 i 4 p.p.s.a. zasądził na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego (457 zł), obejmujących wpis od skargi (200 zł), wysokość opłaty skarbowej od złożenia dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa w postępowaniu sądowym (17 zł) oraz koszty zastępstwa procesowego (240 zł) - ustalone na podstawie § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 31, poz. 153).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.