Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3090550

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku
z dnia 3 listopada 2020 r.
I SA/Gd 776/20

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Kozik.

Sędziowie: NSA Alicja Stępień, WSA Krzysztof Przasnyski (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 3 listopada 2020 r. sprawy ze skargi L. B, P. Spółka Jawna z siedzibą w na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w z dnia 1 lipca 2020 r. nr (...) w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 1 lipca 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239, art. 169 § 1 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 900 z późn. zm.), w skrócie "O.p.", po rozpatrzeniu zażalenia "A" Spółki jawnej z siedzibą w G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 17 kwietnia 2020 r. o pozostawieniu bez rozpatrzenia wniosku z dnia 15 stycznia 2020 r. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 11 maja 2016 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od września do grudnia 2011 r., utrzymał w mocy ww. postanowienie organu I instancji.

Stan faktyczny przedstawia się następująco.

Pismem z dnia 15 stycznia 2020 r. spółka złożyła wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 11 maja 2016 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od września do grudnia 2011 r., wskazując jako podstawę wznowienia art. 240 § 1 pkt 8 lub 11 O.p. w związku z orzeczeniem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 16 października 2019 r. sygn. akt C-189/18, opublikowanym w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej C-423/2019 w dniu 16 grudnia 2019 r. Powyższy wniosek został podpisany przez doradcę podatkowego M. M. Do wniosku nie załączono pełnomocnictwa do reprezentowania spółki w przedmiotowej sprawie.

Pismem z dnia 14 lutego 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wezwał wnoszącego podanie - doradcę podatkowego M. M. - do uzupełnienia w terminie 7 dni od dnia doręczenia ww. wezwania braku formalnego przedmiotowego wniosku poprzez przedłożenie stosownego pełnomocnictwa, tj. ogólnego lub szczególnego uprawniającego do występowania w imieniu Spółki jawnej "A" w sprawie z wniosku o wznowienie postępowania. W wezwaniu tym zawarto pouczenie, że nieuzupełnienie braku formalnego wniosku we wskazanym terminie spowoduje, stosownie do art. 169 § 1 O.p. pozostawienie podania bez rozpatrzenia.

Adresat nie udzielił odpowiedzi na opisane wyżej wezwanie, a tym samym w przepisanym trybie i terminie nie uzupełnił braków formalnych przedmiotowego wniosku.

Postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej pozostawił bez rozpatrzenia wniosek strony z dnia 15 stycznia 2020 r. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 11 maja 2016 r.

W zażaleniu na to postanowienie spółka zarzuciła, że podstawa pozostawienia wniosku o wznowienie postępowania bez rozpatrzenia nie jest oparta o rzeczywisty stan faktyczny sprawy. Pełnomocnik strony stwierdził bowiem, że nigdy nie otrzymał wskazanego w zaskarżonym postanowieniu wezwania z dnia 14 lutego 2020 r. do uzupełnienia braku formalnego podania, a pismo z dnia 17 lutego 2020 r. jest postanowieniem o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do dnia 20 kwietnia 2020 r. Na dowód powyższego przedłożono kserokopie ww. postanowienia z dnia 17 lutego 2020 r. i koperty. Jednocześnie wniesiono o doręczenie pełnomocnikowi kopii wezwania z dnia 14 lutego 2020 r. wraz z dowodem jego doręczenia.

Postanowieniem z dnia 1 lipca 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy kwestionowane orzeczenie, podkreślając, że do wniosku spółki z dnia 15 stycznia 2020 r. podpisanego przez M. M, nie załączono pełnomocnictwa dla ww. osoby. Stwierdzono też brak pełnomocnictwa ogólnego w Centralnej Bazie PełnomocnictwOgólnych dla wnoszącego podanie.

Organ II instancji wyjaśnił, że zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej strona może działać przez pełnomocnika, przy czym pełnomocnictwo szczególne udzielone na piśmie, upoważniające do działania w imieniu strony i wyznaczające zakres takiego działania, musi być przedłożone do akt konkretnej sprawy. Jednym z braków formalnych podania - którym jest także wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną - jest brak pełnomocnictwa, którego niezłożenie traktuje się jako niespełnienie wymagań formalnych dla pisma procesowego. Ocenie organu podlega nie tylko to, czy pełnomocnictwo zostało dołączone do akt, lecz również jego treść, gdyż z niego musi wynikać umocowanie do działania w imieniu strony.

Wobec braku takiego umocowania, zasadnie wezwano wnoszącego podanie do uzupełnienia braku formalnego wniosku z dnia 15 stycznia 2020 r. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 11 maja 2016 r. poprzez przedłożenie stosownego pełnomocnictwa. Zgodnie z przepisami O.p. wezwanie z dnia 14 lutego 2020 r. wskazuje termin do uzupełnienia wniosku (7 dni od dnia doręczenia wezwania) oraz pouczenie, iż nieuzupełnienie braków formalnych wniosku we wskazanym terminie spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia. W wyznaczonym terminie nie uzupełniono braków formalnych wniosku z dnia 15 stycznia 2020 r. o wznowienie postępowania. W tej sytuacji zasadnie organ I instancji pozostawił ww. wniosek strony bez rozpatrzenia.

Odnosząc się do twierdzeń zażalenia, jakoby pełnomocnikowi strony nie doręczono wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku, organ II instancji podniósł, że stanowisku temu przeczą dowody znajdujące się w aktach sprawy. Wezwanie z dnia 14 lutego 2020 r. bez wątpienia doręczono adresatowi, jako wnoszącemu podanie, w dniu 5 marca 2020 r. Wynika to jednoznacznie ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, na którym podpis wraz z datą doręczenia pisma złożyła osoba, która również odebrała i to w tym samym dniu wymienione w zażaleniu postanowienie o wyznaczeniu terminu załatwienia sprawy z dnia 17 lutego 2020 r. Co więcej, ta sama osoba poświadczyła doręczenie w dniu 20 kwietnia 2020 r. zaskarżonego postanowienia z dnia 17 kwietnia 2020 r. Organ zaznaczył, że pełnomocnik strony nie stawia żadnych zarzutów w zakresie doręczenia postanowienia z dnia 17 lutego 2020 r. o wyznaczeniu terminu załatwienia sprawy i postanowienia z dnia 17 kwietnia 2020 r. o pozostawieniu bez rozpatrzenia wniosku strony z dnia 15 stycznia 2020 r. Nie bez znaczenia, zdaniem organu, jest także fakt, że M. M. nie odniósł się do otrzymanych na jego wniosek skanów: wezwania z dnia 14 lutego 2020 r. do uzupełnienia braków formalnych i zwrotnego potwierdzenia odbioru ww. wezwania. Zatem należy przyjąć, że po otrzymaniu wnioskowanych dowodów, nie wnosi żadnych uwag w zakresie prawidłowości doręczenia mu przedmiotowego wezwania.

W konsekwencji Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że skoro M. M. nie złożył pełnomocnictwa określonego w skutecznie doręczonym wezwaniu z dnia 14 lutego 2020 r., to brak formalny wniosku spółki jawnej "A" z dnia 15 stycznia 2020 r. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 11 maja 2016 r., nie został uzupełniony.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 1 lipca 2020 r. spółka, reprezentowana przez doradcę podatkowego, wniosła o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 120, art. 121, art. 122, art. 124, art. 169 § 1 w zw. art. 180 § 1, art. 187 § 1 O.p. wskazując, że wezwanie z dnia 14 lutego 2020 r. nie zostało doręczone pełnomocnikowi spółki w terminie wskazywanym przez organ. Po raz pierwszy wezwanie to zostało doręczone w dniu 16 czerwca 2020 r.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie z dnia 1 lipca 2020 r., którym Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku utrzymał w mocy postanowienie z dnia 17 kwietnia 2020 r. w sprawie pozostawienia wniosku spółki bez rozpatrzenia, a kwestia sporna koncentruje się wokół rozstrzygnięcia, czy organ pierwszej instancji prawidłowo wezwał pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia braku formalnego wniosku poprzez przedłożenie dokumentu pełnomocnictwa do reprezentowania spółki.

Zgodnie z przepisami rozdziału 3a działu IV O.p., strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania (art. 138a § 1 O.p.). Pełnomocnictwo może być ogólne, szczególne albo do doręczeń (art. 138a § 2 O.p.). Pełnomocnictwo szczególne upoważnia do działania we wskazanej sprawie podatkowej lub innej wskazanej sprawie należącej do właściwości organu podatkowego (art. 138e § 1 O.p.). Pełnomocnictwo szczególne może być udzielone na piśmie, w formie dokumentu elektronicznego lub zgłoszone ustnie do protokołu (art. 138e § 2). Pełnomocnictwo szczególne udzielone na piśmie oraz zawiadomienie o jego zmianie, odwołaniu lub wypowiedzeniu składa się do akt sprawy według wzoru określonego w przepisach wydanych na podstawie art. 138j § 1 pkt 2, w oryginale lub jego notarialnie poświadczony odpis (art. 138e § 3).

Stosownie do art. 145 § 1 i 2 O.p. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi, natomiast jeżeli ustanowiono pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi pod adresem wskazanym w pełnomocnictwie.

Mając powyższe na uwadze, nie ma wątpliwości, iż doręczeń powinno się dokonywać pełnomocnikowi, jeżeli takiego strona ustanowiła (por. wyrok NSA z dnia 11 października 2016 r. sygn. akt II FSK 2245/14, wszystkie przywołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl).

Odnosząc się do tak zarysowanej kwestii spornej należy wskazać, że wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną, jako jedno z podań w rozumieniu art. 168 O.p. aby spowodował zamierzony skutek prawny, powinien odpowiadać warunkom formalnym określonym w tym przepisie. Jednym z braków formalnych podania, jest brak pełnomocnictwa, którego niezłożenie traktuje się jako niespełnienie wymagań formalnych dla pisma procesowego. Ocenie organu podlega nie tylko to, czy pełnomocnictwo zostało dołączone do wniosku, lecz również jego treść, gdyż z niego musi wynikać umocowanie do działania w imieniu strony. Zgodnie bowiem z art. 138a § 1 O.p. strona może działać przez pełnomocnika, chyba, że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Oznacza to, że każdy podmiot, który jest stroną postępowania, może udzielić pełnomocnictwa do działania w jego imieniu. Pełnomocnictwo może być ogólne, szczególne albo do doręczeń. Pełnomocnictwo powinno być zgłoszone do akt konkretnego, zindywidualizowanego postępowania. Dopiero od tego momentu mogą realizować się procesowe uprawnienia oraz obowiązki pełnomocnika. Dokument pełnomocnictwa powinien trafić do akt rozpatrywanej sprawy, jako wyraz woli strony działania w tej konkretnej sprawie za pośrednictwem pełnomocnika (por. wyrok NSA z 11 stycznia 2017 r., sygn. akt II FSK 3804/14). Pełnomocnik ma obowiązek złożyć urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa do akt każdej z prowadzonych spraw.

Powołany w zaskarżonym postanowieniu przepis art. 169 § 1 O.p. nakłada na organ podatkowy obowiązek wezwania wnoszącego podanie w przypadku, gdy podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia.

W doktrynie przyjmuje się, że do braków formalnych, które rodzą obowiązek organu podatkowego do wezwania wnioskodawcy celem ich usunięcia na podstawie art. 169 § 1 O.p. należy zaliczyć tylko te braki, które uniemożliwiają nadanie podaniu właściwego biegu (zob. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wrocław 2016, s. 901).

Braki o których mowa w art. 169 § 1 O.p. mogą dotyczyć istotnego elementu pisma, np. podpisu, precyzyjnego określenia żądania, jak również pełnomocnictwa. Przy czym, na gruncie tego przepisu jako brak formalny traktuje się zarówno brak pełnomocnictwa jeżeli strona działa przez pełnomocnika, jak i określone braki dotyczące pełnomocnictwa (por. wyroki NSA: z 14 października 2014 r. sygn. akt II GSK 940/13, z 26 kwietnia 2018 r. sygn. akt II FSK 3054/17). Brak złożenia z pismem (wnioskiem) stosownego dokumentu pełnomocnictwa niweczy możliwość merytorycznego rozpatrzenia wniosku. Możliwość pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia na podstawie art. 169 § 4 O.p., ma miejsce przy wstępnym badaniu wniosku. Wówczas organ dokonuje analizy, czy wniosek spełnia warunki formalne i w razie stwierdzenia, że zawiera on braki, wzywa wnoszącego o ich usunięcie w określonym terminie, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia.

W niniejszej sprawie organ stwierdził, że wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną został wniesiony przez doradcę podatkowego. Prawidłowo ustalono ponadto, że do wniosku nie zostało załączone stosowne pełnomocnictwo do reprezentowania spółki oraz że takiego pełnomocnictwa brak jest również w aktach sprawy.

Wobec tego organ zasadnie wezwał pełnomocnika strony skarżącej do uzupełnienia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, braku formalnego wniosku poprzez przedłożenie stosownego pełnomocnictwa, uprawniającego do występowania w imieniu skarżącej w sprawie z wniosku o wznowienie postępowania. W wezwaniu tym zawarto pouczenie, że nieuzupełnienie braku formalnego wniosku we wskazanym terminie spowoduje, stosownie do art. 169 § 1 O.p. pozostawienie podania bez rozpatrzenia.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie skarżąca nie przedstawiła wiarygodnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń o braku doręczenia pełnomocnikowi spółki wezwania z dnia 14 lutego 2020 r. Ze znajdującego się w aktach sprawy potwierdzenia odbioru jasno wynika, że zostało ono doręczone w dniu 5 marca 2020 r. na adres wskazany we wniosku o wznowienie postępowania. Osoba odbierająca pismo potwierdziła doręczenie pisma własnoręcznym podpisem, ze wskazaniem daty doręczenia. Tego samego dnia osoba ta odebrała postanowienie z dnia 17 lutego 2020 r. o wyznaczeniu terminu załatwienia sprawy. W aktach znajduje się także potwierdzenie odbioru w dniu 20 kwietnia 2020 r. postanowienia z 17 kwietnia 2020 r. w przedmiocie pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia. Do każdego ze wspomnianych pism dołączono odrębne potwierdzenie odbioru, zawierające datę i podpis osoby odbierającej. Zatem nie zasługują na aprobatę twierdzenia autora skargi o tym, że na potwierdzeniu odbioru wezwania nie ma podpisu osoby, która potwierdziła odbiór korespondencji.

Jako gołosłowne należało ocenić twierdzenie skarżącej, jakoby sporne wezwanie doręczono po raz pierwszy w dniu 16 czerwca 2020 r., skoro z treści potwierdzenia odbioru przesyłki wynika, że nastąpiło to w dniu 5 marca 2020 r. W dniu wskazywanym przez autora skargi otrzymał on jedynie skany wezwania i zwrotnego potwierdzenia odbioru, o które zwracał się w zażaleniu na postanowienie o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia.

Bez wpływu na wynik sprawy pozostaje również zarzut, że wszystkie pisma doręczone w dniu 5 marca 2020 r. mają te same numery. Oznaczenia w nich zawarte, a przede wszystkim sposób opisania zwrotnych potwierdzeń odbioru pozwalają na ich rozróżnienie.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie przedłożyła jakichkolwiek dowodów potwierdzających słuszność zarzutów w zakresie doręczenia spornego wezwania, ani też nie złożyła jakichkolwiek wniosków dowodowych w tym zakresie, w szczególności na etapie postępowania przed organem podatkowym. Te zaś okoliczności uniemożliwiają Sądowi uznanie stanowiska organu w zakresie doręczenia spornej przesyłki za wadliwe.

Ewentualne nieprawidłowości w doręczeniu przesyłki powinny być natychmiast wyjaśniane z organem, od którego ona pochodziła. Twierdzenie to jest uzasadnione zwłaszcza w sytuacji takiej, jak w niniejszej sprawie, w której spółka jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika będącego doradcą podatkowym. Ma on świadomość, że od potwierdzenia otrzymania pisma zależą ważkie skutki procesowe. Zastępując inne osoby i działając z należytą starannością, w przypadku pojawienia się jakiejkolwiek nieprawidłowości w tym zakresie, powinien niezwłocznie je wyjaśnić. Takiej reakcji nie było, co prowadzi do wniosku, że pismo faktycznie do odbiorcy dotarło.

W konsekwencji bezzasadne okazały się zarzuty naruszenia art. 120, art. 121, art. 122, art. 124, art. 169 § 1 w zw. art. 180 § 1, art. 187 § 1 O.p. Odmienna ocena ustalonego stanu faktycznego nie dowodzi, że organy prowadziły postępowanie z naruszaniem zasad: praworządności, prawdy obiektywnej oraz prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie. Nałożony na organy podatkowe obowiązek działania w granicach prawa nie oznacza, że są one obowiązane interpretować fakty jedynie w sposób zadowalający dla podatnika, a więc w sposób zbieżny z jego stanowiskiem. Strona ma prawo do własnego subiektywnego przekonania o zasadności jej zarzutów, jednakże przekonanie to nie musi mieć odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach prawnych i ich wykładni.

W tych okolicznościach sprawy, skoro organ prawidłowo uznał, że nie zostało wykonane wezwanie w trybie art. 169 § 1 O.p., bowiem w zakreślonym terminie nie nadesłano pełnomocnictwa wskazującego na uprawnienie do reprezentowania strony w sprawie wniosku o wznowienie postępowania, to prawidłowe było wydanie postanowienia o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia, na podstawie art. 169 § 1 i § 4 O.p., a następnie jego utrzymanie w mocy na skutek zainicjowanego postępowania zażaleniowego.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), oddalił skargę.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.