Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1789225

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 23 lipca 2015 r.
I SA/Gl 114/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.).

Sędziowie WSA: Dorota Kozłowska, Bożena Miliczek-Ciszewska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2015 r. sprawy ze skargi H. B. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia (...) r. znak: (...) wydanym na podstawie art. 34 § 2 i art. 17 § 1a ustawy egzekucyjnej i art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a., przez Pocztę Polską S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej w K. (dalej organ lub wierzyciel), w wyniku rozpatrzenia zażalenia pani H. B. (dalej zobowiązana lub strona) na postanowienie tego organu (jako wierzyciela) z dnia (...) r. znak: (...), w którym uznał on za nieuzasadniony zarzut dotyczący nieistnienia obowiązku objętego tytułami wykonawczymi o nr od (...) do nr (...), uchylił w całości to postanowienie i umorzył postępowanie wierzyciela w pierwszej instancji w całości.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że organ egzekucyjny pismem z dnia (...) r., w związku z pismem strony z dnia 4 kwietnia 2014 r. uzupełnionym pismem z dnia 28 kwietnia 2014 r. zwrócił się do wierzyciela z prośbą o zajęcie stanowiska odnośnie umorzenia postępowania egzekucyjnego objętego tytułami wykonawczymi (wystawionymi przez Pocztę Polską S.A.). W wyniku niewłaściwej interpretacji przez wierzyciela, żądań zawartych w tych pismach, które nie zostały przez organy egzekucyjne uznane jako środek zaskarżenia, przewidziany w art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014.1619), dalej ustawa egzekucyjna, wierzyciel błędnie wydał będące przedmiotem zażalenia postanowienie. Organ stwierdził, że skoro strona nie wniosła zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 ustawy egzekucyjnej, to zaskarżone postanowienie wychodziło poza żądanie organu egzekucyjnego przedstawione w piśmie z dnia (...) r. i brak było podstaw do merytorycznego rozpatrzenia zgłoszonych zarzutów i wniesionego zażalenia, które w dniu 18 września 2014 r. wpłynęło do organu egzekucyjnego.

W skardze na to postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżąca pani H. B. wniosła o jego uchylenie w całości jako sprzecznego z prawem zarzucając w szczególności naruszenie art. 26 § 5, art. 27 § 1 i art. 32 w związku z art. 33 ustawy egzekucyjnej w związku z art. 7, art. 8 i art. 10 k.p.a. przez błędną ich wykładnię, a następnie niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż w przedmiotowej sprawie doszło do przekroczenia przez nią 7-dniowego terminu do złożenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym z wniosku wierzyciela, które to naruszenia prawa miały istotny wpływ na wynik sprawy.

Uzasadniając skargę skarżąca wskazała, że postanowieniem z dnia (...) r. wierzyciel uznał jej zarzuty w kwestiach dotyczących art. 33 pkt 1, 3, 4, 7 i 10 ustawy egzekucyjnej za nieuzasadnione, zaś organ uchylił to postanowienie i umorzył postępowanie wierzyciela. Następnie przytoczyła treść art. 26 § 5, art. 32 i art. 27 § 1 pkt 9 ustawy egzekucyjnej stwierdzając, że w postępowaniu prowadzonym z wniosku wierzyciela nie zostały jej doręczone odpisy tytułów wykonawczych stanowiących podstawę egzekucji, przy czym z ich treścią zapoznała się w dniu 28 kwietnia 2014 r. przeglądając akta sprawy. Potwierdza to dowód doręczenia zawiadomienia z dnia (...) r. o zajęciu rachunku bankowego, gdyż wskazuje jedynie na doręczenie zawiadomienia, ale już nie odpisów tytułów wykonawczych. W konsekwencji, zdaniem skarżącej, nie można domniemywać, że doszło do doręczenia jej osobie tytułów wykonawczych, skoro nie istnieje w tym względzie żaden dowód, a dokumenty zgromadzone w aktach postępowania egzekucyjnego potwierdzają to stanowisko. Stwierdziła, że organ bezpodstawnie uznał, że zarzuty zostały złożone przez nią po upływie terminu 7 dni od daty doręczenia odpisów tytułów wykonawczych. Okoliczność ta była przez skarżącą wielokrotnie podważana ale zarówno organ egzekucyjny jak i wierzyciel nie liczyli się z ochroną jej praw w prowadzonej egzekucji, zaś pisma przez nią składane były kwalifikowane w określony sposób bez uwzględnienia jej interesu. Przejawem tego było chociażby traktowanie pisma zawierającego w części zarzuty jako wniosku o umorzenie postępowania. Postępowanie w tej materii podmiotów ze sfery publicznej godzi w liczne zasady ogólne postępowania administracyjnego, a w szczególności narusza przepisy art. 7, art. 8 i art. 10 k.p.a.

W dalszej części skargi skarżąca ponownie przedstawiła składane wcześniej zarzuty w tym dotyczące nieistnienia obowiązku (art. 33 pkt 1), określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego bezpośrednio z przepisu prawa (art. 33 pkt 3), błędu co do osoby zobowiązanego (art. 33 pkt 4), braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia (art. 33 pkt 7) oraz niespełnienia wymogów określonych w art. 27 (art. 33 pkt 10), uzasadniając je szczegółowo w skardze.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania przedstawiając stan faktyczny sprawy, zarzuty skargi i swoje stanowisko. W treści odpowiedzi stwierdził, że sporne tytuły wykonawcze zostały przekazane organowi egzekucyjnemu w dniu (...) r. i dotyczyły należności z tytułu zaległych opłat abonamentowych za okres od stycznia 2008 r. do czerwca 2013 r. oraz podniósł, że prowadzone na ich podstawie postępowanie egzekucyjne zostało zakończone wskutek wyegzekwowania należności, co potwierdza strona w pismach z dnia 4 kwietnia 2014 r. i 28 kwietnia 2014 r.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie również z przyczyn w niej niewskazanych.

Jak wynika z akt sprawy organ egzekucyjny pismem z dnia (...) r. przekazał wierzycielowi pisma skarżącej z dnia 4 i 28 kwietnia 2014 r. traktując je jako wnioski o umorzenie postępowania egzekucyjnego i domagając się zajęcia przez wierzyciela stanowiska w sprawie podniesionych przez skarżącą przesłanek uzasadniających to umorzenie, informując jednocześnie, że zawiadomieniami z dnia (...) r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego skarżącej, a nadto, że doręczenie skarżącej odpisów tytułów wykonawczych nastąpiło w dniu 9 sierpnia 2013 r. Wierzyciel, wydając postanowienie z dnia (...) r., uznał przesłanki z pisma skarżącej za zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji, zaś odnosząc się do nich uznał za nieuzasadniony zarzut dotyczący nieistnienia spornego obowiązku. Postanowienie to nie zawierało pouczenia o przysługującym skarżącej zażaleniu i zostało jej doręczone w dniu 15 września 2014 r. W odrębnym piśmie z dnia (...) r. wierzyciel powiadomił stronę, że w jego ocenie, brak jest podstaw do zawieszenia lub umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny przekazał wierzycielowi zażalenie strony na jego postanowienie z dnia (...) r. informując dodatkowo, że dokonał zajęcia wierzytelności strony z tytułu nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. oraz, że przedmiotowe postępowanie egzekucyjne zostało zakończone wskutek wyegzekwowania należności, a pisma strony z dnia 4 i 28 kwietnia 2014 r. zostały zakwalifikowane przez ten organ jako wnioski o umorzenie postępowania egzekucyjnego z art. 59 § 1 ustawy egzekucyjnej. W zażaleniu na postanowienie wierzyciela strona zarzuciła naruszenie prawa procesowego i materialnego, w szczególności art. 33 ustawy egzekucyjnej poprzez niewłaściwą jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu przez wierzyciela, iż w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione, przewidziane przepisami prawa przesłanki do wniesienia jej zarzutów za zasadne. W piśmie z dnia 4 kwietnia 2014 r. strona domagała się bądź umorzenia postępowania egzekucyjnego bądź uznania pisma (jego części) za zarzuty egzekucyjne.

Strona skarżąca nie kwestionowała tych okoliczności za wyjątkiem faktu doręczenia jej odpisów tytułów wykonawczych stwierdzając jednocześnie, że z ich treścią zapoznała się w dniu 28 kwietnia 2014 r. przeglądając akta sprawy i podnosząc, że bezpodstawnie uznano, iż jej zarzuty (4 i 28 kwietnia 2014 r.) zostały zgłoszone po terminie. Podkreśliła również, że jej pisma składane w sprawie były dowolnie kwalifikowane przez organ egzekucyjny i wierzyciela.

Badając legalność zaskarżonego postanowienia sąd stwierdza, że przedmiotowe postępowanie egzekucyjne (egzekucja) zostało wszczęte przed dniem 21 listopada 2013 r. wobec czego do postępowania tego należało stosować przepisy ustawy egzekucyjnej obowiązujące przed tą datą w zakresie o jakim mowa w art. 123 ust. 1 ustawy zmieniającej, m.in. ustawę egzekucyjną z dnia 11 października 2013 r. (Dz. U. z 2013. 1289).

Zgodnie z treścią art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej "Zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 (...) organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów (...)". Na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie (art. 34 § 2 ustawy egzekucyjnej). Stosownie do brzmienia art. 27 § 1 pkt 9 ustawy egzekucyjnej tytuł wykonawczy zawiera pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Oznacza to, że z chwilą doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego rozpoczyna bieg 7-dniowy termin do wniesienia zarzutów, o których mowa w art. 33 ustawy egzekucyjnej, przy czym zarzuty te nie mogą być składane lub uzupełnione w terminie późniejszym. Uchybienie terminowi do wniesienia zarzutów powoduje bezskuteczność dokonanej przez stronę czynności procesowej, co prowadzić może do zamknięcia drogi dalszego postępowania (tak wyrok WSA w Krakowie z dnia 25 lutego 2014 r. sygn. akt I SA/Kr 1703/13). O tym, czy zarzuty wniesione zostały w ustawowym terminie decyduje (rozstrzyga) organ egzekucyjny, do którego należy je zgłosić (art. 27 § 1 pkt 9 ustawy egzekucyjnej), a nie wierzyciel wydający swoje stanowisko w zakresie zgłoszonych zarzutów (art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej). O ile więc wierzyciel otrzymuje zarzuty zobowiązanego przekazane mu przez organ egzekucyjny celem wydania w ich sprawie stanowiska, nie może on badać termin czy formy ich wniesienia i orzekać w tym zakresie lecz obowiązany jest wyłącznie do wyrażenia w ich przedmiocie swojego stanowiska.

Dodatkowo należy wskazać, że stanowisko wierzyciela nie jest wymagane w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 ustawy egzekucyjnej. "Gdyby wierzyciel wydał takie postanowienie, to nie miałoby ono podstawy prawnej (...). Nie oznacza to jednak, iż organ egzekucyjny nie jest uprawniony do zwrócenia się do wierzyciela z żądaniem złożenia wyjaśnień, czy ustosunkowania się do pisma zobowiązanego" (tak wyrok WSA w Gliwicach z dnia 16 października 2013 r. sygn. akt I SA/Gl 193/13).

Skoro w niniejszej sprawie organ egzekucyjny stwierdził, że odpisy tytułów wykonawczych zostały stronie doręczone w dniu 7 sierpnia 2013 r., wobec czego jej pisma z dnia 4 i 28 kwietnia 2014 r. zawierające zarzuty potraktował jako wnioski w sprawie umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, to tym samym wierzyciel nie mógł rozpoznać sprawy tych "zarzutów" w trybie z art. 34 ustawy egzekucyjnej, gdyż byłoby to niezgodne z prawem i niedopuszczalne. Wierzyciel nie mógł również wydać postanowienia zawierającego jego stanowisko w sprawie umorzenia postępowania, gdyż wykluczają to obowiązujące przepisy prawa, nie dopuszczające tego rodzaju czynności w trybie postępowania z zakresu art. 59 ustawy egzekucyjnej, a tym samym postanowienie takie nie znajdowało podstawy prawnej czy faktycznej.

Zgodnie z treścią art. 18 ustawy egzekucyjnej, jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a. "Stosowanie przepisów k.p.a. odpowiednio oznacza, że stosujemy je tylko wtedy, gdy u.p.e.a. nie reguluje jakiejś kwestii, bądź reguluje ją niedostatecznie. Odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym oznacza, że przepisy tego kodeksu mogą być stosowane tylko w takim zakresie i w taki sposób, aby uzupełniać, a nie modyfikować u.p.e.a. Wynika stąd konieczność selektywnego stosowania przepisów k.p.a. oraz niedopuszczalność ich stosowania w takich sprawach, które zostały uregulowane w sposób wyczerpujący w u.p.e.a." (tak wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r. sygn. akt II FSK 1789/11).

Przepisy ustawy egzekucyjnej nie regulują kwestii dotyczących postępowania w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zasadności prowadzenia takiego postępowania odnosząc się w zasadzie wyłącznie do formy jego zakończenia (postanowienie), środka zaskarżenia (zażalenie) organu odwoławczego (art. 17 § 1 i § 1a ustawy egzekucyjnej) oraz znaczenia dla wyniku postępowania egzekucyjnego (art. 34 § 1 i § 1a ustawy egzekucyjnej). Przepisy te nie stanowią również o sposobie zakończenia takiego postępowania w sytuacji, gdy żądanie organu egzekucyjnego w sprawie stanowiska wierzyciela w danej kwestii jest niedopuszczalne z uwagi na brak podstawy prawnej do rozstrzygania danej kwestii przez wierzyciela. Skoro ustawa egzekucyjna nie reguluje postępowania w takich sprawach należy odpowiednio stosować przepisy k.p.a. odnoszące się do tego rodzaju sytuacji.

Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Z kolei w myśl art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Postępowanie w sprawie stanowiska wierzyciela, o którym mowa w art. 34 (obecnie również art. 35 ustawy egzekucyjnej), prowadzone w ramach postępowania egzekucyjnego, wszczyna się wyłącznie na żądanie zobowiązanego zgłoszone w terminie z art. 27 § 1 pkt 9 ustawy egzekucyjnej, przy czym następuje to w dniu doręczenia takiego żądania wierzycielowi przez organ egzekucyjny. Obowiązkiem wierzyciela jest w tym przypadku ocena zarzutów i udzielenie, w formie postanowienia, swojego stanowiska w ich sprawie. W sytuacji, gdy postępowanie to (w sprawie stanowiska wierzyciela) z jakichkolwiek powodów stało się bezpodstawne, wierzyciel wydaje postanowienie o umorzeniu tego postępowania.

W przypadku, zaś gdy organ egzekucyjny przekazuje wierzycielowi pismo zobowiązanego, które traktuje jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, z żądaniem zajęcia przez wierzyciela stanowiska w tej sprawie, żądanie takie nie wszczyna jakiegokolwiek postępowania (w sprawie stanowiska wierzyciela) i sprawa takiego żądania powinna zostać załatwiona bez potrzeby wydawania postanowienia, pismem informującym o okolicznościach które zdaniem wierzyciela mają wpływ na rozstrzygnięcie w tym przedmiocie przez organ egzekucyjny.

Tym samym, w okolicznościach niniejszej sprawy, pismo organu egzekucyjnego z dnia (...) r. traktowane przez ten organ jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego i żądające zajęcia w tej sprawie stanowiska nie wszczynało żadnego postępowania i powinno zakończyć się udzieleniem przez wierzyciela stosownej informacji w tej kwestii, a nie wydaniem postanowienia, tym bardziej wydaniem postanowienia w innej sprawie, niż w piśmie tym wskazanej, a więc w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie złożonych zarzutów. Postanowienie to wydane więc zostało z naruszeniem prawa.

Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 k.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję (postanowienie), w której uchyla zaskarżoną decyzję (postanowienie) w całości lub w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję (postanowienie) - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. "Organ odwoławczy w postępowaniu egzekucyjnym działa jako organ egzekucyjny i jest uprawniony do wydawania orzeczeń reformatoryjnych określonych w art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a." (tak wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2014 r. sygn. akt II OSK 1268/13). Podobnie rzecz się ma w postępowaniu incydentalnym prowadzonym w granicach postępowania egzekucyjnego to jest w postępowaniu prowadzonym przed wierzycielem, w ramach którego wydawane są postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Tym samym organ odwoławczy wierzyciela (art. 17 § 1 i § 1a ustawy egzekucyjnej) rozstrzyga sprawę w trybie i na zasadach opisanych w art. 138 k.p.a. W sytuacji więc, gdy organ odwoławczy wierzyciela stwierdzi zaistnienie okoliczności skutkujących umorzeniem postępowania pierwszoinstacyjnego uchyla wydane postanowienie i umarza postępowania pierwszej instancji.

Skoro w niniejszej sprawie wierzyciel w pierwszej instancji wydał postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów mimo, że nie był do tego uprawniony jednak postanowienie to doręczył stronie choć bez pouczenia o jego zaskarżeniu, to należało uznać, że zażalenie od takiego postanowienia powinno zostać rozpatrzone przez organ odwoławczy wierzyciela, przy czym organ ten mógł uznać, że z uwagi na bezprzedmiotowość i bezpodstawność rozstrzygnięcia wierzyciela należało postanowienie to uchylić i umorzyć postępowanie pierwszej instancji w całości. Organ odwoławczy słusznie bowiem uznał, że okoliczności podnoszone w pismach zobowiązanej z dnia 4 i 28 kwietnia 2014 r. nie stanowiły zarzutów, o których mowa w art. 33 ustawy, co wynikało w sposób oczywisty z pisma organu egzekucyjnego z dnia (...) r. wraz z którym przekazano wierzycielowi kopie pism zobowiązanej. Ponadto wierzyciel nie mógł wydać postanowienia w sprawie swojego stanowiska odnośnie wniosku zobowiązanej o umorzenie postępowania egzekucyjnego, gdyż jak wykazano wyżej postanowienie takie jest niedopuszczalne.

W sytuacji, gdy wierzyciel nie był uprawniony do wydania postanowienia w sprawie zgłoszonych zarzutów ani w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego postępowanie przed nim prowadzone było bezprzedmiotowe i jako takie powinno być umorzone (art. 138 § 1 pkt 2 i art. 105 k.p.a.).

Dlatego też mimo częściowo błędnego uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia i wskazanie jego podstawy prawnej (art. 138 § 1 pkt 1 zamiast art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.) nie narusza ono prawa w sposób opisany w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012. 270), dalej ustawa p.p.s.a.

Z uwagi na przedmiot i zakres rozstrzyganej sprawy Sąd nie był władny oceniać wskazanych w skardze zarzutów z art. 33 ustawy egzekucyjnej, ani też prowadzić badania okoliczności związanych z ich wniesieniem, a tym bardziej terminu doręczenia spornych tytułów wykonawczych, skoro kwestia ta należy do organu egzekucyjnego a nie wierzyciela przy czym z akt sprawy w sposób oczywisty wynika, że tytuły zostały doręczone skarżącej w dniu 9 sierpnia 2013 r., zaś organ egzekucyjny nie domagał się i nie mógł domagać się stanowiska wierzyciela w ich zakresie, gdyż zostały one zgłoszone (ewentualnie) w pismach skarżącej z dnia 4 i 28 kwietnia 2014 r., a więc po terminie do ich wniesienia.

Z tych przyczyn Sąd na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. skargę oddalił.

sw

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.