Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2016077

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku
z dnia 17 lutego 2016 r.
I SA/Gd 1803/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Rischka.

Sędziowie WSA: Ewa Wojtynowska (spr.), Irena Wesołowska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 lutego 2016 r. sprawy ze skargi A.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 września 2015 r., nr (...) w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 21 września 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.- dalej: k.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 27 § 1 pkt 9, art. 33 § 1 i art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 z późn. zm.- dalej: u.p.e.a.),po rozpatrzeniu zażalenia A. S. na postanowienie Prezydenta Miasta z dnia 17 czerwca 2015 r. w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia i rozważania:

Na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 24 lutego 2015 r. Prezydent Miasta, będący w niniejszej sprawie jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym, wszczął wobec A. S. egzekucję administracyjną obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej z tytułu nieopłacenia postoju pojazdu w strefie płatnego parkowania. Odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu wynagrodzenia za pracę został doręczony A. S. dnia 20 maja 2015 r.

W dniu 3 czerwca 2015 r. A. S. wniósł do Prezydenta Miasta pismo zatytułowane "skarga", a stanowiące zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (zarzut nieistnienia obowiązku).

Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2015 r. Prezydent Miasta odmówił uwzględnienia przedmiotowych zarzutów z uwagi na wniesienie ich po terminie.

Pismem z dnia 7 lipca 2015 r. zobowiązany wniósł zażalenie na postanowienie organu I instancji. Skarżący stwierdził, że organ ten błędnie ustalił termin do wniesienia skargi, w zawiadomieniu o zajęciu prawa majątkowego znalazło się bowiem pouczenie o prawie wniesienia skargi w terminie 14 dni od dnia dokonania zajęcia. Stwierdzenie uchybienia terminu z uwagi na przekroczenie 7 - dniowego terminu stanowi naruszenie prawa. Również wystawienie tytułu egzekucyjnego jest bezprawne, ponieważ organ nie zakończył postępowania w sprawie wyjaśnienia okoliczności wystawienia upomnienia. Skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów oraz zakwestionował istnienie obowiązku.

Rozpoznając zażalenie Kolegium uznało je za pozbawione uzasadnionych podstaw.

Wskazało, że zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zobowiązanemu przysługuje, w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Podstawy zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej zostały enumeratywnie wymienione w art. 33 § 1 u.p.e.a. Zgłoszone zarzuty podlegają rozpatrzeniu w trybie określonym w art. 34 u.p.e.a. Procedurą przewidzianą w tym przepisie objęte są wyłącznie zarzuty opisane w art. 33 § 1 pkt 1-10 u.p.e.a. zgłoszone przez zobowiązanego w terminie, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., czyli 7 dni.

W niniejszej sprawie, w dniu 20 maja 2015 r. doręczono A. S. odpis tytułu wykonawczego oraz zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia za pracę. W odpisie tytułu wykonawczego znalazło się odpowiednie pouczenie o prawie zobowiązanego do zgłoszenia zarzutów. Natomiast w zawiadomieniu o zajęciu wynagrodzenia za pracę zobowiązanego pouczono o prawie wniesienia skargi na zajęcie egzekucyjne do organu nadzoru, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, w terminie 14 dni od dnia dokonania zakwestionowanej czynności.

W związku z odebraniem przez zobowiązanego odpisu tytułu wykonawczego w dniu 20 maja 2015 r. 7 - dniowy termin do wniesienia zarzutów upłynął w dniu 27 maja 2015 r. Zobowiązany w dniu 3 czerwca 2015 r. sporządził pismo zatytułowane "skarga" i tego samego dnia skierował je za pośrednictwem operatora pocztowego do organu I instancji. Organ I instancji zasadnie przyjął, że pismo A. S. - mimo zatytułowania go "skargą" - stanowi w rzeczywistości zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.). Zobowiązany nie podnosił bowiem argumentów, które stanowią podstawę skargi na czynność egzekucyjną (a więc dokonania czynności egzekucyjnej niezgodnie z przepisami u.p.e.a.). Zamiast tego podniósł, że organ I instancji nie udowodnił braku uiszczenia opłaty za parkowanie w strefie płatnego parkowania ("Na jakiej podstawie stwierdzono, ze opłata nie została uiszczona w tym czasie i tym miejscu"). Z treści pisma jednoznacznie wynika więc, że zobowiązany kwestionuje istnienie egzekwowanego obowiązku. Organ odwoławczy dodał, że w postępowaniu egzekucyjnym - tak jak w postępowaniu administracyjnym - obowiązuje zasada, zgodnie z którą o charakterze pisma procesowego strony nie decyduje tytuł tego pisma, lecz jego treść (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 listopada 2013 r., sygn. VIII SA/Wa 664/13, LEX nr 1412291). W tej sytuacji uznanie pisma zobowiązanego z dnia 3 czerwca 2015 r. za zarzuty było jak najbardziej prawidłowe.

Dodatkowo organ wskazał, że zobowiązany przedmiotowe pismo wysłał do Prezydenta Miasta i z jego treści nie wynika, by zamiarem strony było skierowanie pisma do organu nadzoru (a zatem organu właściwego do rozpatrzenia skargi na czynność egzekucyjną tj. do SKO).

W tym stanie rzeczy organ uznał, że zobowiązany wniósł zarzuty z uchybieniem terminu do ich złożenia. Termin na wniesienie zarzutów upływał bowiem dnia 27 maja 2015 r., natomiast zobowiązany złożył zarzuty w dniu 3 czerwca 2015 r., przy czym treść jego pisma nie wskazuje, by jego zamiarem było wniesienie skargi na czynności egzekucyjne.

Uchybienie terminu do złożenia zarzutów powoduje bezskuteczność czynności zobowiązanego polegającej na zgłoszeniu do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (por. wyrok WSA z dnia 26 stycznia 2010 r., VII SA/Wa 1992/09, publ. CBOSA).

Przyjęcie powyższego oznacza, że ani Prezydent Miasta, ani Kolegium nie są uprawnione do merytorycznego rozpatrzenia zarzutów, gdyż tylko skutecznie wniesione zarzuty mogły uruchomić działanie organu w zakresie ich merytorycznego rozpoznania. W tej sytuacji postanowienie organu I instancji uznać należało za prawidłowe.

Ponieważ w zażaleniu na postanowienie Prezydenta skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów, Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 59 § 1 k.p.a. o przywróceniu terminu do dokonania czynności procesowej postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Ewentualny wniosek o przywrócenie terminu złożenia zarzutów zobowiązany winien zatem wnieść do organu właściwego do rozpatrzenia zarzutów, a zatem do Prezydenta Miasta.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku A. S. wniósł o uchylenie powyższego postanowienia w całości, zarzucając mu:

1)

sprzeczność ustaleń ze stanem faktycznym i prawnym sprawy - poprzez pominięcie faktu, iż Prezydent Miasta nie miał prawa wystawić tytułu wykonawczego bez formalnego zakończenia postępowania wyjaśniającego prowadzonego na skutek czynności podjętych przez skarżącego.

2)

wewnętrzną sprzeczność przyjętej zasady interpretacji pisma zgodnie z jego treścią, a nie tytułem - poprzez swobodne i wybiórcze przyjęcie, iż pisma skarżącego raz mają określony w ich tytule charakter, a w innej sytuacji, że charakteru takiego nie mają.

3)

naruszenie przepisów k.p.a. - poprzez uznanie, że pouczenia o przysługujących skarżącemu środkach zaskarżenia zawarte w kierowanych do niego pismach były prawidłowe.

Jednocześnie skarżący wniósł o dołączenie do niniejszej sprawy akt dotyczących sprawy: Nr (...) z dnia 8 lipca 2014 Prezydenta Miasta oraz Nr (...) ((...)) Prezydenta Miasta, a także o uchylenie bezpodstawnie wydanego tytułu wykonawczego Nr (...) i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, z uwzględnieniem wyjaśnień złożonych w toku postępowania i braku podstaw prawnych do nałożenia opłaty dodatkowej.

W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonało błędnej oceny materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie i dokonało swobodnej i sprzecznej ze sobą oceny formalnej poprzez pominięcie okoliczności faktycznych, bowiem wszelkie czynności związane z zaskarżaniem czynności egzekucyjnych zostały przez stronę dokonane w terminach określonych w pouczeniach zawartych w otrzymywanej korespondencji.

Skarżący zaznaczył, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze przypisuje jego pismom inne znaczenie w sytuacji, kiedy jest to dla niego niekorzystne - znaczenie odmienne, wtedy, kiedy jest to korzystne dla organu I instancji. SKO pominęło ponadto okoliczność, że organ administracji jest zobowiązany do prawidłowego przekazywania pism składanych w toku postępowania administracyjnego (także zażaleniowego) do rozpoznania przez właściwe organy. Innego zdania niż SKO był Prezydent Miasta, który prawidłowo odczytał treść i charakter pisma z dnia 3 czerwca 2015 r., przekazując je zgodnie z jego znaczeniem i treścią do rozpatrzenia przez właściwy organ nadzoru.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji i postanowień z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. Nr z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., określanej dalej jako p.p.s.a.). Ponieważ prawo wspólnotowe począwszy od dnia 1 maja 2004 r. stało się częścią polskiego porządku prawnego, dokonywana przez Sąd ocena legalności decyzji dotyczy jej zgodności z prawem stanowionym, tak przez polskiego ustawodawcę, jak i ustawodawcę wspólnotowego.

Z przepisu art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności tylko do zarzutów i wniosków skargi.

Posiadając tak określony zakres swojej kognicji Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym skarga nie zasługuje na uwzględnienie, zaś zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, co byłoby podstawą wyeliminowania go z obrotu prawnego.

Podstawowym środkiem zaskarżenia, służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym są zarzuty. Przysługują one zobowiązanemu, zgodnie z treścią art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., w terminie 7 dni od doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. W doktrynie i orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że zarzuty takie nie mogą być rozszerzane w trakcie postępowania dotyczącego rozpatrzenia zarzutów, np. w zażaleniu lub skardze do sądu. Również i ten fakt potwierdza, że zarzuty mogą być zgłaszane wyłącznie na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, we wskazanym wyżej terminie (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 8 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Sz 640/13, P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2006, s. 139,R. Hauser i A. Skoczylas (red.), U.p.e.a. Komentarz, C.H. Beck 2014, s. 224, wyrok NSA z dnia 14 września 2007 r., sygn. akt I OSK 522/07, wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 września 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 1151/07).

Tak więc, termin do wniesienia zarzutów ma charakter terminu zawitego wyznaczonego dla zobowiązanego. Zachowanie tego terminu jest z kolei warunkiem koniecznym dla skuteczności czynności procesowej (wniesienia zarzutów). Uchybienie terminowi ustawowemu powoduje bezskuteczność czynności, jaką jest wniesienie zarzutów.

Jak ustaliły organy odpis tytułu wykonawczego, którego dotyczy zaskarżone postanowienie, doręczono zobowiązanemu w dniu 20 maja 2015 r. W odpisie tym zostało zawarte pouczenie o prawie zobowiązanego do wniesienia zarzutów oraz terminie do dokonania tej czynności. Termin do wniesienia zarzutów upłynął w dniu 27 maja 2015 r.

W adresowanym do Prezydenta Miasta piśmie z dnia 3 czerwca 2015 r. zatytułowanym "Skarga", strona zadała pytanie: "Na jakiej podstawie stwierdzono, że opłata nie została uiszczona w tym czasie i miejscu."

W ocenie Sądu zasadnie organy obu instancji uznały, że pismo to należy potraktować jako zarzut nieistnienia obowiązku przewidziany w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Tym samym prawidłowo postąpił organ I instancji uznając, że zarzuty zostały wniesione po terminie, a zatem nie mogły być rozpoznane.

Wbrew twierdzeniom autora skargi, organy właściwie oceniły, że pismo zobowiązanego z dnia 3 czerwca 2015 r., nie może być uznane za skargę na czynności egzekucyjne przewidzianą w art. 54 § 1 u.p.e.a. Po pierwsze, w piśmie tym skarżący wyraźnie zakwestionował uprawnienie organu I instancji do żądania opłaty dodatkowej z tytułu nieopłaconego postoju pojazdu w strefie płatnego parkowania, po drugie w zażaleniu na postanowienie Prezydenta Miasta wnosił o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów, co zdaniem Sądu dowodzi jednoznacznie, że wolą skarżącego było wniesienie zarzutu.

Jak trafnie podnoszą organy środkiem zaskarżenia właściwym dla oceny poprawności czynności egzekucyjnych takich jak zajęcie wynagrodzenia za pracę jest określona w art. 54 § 1 u.p.e.a. skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora. Skarga taka służy zaskarżaniu czynności o charakterze wykonawczym (zob. Dariusz Jankowiak w: Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Komentarz 2005, wyd. Unimex, Wrocław 2005 r., s. 390; zob. też wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2008 r., III SA/Wa 139/08, oraz wyrok NSA z 22 września 2010 r. sygn. II FSK 568/09 - oba publ. na: orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej jako "CBOSA").

W orzecznictwie sądowym jednolicie przyjmuje się, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tychże czynności egzekucyjnych (por. wyroki WSA w Warszawie z 14 marca 2008 r., III SA/Wa 85/08, z 30 stycznia 2008 r.; III SA/Wa 1262/07; z 28 stycznia 2008 r., III SA/Wa 1626/07, wszystkie publ. w CBOSA).

Innymi słowy, przy pomocy skargi na czynności egzekucyjne nie można podnosić okoliczności, które mogą być przedmiotem innego środka zaskarżenia. Jeżeli w skardze zobowiązany powoła się na okoliczności, które stanowią podstawę wniesienia zarzutów przewidzianych w art. 33 § 1 u.p.e.a., to i tak okoliczności te nie mogą zostać rozpoznane w postępowaniu skargowym.

Wbrew stanowisku strony zarówno w odpisie tytułu wykonawczego jak i w zawiadomieniu o zajęciu prawa majątkowego znalazły się odpowiednie pouczenia o przysługujących zobowiązanemu środkach zaskarżenia - zarzutach, które należy wnieść w terminie 7 dni od dnia otrzymania odpisu tytułu wykonawczego oraz skardze na czynności egzekucyjne, którą należy wnieść w terminie 14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego. Tym samym bezzasadne są twierdzenia skarżącego twierdzącego, że pouczenia w kierowanych do niego pismach były wadliwe.

W kontekście powyższych rozważań wskazać należy, że po upływie terminu do wniesienia zarzutów, sąd administracyjny nie jest uprawniony do rozpatrywania zarzutów zgłoszonych po raz pierwszy w skardze. W związku z tym, że skarżący nie podniósł innego zarzutu w terminie wynikającym z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., nie mógł on być przedmiotem rozpatrywania w niniejszej sprawie i dlatego Sąd nie uwzględnił wniosków strony zawartych w skardze. Zresztą wnioski te mają służyć wyłącznie twierdzeniom strony o bezpodstawności wystawienia tytułu wykonawczego, a ta okoliczność nie mieści się w granicach zakreślonych Sądowi w art. 134 p.p.s.a.

Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że nie doszło w niniejszej sprawie do błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy lub innego naruszenia przepisów postępowania albo przepisów prawa materialnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Z tych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.