Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1790385

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku
z dnia 2 czerwca 2015 r.
I SA/Gd 1308/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski.

Sędziowie NSA: Małgorzata Gorzeń (spr.), Sławomir Kozik.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 2 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi K.L.- K. i M.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 18 sierpnia 2014 r. Sygn. akt (...) w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 r.

1.

uchyla zaskarżoną decyzję;

2.

określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana;

3.

przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na rzecz adwokata J. Sz. kwotę 221,40 (dwieście dwadzieścia jeden 40/100) złotych brutto z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K. z dnia 14 lutego 2014 r. w przedmiocie ustalenia K. L.-K. i M.K. zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2014 rok.

W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO) wskazało, że decyzją z dnia 14 lutego 2014 r. Wójt Gminy K. ustalił wobec K. L.-K. i M.K. podatek od nieruchomości za 2014 rok w kwocie 10(...),00 zł, płatny w 4 ratach.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli K. L.-K. i M. K., kwestionując opodatkowanie budynku stawką, jak dla budynków rekreacyjnych. Podatnicy podnieśli, iż w przedmiotowym budynku zamieszkują cały rok, są tam zameldowani na stałe, doprowadzili do wpisania go do ewidencji gruntów i budynków, a ich dochody nie pozwalają na opłacanie podatku w takiej wysokości.

Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że zgodnie z przepisem art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (zwanej dalej ustawą), opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane:

1)

grunty,

2)

budynki lub ich części,

3)

budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Podstawę opodatkowania stanowi:

1)

dla gruntów - powierzchnia,

2)

dla budynków lub ich części - powierzchnia użytkowa (art. 4 ust. 1).

Podatnikami tego podatku są m.in. właściciele nieruchomości (art. 3 ust. 1 pkt 1). Jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 5 (art. 3 ust. 4).

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem opodatkowania, jak wynika z decyzji Wójt Gminy, są "grunty rekreacyjne" i "budynki rekreacyjne lub ich części".

Ze znajdującej się w aktach sprawy korekty Informacji w sprawie podatku od nieruchomości, złożonej przez K.L.-K. i M. K. w dniu 13 stycznia 2014 r. wynika, iż są oni właścicielami "gruntów rekreacyjnych (letniskowych)" o powierzchni 900,00 m2 oraz "budynku mieszkalnego" o powierzchni ogółem 80,65 m2.

Z informacji z rejestru gruntów z dnia 23 grudnia 2013 r. wynika natomiast, iż działka nr (...) (stanowiąca własność K. L.-K. i M. K.) ma powierzchnię 900,00 m2 i oznaczona jest symbolem Bi (inne tereny zabudowane), zaś znajdujący się na niej budynek nr (...) oznaczony jest, jako "inny niemieszkalny".

Ze znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia wystawionego w dniu 12 marca 2014 r. przez Inspektora ds. planowania przestrzennego Urzędu Gminy K., wynika, iż działka nr (...) znajduje się na obszarze przeznaczonym pod "tereny zabudowy rekreacyjnej" - 42 Z.R., w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego obrębu geodezyjnego W., na terenie gminy K., zatwierdzonym uchwałą nr (...) Rady Gminy K. z dnia 15 lutego 2007 r.

Ponadto w aktach sprawy znajdują się "Poświadczenia zamieszkania" wystawione z upoważnienia Wójta Gminy K. w dniu 13 stycznia 2014 r. dla K. L.-K. i M. K., z których wynika iż osoby te od dnia 27 grudnia 2013 r. są zameldowane na pobyt stały pod adresem (...)

Obliczając wysokość podatku od nieruchomości organ pierwszej instancji dla wskazanej nieruchomości przyjął stawki przewidziane w uchwale Nr XI/285/13 Rady Gminy K. z dnia 6 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości:

- dla gruntu - określoną w § 1 ust. 1 lit. c tiret pierwszy ("rekreacyjnych/letniskowych") - od 1 m2 powierzchni 0,46 zł,

- dla budynku - określoną w § 1 ust. 2 lit. e tiret pierwszy ("rekreacyjnych/letniskowych") - od 1 m2 powierzchni użytkowej 7,73 zł.

Uwzględniając fakt, iż zastosowano prawidłowe stawki (działka nr (...) o powierzchni 900,00 m2 zakwalifikowana została do tzw. gruntów rekreacyjnych/letniskowych, zaś znajdujący się na niej budynek o powierzchni - 80,65/m2 - jako budynek letniskowy) i dokonane obliczenia nie zawierają błędu stwierdziło SKO, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami prawa. Wysokość podatku od nieruchomości ustalona została bowiem w oparciu o dane wynikające z ewidencji gruntów co do przeznaczenia gruntu i budynku, jak też korekty Informacji w sprawie podatku od nieruchomości IN-1 i złożonej przez właścicieli nieruchomości dnia 13 stycznia 2014 r. w odniesieniu do powierzchni.

Podniosło również SKO, że zgodnie z treścią przepisu art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 z późn. zm.) podstawą wymiaru podatku od nieruchomości są dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.

W orzecznictwie ukształtował się pogląd, według którego ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych, w tym i w postępowaniu podatkowym (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 1994 r., III SA 1685/93, Przegląd Orzecznictwa Podatkowego 1999 Nr 2, poz. 67, wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 1995 r., SA/WR 1703/94, Wspólnota 1995 Nr 42, poz. 24, wyrok SN z dnia 13 lutego 2003 r., III RN 22/02, OSNP 2004 Nr 6, poz. 92, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 6 sierpnia 2008 r. I SA/Sz 172/08 LEX nr 493174), jak również stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 194 Ordynacji podatkowej. Szczegółowe kwestie związane z prowadzeniem ewidencji są uregulowane w rozporządzeniu Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454). Tak więc, w przypadku, gdy dane zawarte w informacji złożonej przez podatnika są niezgodne z danymi wynikającymi z ewidencji, rozstrzygające znaczenie dla opodatkowania gruntów mają zapisy wynikające z tejże ewidencji.

Przy czym biorąc pod uwagę treść art. 21 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, należy stwierdzić, że organ podatkowy nie jest uprawniony do dokonywania samodzielnej klasyfikacji funkcji budynku, gdy istnieją odpowiednie zapisy w ewidencji gruntów i budynków (por. uchwała NSA z dnia 27 kwietnia 2009 r. sygn. akt II FPS 1/09, ONSAiWSA 2009/5/88; wyrok NSA z dnia 29 października 2009 r. sygn. akt II FSK 854/08, niepubl.). Czynienie ustaleń faktycznych przez organ podatkowy, co do gruntu lub obiektu jest możliwe dopiero wówczas, gdy ewidencja gruntów i budynków z danego roku nie zawiera stosownych danych (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 25 stycznia 2011 r., sygn. akt I SA/Gd 1166/10 LEX nr 747822, wyrok z dnia 7 lutego 2012 r. sygn. akt II FSK 1471/10 - Wyrok NSA).

Wskazało również SKO, że dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków mogą być kwestionowane, a wynikające z nich domniemanie zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy obalone. Jednakże weryfikacja tych danych nie może być przeprowadzona przez organy podatkowe, nie posiadają one takich kompetencji. Zasadą jest, że podatnik kwestionujący prawidłowość danych z ewidencji gruntów i budynków, powinien wszcząć procedurę ich zmiany w organie prowadzącym ewidencję, którym w rozpatrywanej sprawie jest właściwy miejscowo starosta. Następnie w przypadku uwzględnienia jego zastrzeżeń, na podstawie zmienionych danych z ewidencji, może ewentualnie wnosić o wzruszenie ostatecznych decyzji ustalających wysokość zobowiązań podatkowych.

Tym samym prowadzenie w toku postępowania podatkowego postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie, czy budynek może być i jest wykorzystywany do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych właściciela - w świetle zaprezentowanych powyżej rozważań - byłoby niedopuszczalne. W kontekście powyższych rozważań, retoryka podatników, skoncentrowana na wykazaniu, że sporny budynek pełni funkcję typowo mieszkalną, pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy, skoro nie wykazali oni, że w ewidencji gruntów i budynków nastąpiła na ich wniosek zmiana przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości z letniskowej na mieszkalną. Wręcz przeciwnie, albowiem to na ich wniosek dokonane zostały w dniu 12 grudnia 2013 r. zmiany w ewidencji gruntów i budynków, polegające na wpisaniu przeznaczenia przedmiotowego gruntu - Bi (inne tereny zabudowane) oraz budynku - inny niemieszkalny. Również zameldowanie w spornym budynku na pobyt stały, stanowi jedynie czynność materialno-techniczną i nie ma wpływu na zmianę "rodzaju" budynku.

Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnieśli K. L.-K. i M. K. (dalej skarżący) żądając jej uchylenia w całości.

Skarżący zarzucili decyzji niewyjaśnienie istotnych dla sprawy okoliczności mających wpływ na wysokość podatku od ich nieruchomości.

W uzasadnieniu skargi wskazali, że nie zgadzają się ze stanowiskiem organów podatkowych, co do zakwalifikowania należącego do nich budynku, jako letniskowego, bowiem dom ten spełnia funkcję mieszkaniową, umożliwia całoroczny pobyt i w taki właśnie sposób jest przez skarżących wykorzystywany. Według skarżących linia orzecznictwa sądów administracyjnych opiera się w takich sprawach nie na formalnych danych z ewidencji gruntów, lecz na faktycznym sposobie wykorzystywanie budynku przez jego właściciela zgodnie z jego potrzebami - tj. zaspokajaniem podstawowych potrzeb właściciela. Budynek letniskowy mieścić się będzie więc w pojęciu budynku mieszkalnego, gdy będzie faktycznie użytkowany przez właściciela do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych. Skarżący wskazali także, że przedmiotowy budynek jest jedynym miejscem Ich pobytu, zostali tam zameldowani na pobyt stały. Ponadto skarżący powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu stwierdzili, iż do określenia rodzaju budynku właściwa jest dokumentacja budowlana, zaś w razie jej braku organ podatkowy winien wystąpić do rzeczoznawcy budowlanego o opinię, czy dany obiekt jest budynkiem mieszkalnym.

Wskazali również na uchwałę pięciu sędziów NSA z dnia 22 kwietnia 2002 r. FPK 17/01, podkreślając, że wg uchwały "o zaliczeniu budynku letniskowego do kategorii budynków mieszkalnych w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych decyduje kryterium zaspokojenia podstawowych potrzeb mieszkaniowych właściciela i osób mu bliskich".

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji i postanowień z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., określanej dalej, jako p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności tylko do zarzutów i wniosków skargi.

Tak rozumiejąc swoją rolę Sąd uznał, że w niniejszej sprawie zaskarżona decyzja narusza prawo w sposób uzasadniający wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego, jednak nie z powodów podniesionych w skardze.

Odnosząc się do zarzutów skargi, dotyczącego klasyfikacji budynków letniskowych i znaczenia ewidencji gruntów i budynków, należy podnieść że utrwaloną w orzecznictwie sądów administracyjnych zasadą jest obowiązek organów podatkowych uwzględniania danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków.

Sąd w orzekającym składzie w pełni podziela pogląd wyrażony m.in. w wyroku NSA z dnia 11 czerwca 2013 r. sygn. akt II FSK 1959/11, w którym NSA w pierwszej kolejności przypomniał o utrwalonych w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądach w przedmiocie znaczenia ewidencji gruntów i budynków w sprawach wymiaru podatku od nieruchomości. W tym znaczeniu unormowania art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a i e) u.p.o.l., w zw. z przepisem art. 21 p.g.k. nie pozostawiają wątpliwości, że przy dokonywaniu wymiaru podatku od nieruchomości, dla organów podatkowych wiążące są dane wynikające z wyżej opisywanej ewidencji. W wyroku z 11 lipca 2012 r., sygn. akt II FSK 2632/10, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślał, że organy podatkowe ustalając wysokość zobowiązań w podatku od nieruchomości nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku, niż dane wskazane w ewidencji. Przy wymiarze podatku od nieruchomości dla organów podatkowych wiążące są więc dane znajdujące się w ewidencji gruntów i budynków, a organy podatkowe nie mogą dokonywać samodzielnych ustaleń w tej mierze. Od tej reguły nie zostały przewidziane żadne wyjątki, a zatem organy ustalające wysokość zobowiązań podatkowych nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane zawarte w ewidencji gruntów (por. też np. wyroki NSA w sprawie II FSK 311/12 oraz z 5 listopada 2009 r., II FSK 836/08, z 15 kwietnia 2008 r., II FSK (...)2/07, z 12 marca 2009 r., II FSK 49/08, z 2 kwietnia 2009 r., II FSK 1949/07). Również w jednym z ostatnich orzeczeń odnoszących się do omawianej problematyki, NSA podkreślał, że ewidencja gruntów i budynków, o której mowa w art. 21 ust. 1 P.g.k., nie może stanowić przedmiotu merytorycznej oceny sądów administracyjnych w sprawie podatkowej, w której do sądu pierwszej instancji nie zostały, bo nie mogły zostać zaskarżone, odrębne od podatkowych akty lub czynności z zakresu prowadzenia wymienionej ewidencji (wyrok NSA z 20 czerwca 2012 r., sygn. akt II FSK 2511/10). Na istotę i znaczenie unormowań art. 21 ust. 1 P.g.k. dla wymiaru podatku od nieruchomości przy opodatkowaniu budynków wskazywał także Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały składu 7 sędziów z 27 lutego 2012 r., wyjaśniając, że "przepisem znajdującym się poza regulacją ustawy podatkowej, a mającym istotne znaczenie dla wymiaru podatku od nieruchomości jest ponadto art. 21 P.g.k. Zgodnie z tym przepisem, podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej i gospodarki nieruchomościami stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. W związku z tym opodatkowanie budynku lub jego części stawką podatku przewidzianą dla budynków mieszkalnych jest możliwe, jeżeli w ewidencji gruntów i budynków budynek określony został, jako mieszkalny" (zob. uchwała składu 7 sędziów z 27 lutego 2012 r. sygn. akt II FPS 4/11.

Zatem organ podatkowy prawidłowo przyjął do ustalenia podatku od nieruchomości za 2014 rok dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków, co czyni zarzuty skargi bezzasadnymi.

Niemniej jednak należy podnieść, że w zaskarżonej decyzji ustalającej podatek od nieruchomości organ pierwszej instancji, jako przedmiot opodatkowania tym podatkiem wskazał "budynki rekreacyjne" i "grunty rekreacyjne".

Tymczasem z załączonego do akt sprawy administracyjnej wypisu z ewidencji gruntów i budynków wynika, że budynek został "zakwalifikowany, jako "inny niemieszkalny", zaś grunt, jako "inne tereny zabudowane (Bi)".

Z kolei w uchwale Nr XI/285/13 Rady Gminy K. z dnia 6 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości przewidziane zostały odrębne stawki podatku dla: budynków mieszkalnych (0,64 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej), budynków rekreacyjnych (letniskowych) 7,73 od 1 m2 powierzchni użytkowej) oraz od budynków pozostałych tj. niezwiązanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, niezajętych na taką działalność itd. (4,82 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej. Również dla gruntów przewidziano różne stawki podatku od nieruchomości:

- dla gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej...,

- pod jeziorami...,

- pozostałych (0,23 zł od 1 m2 powierzchni) z wyjątkiem rekreacyjnych/letniskowych (0,46 zł od 1 m2 powierzchni).

Pomijając ocenę prawną podstaw rozróżnienia w akcie prawa miejscowego stawek podatkowych dla budynków mieszkalnych, oraz letniskowych i gruntów pozostałych oraz letniskowych (kwestia ta pozostaje poza granicami niniejszej sprawy), Samorządowe Kolegium Odwoławcze - słusznie wskazując na wiążący charakter funkcji budynku ustalonej w ewidencji gruntów - nie zauważył w istocie sprzeczności w działaniu organu podatkowego pierwszej instancji. W uchwale rady gminy w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości za 2014 r., wyszczególniona została odrębna stawka podatku dla "budynków pozostałych" (inna niż dla budynków mieszkalnych, letniskowych związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej i zajętych na taką działalność), również dla gruntów pozostałych inna niż dla letniskowych/rekreacyjnych. Funkcja budynku wymieniona w ewidencji gruntów wskazuje na zasadność zastosowania stawki przyjętej dla budynków pozostałych, a nie letniskowych, jak przyjął to organ pierwszej instancji. Również kwestia gruntów wymaga co najmniej odniesienia się organu do treści Uchwały z 6 listopada 2013 r. Nieuwzględnienie przy wymiarze podatku informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, dotyczących funkcji budynku, wskazuje na naruszenie przez organy art. 21 ust. 1 u.p.g.k. Wskazana okoliczność, rzutująca przecież na wysokość możliwej do przypisania podatnikowi stawki opodatkowania podatkiem od nieruchomości, winna zostać przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze uwzględniona przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Uchybienia te, jako mające wpływ na wynik sprawy, skutkowały uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) i art. 135 p.p.s.a., skargę uwzględnił i uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Orzeczenie w przedmiocie stwierdzenia niemożności wykonania zaskarżonej decyzji wydano na podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 209 powołanej ustawy.

DSz

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.