Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1978264

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku
z dnia 14 stycznia 2016 r.
I SA/Bk 654/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Pruszyński (sprawozdawca).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. W. wobec postanowienia referendarza sądowego z dnia 4 maja 2015 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia (...) września 2014 r. Nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości oraz w podatku leśnym za 2013 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.

Uzasadnienie faktyczne

M. W. (dalej powoływany także jako Skarżący, Wnioskodawca) wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego podając, iż samotnie prowadzi gospodarstwo domowe. Źródłem utrzymania skarżącego pozostaje emerytura w wysokości 1017 zł. Wykazane wydatki miesięczne to: koszty związane z domem - 1.500 zł; alimenty - 350 zł; lekarstwa - 150 zł; raty spłaty kredytów - 2.000 zł. Wnioskodawca jest zadłużony z tytułu zaciągniętych kredytów na kwotę ponad 100.000 zł. W skład majątku Wnioskodawcy wchodzi: dom o powierzchni 120 m2, stanowiący 1/2 bliźniaka oraz nieruchomość rolna o powierzchni 1,13 ha (nieużytki). Wnioskodawca nie ma zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. Do akt sprawy Skarżący dołączył potwierdzenia wypłaty emerytury na za okres grudzień 2014 r. - wrzesień 2015 r.

Postanowieniem z dnia 2 grudnia 2015 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez Skarżącego zakresie uznając, że dane przedstawione przez niego uniemożliwiają pełną ocenę sytuacji majątkowej.

W złożonym w terminie sprzeciwie Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie wniosku, zarzucając naruszenie art. 246 § 1 w zw. z art. 257 i art. 258 § 2 pkt 6 p.p.s.a. Zaznaczył, że jego sytuacja finansowa jest tragiczna i powinien być w świetle obowiązujących przepisów zwolniony od kosztów sądowych.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Wobec wniesienia sprzeciwu od ww. postanowienia referendarza sądowego, złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpatrzeniu przez sąd stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej powoływana jako p.p.s.a.), w brzmieniu obowiązującym do 15 sierpnia 2015 r. - art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r., o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658).

Na wstępie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym, jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Stanowi ona realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze. zm).

Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie, z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności.

Ponadto wskazania wymaga, że istotą prawa pomocy w zakresie całkowitym, o co wnioskuje skarżący, jest możliwość zapewnienia prawa do sądu osobom, które wykażą, że z uwagi na swoją sytuację majątkową nie mogą pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Oznacza to, że koszty takiego postępowania obciążają społeczeństwo.

W ocenie Sądu, analizując oświadczenia Skarżącego oraz przedłożone dokumenty, Sąd nie jest w stanie wiarygodnie ocenić sytuacji majątkowej skarżącego, w tym rzeczywistej wysokości jego dochodów. Skarżący zadeklarował swój miesięczny dochód na kwotę około 1000 zł, podczas gdy wydatki miesięczne sięgają kwoty blisko 4000 zł. Różnica pomiędzy deklarowanym przez Skarżącego dochodem a wydatkami wynosi blisko 3000 zł, a mimo to w złożonym sprzeciwie, Skarżący nawet nie próbuje wskazać ewentualnego źródła jej pokrycia.

Skarżący nie wykazał w sposób przekonujący, z jakich środków pokrywane jest bieżące jego utrzymanie. W tych okolicznościach brak jest zatem możliwości ustalenia źródeł finansowania wszystkich wydatków, zwłaszcza że Skarżący oświadczył, że oprócz emerytury nie osiąga żadnych stałych dochodów oraz nie posiada zgromadzonych oszczędności. Ustalenia te nasuwają wątpliwość, co do rzeczywistej sytuacji majątkowej Skarżącego i rzeczywistych źródeł finansowania wykazanych wydatków. Powyższe okoliczności pozwalają na stwierdzenie, iż Skarżący w złożonym oświadczeniu przedstawia jedynie okoliczności mogące świadczyć o złej sytuacji materialnej, co w konkluzji prowadzi do wniosku, iż dysponuje on nieujawnionymi środkami finansowymi, które mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych w sprawie niniejszej.

Powyższe jednoznacznie wskazuje, że oświadczenie skarżącego o dochodach budzi wątpliwości co do zgodności z rzeczywistością, ponieważ w tym oświadczeniu Skarżący nie ujawnił wszystkich okoliczności dotyczących jego sytuacji materialnej. Wobec takich ustaleń nie mają znaczenia dla wyniku postępowania okoliczności podnoszone przez Skarżącego w sprzeciwie. Sprzeciw nie zawiera bowiem żadnych konkretów, które pozwoliłby na dokonanie odmiennej oceny sytuacji materialnej Skarżącego niż wynikająca ze złożonego oświadczenia i przedłożonych przez niego dokumentów.

Wobec powyższych okoliczności należało uznać, iż Skarżący nie wykazał w sposób przekonywujący, iż faktycznie znajduje się w sytuacji materialnej, która skutkuje, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie niniejszej.

Końcowo wskazać należy, że ocena sytuacji majątkowej Skarżącego była już przedmiotem nie jednego orzeczenia tut. Sądu czy też Naczelnego Sądu Administracyjnego, w których to orzeczeniach sądy jednomyślnie się wypowiadały, że składane przez Skarżącego oświadczenia są nie wiarygodne - zob.m.in. postanowienie NSA z 25 sierpnia 2015 r., II GZ 387/15, czy też z 18 września 2014 r., II OZ 951/14.

Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.