Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1790387

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku
z dnia 17 czerwca 2015 r.
I SA/Gd 138/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Romała.

Sędziowie: WSA Irena Wesołowska, NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi K. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w z dnia 15 grudnia 2014 r. nr (...) w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego

1.

uchyla zaskarżone postanowienie;

2.

określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane;

3.

zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając jako organ egzekucyjny, prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku pani K. B. na podstawie tytułów wykonawczych nr: od (...) do (...) i (...) do (...), wystawionych przez wierzyciela - Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. Inspektorat w W.

Pismem z dnia 24 stycznia 2013 r. pani K. B. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. Inspektorat w W. z wnioskiem o umorzenie nieopłaconych należności z tytułu składek za okres 1 stycznia 2003 do 28 lutego 2009 r. do opłacania których była zobowiązana z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności zgodnie z treścią przepisów ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012 r. poz. 1551) - określana dalej jako "ustawa abolicyjna".

Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 21 lutego 2013 r., działając na podstawie art. 56 § 3 w związku z art. 56 § 1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiesił od dnia 24 stycznia 2013 r. postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku pani K. B. na podstawie tytułów wykonawczych nr (...) do (...), od (...) do (...), od (...) do (...).

Q piśmie z dnia 16 września 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. Inspektorat w W. poinformował organ egzekucyjny, że w dniu 6 marca 2013 r. została wydana decyzja określająca warunki umorzenia. Decyzja uprawomocniła się w dniu 12 kwietnia 2013 r. W związku z powyższym wierzyciel przekazał informację umożliwiającą wyliczenie kosztów egzekucyjnych, które winny być opłacone do dnia 12 kwietnia 2014 r.

Następnie, pismem z dnia 25 września 2013 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. Inspektorat w W. wystąpił do organu egzekucyjnego na podstawie art. 57 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm.) - dalej określana jako "u.p.e.a." - o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku zobowiązanej na podstawie tytułów wykonawczych nr: od (...) do (...), od (...) do (...), od (...) do (...), od (...) do (...). Występując o realizację kwot wynikających z powyższych tytułów wykonawczych ZUS stwierdził, że obejmują one należności niepodlegających umorzeniu.

Pismem z dnia 7 października 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. Inspektorat w W. zwrócił się do organu egzekucyjnego o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku pani K. B. na podstawie tytułów wykonawczych nr: od (...) do (...),(...), od (...) do (...), od (...) do (...), od (...) do (...). Wierzyciel wskazał, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego wynikające ze złożonego wniosku o umorzenie należności na podstawie ustawy abolicyjnej może dotyczyć wyłącznie należności za okres od 1 stycznia 1999 r. do 28 lutego 2009 r., objętych przedmiotem postępowania określonego w tej ustawie. Tym samym zaistniała konieczność podjęcia postępowania prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze nr: od (...) do (...),(...), od (...) do (...), od (...) do (...), od (...) do (...) zgodnie z treścią ustawy abolicyjnej. Wierzyciel poinformował ponadto, że podjęte postępowanie egzekucyjne dotyczy należności niepodlegających umorzeniu i prosi o realizację kwot z ww. tytułów wykonawczych.

Zawiadomieniem z dnia 28 maja 2014 r. organ egzekucyjny w oparciu o tytuły wykonawcze o numerach: od (...) do (...), od (...) do (...),(...), od (...) do (...), od (...) do (...), od (...) do (...) dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności, z tytułu nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. u Naczelnika Urzędu Skarbowego. Odpis przedmiotowego zawiadomienia doręczono zobowiązanej w dniu 2 czerwca 2014 r. Zajęciem objęte zostały tytuły wykonawcze o numerach: od (...) do (...),

w których do wyegzekwowania pozostały koszty egzekucyjne powstałe w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o te tytuły wykonawcze.

Pani K. B. pismem z dnia 2 czerwca 2014 r. skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego wniosła skargę na otrzymane zawiadomienie o zajęciu nadpłaty podatku dochodowego z tytułu złożonego PIT 37 za 2013 r. na rzecz ZUS Inspektorat w W. W piśmie z dnia 4 lipca 2014 r. zobowiązana doprecyzowała, że wniesiona skarga na czynności egzekucyjne miała na celu zawieszenie czynności egzekucyjnych oraz zwrócenie nadpłaty podatku do jej dyspozycji. Zamiarem wnioskodawczyni nie było wskazanie nieprawidłowości wymagających ingerencji organów nadzorujących. Dodatkowo wniosła o zawieszenie prowadzonej egzekucji. W ocenie zobowiązanej zgodnie z ustawą abolicyjną, wszelkie czynności egzekucyjne powinny zostać wstrzymane, a zajęte wierzytelności przekazane do jej dyspozycji.

Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z dnia 16 lipca 2014 r. zwrócił się do ZUS Oddział w G. Inspektorat w W. o zajęcie stanowiska w przedmiocie wniosku złożonego przez panią K. B. dotyczącego zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych.

W odpowiedzi wierzyciel pismem z dnia 30 lipca 2014 r. poinformował organ egzekucyjny, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego wynikające ze złożonego wniosku o umorzenie należności na podstawie przepisów ustawy abolicyjnej może dotyczyć wyłącznie należności objętych przedmiotem postępowania określonego w tej ustawie (tekst jedn.: należności podlegające umorzeniu wskazane w decyzji o warunkach z dnia 6 marca 2014 r). W związku z powyższym brak jest podstaw do zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr: od (...) do (...),(...),od (...) do (...), od (...) do (...), od (...) do (...).

Postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku zobowiązanej w oparciu o tytuły wykonawcze nr: od (...) do (...),(...), od (...) do (...), od (...) do (...),(...)-(...).

Pismem z dnia 27 sierpnia 2014 r. pani K. Bwystąpiła do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o zawieszenie postępowania z urzędu. Zobowiązana poinformowała organ egzekucyjny, że wierzyciel został wezwany pismem z dnia 21 sierpnia 2014 r. do zawieszenia prowadzonej egzekucji, która obecnie toczy się z rażącym naruszeniem prawa.

Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z dnia 8 września 2014 r. zwrócił się do ZUS Oddział w G. Inspektoratu w W. o zajęcie stanowiska w przedmiocie wskazanego powyżej wniosku.

Wierzyciel w piśmie z dnia 29 września 2014 r., ponownie wskazał które należności będą podlegały umorzeniu na podstawie art. 1 pkt 14 ustawy o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłacanych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność i wniósł o podjęcie postępowania egzekucyjnego w przedmiocie należności niepodlegających abolicji.

Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 23 października 2014 r. odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku zobowiązanej pani K. B. w oparciu o tytuły wykonawcze nr: od (...) do (...),(...), od (...) do (...), od (...) do (...), od (...) do (...).

Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpoznaniu zażalenia, postanowieniem z dnia 15 grudnia 2014 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W ocenie Dyrektora organ egzekucyjny zasadnie w postanowieniu z dnia 23 października 2014 r. odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku pani K. B. w oparciu o tytuły wykonawcze nr: od (...) do (...),(...), od (...) do (...), od (...) do (...), od (...) do (...). Organ egzekucyjny zobligowany był bowiem do podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego zgodnie z żądaniem wierzyciela, w celu wyegzekwowania należności nieobjętych abolicją. Dyrektor zauważył, że postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o tytuły wykonawcze obejmujące należności podlegające umorzeniu na podstawie ustawy abolicyjnej nadal pozostaje zawieszone.

Dyrektor wyjaśnił ponadto, że w zakresie zawieszenia postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny związany jest treścią art. 56 § 1 u.p.e.a., w którym zostały enumeratywnie wyliczone przesłanki zawieszenia. Tym samym powołane przez zobowiązaną okoliczności we wniosku z dnia 27 sierpnia 2014 r. jak i w zażaleniu nie mogą stanowić podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych nr: od (...) do (...),(...), od (...) do (...), od (...) do (...), od (...) do (...).

Końcowo Dyrektor wyjaśnił, że postanowieniem z dnia 23 października 2014 r. nie objęto tytułów wykonawczych nr: od (...) do (...), gdyż w dniu 12 czerwca 2014 r. postępowanie egzekucyjne w oparciu o powyższe tytuły wykonawcze zostało zakończone.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku pani K. B. wniosła o stwierdzenie obowiązku wykonania czynności wynikających z przepisów prawa, art. 56 § 1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 1 pkt 14 ustawy o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i brak skutecznych czynności zgodnie z art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a w zw. z art. 1 pkt 14 ustawy abolicyjnej. Skarżąca wyjaśniła, że złożyła powtórnie wniosek o umorzenie zaległości w myśl ustawy z dnia 9 listopada 2011 r. W związku z powstaniem nowych dowodów w sprawie, pojawiły się różnice naliczonych składek za okresy przebywania na urlopie wychowawczym, których ZUS Oddział w G. Inspektorat w W., przy wydawaniu poprzedniej decyzji nie wziął pod uwagę. Skarżąca wskazała, że ZUS przyjął wniosek dnia 10 czerwca 2014 r. Stosownie do treści przepisu art. 1 pkt 14 wskazanej ustawy prowadzona egzekucja powinna zostać zawieszona do czasu uprawomocnienia się decyzji do wniosku złożonego dnia 5 czerwca 2014 r. Tymczasem postępowanie egzekucyjne nadal się toczy i zajęta została nadpłata podatku za rok 2013. Skarżąca wyjaśniła ponadto, że w dniu 21 sierpnia 2014 r. wysłała wezwanie do ZUS, wzywające do zaprzestania działań z naruszeniem przepisów prawa. Wyjaśniła również, że 26 października 2014 wniosła odwołanie od decyzji ZUS dotyczącej kwot przewidzianych do umorzenia, ponieważ całe jej zadłużenie, jest objęte ustawą abolicyjną. Zdaniem skarżącej spełnia wszystkie kryteria wskazane w powyższej ustawie, w szczególności prowadziła działalność w latach, które obejmuje ustawa, w chwili obecnej nie prowadzi działalności, podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu, nie posiada zadłużenia innego niż umarzalne, nie zalega ze składkami za pracowników (nikogo nie zatrudniała) a mimo tego ma problem z całkowitym umorzeniem należności.

Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację i stanowisko jak w zaskarżonym postanowieniu.

Zarządzeniem sędziego z dnia 3 czerwca 2015 r. wezwano Zakład Ubezpieczeń Społecznych w G. Inspektorat w W. do nadesłania w związku z toczącym się postępowaniem następujących odpisów oraz dokumentów: decyzji z dnia 6 marca 2013 r., decyzji z dnia 29 września 2014 r. oraz decyzji z dnia 1 października 2014 r. Powyższe dokumenty zostały przez organ przesłane faksem w dniu 12 czerwca 2015 r.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Sąd administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżanych orzeczeń z prawem.

W niniejszej sprawie spór dotyczy zasadności wniosku skarżącej o zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Na wniosek skarżącej z 24 stycznia 2013 r. na podstawie ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności pozostałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012 r. poz. 1551 ze zm.) decyzją z dnia 16 września 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych określił skarżącej warunki umorzenia należności za okres od 1 stycznia 2003 r. do 28 lutego 2009 r.

Z treści odpowiedzi na skargę w sprawie sygn. akt I SA/Gd 1376/14 (dowód z dokumentu przeprowadzony na rozprawie w dniu 17 czerwca 2015 r.) wynika, że pani K. B. nie skorzystała z prawa wniesienia odwołania, w konsekwencji czego decyzja uprawomocniła się w dniu 12 kwietnia 2013 r.

We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania złożonym wraz z odwołaniem z 14 października 2013 r., pani K. B. wyjaśniła, że decyzja wprowadziła ją w błąd, bowiem zawiera szczegółowe informacje o kwotach, które zostały umorzone, nie informowała w sposób czytelny, poparty liczbami o pozostałym zadłużeniu. Postanowieniem z 4 czerwca 2014 r. Sąd Okręgowy w G. VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i odwołanie odrzucił.

Pismem z dnia 18 marca 2014 r. pani K. B. ponownie zwróciła się z wnioskiem o umorzenie zaległości za okres dotyczący ustawy z 9 listopada 2012 r. wyżej powołanej. Decyzją z dnia 3 kwietnia 2014 r. ZUS Inspektorat w W. umorzył postępowanie z uwagi na brak należności mogących być przedmiotem wniosku.

Kolejny wniosek o umorzenie zaległości na podstawie przepisów ustawy z 9 listopada 2012 r. pani K. B. złożyła w dniu 10 czerwca 2014 r.

Decyzją z dnia 29 września 2014 r. ZUS Inspektorat w W. określił warunki umorzenia należności na podstawie wyżej wskazanej ustawy (dowód: dokument nadesłany faksem w dniu 12 czerwca 2015 r.). Decyzją z dnia 1 października 2014 r. ZUS po rozpatrzeniu wniosku z 24 stycznia 2013 r. odmówił skarżącej umorzenia należności z tytułu składek. W aktach administracyjnych brak wyżej opisanych dokumentów.

Zgodnie z art. 1 pkt 14 w okresie od dnia złożenia wniosku o umorzenie do dnia uprawomocnienia się decyzji, o której mowa w ust. 13 postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu. W niniejszej sprawie jest okolicznością bezsporną, że postępowanie egzekucyjne było zawieszone do czasu uprawomocnienia się wydanej na podstawie art. 1 ust. 13 ustawy z 9 listopada 2012 r. decyzji o umorzeniu należności.

W niniejszej sprawie skarżąca podjęła aktywne działania zmierzające do umorzenia nieobjętych decyzją z 16 września 2013 r. należności za okres od 1 stycznia 1999 r. do 28 lutego 2009 r.

W konsekwencji wniosków skarżącej wydane zostały kolejne decyzje z 29 września 2014 r. oraz 1 października 2014 r. Opisana w dokumencie, z którego przeprowadzono dowód na rozprawie w dniu 17 czerwca 2015 r., decyzja z 29 września 2014 r. dotyczy również umorzenia należności za okres od 1 stycznia 1999 r. do 28 lutego 2009 r. W aktach sprawy brak informacji, czy decyzja ta była prawomocna w dacie wydania zaskarżonego postanowienia oraz w dacie wydania utrzymanego w mocy postanowienia organu I instancji w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania.

Porównanie dat wskazuje na wątpliwości, czy decyzja o umorzeniu z 29 września 2014 r. była prawomocna w dacie wydania postanowienia przez organ I instancji - postanowienie zostało wydane 23 października 2014 r.

Przed rozprawą, w dniu 3 czerwca 2015 r., wydane zostało zarządzenie zobowiązujące organ do uzupełnienia materiału dowodowego. Powyższe dokumenty potwierdzają daty wydanych orzeczeń.

W świetle powyższego należy stwierdzić, że w sprawie nie została przeprowadzona ocena istotnego materiału dowodowego koniecznego dla ustalenia zaistnienia przesłanki zawieszenia postępowania, to jest ustalenie, czy uprawomocniła się decyzja określająca warunki umorzenia.

Ponownie rozpoznając sprawę organ winien zgromadzić w aktach sprawy materiał umożliwiający ocenę, czy w dacie złożenia przez skarżącą wniosku o zawieszenie postępowania toczyło się postępowanie w przedmiocie określenia warunków umorzenia inaczej niż w decyzji z 16 września 2013 r., wyjaśnienie trybu procedowania, ewentualne ustalenie, czy decyzja z 29 września 2014 r. była decyzją prawomocną w dacie złożenia wniosku o zawieszenie postępowania i dacie orzekania przez organ I instancji w przedmiocie odmowy zawieszenia.

Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia pomija kluczowe kwestie sporne, również uzasadnienie odpowiedzi na skargę nie zawiera odniesienia do istotnej przesłanki zawieszenia postępowania.

Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 270 z późn. zm.), uchylił zaskarżone postanowienie, określając na zasadzie art. 152 o niemożności jego wykonania. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 wskazanej ustawy.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.