Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 59041

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Gdańsku
z dnia 28 lipca 2000 r.
I SA/Gd 609/98

UZASADNIENIE

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w G. w składzie następującym (...)

po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2000 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Izby Skarbowej w S. z dnia 16 lutego 1998 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym za 1996 rok

uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego w B. z dnia 23 października 1997 r. Nr [...] i zasądza od Izby Skarbowej w G. na rzecz skarżącej kwotę 199,45 zł (sto dziewięćdziesiąt dziewięć złotych 45/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

Pismem z dnia 1 września 1997 r. pani B. K. zwróciła do Urzędu Skarbowego w B. o umorzenie zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym od niezaewidencjonowanego przychodu w kwocie 4.986,20 zł. We wniosku podatniczka podała, że w okresie od 15 kwietnia 1996 r. do 12 lipca 1996 r. prowadziła w formie 2-osobowej spółki cywilnej "L." działalność gospodarczą polegającą na sprzedaży książek. Z działalności tej podatniczka, wobec oszustwa wspólnika, co do którego toczyło się postępowanie karne, nie osiągnęła żadnego dochodu. Nie mogła się również z niej rozliczyć, tak za I półrocze, jak i cały rok 1995, gdyż wspólnik zabrał dokumentację i nie zdołała jej odzyskać. Nie jest w stanie uregulować wyliczonego w decyzji wymiarowej zobowiązania podatkowego, ponieważ jest bezrobotna i korzysta z zasiłku dla bezrobotnych. Mąż pracuje w Fabryce Mebli w M., przy czym może utracić zatrudnienie, wobec złej sytuacji finansowej fabryki. Na utrzymaniu ma studiującego syna.

Urząd Skarbowy w B. decyzją z dnia 28 października 1997 r. Nr [...], podjętą na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy, z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (Dz. U. z 1993 r. Nr 108, poz. 486 z późn. zm.) odmówił wnioskowanego umorzenia zaległości podatkowej.

Organ podał w uzasadnieniu, iż nie można stosować instytucji umorzenia zaległości podatkowej w sytuacji, gdy zaległość powstała na skutek nieprawidłowego wywiązywania się strony z obowiązku podatkowego. Fakt, iż ujawnione nieprawidłowości są wynikiem nierzetelności, a wręcz oszustwa wspólnika, o czym świadczy wyrok zaoczny z dnia 25 czerwca 1997 r., nie może rodzić prawa do rezygnacji Skarbu Państwa z należnych mu danin publicznoprawnych.

Dalej organ stwierdził, że analiza dokonanych w sprawie ustaleń świadczy o możliwości uregulowania zaległości bez stworzenia zagrożenia egzystencji rodziny podatnika.

Wnioskodawczyni pobiera zasiłek dla bezrobotnych w kwocie 280 zł, mąż otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 750 zł. Na utrzymaniu małżonków jest syn, studiujący w WSP w S. Ponieważ w sprawie nie zachodzą wypadki losowe oraz znamiona klęski nie ma podstaw - w ocenie Urzędu - do przyznania podatniczce wskazanej ulgi.

Od decyzji tej strona wniosła odwołanie, w którym opisując okoliczności związane z powstaniem zaległości, podniosła że organ pobieżnie przeanalizował jej sytuację materialną i błędne jest twierdzenie, iż uregulowanie zaległego zobowiązania nie zagrozi egzystencji rodziny. Przede wszystkim zasiłek dla bezrobotnych po raz ostatni zostanie wypłacony w grudniu 1997 r., a perspektyw zatrudnienia nie ma żadnych. Mąż wprawdzie pracuje, ale aktualnie przebywa na zwolnieniu lekarskim. Sytuację pogarsza nadto podjęcie studiów przez syna.

Izba Skarbowa w S., po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia 16 lutego 1998 r. Nr [...], podjętą na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.

Izba podtrzymała stanowisko organu I instancji, iż w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające zastosowanie umorzenia zaległości podatkowej. Izba stwierdziła, iż niepowodzenia finansowe działalności gospodarczej, jaką prowadziła podatniczka, nie mogą skutkować obowiązkiem umorzenia płatności należnych budżetowi Państwa.

Fakt, że wspólnik podatniczki dopuścił się wobec niej oszustwa, w wyniku którego strona poniosła stratę, nie uzasadnia zastosowania wnioskowanej ulgi, gdyż strona może dochodzić odszkodowania za powstałą szkodę na zasadach ogólnych przed sądem cywilnym.

Wprawdzie podatniczka nie posiada zatrudnienia i nie otrzymuje już zasiłku dla bezrobotnych, to stały dochód ma mąż pracujący w fabryce mebli z miesięcznym uposażeniem 900,00 zł brutto.

Dalej Izba wskazała, że podatniczka mieszka wraz z rodziną we własnościowym 2-pokojowym mieszkaniu, ma nadto nieruchomość rolną 3,26 ha, budynek mieszkalno-gospodarczy w miejscowości Węgorzewo, budynek gospodarczy murowany oraz samochód osobowy marki Toyota rocznik 1982.

Mimo więc, że zapłata podatku może stanowić dla strony pewną niedogodność, to nie zagrozi jej egzystencji.

Na decyzję Izby Skarbowej w S. strona wniosła skargę do Sądu administracyjnego, w której zawnioskowała o rozpatrzenie sprawy dotyczącej sposobu naliczenia zryczałtowanego podatku dochodowego z tytułu prowadzonej w 1996 r. działalności gospodarczej.

Skarżąca opisując okoliczności, na skutek których powstała zaległość, kwestionuje jednocześnie prawidłowość ustalenia zryczałtowanego podatku z tytułu prowadzonej przez 2 miesiące działalności gospodarczej. Zarzuca organowi błędne ustalenia faktyczne oraz naruszenie proceduralne uniemożliwiające skarżącej wyjaśnienie sprawy.

Skarżąca podniosła, że jej sytuacja materialna jest trudna, że nie może uzyskać zatrudnienia, a także utraciła prawo do zasiłku dla bezrobotnych, a zatem zachodzą podstawy do pozytywnego rozpatrzenia sprawy.

Dodatkowo w piśmie z dnia 26 maja 1998 r. skarżąca podała - powołując się na kserokopie rejestrów sprzedaży Wydawnictwa "R. K.", iż do obliczenia należności podatkowej urząd przyjął również sprzedaż książek dokonaną na rzecz tylko wspólnika, przed zarejestrowaniem Spółki "L.", a więc dokonał błędnych ustaleń faktycznych i błędnie ustalił podatek.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa argumentując i wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniosła o oddalenie skargi.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę należało uwzględnić, albowiem - w ocenie Sądu badającego zaskarżoną decyzję w zakresie jej legalności - decyzja ta, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, nie odpowiadają prawu.

Z porównania dat wydania decyzji określającej skarżącej zryczałtowany podatek dochodowy za 1996 r. (18 sierpnia 1997 r.) i daty złożenia wniosku w rozpatrywanej sprawie (1 września 1997 r.), wynika jednoznacznie, że wniosek ten złożony został w terminie przewidzianym dla złożenia odwołania od decyzji wymiarowej.

Z treści wniosku wynika, że skarżąca kwestionuje wymiar należnego od niej podatku dochodowego wskazując okoliczności, w jakich doszło do nierozliczenia przez nią dochodów z prowadzonej w okresie od 15 kwietnia do 12 lipca 1997 r. w formie spółki cywilnej działalności gospodarczej.

Powyższy stan faktyczny obligował organ podatkowy do jednoznacznego ustalenia, czy zamiarem strony nie jest również poza prośbą o umorzenie zobowiązania, wniesienie odwołania od podjętej decyzji wymiarowej.

Rozpoznanie niniejszego wniosku tylko i wyłącznie w trybie przewidzianym dla umorzenia zaległości podatkowych, nastąpiło - w ocenie Sądu - z wyraźnym naruszeniem art. 9 kpa. Wobec powyższego Sąd stwierdził, iż podjęte rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie jest co najmniej przedwczesne.

Należy podnieść, iż potwierdzeniem powyższych wątpliwości co do sposobu rozpoznania wniosku skarżącej jest również treść skargi, w której skarżąca w sposób niewątpliwy kwestionuje sposób ustalenia dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej i wysokość należnego podatku dochodowego.

Z tych też względów Sąd na podstawie art. 22 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 i art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) orzeka jak w wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.