Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 989309

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku
z dnia 17 lutego 2009 r.
I SA/Gd 641/08

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Stępień.

Sędziowie NSA: Sławomir Kozik, Ewa Kwarcińska (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2009 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. L. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 24 lipca 2008 r. Nr (...) w przedmiocie niedopuszczalności odwołania w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007 postanawia

1.

umorzyć postępowanie;

2.

zwrócić skarżącej A. L. kwotę 50 (pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu połowy wpisu.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżonym postanowieniem z 24 lipca 2008 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. stwierdził niedopuszczalność wniesienia przez Skarżącą A. L. odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z 5 marca 2008 r. w sprawie przyznania H. L. pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2007 r. Podstawą rozstrzygnięcia Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. był następujący stan faktyczny - decyzją z 5 marca 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. (dalej Kierownik Biura Powiatowego ARiMR), działając na podstawie m.in. art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieranie rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64 poz. 427) oraz na podstawie art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 zw. zm. zwana dalej k.p.a.) przyznał H. L. pomoc finansową z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w pomniejszonej wysokości 17.747,24 złotych.

Od tej decyzji H. L. wniósł 20 marca 2008 r. odwołanie, wnosząc o jej uchylenie.

Pismem z 10 kwietnia 2008 r. odwołanie do decyzji organu pierwszej instancji z 5 marca 2008 r. złożyła również A. L. - żona H. L., wnosząc o jej uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu swojego odwołania Skarżąca wskazała, że stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Postępowanie w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich za 2007 r. dotyczy również jej interesu prawnego, gdyż jest współwłaścicielką gospodarstwa rolnego do którego przysługują płatności. Zdaniem Skarżącej również stanowisko organu pierwszej instancji dowodzi, że posiada ona status strony postępowania w przedmiotowej sprawie, gdyż w piśmie z 9 lipca 2007 r. otrzymanym z Oddziału Regionalnego ARiMR w G. wezwano ją do zapoznania się aktami postępowania w charakterze strony. Skarżąca podała, że nie zgadza się z treścią decyzji z 5 marca 2008 r. W sprawie przyznania H. L. pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich za 2007 r. oraz że jako współwłaściciel gospodarstwa rolnego do którego przyznawane są dopłaty zgłaszała Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w K. zastrzeżenia odnośnie wniosku złożonego przez H. L. w którym znajdowały się nieprawidłowości. Zarzuciła organowi pierwszej instancji, że jako strona postępowania nie została wezwana do złożenia wyjaśnień lub korekty wniosku; zarzuciła, że przed wydaniem decyzji z 5 marca 2008 r. uniemożliwiono jej zapoznanie się z aktami sprawy. W konsekwencji nie była w stanie przed wydaniem decyzji zwrócić się do swojego męża H. L. o skorygowanie wniosku o przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich za 2007 r. oraz nie miała możliwości wystąpienia do organu pierwszej instancji o powstrzymania się z wydaniem decyzji do czasu zakończenia toczącego się przed Sądem Rejonowym w G. postępowania o pozbawienie H. L. samodzielnego zarządu majątkiem wspólnym.

W piśmie z 5 czerwca 2008 r., odpowiadając na wezwanie organu pierwszej instancji, Skarżąca wyjaśniła że wniesione przez nią do organu pismo z 10 kwietnia 2008 r. należy traktować jako wniosek o uznanie jej za stronę postępowania o przyznanie H. L. płatności do gruntów rolnych za 2007 r., z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za 2007 r., rolno - środowiskowych za 2007 r., a z uwagi na wydanie przez organ pierwszej instancji decyzji z 5 marca 2008 r., jej pismo z 10 kwietnia 2008 r. jest również odwołaniem od decyzji organu pierwszej instancji, zaś w przypadku uprawomocnienia się decyzji powinno być traktowane jako wniosek o wznowienia postępowania administracyjnego.

Pismem z 23 czerwca 2008 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w G., na podstawie art. 50 § 1 k.p.a. wezwał Skarżącą do złożenia wyjaśnień poprzez wskazanie, czy posiada pełnomocnictwo udzielone jej przez H. L. uprawniające Skarżącą do wniesienia odwołania od decyzji z 5 marca 2008 r., a jeśli tak - to do przedłożenia pełnomocnictwa organowi wraz z pouczeniem, że w przypadku braku odpowiedzi sprawa zostanie rozstrzygnięta w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. W odpowiedzi Skarżąca wyjaśniła, że bezpodstawnie nie została dopuszczona do udziału w sprawie w charakterze strony. Zdaniem Skarżącej dowodzi to niekonsekwencji organów administracyjnych, które informowały ją o możliwości zapoznania się w charakterze strony z aktami sprawy dotyczącymi wniosku o dopłaty za rok 2007 oraz dopuściły Skarżącą do działania w charakterze strony w sprawie przyznania płatności za 2006 r. bez wydawania dodatkowych postanowień. Jej zdaniem błędem było również zignorowanie przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. informacji o toczącym się przez Sądem Rejonowym w G. postępowaniu o pozbawienie H. L. samodzielnego zarządu majątkiem wspólnym, która to informacja ma fundamentalne znaczenie dla interesu prawnego Skarżącej. Skarżąca wniosła również o uchylenie wszystkich decyzji wydanych na wniosek H. L. a dotyczących przyznania płatności na 2007 r. oraz o umożliwienie jej zapoznania się z aktami sprawy.

Postanowieniem z 24 lipca 2008 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w G. na podstawie art. 134 k.p.a. w zw. z art. 10 ust. 2 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98 poz. 634) stwierdził niedopuszczalność wniesienia odwołania przez Skarżącą od decyzji z 5 marca 2008 r. przyznającej H. L. pomoc finansową z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2007 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania i przytoczył treść art. 28 k.p.a. Następnie wskazał, że kluczowe znaczenie dla rozpatrywanej sprawy ma pojęcie interesu prawnego, który jest jedną z trzech relacji, obok publicznego prawa podmiotowego oraz interesu faktycznego jaki mogą powstać pomiędzy organem administracji a podmiotem administrowanym. Czynnikiem różnicującym interes prawny i interes faktyczny jest istnienie lub też brak normy prawnej przyznającej ochronę danemu podmiotowi. Interes prawny jest kwalifikowanym interesem faktycznym i wynika on z określonego przepisu prawnego odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu. Interes prawny pojawia się wówczas, gdy istnieje związek między obowiązująca normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu, polegająca na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Organ przywołał wyrok NSA z 2 czerwca 1998 r. IV SA 2164/97 (Lex nr 43262) potwierdzający jego stanowisko. Skarżąca, będąc żoną H. L. i współwłaścicielką gospodarstwa rolnego oraz przy uwzględnieniu toczącego się przez Sądem Rejonowym w G. postępowania o pozbawienie H. L. samodzielnego zarządu majątkiem wspólnym, bez wątpienia ma interes faktyczny w tej sprawie. Jednakże z uwagi na złożenia przez H. L. wniosku z 9 maja 2007 r. o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2007 r., - to on jest stroną postępowania - w przeciwieństwie do Skarżącej. Tym samym pomimo posiadania przez Skarżącą interesu faktycznego w przedmiotowej sprawie, brak jest podstaw do uznania jej za stronę postępowania ze względu na brak interesu prawnego. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w G. nie podzielił również stanowiska Skarżącej, że powiadomienie organu o toczącym się postępowaniu sądowym w przedmiocie pozbawienia H. L. zarządu majątkiem wspólnym może być postawą do uznania Skarżącej za stronę postępowania. Podkreślono, że H. L. został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zaś z danych zgromadzonych w sprawie wynika, że Skarżąca wyraziła na to pisemną zgodę. Z uwagi na wniesienie w sprawie odwołania przez osobę nie będącą stroną w sprawie, postanowieniem z 24 lipca 2008 r. na mocy art. 134 k.p.a. stwierdzono jego niedopuszczalność.

W skardze na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w G. Skarżąca A. L. zarzuciła zaskarżonemu orzeczeniu obrazę przepisów postępowania tj. art. 28 k.p.a. poprzez błędne uznanie że nie jest stroną postępowania i w rezultacie stwierdzenie niedopuszczalności wniesienia przez nią odwołania. Skarżąca uznała za chybioną argumentację organu podatkowego zgodnie z którą w rozpatrywanym przypadku nie posiada ona interesu prawnego we wniesieniu odwołania a jedynie interes faktyczny. Podkreśliła, że wszystkie płatności unijne uzyskiwane z wniosku H. L. wchodzą do majątku wspólnego, gdyż dotyczą wspólnego gospodarstwa rolnego; potwierdza to argumentacja przedstawiona w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 czerwca 2006 r. (II GSK 100/2006, Lex Polonica nr 1048650) gdzie wyjaśniono, że interes prawny decydujący w świetle art. 28 k.p.a. o statusie strony w postępowaniu administracyjnym powinien wynikać z normy prawa materialnego. Mogą to być przy tym nie tylko normy prawa administracyjnego ale także prawa cywilnego. Właściciele nieruchomości są traktowani jako strony w postępowaniu administracyjnym, np. z zakresu prawa budowlanego, planowania przestrzennego lub ochrony środowiska. Skarżąca zwróciła uwagę, że jej interes wynika przede wszystkim z norm prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz Konstytucji RP i wywodzi się on z istoty prawa własności i jego ochrony kształtowanej wskazanymi przepisami. Skarżąca przywołała również treść wyroku NSA w Warszawie z 27 kwietnia 2006 r. (sygn. akt II OSK 1142/2005, Lex Polonica nr 418799) w którym przyznano uprawnienia strony małżonce cudzoziemca ubiegającego się o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony; małżonce cudzoziemca nie przysługiwało w sprawie prawo do złożenie wniosku, a mimo to została ona uznana za stronę takiego postępowania.

Skarżąca podniosła, że wykładnia pojęcia interesu prawnego winna dążyć do zapewnienia ochrony prawnej możliwie najszerszemu kręgowi osób zainteresowanych rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej i urzeczywistnienia w ten sposób konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawa.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w G. w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Pismem złożonym do akt sprawy w dniu rozprawy tj. w dniu 17 lutego 2009 r., Skarżąca cofnęła złożoną skargę, wnosząc jednocześnie o umorzenie postępowania w sprawie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

I.

Przyczyną umorzenia postępowania sądowego jest jego bezprzedmiotowość. W dyspozycji art. 161 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późno zm., zwanej dalej p.p.s.a.) wskazano na konkretne przykłady bezprzedmiotowości; jest nią między innymi cofnięcie skargi, przy czym cofnięcie skargi powoduje skutek w postaci umorzenia postępowania tylko wówczas, gdy nastąpi wszczęcie postępowania, a skarga poddana kontroli nie będzie zawierała braków formalnych (por. J. Kopalińska, Cofnięcie pozwu przed nadaniem mu prawidłowego biegu, PS 2003, nr 11-12, poz. 94).

Sąd uznaje wycofanie skargi na decyzję administracyjną za niedopuszczalną, jeżeli w wyniku takiego wycofania, a w konsekwencji umorzenia postępowania przed sądem administracyjnym, pozostawałaby w obrocie prawnym decyzja dotknięta jedną z wad uzasadniających stwierdzenie jej nieważności. Zgodnie z art. 60 p.p.s.a. Sąd uzna cofnięcie skargi za niedopuszczalne, jeżeli zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności (por. wyr. NSA z dnia 10 lipca 1987 r., IV SA 337/87, ONSA 1987, nr 2, poz. 57). Z taką sytuacją w sprawie nie mamy do czynienia.

II.

Następstwem procesowym każdego cofnięcia skargi ze skutkiem prawnym jest umorzenie przez Sąd postępowania; zanim jednak Sąd umorzy postępowanie z tej przyczyny, obowiązany jest z urzędu poddać kontroli skuteczność cofnięcia skargi. Stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., Sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Powołany przepis określa związek pomiędzy postępowaniem administracyjnym, obejmującym akty lub czynności, które mogą być zaskarżone do sądu administracyjnego, a postępowaniem sądowoadministracyjnym, obejmującym kontrolę tych aktów i czynności.

III.

Jak stanowi art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę. W orzecznictwie aprobowany jest pogląd, że badanie dopuszczalności złożonego oświadczenia o cofnięciu skargi, o jakim mowa wart. 60 p.p.s.a. jak i umorzenie postępowania sądowego na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a. może mieć miejsce, gdy skarga została wniesiona skutecznie. Sąd podziela pogląd wyrażony między innymi w uzasadnieniu postanowienia z 3 stycznia 2008 r. wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie I OSK 1829/07, iż Sąd z urzędu bada w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi, ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymieniona wart. 58 § 1 p.p.s.a.; merytoryczne rozpatrzenie wniosku o cofnięcie skargi jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy skarga nie zawiera braków uniemożliwiających nadanie jej dalszego biegu; jeżeli skarga zawiera takie braki, Sąd skargę odrzuca. Zatem badanie dopuszczalności złożonego oświadczenia o cofnięciu skargi, jak i umorzenie postępowania sądowego na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a. może mieć miejsce tylko wówczas, gdy skarga wniesiona została skutecznie, tj. gdy wszczęła postępowanie sądowo administracyjne (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 1987 r., sygn. akt SA/Gd 537/87; opubl. w: OSP 1990, z. 4, poz. 207).

W konsekwencji powyższego należy przyjąć, że cofnięcie skargi jako czynność dyspozycyjna strony (rozumiana jako wyraz przyznanego prawa do rozporządzalności skargą) może mieć miejsce tylko wówczas, gdy skarga jest dopuszczalna i nie zawiera braków uniemożliwiających nadanie jej dalszego biegu, co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a. należało orzec jak w postanowieniu. O zwrocie połowy uiszczonego wpisu od skargi orzec należało zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., gdyż cofnięcie skargi nastąpiło po wysłaniu organowi odpisu skargi.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.