Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1609868

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy
z dnia 26 sierpnia 2014 r.
I SA/Bd 771/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Liwacz.

Sędziowie WSA: Halina Adamczewska-Wasilewicz, Ewa Kruppik-Świetlicka (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi J. N. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji zajętej wierzytelności

1.

uchyla zaskarżone postanowienie

2.

określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości

Uzasadnienie faktyczne

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. będący jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym prowadzi z majątku J. N. (skarżący) postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych z dnia (...). o numerach: (...) obejmujących zobowiązania z tytułu składek za na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych okres od października 2010 r. do sierpnia 2011 r. w łącznej kwocie należności głównej (...) zł.

W celu wyegzekwowania zaległości organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia (...) r. dokonał zajęcia wierzytelności z tytułu wykonania umowy zlecenia zawartej pomiędzy skarżącym a Zakładem Produkcyjnym K. J. K.

Pismem z dnia (...). skarżący wniósł o wyłączenie z egzekucji 50%, wynagrodzenia przysługującego mu z tytułu umowy zlecenia świadczonej na rzecz Zakładu Produkcyjnego K. J. K., tj. do wysokości 250 zł netto miesięcznie. W uzasadnieniu podał, że utrzymuje się z cząstkowej emerytury policyjnej w wysokości 1 422,36 zł brutto miesięcznie, która została zajęta przez komornika sądowego oraz z wynagrodzenia za wykonywanie czynności określonych w umowie zlecenia zawartej z Zakładem Produkcyjno - Budowlanym K. J. K., w kwocie 670 zł brutto miesięcznie. Ponadto wskazał, że płaci czynsz za wynajmowane mieszkanie w kwocie 750 zł miesięcznie. Podkreślił, ze w razie odmowy na bieżące wydatki pozostanie mu jedynie kwota 339,76 zł. Podniósł również, że z kwot uzyskanych przez komornika sądowego można było w pełni pokryć zobowiązania wobec Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B., natomiast nieuwzględnienie prośby sprawi, że wykonywanie jakiejkolwiek pracy stanie się niemożliwe, a egzekucja bezskuteczna.

Postanowieniem z dnia (...) Dyrektor ZUS Odział w B. odmówił udzielenia wnioskowanej ulgi w spłacie zobowiązania.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podkreślił, że spełnienie przesłanek, o których mowa w art. 13 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015) - dalej: "u.p.e.a." nie warunkuje zwolnienia składnika majątkowego spod egzekucji, bowiem rozstrzygnięcie opiera się na tzw. uznaniu administracyjnym. W związku z tym organ może, a nie musi przychylać się do żądania zobowiązanego.

Dyrektor opisując sytuację majątkową zobowiązanego podał, że źródłem jego utrzymania jest świadczenie emerytalne w wysokości 1 422,36 zł brutto oraz wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia w wysokości 670 zł, przy czym emerytura obciążona jest zajęciem komorniczym w kwocie 355,59 zł na rzecz innych wierzycieli, a Dyrektor ZUS w B. zajął wierzytelność z umowy zlecenia. Organ podał, że do dyspozycji zobowiązanemu pozostaje kwota ok. 240 zł miesięcznie. Podkreślił również, że dotychczas prowadząc postępowanie egzekucyjne uwzględniał trudną sytuację materialną zobowiązanego i wyraził zgodę na ograniczenie egzekucji z umowy zlecenia nieprzerwanie w okresie od 31 maja 2012 r. do 31 marca 2014 r. Dalsze ograniczenia egzekucji, jak zaznaczył organ działałyby na szkodę należności z tytułu składek, które mają pierwszeństwo w zaspokajaniu na drodze przymusowego dochodzenia należności.

We wniesionym zażaleniu strona zarzuciła organowi, że zajęcie wynagrodzenia było niezgodne z art. 9 § 1 i 2 u.p.e.a. w zw. z art. 22 § 11 i ar. 87 § 6 Kodeksu pracy. Wskazała, że po dokonaniu wszystkich potrąceń i zajęć oraz opłaceniu wynajmowanego mieszkania z otrzymywanej emerytury pozostaje jej do dyspozycji kwota 89,76 zł miesięcznie, która wystarcza jedynie na pokrycie kosztów dojazdu do pracy. Skarżący podkreślił, że w związku z tym jest praktycznie pozbawiony środków do życia, a dalsze prowadzenie egzekucji doprowadzi go do bezdomności i wykluczenia społecznego. W ocenie skarżącego uzyskiwane przez niego wynagrodzenie z umowy zlecenia korzysta z ochrony przewidzianej w art. 87 § 6 Kodeksu pracy oraz art. 9 § 2 u.p.e.a. jako, że jest stałe od 2012 r. i służy zabezpieczeniu utrzymania. Zaznaczył również, że z kwot uzyskiwanych przez komornika można było w pełni pokryć jego zobowiązania wobec ZUS.

Postanowieniem z dnia (...) Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Na wstępie organ podał, że w sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 13 § 1 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 21 listopada 2013 r. albowiem wszczęcie egzekucji nastąpiło przed ta datą.

W uzasadnieniu organ podał, że trudna sytuacja finansowa nie może stanowić podstawy uwzględnienia wniosku, a organ egzekucyjny jest zobligowany zastosować taki środek egzekucyjny, który zapewni zaspokojenie dochodzonej należności. Ponieważ zobowiązany nie przedstawił alternatywnego majątku, z którego można byłoby przeprowadzić egzekucję, nie jest możliwe zwolnienie spod egzekucji zajętej wierzytelności z tytułu umowy zlecenia. Odnosząc się do argumentu, że z kwot uzyskanych przez komornika można było pokryć w całości zadłużenie wobec ZUS organ podał, ze prowadzi on postępowanie z innego tytułu niż Dyrektor ZUS w Bydgoszczy.

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej organ egzekucyjny przeprowadził postępowanie dowodowe, zbadał aktualną sytuację finansową i nie dopatrzył się przesłanek przemawiających za zwolnieniem danego składnika majątku spod egzekucji.

Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem strona wniosła do tut. Sadu skargę, w której poniosła taką samą argumentację jak w zażaleniu. Wykazała swoją trudną sytuację finansową. Wskazała również, że w jej ocenie, wierzytelność z umowy zlecenia powinna być potraktowana ja wynagrodzenie za pracę. Powołując się na przepisy Kodeksu pracy skarżący zauważył, że skoro świadczenie otrzymywane z umowy zlecenia ma charakter cykliczny, powtarzający się od kilku miesięcy w związku z tym stanowi wynagrodzenie za pracę. W takiej sytuacji zdaniem skarżącego wierzytelność z tytułu umowy zlecenia w kwocie 670 zł jest kwota wolną od zajęcia, przy czym jak zaznaczył nie żąda zwolnienia całej kwoty lecz 50%, co jest przejawem jego dobrowolności w uregulowaniu zobowiązania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje administracyjne w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) - dalej jako: "p.p.s.a." nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W oparciu zaś o treść art. 133 § 1 powołanej wyżej ustawy sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy tzn. na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu (porównaj wyrok NSA z dnia 22 marca 2007 r. II GSK 1776/06, LEX 327767).

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy organy podatkowe zasadnie odmówiły skarżącemu zwolnienia z egzekucji połowy świadczenia otrzymywanego z umowy zlecenia.

Skarżący już na etapie zażalenia złożonego w dniu (...). na postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającego zwolnienia spod egzekucji określonych składników majątkowych podnosił, że swój wniosek opiera na art. 9 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdzie Ustawodawca określił zakres dopuszczalnej egzekucji z wynagrodzenia ze stosunku pracy i z podobnych należności stanowiąc w art. 9 § 1, że wynagrodzenie ze stosunku pracy podlega egzekucji w zakresie określonym w przepisach Kodeksu pracy. Natomiast z powoływanego przez stronę przepisu art. 9 § 2 wynika, że przepis § 1 stosuje się odpowiednio do należności członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i członków ich rodzin z tytułu pracy w spółdzielni oraz wszystkich świadczeń powtarzających się, których celem jest zapewnienie utrzymania. (podkreślenie Sądu).

Jak wynika z akt sprawy organy rozstrzygające sprawę nie ustosunkowały się do zarzutu strony i wskazanej podstawy prawnej, na podstawie której dochodził swych racji. Podkreślić należy, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ pominął tę kwestię milczeniem, chociaż zobowiązany był do ustosunkowania się do argumentów strony. Skarżący nie unika uregulowania zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek zusowskich. Z emerytury, po zajęciu komorniczym i po opłaceniu mieszkania (750 zł) pozostaje mu kilkadziesiąt złotych. Dlatego złożył wniosek o pozostawienie mu środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, poprzez ograniczenie zajęcia komorniczego do połowy wynagrodzenia z umowy zlecenia (z 670 zł), wskazując na przepisy Kodeksu pracy tj. art. 22 oraz art. 9 § 2 u.p.e.a. Na rozprawie skarżący podniósł, że wynagrodzenie z umowy zlecenia jest również wynagrodzeniem za pracę, podlegającym przepisom Kodeksu pracy. Podał, że środki na utrzymanie, jakie mu pozostają po zajęciach komorniczych, nie pozwalają na zapewnienie podstawowych potrzeb życiowych i winny podlegać ochronie, gdyż nawet nie stanowią minimum socjalnego. Na dowód czego przedstawił informację z gazety "Bydgoszcz Nasze Miasto" gdzie przedstawiciel władz miasta stwierdził, ze 1.477 zł nie jest kwotą wystarczającą na utrzymanie osoby samotnej.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ winien wziąć pod uwagę powyższe wskazówki Sądu, gdyż zaskarżone postanowienie nie spełnia przesłanek, o których mowa w art. 217 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749) poprzez brak prawidłowego uzasadnienia prawnego i faktycznego. Nadto organ naruszył art. 121 § 1 tej ustawy.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O wykonalności na podstawie art. 152 tej ustawy.

E. Kruppik - Świetlicka T. Liwacz H. Adamczewska - Wasilewicz

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.