Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2673907

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 9 kwietnia 2019 r.
I SA/Gl 1263/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Bożena Suleja-Klimczyk.

Sędziowie WSA: Dorota Kozłowska (spr.), Beata Machcińska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi H. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia (...) nr (...) w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: organ odwoławczy) postanowieniem z dnia (...) nr (...), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1, art. 56 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 z późn. zm., dalej: u.p.e.a.), po rozpoznaniu zażalenia H. Z. (dalej: zobowiązany, skarżący) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika (...) (...) Urzędu Skarbowego w S. (dalej: organ pierwszej instancji, organ egzekucyjny) z dnia (...) nr (...) o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego wszczętego wnioskiem strony z dnia 30 maja 2018 r.

Powyższe postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu (...) organ pierwszej instancji działając jako wierzyciel wystawił wobec zobowiązanego tytuły wykonawcze o numerach:

1. (...) obejmujący zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za okres od 1 kwietnia 2009 r. do 30 kwietnia 2009 r. w kwocie należności głównej (...) zł,

2. (...) obejmujący zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za okres od 1 sierpnia 2009 r. do 31 sierpnia 2009 r. w kwocie należności głównej (...) zł,

3. (...) obejmujący zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za okres od 1 grudnia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. w kwocie należności głównej (...) zł,

4. (...) obejmujący zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za okres od 1 stycznia 2019 r. do 31 stycznia 2019 r. w kwocie należności głównej (...) zł.

Pełnomocnik zobowiązanego pismem z dnia 4 lipca 2016 r. wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o wskazanych powyżej numerach. Pełnomocnik zakwestionował skuteczność doręczenia decyzji z dnia (...) nr (...), wystawionych na jej podstawie tytułów wykonawczych oraz upomnienia.

Organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia (...) odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego złożył pełnomocnik zobowiązanego. Organ odwoławczy postanowieniem z dnia (...) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Pełnomocnik zobowiązanego w dniu 30 maja 2018 r. złożył wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z dnia (...) organ pierwszej instancji odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Na to postanowienie pełnomocnik złożył zażalenie, w którym zarzucił naruszenie

1. art. 32a § 2 u.p.e.a., poprzez odmowę zawieszenia postępowania egzekucyjnego, mimo toczącego się postępowania w sprawie istnienia dochodzonej należności pieniężnej;

2. art. 32c u.p.e.a., poprzez odmowę zawieszenia postępowania egzekucyjnego, mimo wszczęcia procedury wzajemnego porozumiewania.

Organ odwoławczy postanowieniem z dnia (...). utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Rozpoznając sprawę organ odwoławczy, na wstępie swoich rozważań, omówił treść art. 56 § 1 u.p.e.a., który zawiera katalog przesłanek, których wystąpienie obliguje organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania egzekucyjnego w całości lub w części.

Organ odwoławczy omówił również przepisy art. 32a i art. 32c u.p.e.a., na które w zażaleniu powołał się pełnomocnik zobowiązanego. W tych ramach organ odwoławczy wskazał, że pełnomocnik we wniosku o zawieszenie postępowania powołał się na treść art. 32a § 1 i § 2 u.p.e.a. w zw. z art. 96 pkt 2a ustawy z dnia 11 października 2013 r. o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 425) oraz art. 14 ust. 3 Dyrektywy Rady 2010/24/UE z dnia 16 marca 2010 r. w sprawie wzajemnej pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności dotyczących podatków, ceł i innych obciążeń, stwierdzając konieczność obligatoryjnego zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że organ pierwszej instancji odmawiając zawieszenia postępowania egzekucyjnego, wskazał na treść art. 56 § 1 pkt 1-5 u.p.e.a., podając, iż przesłanki te uprzednio analizował wierzyciel egzekwowanych należności i z tych względów odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Ponadto organ pierwszej instancji wskazał również, iż fakt wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego na postanowienie organu odwoławczego w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego w żadnym stopniu nie wstrzymuje prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Zdaniem organu odwoławczego żadna z przesłanek warunkujących zawieszenie postępowania egzekucyjnego w całości lub w części, a odnosząca się według pełnomocnika, do egzekwowanego obowiązku nie zaistniała. Nie wstrzymano, nie odroczono terminu wykonania obowiązku, jak również nie rozłożono na raty spłat egzekwowanych należności. Również wierzyciel nie zażądał zawieszenia postępowania egzekucyjnego w całości lub w części.

Natomiast odnośnie ostatniej z przesłanek tzn. w innych przypadkach przewidzianych w ustawach, powołanych przez pełnomocnika zobowiązanego tj. art. 32a § 1 i 2 oraz art. 32c u.p.e.a., organ odwoławczy stwierdził, że nie mają one zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż nie zostało wszczęte postępowanie w sprawie istnienia lub wysokości dochodzonej należności (postępowanie przed organem podatkowym drugiej instancji w sprawie decyzji z dnia (...) (...)), o którym to fakcie wierzyciel zawiadamia organ egzekucyjny i co powoduje czasowe zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Tym samym kolejne okoliczności warunkujące ewentualne dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego, czy też zabezpieczenie dochodzonych należności nie dotyczą postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanego.

Organ odwoławczy podkreślił również, że w sprawie zobowiązanego nie wszczęto również procedury porozumiewania, która miałaby skutkować wnioskowanym przez pełnomocnika - zawieszeniem postępowania egzekucyjnego. Obecnie prowadzone postępowanie (poza rozstrzyganym niniejszym postanowieniem), to spór dotyczący podstaw i zasadności umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Zdaniem organu odwoławczego okoliczności te nie stanowią przesłanki warunkującej zawieszenie postępowania egzekucyjnego, określonej w art. 56 czy też 32a § 1 i § 2, art. 32c u.p.e.a.

W skardze na postanowienie organu odwoławczego, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie art. 32a § 1 i 2 u.p.e.a. - poprzez odmowę zawieszenia postępowania egzekucyjnego - pomimo toczącego się postępowania w sprawie istnienia egzekwowanej należności pieniężnej.

Pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego podniósł, że zgodnie z art. 32a § 1 u.p.e.a. - jeżeli zostało wszczęte postępowanie w sprawie istnienia dochodzonej należności pieniężnej, wierzyciel zawiadamia o tym organ egzekucyjny. Zgodnie z § 2 tego przepisu - zawiadomienie, o którym mowa w § 1, powoduje zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu ostatecznego zakończenia postępowania.

Autor skargi wywodził, że skarżący wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego zarzucając, że jak dotąd nie doręczono mu w sposób prawidłowy między innymi decyzji podatkowej oraz upomnienia. Jego zdaniem charakter zarzutów podniesionych we wniosku o umorzenie postępowania przesądza o tym, że de facto zostało wszczęte postępowanie w sprawie braku istnienia dochodzonej należności podatkowej. Skarżący w tamtym postępowaniu zarzucił m.in., że decyzja podatkowa nie została mu prawidłowo doręczona, co oznacza, iż nie weszła ona do obrotu prawnego. Taka zaś decyzja jest decyzją nie wywołującą skutków prawnych, a zatem jest decyzją nie istniejącą (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w 11 maja 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 3451/05, B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, wyd. 6, Warszawa 2008, s. 305).

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia 29 marca 2019 r. zawarł dodatkową argumentację uzupełniającą skargę. I tak pełnomocnik skarżącego wskazał, że zgodnie z art. 96 pkt 2 ustawy z dnia 11 października 2013 r. o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje do państwa członkowskiego lub państwa trzeciego istotne informacje dotyczące sprawy, w której wystąpiono z wnioskiem o odzyskanie należności pieniężnych, w szczególności o wszczęciu postępowania w sprawie:

a) istnienia lub wysokości należności pieniężnych,

b) wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej,

c) doręczenia przez wierzyciela lub organ egzekucyjny orzeczenia lub innego dokumentu dotyczącego dochodzonych należności pieniężnych.

Następnie pełnomocnik wywodził, że w sprawie skarżącego toczy się postępowanie we wszystkich sprawach wymienionych w zacytowanych podpunktach od a) do c). Toczące się w jego sprawie postępowanie dotyczy w szczególności zagadnienia prawidłowości wszczęcia egzekucji administracyjnej oraz dokonywanych na jego adres doręczeń dokumentów dotyczących dochodzonych należności pieniężnych. Pełnomocnik podniósł, że skarżący w równolegle toczącym się w jego sprawie postępowaniu (obecnie w tut. Sądzie o sygn. akt I SA/GI 742/18) w obszernej argumentacji wykazał, dlaczego jego zdaniem, jak dotąd nie doręczono w sposób prawidłowy upomnienia oraz tytułów wykonawczych.

Dalej pełnomocnik skarżącego wskazał w piśmie, że zgodnie z art. 35 § 1 u.p.e.a. - zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej - powoduje (z mocy prawa) zawieszenie postępowania egzekucyjnego, do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu. Stosownie do art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. - podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia. Z kolei art. 35 § 3 u.p.e.a. stanowi, że jeżeli w toku postępowania egzekucyjnego wystąpiono o pomoc do państwa członkowskiego lub państwa trzeciego z wnioskiem o odzyskanie należności pieniężnych, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 8 lit. a-f i pkt 9 u.p.e.a. - to organ egzekucyjny informuje to państwo o zgłoszeniu przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Pełnomocnik skarżącego przyznał, że wprawdzie skarżący formalnie nie złożył w sprawie zarzutów, lecz wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, ale w orzecznictwie wskazuje się, że "jeżeli podanie strony (zobowiązanej), chociażby pośrednio, odwołuje się do jednej z podstaw zarzutów wymienionych w przepisie art. 33 u.p.e.a. należy uznać, iż strona (zobowiązana) - niezależnie od tego, jak podanie nazwała - złożyła zarzuty" (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 lipca 2004 r., sygn. akt III SA 1950/03).Dlatego też, zdaniem pełnomocnika, z powodu wadliwego doręczenia skarżącemu tytułów wykonawczych, nie upłynął wskazany w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a siedmiodniowy termin do wniesienia zarzutów. Tym samym złożony w lipcu 2016 r. wniosek o umorzenie egzekucji należy potraktować jednocześnie jako zarzut, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Wniesienie zarzutów powinno zaś doprowadzić do zawieszenia postępowania egzekucyjnego z mocy prawa.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ono prawa.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że art. 56 § 1 u.p.e.a. zawiera katalog przesłanek, których wystąpienie obliguje organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania egzekucyjnego w całości lub w części. I tak zgodnie z powołanym przepisem postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części:

1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej;

2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego;

3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego;

4) na żądanie wierzyciela;

5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Z kolei przepis art. 32a § 1 u.p.e.a., na który powołuje się pełnomocnik skarżącego, stanowi, że jeżeli zostało wszczęte postępowanie w sprawie istnienia lub wysokości dochodzonej należności pieniężnej, wierzyciel zawiadamia o tym organ egzekucyjny, wskazując, w jakim zakresie egzekwowana należność pieniężna nie została zaskarżona. Zawiadomienie to, powoduje zawieszenie postępowania egzekucyjnego w części dotyczącej przedmiotu sporu do czasu ostatecznego zakończenia postępowania, o ile wierzyciel nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego lub podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego (§ 2). Kolejne przepisy wskazują, że w okresie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, o którym mowa w § 2, organ egzekucyjny może dokonać zabezpieczenia na podstawie tytułu wykonawczego, stanowiącego podstawę wszczęcia tego postępowania, na wniosek wierzyciela lub z urzędu. W zakresie należności pieniężnych, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 8 lit. g, przepisu § 3 nie stosuje się. Przepisy § 1-3 nie mają zastosowania do postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie decyzji nieostatecznej, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W przypadkach określonych w art. 32a § 1 u.p.e.a., jeżeli w toku postępowania egzekucyjnego wystąpiono z wnioskiem o odzyskanie należności pieniężnych do państwa członkowskiego lub państwa trzeciego, organ egzekucyjny informuje to państwo o okolicznościach, o których mowa w art. 32a § 1, wskazując, w jakim zakresie należność pieniężna objęta wnioskiem nie została zaskarżona. Organ egzekucyjny, może wystąpić, z urzędu lub na wniosek wierzyciela, z wnioskiem o podjęcie środków zabezpieczających zaskarżoną część należności pieniężnych na zasadach określonych w ustawie o wzajemnej pomocy lub z uzasadnionym wnioskiem o dalsze odzyskiwanie tych należności (art. 32b § 1 i 2 u.p.e.a.).

W myśl art. 32c § 1 u.p.e.a. jeżeli wszczęto procedurę wzajemnego porozumiewania, a wynik tej procedury może mieć wpływ na egzekwowany obowiązek będący przedmiotem wniosku państwa członkowskiego lub państwa trzeciego o odzyskanie należności pieniężnych, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 8 lit. a-f i pkt 9, postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu do czasu zakończenia procedury wzajemnego porozumiewania, chyba że zachodzi potrzeba natychmiastowego wyegzekwowania tych należności w związku z oszustwem lub niewypłacalnością.

W okresie zawieszenia postępowania egzekucyjnego w przypadku, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny może z urzędu lub na wniosek wierzyciela dokonać zabezpieczenia należności pieniężnych, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 8 lit. a-f i pkt 9 (art. 32c § 1 i 2 u.p.e.a.).

W ocenie Sądu organ odwoławczy prawidłowo uznał, że żadna z przesłanek warunkujących zawieszenie postępowania egzekucyjnego w całości lub w części, a odnosząca się według pełnomocnika, do egzekwowanego obowiązku nie zaistniała. Nie wstrzymano, nie odroczono terminu wykonania obowiązku, jak również nie rozłożono na raty spłat egzekwowanych należności. Również wierzyciel nie zażądał zawieszenia postępowania egzekucyjnego w całości lub w części. Natomiast odnośnie ostatniej z przesłanek tzn. w innych przypadkach przewidzianych w ustawach, powołanych przez pełnomocnika skarżącego tj. art. 32a § 1 i 2 oraz art. 32c u.p.e.a., należy stwierdzić, że nie mają one zastosowania w rozpoznawanej sprawie. W sprawie skarżącego nie zostało wszczęte postępowanie w sprawie istnienia lub wysokości dochodzonej należności (postępowanie przed organem podatkowym drugiej instancji w sprawie decyzji z dnia (...) (...)), o którym to fakcie wierzyciel zawiadamia organ egzekucyjny i co powoduje czasowe zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Tym samym, kolejne okoliczności warunkujące ewentualne dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego, czy też zabezpieczenie dochodzonych należności nie dotyczą postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego. W sprawie skarżącego nie wszczęto również procedury porozumiewania, która miałaby skutkować zawieszeniem postępowania egzekucyjnego.

Zasadnie także organ odwoławczy wskazał, że w dacie wydania zaskarżonego postanowienia postępowanie zainicjowane wnioskiem pełnomocnika skarżącego o umorzenie postępowania egzekucyjnego, było na etapie skargi wniesionej do tut. Sądu. Jednakże i tak to postępowanie nie mogło być podstawą do zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Nie mogła okazać się skuteczna także dodatkowa argumentacja zawarta w piśmie procesowym pełnomocnika skarżącego, skoro skarżący nie złożył w sprawie zarzutów, lecz wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Natomiast wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 lipca 2004 r., sygn. akt III SA 1950/03, na który powołuje się pełnomocnik, dotyczy zupełnie innej sytuacji procesowej. Sprawa dotyczyła nazewnictwa pisma i jego charakteru. A mianowicie ustalenia, czy wniesione przez zobowiązanego po doręczeniu mu odpisu tytułu wykonawczego pismo zawierało zarzuty, czy też wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego. Natomiast w rozpoznawanej sprawie skarżący nie wniósł zarzutów, co wymaga podkreślenia, ale złożył wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Nie można więc przyjąć, że skarżący wniósł zarzuty a w konsekwencji brak było jakichkolwiek podstaw do zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

W tym miejscu Sąd informacyjnie podaje, że wyrokiem z dnia 24 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 742/18 oddalono skargę w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wyrok jest nieprawomocny. Pełnomocnik skarżącego złożył skargę kasacyjną.

Zarzuty skargi okazały się więc nieuzasadnione, gdyż nie została spełniona żadna z przesłanek warunkujących zawieszenie postępowania egzekucyjnego, określonych w art. 56 u.p.e.a., czy też w art. 32a § 1 i § 2, art. 32c u.p.e.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.