Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1617564

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy
z dnia 7 maja 2013 r.
I SA/Bd 63/13

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Owczarzak.

Sędziowie WSA: Grzegorz Saniewski, Joanna Brzezińska (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 maja 2013 r. sprawy ze skargi A. A. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) listopada 2012 r. nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od zaległości z tytułu składek

1.

uchyla zaskarżoną decyzję,

2.

stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Uzasadnienie faktyczne

Pismem z dnia 30 stycznia 2008 r. A.A. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie odsetek od zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy powołując się na przewlekłą chorobę i utratę wzroku uniemożliwiającą uzyskiwanie dochodu ponad otrzymywana emeryturę wraz z zasiłkiem pielęgnacyjnym (w łącznej kwocie (...)). Wskazał również, że ponosi koszty z tytułu usług opiekuńczych, a także związane ze specjalistycznym żywieniem.

Decyzją z dnia 31 lipca 2008 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił stronie umorzenia odsetek w łącznej kwocie (...) na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Organ wskazał, że w sytuacji strony nie zachodzą przesłanki określone w art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, albowiem strona osiąga dochody, które umożliwiają prowadzenie egzekucji.

Wskutek wniesionego środka zaskarżenia decyzją z dnia 14 października 2008 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję stwierdzając, że w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki wskazane w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Strona nie wykazała, że zachodzą szczególne przesłanki uzasadniające umorzenie zawarte w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

W wyniku wniesionej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 21 stycznia 2009 r. (sygn. akt I SA/Bd 761/08) uchylił decyzję ZUS z dnia 14 października 2008 r. Sąd zakwestionował stanowisko organu, który akceptując przedstawione przez skarżącego zestawienie dochodów i wydatków widział możliwość pomniejszenia będącej w dyspozycji zobowiązanego kwoty dochodów o kwoty z tytułu spłaty. W ocenie Sądu organ dokonał wadliwej wykładni przesłanki wskazanej w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, z którego wbrew stanowisku organu nie wynika, że jej znamiona wypełnia brak jakichkolwiek możliwości uzyskiwania dochodów przez zobowiązanego (czyli zupełny brak dochodu), lecz brak takich możliwości, które umożliwiają opłacenie należności. Mieszczą się więc w tym sytuacje, kiedy zobowiązany wprawdzie uzyskuje dochody, lecz nie wystarczają one na spłatę należności, a jednocześnie jego stan zdrowia nie stwarza mu żadnej możliwości polepszenia swojej sytuacji finansowej.

Zdaniem Sądu, organ zgromadził materiał dowodowy, jednak jego ocena i wywiedzione wnioski naruszają zasadę swobodnej oceny dowodów. Organ nie odniósł się do zarzutów dotyczących sposobu i zasad naliczania odsetek.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia 28 lipca 2009 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z 31 lipca 2008 r. Organ podtrzymał wcześniejsze ustalenia dotyczące braku przesłanek do umorzenia zaległości na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Jednocześnie stwierdził, że skarżący wykazał, iż zachodzą przesłanki szczególne uzasadniające umorzenie określone w § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 ww. rozporządzenia. Zobowiązany udokumentował przewlekłą chorobę, oraz wydatki z nią związane, w tym również wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego, czym wykazał, że jednorazowa spłata zadłużenia doprowadziłaby do stanu ubóstwa. Organ jednak w ramach uznania administracyjnego postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. Odnosząc się do sposobu naliczania odsetek, organ wskazał na stosowne przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa.

Rozpoznając skargę na powyższą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 17 listopada 2009 r. (sygn. akt I SA/Bd 667/09) ponownie uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd wskazał, że zasadnie organ uznał, iż w sprawie nie zachodziła przesłanka całkowitej nieściągalności, wobec czego nie było możliwości instytucji, o której to mowa w art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W sprawie prawidłowo też, zdaniem Sądu, uznano, że zaistniały stan faktyczny wypełnia przesłanki z § 3 ww. rozporządzenia. Niemniej jednak w sprawie naruszono art. 7, art. 11, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bowiem organ przedstawił zbyt ogólnie sposób i zasady naliczania odsetek oraz nie ustalił wysokości diety cukrzycowej. Sąd wskazał, że organ winien ustalić tę wysokość, na podstawie ogólnie dostępnych informacji, a także aktualną sytuację materialną skarżącego z uwzględnieniem ponoszonych wydatków oraz odnieść się wnikliwie do argumentacji strony.

Decyzją z dnia 26 marca 2010 r. ZUS ponownie utrzymał w mocy decyzję z 31 lipca 2008 r. Ustalając sytuację materialną skarżącego (świadczenie emerytalne wraz z zasiłkiem pielęgnacyjnym w kwocie (...) netto) organ wskazał, że na rzecz zadłużenia, ze świadczenia realizowane były potrącenia w wysokości (...). Skarżący jest osobą niewidomą, choruje na cukrzycę i nadciśnienie tętnicze. Koszty z tytułu leczenia kształtują się na poziomie około (...). Skarżący jest zobowiązany do świadczeń alimentacyjnych na rzecz córki w kwocie (...) miesięcznie, korzysta z płatnej pomocy MOPR w W. w postaci usług opiekuńczych w wymiarze dwóch godzin dziennie w dni powszednie (odpłatność (...) miesięcznie), miesięczna kwota wydatków z tytułu diety cukrzycowej wynosi około (...). Skarżący przedłożył faktury i rachunki z tytułu zużycia energii elektrycznej, gazu oraz wody.

Organ uznał, iż nie zachodzą przesłanki do umorzenia ww. zaległości wyrażone w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz podtrzymał swoje stanowisko w zakresie braku ziszczenia się przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Jednocześnie uznał, że w przypadku wnioskodawcy zachodzą przesłanki szczególne uzasadniające umorzenie, pomimo braku całkowitej nieściągalności, określone w § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia. Zdaniem Zakładu, spłata zadłużenia w ramach posiadanych środków, biorąc pod uwagę wydatki na utrzymanie, mogłaby doprowadzić do stanu ubóstwa, zwłaszcza, że stosowana przez stronę dieta cukrzycowa jest kosztowna. Organ zaznaczył, że w toku prowadzonego postępowania uznał dowody potwierdzające trudną sytuację finansową strony, jednakże w ramach uznania stwierdził również, iż ww. przypadku wystąpiły okoliczności nie pozwalające na zastosowanie instytucji umorzenia, tj. brak woli spłaty zadłużenia. Tym samym organ orzekł o odmowie umorzenia zaległości z tytułu odsetek. Odnosząc się do kwestii prawidłowości wyliczenia istniejącego zadłużenia, organ wskazał, że przeprowadził postępowanie, w ramach którego potwierdził wysokość zaległości z tytułu odsetek i okresu, którego zadłużenie dotyczy.

Wyrokiem z dnia 6 października 2010 r. (sygn. akt I SA/Bd 468/10) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę A.A. na powyższą decyzję, podzielając stanowisko ZUS w kwestii uznaniowego charakteru decyzji podejmowanych w sprawach dotyczących umorzenia należności składkowych. W ocenie Sądu organ nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów, odmawiając uwzględnienia wniosku skarżącego.

Na skutek skargi kasacyjnej skarżącego Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 marca 2012 r. (sygn. akt II GSK 203/11) uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy. NSA zważył, że w razie wykazania przez wnioskodawcę podstaw dla umorzenia należności składkowych ZUS, stosownie do przepisu § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, uznaniowy charakter takiej decyzji mógłby przemawiać za odmową uwzględnienia wniosku strony jedynie w sytuacji wykazania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych istnienia ważnego interesu publicznego przemawiającego za odmową uwzględnienia wniosku strony.

Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 22 maja 2012 r. (sygn. akt I SA/Bd 258/12) uchylił decyzję ZUS z dnia 26 marca 2010 r. w pełni przyjmując stanowisko zajęte przez NSA. Sąd podkreślił, że organ nie wykazał, iż w sprawie zaistniał ważny interes publiczny przemawiający za odmową uwzględnienia należycie umotywowanego wniosku o umorzenie należności składkowych. W każdym razie odmowy tej nie uzasadnia sam tylko wzgląd na zdyscyplinowanie omawianej kategorii wnioskodawców-dłużników do terminowego płacenia swych należności względem ZUS. W tym stanie sprawy Sąd uznał, że skoro organ odwoławczy zaakceptował odmowę uwzględnienia wniosku skarżącego o umorzenie wnioskowanej należności składkowej uzasadniając to uznaniowym charakterem wspomnianej decyzji bez jednoczesnego skontrolowania, czy w sprawie zaistniał ważny interes publiczny przemawiający za odmową uwzględnienia wniosku skarżącego, mimo należytego udokumentowania przez skarżącego takiego wniosku w świetle przepisu § 3 ust. 1 pkt 1 powołanego rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r., należało uchylić zaskarżoną decyzję.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy ZUS decyzją z dnia 8 listopada 2012 r. znak: (...) na podstawie art. 28 ust. 1-4, art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, po raz kolejny utrzymał w mocy decyzję nr (...) z dnia 31 lipca 2008 r. o odmowie umorzenia odsetek od należności z tytułu składek. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że uwzględniając upływ czasu wezwał skarżącego do przedłożenia dokumentów potwierdzających jego sytuację materialną, rodzinną oraz zdrowotną, a ten w odpowiedzi pisemnie poinformował organ, iż jego sytuacja majątkowa nie uległa zmianie począwszy od 31 stycznia 2008 r. tj. od daty złożenia wniosku o umorzenie. Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie nie można stwierdzić wystąpienia przesłanki całkowitej nieściągalności. Zakład po dokonaniu analizy dowodów sporządził rozliczenie ponoszonych przez skarżącego miesięcznych wydatków, kształtujących się następująco: z tytułu opłaty czynszu - (...), z tytułu opłaty za energię elektryczną - (...), z tytułu opłaty za zużycie wody - (...), z tytułu opłaty za gaz - (...), z tytułu opłaty za telefon - (...). Przedstawione powyżej obciążenia stanowią łącznie kwotę ok. (...). Ponadto organ przyjął, iż skarżący ponosi wydatki z tytułu leczenia, które wynoszą (...). Powyższa kwota stanowi łączny wydatek na leki i dietę dla osób cierpiących na cukrzycę. Odnosząc się do wydatków związanych z obowiązkiem alimentacyjnym tj. kwoty (...), organ wyjaśnił, iż w jego ocenie, mając na uwadze fakt, że córka skarżącego ma lat 28, powyżej wskazanej kwoty alimentów nie można przyjąć jako aktualnie wymagalnej. Skarżący nie przedłożył jakiegokolwiek dowodu wskazującego, że mimo wspomnianego wieku córki, w dalszym ciągu występuje po jego stronie obowiązek alimentacyjny. Ponadto organ ustalił, że A. A. uzyskuje dochody w postaci świadczenia emerytalnego w wysokości (...) brutto, przy którym wypłacany jest dodatek pielęgnacyjny w wysokości (...). Średniomiesięczny dochód strony wynosi zatem (...). Suma ponoszonych przez niego miesięcznych wydatków na bieżące utrzymanie stanowi kwotę (...). Poza tym organ ustalił, że skarżący nie korzysta ze środków pomocy społecznej. W ocenie organu przedstawiona sytuacja finansowa skarżącego nie wypełnia kryterium ubóstwa, dla którego podstawowym wskaźnikiem jest kwota określająca minimum socjalne. W 2012 r. dla jednoosobowego gospodarstwa emeryckiego wynosi ono (...) brutto. Organ wskazał również, iż w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły przesłanki z § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Skarżący posiada stałe źródło dochodu - świadczenie emerytalne, którego wysokość zabezpiecza jego wydatki związane z utrzymaniem oraz leczeniem, wobec czego brak jest możliwości stwierdzenia zaistnienia przesłanek uzasadniających umorzenie należności. W dalszej części ZUS stwierdził, iż podejmując decyzję o umorzeniu zaległości z tytułu składek musi brać pod uwagę nie tylko sytuację materialną i rodzinną wnioskodawcy, lecz również podjęte przez niego wcześniej starania dotyczące spłaty zadłużenia. Zdaniem organu za umorzeniem zaległości nie przemawia również interes społeczny, gdyż interes ten wymaga by zobowiązanie było realizowane, a płatnik pochopnie nie był z niego zwalniany. Z uwagi na publicznoprawny charakter wierzytelności oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczone Zakład zobligowany jest do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Środki na ubezpieczenia społeczne powinny być szczególnie chronione, gdyż osoby ubezpieczone mają prawo wymagać, aby ich składki były przeznaczone w głównej mierze na wypłatę świadczeń ubezpieczeniowych. ZUS winien dbać o system ubezpieczeń społecznych i wypłacać świadczenia z tego tytułu, ściągając i egzekwując wszelkimi możliwymi środkami należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a świetle zasady sprawiedliwości społecznej i równego traktowania wszystkich płatników składek, podjęcie pozytywnego rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie świadczyłoby o potraktowaniu skarżącego w sposób preferencyjny w stosunku do podmiotów wywiązujących się z obowiązku terminowego regulowania swoich zobowiązań.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy A. A. zarzucił organowi naruszenie:

- przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tj.: § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy szczegółowych polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2013 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w związku z art. 28 oraz art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych polegające na przyjęciu, że przesłanką negatywną w przedmiocie umorzenia określonych w powyższych przepisach składek jest postawa dłużnika-wnioskodawcy charakteryzująca się brakiem woli spłaty oraz osiąganie dochodów wyższych niż tzw. minimum socjalne, w sytuacji gdy ustawodawca w przywołanych przepisach nie określił takich negatywnych przesłanek,

- przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 7, art. 11, i art. 77 k.p.a., a także art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedostateczne i nieadekwatne dla prawidłowego stosowania przepisów prawa materialnego zebranie, ustalenie i rozważenie okoliczności sprawy, a także niedostateczne przedstawienie motywów rozstrzygnięcia w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - w tym również wskazania, że na skarżącym nie ciąży obowiązek alimentacyjny wobec córki, gdy w rzeczywistości skarżący takie wydatki ponosi i jego dochód winien być pomniejszony odpowiednio o kwotę alimentów.

- art. 153 p.p.s.a. w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 22 maja 2012 r., sygn. I SA/Bd 258/12 w postaci przyjęcia odmiennej niż zaprezentowana w ww. wyroku WSA, a także w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2012 r., sygn. II GSK 203/11 oceny w przedmiocie ubóstwa skarżącego oraz niewykonania wiążących wskazań WSA w przedmiocie wykazania wystąpienia w sprawie ważnego interesu publicznego, przy czym wykazanie to winno być należycie i starannie uzasadnione.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 31 lipca 2008 r. i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), w myśl którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości albo w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a); naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b); inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Dokonując kontroli wedle wyżej wskazanych kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga jest zasadna, aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty zasługują na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 listopada 2013 r. utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 31 lipca 2008 r. nr (...) o odmowie umorzenia odsetek z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy.

W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że możliwość umorzenia należności z tytułu składek uregulowana została w art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 z późn. zm.). Stosownie do wskazanego przepisu umorzenie należności z tytułu składek dopuszczalne jest tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności (ust. 2), wyraźnie określając w ust. 3 pkt 1 - 6 przypadki, w których ta nieściągalność zachodzi. W ust. 3a art. 28 ustawodawca zastrzegł jednak, że przedmiotowe należności mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane mimo braku ich całkowitej nieściągalności, natomiast przesłanki do zastosowania tego przepisu wskazane zostały w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365).

W rozporządzeniu tym w § 3 ust. 1 wskazano, że ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1)

gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłyby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

2)

poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności,

3)

przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Przy czym za rodzinę, o której mowa w ust. 1 pkt 1, uważa się wspólnie zamieszkujące i gospodarujące z zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające z zobowiązanym w faktycznym związku (ust. 2).

Jak wynika z cytowanych powyżej przepisów umorzenie należności może zostać dokonane w enumeratywnie wymienionych w ustawie przypadkach, ale również gdy organ stwierdzi, iż w konkretnej sprawie nie zachodzą ustawowe przesłanki, jednak sytuacja majątkowa i rodzinna zobowiązanego wskazuje, iż opłacenie składek pociągałby za sobą zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Zastosowanie tych przepisów wymaga od organu rzetelnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy m.in. poprzez ustalenia sytuacji materialnej i majątkowej zobowiązanego, stanu jego zdrowia i uzyskiwanych przez niego dochodów oraz ponoszonych wydatków. Decyzja o umorzeniu należności ma niewątpliwie charakter uznaniowy, a taki charakter decyzji zobowiązuje organ do rzetelnego i wnikliwego ustalenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, a następnie wyjaśnienia na jakich przesłankach faktycznych oparł on swoje rozstrzygnięcie. Zobowiązują organ do tego przepisu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 89, poz. 1071 z późn. zm., dalej powoływanej jako: "k.p.a."). W myśl ogólnych zasad postępowania wyrażonych w rozdziale 2 organy administracji z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie słuszny interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7), prowadzonym postępowaniem wzbudzając zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8), będąc również obowiązanym do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy (art. 11). Uzupełnieniem tych zasad są przepisy dotyczące postępowania dowodowego mówiące, iż organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1), a to czy dana okoliczność została udowodniona organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy, przyznać należy, iż ZUS ponownie rozpatrując sprawę podjął czynności mające na celu ustalenie stanu faktycznego sprawy, w szczególności sytuacji majątkowej skarżącego, jednak w opinii Sądu działania te okazały się niewystarczające, a przyjęty w decyzji stan faktyczny - odmienny od stanu faktycznego ustalonego w decyzji z dnia 31 lipca 2008 r. oraz ponownych decyzjach w niniejszej sprawie - w części nie znalazł odzwierciedlenia w ustaleniach poczynionych w toku postępowania. W tym miejscu zaznaczyć należy, że rozpoznawana sprawa ma charakter szczególny bowiem postępowanie wszczęte zostało w 2008 r. i mimo upływu ponad 5 lat, wydanych w sprawie kilku decyzji w trybie odwoławczym oraz 4 prawomocnych rozstrzygnięć sądów administracyjnych sprawa w dalszym ciągu nie została dostatecznie wyjaśniona i rozstrzygnięta. To właśnie te szczególne okoliczności pozwalają oczekiwać od organu wzmożonego zaangażowania w celu ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy, zgodnie z wymogami procedury administracyjnej oraz orzeczeniami sądów administracyjnych.

W tym miejscu podkreślić jednak przyjdzie, iż wbrew oczekiwaniu skarżącego w sprawach, w których to strona domaga się od organu administracji umorzenia należności publicznoprawnych - strona winna wykazać się inicjatywą dowodową i podejmować czynności, przedstawiać dowody dla wykazania swojej rzeczywistej aktualnej sytuacji finansowej oraz rodzinnej. Nieuzasadnione jest w tym zakresie oczekiwanie jedynie na działania organu podejmowane z urzędu. Niezasadne jest również stanowisko skarżącego, że uprzednie orzeczenia sądów administracyjnych tj. wyrok NSA w Warszawie oraz WSA w Bydgoszczy przesądziły o spełnieniu przez niego przesłanek uzasadniających umorzenie postępowania. Podkreślenia wymaga, co wynika także z analizy uzasadnień ww. wyroków sądów administracyjnych, iż sądy te kontrolując zgodność z prawem decyzji administracyjnych biorą pod uwagę stan faktyczny i prawny sprawy w dacie zaskarżonego rozstrzygnięcia organu. W wyroku z dnia 14 marca 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny odnosił się zatem do dokonanej w uprzedniej decyzji ZUS z dnia 26 marca 2010 r. oceny sytuacji finansowej skarżącego, który to organ wówczas stwierdził wykazanie ustawowej przesłanki umorzenia, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.

Podkreślić należy, że ww. decyzji organ, na podstawie oświadczeń i dokumentów wówczas przedłożonych przez stronę, dokonał szczegółowej oceny sytuacji rodzinnej i materialnej, w szczególności wysokości ponoszonych wówczas wydatków koniecznych dla utrzymania i leczenia - ustalając, że strona udokumentowała przewlekłą chorobę, która uniemożliwia osiąganie dodatkowego dochodu i że skarżący nie jest w stanie spłacić zadłużenia, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki, a zwłaszcza pozbawiłoby skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Na tym tle NSA, a także WSA w Bydgoszczy w wyroku z dnia 22 maja 2012 r. jednoznacznie wskazały, że "w razie wykazania przez wnioskodawcę podstaw dla umorzenia należności składkowych ZUS, stosownie do przepisu § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia (...) uznaniowy charakter takiej decyzji mógłby przemawiać za odmowa uwzględnienia wniosku strony jedynie w sytuacji wykazania przez ZUS istnienia ważnego interesu publicznego przemawiającego za odmową uwzględnienia wniosku strony."

Zważyć jednak przyjdzie, iż charakter przedmiotowego postępowania oraz przesłanek umorzenia należności z tytułu składek nierozerwalnie okolicznościach jednoznacznie wiąże się z rzeczywistą i aktualną sytuacją majątkową oraz stosunkiem uzyskiwanego dochodu do wysokości koniecznych i niezbędnych wydatków dla utrzymania wnioskodawcy i ewentualnie jego rodziny. Oznacza to, że każdorazowe orzekanie przez organ administracji wymaga ustalenia sytuacji aktualnej w dacie wydawania rozstrzygnięcia. Podkreślić należy, że w niniejszej sprawie po raz pierwszy organ orzekał w roku 2008, okolicznościach ostania, uchylona wyrokiem WSA w Bydgoszczy decyzja ZUS wydana była 26 marca 2010 r. W tej sytuacji, wobec znacznego upływu czasu i możliwości zmiany sytuacji w zakresie wydatków skarżącego związanych z jego utrzymaniem konieczne było dokonanie przez organ po pierwsze ponownej oceny zgromadzonych dotąd dowodów, lecz również ich aktualizacji. Zwrócić należy przy tym uwagę, iż z akt sprawy i analizy zgromadzonego materiału dowodowego, lecz również zasad doświadczenia życiowego wynika, że mogła nastąpić istotna zmiana okoliczności faktycznych i prawnych mających wpływ, na kształtowanie się wydatków skarżącego. W szczególności podkreślenia wymaga, czego nie wskazał organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż cześć zgromadzonego materiału dowodowego z uwagi na upływ czasu nie może stanowić obecnie dowodu na istnienie okoliczności uprzednio nimi dowodzonych. W tym zakresie przykładowo można wskazać chociażby na fakt, że przedłożone faktury i rachunki dotyczą lat 2009/2010, zatem z dużym prawdopodobieństwem poziom wydatków związanych z opłatami związanymi z eksploatacja lokalu mieszkalnego (gaz, prąd, itp.) wzrósł. O ile w tym zakresie organ wezwał skarżącego do przedłożenia aktualnych dokumentów, zatem oświadczenie strony o niezmienności tychże jest dla organu wystarczające, o tyle nie zostały w analogiczny sposób wyjaśnione okoliczności ponoszenia innych, uwzględnionych w uprzednich decyzjach ZUS wydatków. Podkreślić przyjdzie, iż bezsporne w sprawie pozostają okoliczności dotyczące stanu zdrowia skarżącego oraz jego niepełnosprawności. W zakresie korzystania przez skarżącego - osoby niewidomej z usług opiekuńczych, w aktach administracyjnych znajduje się decyzja Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. o przyznaniu skarżącemu pomocy w formie usług opiekuńczych innych od 4 stycznia 2010 r. do 30 czerwca 2010 r. w dni powszednie 2 godz. dziennie z odpłatnością (...) za jedną godzinę, wraz z kartą wykonania usług opiekuńczych przez A.K. w lutym 2010 r. (40 godzin) oraz jej oświadczeniem z dnia 10 lutego 2010 r., iż wydatki z tytułu diety cukrzycowej wynoszą około (...) miesięcznie (k. akt adm. 143, 156). Ponadto w kwestionariuszu o możliwościach płatniczych płatnika składek z dnia 4 lutego 2010 skarżący wskazał, że posiada zobowiązania alimentacyjne na córkę M. (27 lat) - zgodnie z wyrokiem rozwodowym znajdującym się w aktach sprawy (...) miesięcznie.

W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd zważył, że aktywność skarżącego zmierza nie do rzetelnego wykazania (udokumentowania) aktualnego poziomu miesięcznych wydatków niezbędnych dla jego utrzymania, lecz do kwestionowania ustaleń i wywodów ZUS. Podkreślić przy tym należy, że umorzenie zaległych składek jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie drastycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia i inne względy społeczne jest realnie niemożliwe wywiązywanie się z zobowiązań wobec ZUS (por. np. wyrok WSA w Warszawie z 5 kwietnia 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 395/07, Lex nr 334125, a także wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 22 grudnia 2009 r. o sygn. akt I SA/Rz 834/09), a w ocenie zasadności umorzenia, należy brać pod uwagę okres 10-letniego przedawnienia należności.

Niezależnie jednak od powyższego, w ocenie Sądu, nie zwalnia to organu od podejmowania czynności procesowych do rzetelnego ustalenia, w miarę możliwości, aktualnej na datę orzekania sytuacji faktycznej - w zakresie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia o żądaniu skarżącego.

Rozpatrując sprawę po raz kolejny, po uchyleniu uprzedniej decyzji wyrokiem WSA w Bydgoszczy z dnia 22 maja 2012 r. organ w celu ustalenia sytuacji majątkowej skarżącego zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W., Urzędu Miasta w W., Naczelnika Urzędu Skarbowego w W., jak również wezwał samego skarżącego (pismem z dnia 6 września 2012 r.) ogólnie do dostarczenia dokumentacji potwierdzającej aktualną sytuację materialną, rodzinną i zdrowotną. W odpowiedzi skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów, wyjaśniając jedynie, iż jego sytuacja majątkowa, rodzinna i zdrowotna nie zmieniła się od wszczęcia postępowania w 2008 r., nadal jest emerytem, ukończył 70 lat, jest inwalidą, osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji, ponadto choruje na cukrzycę, nadciśnienie i dwukrotnie w ciągu dnia korzysta z pomocy pielęgniarek z Przychodni Rejonowej. Lakoniczna odpowiedź skarżącego, nie zwalniała jednak organu od obowiązku ustalenia rzeczywistej sytuacji, w kontekście utraty aktualności dokumentów dotychczas zgromadzonych, na co wszakże organ nie zwrócił skarżącemu uwagi. ZUS wbrew obowiązkowi wynikającemu z zasady informowania nie wezwał skarżącego do wykazania tych okoliczności, co do których powziął obecnie wątpliwości, a uwzględnił je w stanie na rok 2010.

W wydanej decyzji organ, opierając się na informacjach przedstawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. wskazał, iż skarżący uzyskuje comiesięczny dochód w postaci świadczenia emerytalnego tj. (...) brutto, przy którym wypłacany jest dodatek pielęgnacyjny w wysokości (...). Jednocześnie organ wyliczył ponoszone przez skarżącego miesięczne wydatki - z tytułu opłaty czynszu - (...), z tytułu opłaty za energię elektryczną - (...), z tytułu opłaty za zużycie wody - (...), z tytułu opłaty za gaz - (...), z tytułu opłaty za telefon - (...). stanowiących łącznie kwotę ok. (...). Ponadto organ przyjął, iż skarżący ponosi wydatki z tytułu leczenia, które wynoszą (...). Powyższa kwota stanowi łączny wydatek na leki i dietę dla osób cierpiących na cukrzycę. Sumę wydatków organ ustalił na kwotę (...) zł, wyjaśniając, że sytuacja majątkowa nie wypełnia kryterium ubóstwa. W dokonanym obliczeniu organ pominął wydatki uprzednio uwzględnione, a wskazywane przez skarżącego w wysokości (...) jako wynikające z obowiązku alimentacyjnego, przyjmując, iż w jego ocenie z uwagi na fakt, że córka skarżącego ma lat 28, kwoty alimentów nie można przyjąć jako aktualnie wymagalnej, bowiem skarżący nie przedłożył jakiegokolwiek dowodu wskazującego, że mimo wspomnianego wieku córki, w dalszym ciągu występuje po jego stronie obowiązek alimentacyjny.

Aktualność danych, którymi organ posłużył się do wyliczenia ponoszonych przez skarżącego wydatków budzi jednak uzasadnione wątpliwości. W ocenie Sądu organ po uzyskaniu tak mało konkretnej odpowiedzi na wezwanie, nie zawierającej jakiejkolwiek dokumentacji, powinien ponownie wezwać skarżącego, wskazując jakie wskazywane uprzednio wydatki wymagają aktualnie udokumentowania. Niezrozumiałym jest też pominięcie przez organ bez jakiegokolwiek uzasadnienia ewentualnych kosztów opieki pielęgniarskiej, na którą powołał się w piśmie z dnia 14 września 2012 r. skarżący. Stwierdzić należy, że wskazane wyżej przez Sąd dowody nie mogły już stanowić podstawy do uwzględnianie wynikających z nich wydatków z tytułu usług opiekuńczych, na zasadach analogicznych jak w uprzedniej decyzji, tym bardziej że w aktach sprawy znajduje się aktualna informacja Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. z 20 września 2012 r., iż skarżący nie korzysta z pomocy tego ośrodka. Niemniej w przesłanej przez niego odpowiedzi na wezwanie o sytuacji materialnej jasno wskazuje on, iż ponosi koszty związane z pomocą pielęgniarek z Przychodni Rejonowej. Wobec tego, mając także na uwadze wiek i stan zdrowia skarżącego, organ winien jednoznacznie wezwać go do przedłożenia dokumentów na potwierdzenie aktualnie ponoszonych wydatków zwianych z korzystaniem z pomocy pielęgniarskiej lub innych osób trzecich. Organ ujął w dokonanym wyliczeniu wydatki ponoszone na leki oraz dietę cukrzycową, jednak w wyniku zaniechania ustalenia kosztów opieki pielęgniarskiej, całkowicie pominął te koszty nie podając w tym zakresie uzasadnienia (w poprzednio ustalonym stanie faktycznym były to wydatki w wysokości (...) miesięcznie).

Podobnie stwierdzić należy, iż w sytuacji gdy organ uprzednio wielokrotnie uwzględniał wskazywaną przez skarżącego jedynie na podstawie oświadczenia i wyroku okoliczność ponoszenia wydatków z tytułu alimentów na rzecz córki M., niezgodne z zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego było obecne zanegowanie faktu ciążącego na skarżącym aktualnie obowiązku alimentacyjnego i ponoszonych z tego tytułu wydatków, bez uprzedniego wezwania skarżącego do wyjaśnienia i udokumentowania aktualnego stanu faktycznego i prawnego w tym zakresie. Organ pozbawił w ten sposób stronę możliwości obrony jej praw w toku postępowania administracyjnego i wykazania, że nadal ponosi wydatki w wysokości (...) miesięcznie z tytułu ciążącego obowiązku alimentacyjnego wobec córki. Marginalnie należy wskazać, iż organ zasadnie powziął w tym zakresie wątpliwości. Jedyny bowiem, poza oświadczeniem skarżącego, dowód przedłożony na sporną okoliczność w dniu 7 września 2009 r. stanowi wyrok Sądu Okręgowego w W. z dnia 15 września 2000 r. sygn. akt I.1.C 517/00 rozwiązujący jego małżeństwo, powierzający wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnią córką M. P. A. ur. 4 lutego 1983 r. matce i zasądzający od skarżącego na rzecz małoletniej córki alimenty w kwocie (...) miesięcznie, płatne do rąk jej matki (k. 124 akt adm.).

Wobec tego stwierdzić przyjdzie, iż w dacie wydania zaskarżonej decyzji tj. 8 listopada 2012 r. córka skarżącego M. z pewnością nie była już osobą małoletnią (miała 29 lat) i odpadła podstawa świadczenia alimentacyjnego określona powyższym wyrokiem. Nadto wskazać należy, iż w aktach sprawy brak jakiegokolwiek dowodu, iż skarżący ponosił wydatki z tytułu alimentów, w jakiej wysokości, czy po uzyskaniu pełnoletności córki nadal je łożył i w jakiej wysokości. Skarżący jest emerytowanym adwokatem, wobec tego znane są mu obowiązujące przepisy w zakresie obowiązku alimentacyjnego wobec pełnoletnich dzieci (w szczególności art. 133 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). O ile zatem jak twierdzi skarżący ten obowiązek w jego przypadku wobec córki M. obecnie istnieje, winien to wykazać odpowiednimi orzeczeniami lub innymi dowodami. Nie można także ze względu na sytuację zdrowotną skarżącego oraz podkreślane przez niego ubóstwo wykluczyć, iż aktualnie to na córce ciąży wobec niego obowiązek alimentacyjny. Ponadto nie może budzić wątpliwości to, iż ewentualna dobrowolnie udzielana przez skarżącego pomoc jego córce nie stanowi kosztów podlegających uwzględnieniu przy ustalaniu zaistnienia przesłanki do umorzenia przedmiotowych odsetek od należności z tytułu składek. Organ winien zatem wezwać skarżącego do wykazania jego twierdzeń stosownymi dowodami i dopiero w następstwie tego dokonać ustalenia aktualnych okoliczności sprawy, na podstawie wszechstronnej oceny całości zgromadzonego materiału dowodowego.

W świetle rozbieżności przyjętego przez organ po ponownym rozpoznaniu sprawy odmiennego stanu faktycznego, z oświadczeniem skarżącego, przyjąć należy, iż organ nie przeprowadził postępowania dowodowego zgodnie z przepisami k.p.a., bowiem na podstawie akt sprawy nie można przesądzić, że wyliczenie to odpowiada rzeczywiście ponoszonym aktualnie wydatkom, a przypomnienia wymaga, iż zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd orzeka właśnie na podstawie akt sprawy. Przyjęcie przez organ zgoła odmiennego stanu faktycznego, niż w uchylonych uprzednio decyzjach, mając na uwadze treść wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wymagało rzetelnie i wnikliwie przeprowadzonego postępowania mającego na celu ustalenie sytuacji materialnej skarżącego, jak również przedstawienia i wyjaśnienia przyjętego stanowiska w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, czego zdaniem Sądu w istocie w przedmiotowej sprawie i uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zabrakło.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 153 p.p.s.a. Sad uznał, iż zarzut ten jest częściowo zasadny. W myśl wskazanego przepisu ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą w tej samej sprawie w przyszłości formułować oceny prawnej, która pozostawałby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku. Pod pojęciem oceny prawnej mieści się nie tylko wykładnia określonego przepisu, ale również dotyczyć ono może stanu faktycznego, czy kwestii stosowania przepisu w określonych okolicznościach. Taka ocena prawna jednak traci moc w przypadku zmiany prawa lub zmiany istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych (por. wyrok NSA z 28 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 670/11, wyrok Wsa w Poznaniu z dnia 6 września 2012 r. sygn. akt II SA/Po 481/12).

W przedmiotowej sprawie zdaniem skarżącego wiążąca dla organu była ocena prawna, że wykazał on, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to za sobą zbyt ciężkie skutki w zakresie możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Jednak w świetle przedstawionej powyżej interpretacji przepisu art. 153 p.p.s.a. organ, na nowo ustalając sytuację materialną skarżącego, a więc w jego opinii przy innym stanie faktycznym niż w dacie orzekania przez sąd, w zakresie sytuacji majątkowej nie był związany tym wyrokiem. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu dowodowym, organ bowiem ustalił, że zmianie uległa wysokość ponoszonych przez skarżącego wydatków, co uzasadniało odmienną ocenę jego stanu majątkowego w świetle możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Niezgodna z art. 153 p.p.s.a., jak zasadnie zarzucił to skarżący, jest jednak dokonana przez organ wykładania przepisu § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w zakresie uznania braku wcześniejszego starania o spłatę zadłużenia jako przesłanki negatywnej uniemożliwiającej umorzenie zaległości z tytułu składek. Organ będąc związany wykładnią wskazanego przepisu dokonaną w wyroku NSA z dnia 14 marca 2012 r. (sygn. akt II GSK 203/11) oraz w wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 22 maja 2012 r. (sygn. akt I SA/Bd 258/12) nie był uprawniony do takiej interpretacji przepisu. Z kolei w wyroku z dnia 21 stycznia 2009 r. sygn. akt I SA/Bd 761/08 WSA w Bydgoszczy wskazał, iż przesłanką do umorzenia należności wskazaną w § 3 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia nie jest brak jakichkolwiek możliwości uzyskiwania dochodów przez zobowiązanego, lecz brak takich możliwości, które umożliwiają opłacenie należności. Dotyczy to więc sytuacji, kiedy zobowiązany wprawdzie uzyskuje dochody, lecz nie wystarczają one na spłatę należności, a jednocześnie jego stan zdrowia nie stwarza mu żadnej możliwości polepszenia swojej sytuacji finansowej. W zaskarżonej decyzji stosując przywołany powyżej przepis organ posłużył się wyłącznie kryterium ubóstwa, wskazując, iż skarżący osiąga dochód w wysokości (...) co znacznie przekracza minimum socjalne dla jednoosobowego gospodarstwa emeryckiego ustalone w 2012 r. na kwotę (...). Organ jednak zestawiając ze sobą te dwie kwoty, całkowicie pominął aspekt możliwości opłacenia przez skarżącego przedmiotowych należności. Wskazał jedynie, że skarżący uzyskuje dochód zacznie przewyższający przyjęte minimum socjalne i tym samym nie spełnia przesłanki umorzenia zobowiązania. Prawidłowe natomiast zastosowanie wskazanego przepisu wymagałoby od organu nie porównania uzyskiwanego przez skarżącego dochodu z kwotą minimum socjalnego, a zgodnie ze wskazaniami Sądu, rozpatrzenie czy wskazana kwota pozwala na spłatę należności przy jednoczesnym ponoszeniu niezbędnych kosztów utrzymania. Nie można wykluczyć jednakże, że wywód organu jest niepełny z uwagi na ustalenie (jak wskazano wyżej przedwczesne) jako aktualnej kwoty miesięcznych niezbędnych wydatków skarżącego - (...), czyli znacznie poniżej uzyskiwanych dochodów. W sytuacji gdyby te ustalenia okazały się ostatecznie prawidłowe, w świetle wykładni normy § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia, stanowisko organu co do zasady należałoby ocenić jako prawidłowe. Przesłanką umorzenia przedmiotowych należności jest bowiem możliwość zaspokojenia przez wnioskującego-dłużnika niezbędnego w okolicznościach sprawy minimum, a nie utrzymanie na przeciętnym, uśrednionym poziomie, co pozostawałoby w oczywistej sprzeczności z ważnym interesem publicznym, który wymaga uiszczania składek i należności wynikających z systemu ubezpieczeń społecznych.

Na obecnym etapie postępowania wobec konieczności uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie, którego powtórna analiza zgodnie z obowiązującymi przepisami i wskazaniami Sądu pozwoli na prawidłowe ustalenie okoliczności istotnych dla zastosowania norm prawa materialnego, przedwczesne byłoby wypowiadanie się wobec zarzutów dotyczących wykazania przez organ interesu publicznego. Zgodnie bowiem ze wskazaniami ww. wyrokach NSA oraz WSA w Bydgoszczy w niniejszej sprawie, o ile skarżący wykaże, a organ ponownie ustali, że została spełniona przesłanka umorzenia spornych należności, wówczas ewentualnie odżyje przy ważeniu granic uznania administracyjnego, obowiązek wykazania przez ZUS istnienia ważnego interesu publicznego przemawiającego za odmową uwzględnienia wniosku strony.

Ponownie rozpatrując sprawę organ podejmie wszelkie niezbędne czynności do ustalenia aktualnej sytuacji materialnej oraz rzeczywistych wydatków skarżącego na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych i na podstawie zebranych danych, pamiętając o związaniu sądową wykładnią przepisów dokonaną w wydanych w przedmiotowej sprawie wyrokach, rozpatrzy zasadność umorzenia wnioskowanych odsetek od zaległości. Mając na uwadze długość toczącego się postępowania, organ winien działać wnikliwie i szybko, umożliwiając jednakże skarżącemu przedstawienie dowodów na potwierdzenie aktualnie ponoszonych wydatków, których uprzednio z uwagi na zbyt ogólne wezwanie, bądź błędne własne przekonanie co do zakresu związania wyrokami NSA i WSA z dnia 22 maja 2012 r., zaniechał.

Wobec wskazanych powyżej naruszeń przepisów, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy Sąd, na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na postawie art. 152 ww. ustawy.

Skarżący w niniejszej sprawie nie poniósł kosztów sądowych, działał osobiście, nie wykazał, też aby poniósł jakiekolwiek koszty niezbędne dla obrony swych praw, wobec tego brak było podstaw do orzekania w tym zakresie.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.