Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2151923

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy
z dnia 23 sierpnia 2016 r.
I SA/Bd 304/16
Wydatki kwalifikowane na podstawie przepisu art. 90 ust. 3d u.s.o.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka (spr.).

Sędziowie WSA: Halina Adamczewska-Wasilewicz, Mirella Łent.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi S. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) marca 2016 r. nr (...) w przedmiocie określenia należności przypadającej do zwrotu z tytułu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem Oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) października 2015 r. Wójt Gminy U. określił Stowarzyszeniu Inicjatyw Wiejskich "M. " z siedzibą w B. U. (skarżąca), będącej organem prowadzącym Niepubliczną Szkołę Podstawową w B., wysokość dotacji przyznanej z budżetu Gminy U. wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w roku 2014 w wysokości 113.035,04 zł, przypadającej do zwrotu do budżetu Gminy U. wraz z należnymi odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że w wyniku przeprowadzonej kontroli w zakresie: 1) zgodności danych wskazywanych w miesięcznych informacjach o liczbie dzieci oraz w rocznym rozliczeniu wykorzystania dotacji; 2) zgodności wykorzystania dotacji przyznanej wyżej wymienionej szkole z budżetu Gminy U. w okresie od dnia (...) stycznia 2014 r. do dnia (...) grudnia 2014 r. w łącznej kwocie 297.520,24 zł z zasadami określonymi w art. 90 ust. 3d ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn.: Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm., dalej: u.s.o.) stwierdzono liczne przypadki wykorzystania dotacji z naruszeniem zasad określonych w ww. przepisie, tj. niezgodnie z przeznaczeniem.

W wyniku złożonego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia (...) grudnia 2015 r. uchyliło decyzję organu I instancji w całości i określiło skarżącej kwotę dotacji przypadającej do zwrotu do budżetu Gminy U., jako wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w łącznej wysokości 14.243,20 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych oraz odsetkami za zwłokę w kwocie 34,24 zł. W uzasadnieniu organ na wstępie zaznaczył, że ponieważ sprawa dotyczy wykorzystania dotacji na rok 2014 za miarodajne na gruncie niniejszej sprawy uznać należy przepisy ww. ustawy o systemie oświaty obowiązujące w okresie od dnia (...) stycznia 2014 r. do dnia (...) grudnia 2014 r.

Kolegium podało, że w 2014 r. z budżetu Gminy U. przekazano na rzecz Niepublicznej Szkoły Podstawowej w B. U. dotację w łącznej kwocie 297.520,24 zł. Organ wyjaśnił, że prawnie dopuszczalny sposób wydatkowania środków z dotacji określony jest w art. 90 ust. 3d u.s.o. Przepis ten stanowił w 2014 r., że dotacje, o których mowa w art. 90 ust. 1a-3b u.s.o., są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań szkoły, przedszkola, innej formy wychowania przedszkolnego lub placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na: 1) pokrycie wydatków bieżących szkół, przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego i placówek, obejmujących każdy wydatek poniesiony na cele działalności szkoły, przedszkola, innej formy wychowania przedszkolnego lub placówki, w tym na wynagrodzenie osoby fizycznej prowadzącej szkołę, przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego lub placówkę, jeżeli odpowiednio pełni funkcję dyrektora szkoły, przedszkola lub placówki albo prowadzi zajęcia w innej formie wychowania przedszkolnego, z wyjątkiem wydatków na inwestycje i zakupy inwestycyjne, zakup. i objęcie akcji i udziałów lub wniesienie wkładów do spółek prawa handlowego; 2) zakup środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, obejmujących:

a)

książki i inne zbiory biblioteczne, b) środki dydaktyczne służące procesowi dydaktyczno-wychowawczemu realizowanemu w szkołach, przedszkolach i placówkach, c) sprzęt sportowy i rekreacyjny, d) meble, e) pozostałe środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne o wartości nieprzekraczającej wielkości ustalonej w przepisach o podatku dochodowym od osób prawnych, dla których odpisy amortyzacyjne są uznawane za koszt uzyskania przychodu w 100% ich wartości, w momencie oddania do używania.

Organ wskazał, że w myśl art. 252 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 885 z późn. zm.,dalej: u.f.p.) dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1. Zgodnie z 252 ust. 6 pkt 1 u.f.p. odsetki od dotacji podlegających zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego nalicza się począwszy od dnia przekazania z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem. Wskazano, że dotacja z budżetu Gminy U. dla Niepublicznej Szkoły Podstawowej w B. U. została przekazana w 2014 r. w 12 częściach przekazanych kolejno w dniach: (...) stycznia 2014 r., (...) lutego 2014 r., (...) marca 2014 r., (...) kwietnia 2014 r., 27 maja 2014 r., (...) czerwca 2014 r., (...) lipca 2014 r., (...) sierpnia 2014 roku, (...) września 2014 r., 30 pażdziernika 2014 r., (...) listopada 2014 roku i (...) grudnia 2014 r.

Kolegium wyjaśniło ponadto, że przeprowadziło w sprawie uzupełniające postępowanie wyjaśniające na podstawie art. 136 k.p.a. i w oparciu o zebrany materiał dowodowy uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i w tym zakresie orzekło co do istoty sprawy.

W dalszej części organ szczegółowo omówił zakwestionowane wydatki.

Wymienił wśród nich środki przeznaczone z dotacji na ubezpieczenie OC pracowników szkoły, kwoty zapłaconych odsetek za opóźnienie w zapłacie zobowiązań wobec dostawcy usług telekomunikacyjnych, tj. O. (...) S.A. Organ odwoławczy wskazał, że co do wyżej wymienionych wydatków strona przyznała, że omawiane kwoty stanowią część dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem.

Organ wskazał, że kolejną grupą wydatków pokrytych z dotacji oświatowej przyznanej w 2014 r. z budżetu Gminy U. dla Niepublicznej Szkoły Podstawowej w B. U. są tzw. wydatki związane z realizacją zadań organu prowadzącego szkołę, o których stanowi art. 5 ust. 7 u.s.o. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu w 2014 r. organ prowadzący szkołę lub placówkę odpowiada za jej działalność. Do zadań organu prowadzącego szkołę lub placówkę należy w szczególności: 1) zapewnienie warunków działania szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki; 1a) zapewnienie warunków umożliwiających stosowanie specjalnej organizacji nauki i metod pracy dla dzieci i młodzieży objętych kształceniem specjalnym; 2) wykonywanie remontów obiektów szkolnych oraz zadań inwestycyjnych w tym zakresie; 3) zapewnienie obsługi administracyjnej, w tym prawnej, obsługi finansowej, w tym w zakresie wykonywania czynności, o których mowa wart. 4 ust. 3 pkt 2-6 ustawy z dnia (...) września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2013 r. poz. 330, z późn. zm.) i obsługi organizacyjnej szkoły lub placówki; 4) wyposażenie szkoły lub placówki w pomoce dydaktyczne i sprzęt niezbędny do pełnej realizacji programów nauczania, programów wychowawczych, przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów oraz wykonywania innych zadań statutowych.

W kontekście niniejszej sprawy organ podał, że za wydatki związane z realizacją ustawowych zadań organu prowadzącego Niepubliczną Szkołę Podstawową w B. U., tj. Stowarzyszenia Inicjatyw Wiejskich "M. O." z siedzibą w B. U. należy uznać wydatki na łączną kwotę 13.216,45 zł poczynione: a) na zapewnienie obsługi administracyjnej, finansowej i organizacyjnej, tj. obsługi księgowej w łącznej kwocie 4.920,00 zł oraz wynagrodzenie wraz z pochodnymi E. J. oraz E. Ś. zatrudnionych na podstawie umowy zlecenia na okres od dnia (...) września 2014 r. do dnia (...) listopada 2014 r. do wykonywania prac administracyjnych i pomocy przedszkolnej - w kwocie 4.995,79 zł b) na wykonanie remontów obiektów szkolnych w łącznej kwocie 2.895,82 zł; c) związane z zapewnieniem warunków działania szkoły, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki w kwocie 404,84 zł. Przyznała to zresztą sama strona w odwołaniu.

Organ podkreślił, że w zakresie tej grupy wydatków istotne znaczenie ma to, że w art. 90 ust. 3d pkt, 1 lit. b u.s.o. w jego obecnie obowiązującym brzmieniu przewidziano sposobność finansowania ze środków pochodzących z dotacji oświatowej wydatków związanych z realizacją zadań organu prowadzącego, o których stanowi art. 5 ust. 7 u.s.o. Jednak w stanie prawnym obowiązującym w 2014. roku, który jest miarodajny dla kwalifikacji omawianego stanu faktycznego, możliwość pokrycia z dotacji oświatowej wydatków związanych z realizacją zadań organu prowadzącego nie została przewidziana w sposób wyraźny w u.s.o.

W konsekwencji w ocenie Kolegium wydatki te, pokryte ze środków z dotacji oświatowej stanowią przejaw wykorzystania części tej dotacji niezgodnie z przeznaczeniem w rozumieniu art. 252 ust. 1 pkt 1 u.f.p.

Zdaniem SKO również wydatki na szkolenie z zakresu dotacji oświatowych, a także na zakup dostępu do portalu internetowego "Prawo oświatowe" oraz do portalu internetowego "eDyrektor Szkoły" nie można uznać za związane z realizacją zadań szkoły w zakresie kształcenia wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej, o których stanowił art. 90 ust. 3d u.s.o. ponieważ można je zakwalifikować jako wydatki przeznaczone na sfinansowanie zadań organu prowadzącego szkołę w rozumieniu art. 5 ust. 7 u.s.o. Tym bardziej, że przepis ten nie zawiera wyczerpującego katalogu zadań organu prowadzącego szkołę o czym świadczy użycie przez ustawodawcę słowa "w szczególności".

Jednocześnie organ w zakresie w którym odmiennie ustalił wysokość podlegającej zwrotowi dotacji wskazał, że przy Niepublicznej Szkole Podstawowej w B. U. od dnia (...) września 2013 r. działa oddział przedszkolny. Na tego typu oddział przysługuje odrębna dotacja, która w 2014 r. nie została przyznana z budżetu Gminy U. Mając na względzie treść art. 90 ust. 3d u.s.o. przyjąć jednocześnie trzeba, że ze środków z dotacji przyznanych w 2014 r. dla Niepublicznej Szkoły Podstawowej w B. U. nie można było finansować wydatków związanych z funkcjonowaniem oddziału przedszkolnego działającego przy tej szkole. Organ pierwszej instancji uznał w zaskarżonej decyzji, że skarżąca przeznaczyła część dotacji udzielonej dla tej szkoły w 2014 r. w łącznej kwocie 97.982,68 zł na pokrycie wydatków związanych z funkcjonowaniem oddziału przedszkolnego.

Jednak w ocenie organu odwoławczego nie sposób przyjąć, aby w części dotyczącej kwoty 97.982,68 zł-wydatkowanej rzekomo na oddział przedszkolny - organ pierwszej instancji wykazał w sposób bezsporny zasadność swojego rozstrzygnięcia. Brak jest bowiem w aktach sprawy dowodów, z których wynikałoby w sposób nie budzący wątpliwości, że wydatki te zostały rzeczywiście poniesione z dotacji dla Niepublicznej Szkoły Podstawowej w B. U. na oddział przedszkolny. Tym samym zdaniem Kolegium brak jest wystarczających podstaw do uznania, że cześć dotacji udzielonej w 2014 r. z budżetu Gminy dla Niepublicznej Szkoły Podstawowej w B. U. w kwocie 97.982,68 zł została wydatkowana niezgodnie z przeznaczeniem w rozumieniu art. 252 ust. 1 pkt 1 u.f.p.

Z uwagi na fakt, iż strona nie była w stanie określić, z jakiej z 12 części dotacji poczyniono poszczególne wydatki Samorządowe Kolegium Odwoławcze zmuszone było przyjąć domniemanie, że o tym, z której z 12 części dotacji poczyniony został dany wydatek, uznany za wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem, decydowała data poczynienia tego wydatku.

Organ przedstawił szczegółowo sposób przyporządkowania wydatków do przekazanych dotacji. Wskazał, że w związku z wpłatą dokonaną przez stronę łączna wysokość kwoty dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem i podlegającej zwrotowi do budżetu Gminy U. przez Stowarzyszenie Inicjatyw Wiejskich "M. O." z siedzibą w B. U. wynosi ostatecznie 14.243,20 zł.

W złożonej do tut. Sądu skardze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, zarzucając naruszenie:

- art. 7, art. 8, art. 12, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego, przyjęcie błędnych kryteriów na podstawie których dowolnie uznano, że dotacje były wykorzystywane niezgodnie z przeznaczeniem;

- art. 90 ust. 3d pkt 1 u.s.o. poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie.

W uzasadnieniu strona nie zgodziła się z argumentacją organu, że środki z dotacji zostały przeznaczone na realizację zadań organu prowadzącego szkołę nie zaś na zadania szkoły w zakresie kształcenia, wychowania i opieki. Podniosła, że art. 90 ust. 3d pkt 1 lit. b ustawy o systemie oświaty wyraźnie stanowi, że dotacje mogą być wykorzystane na sfinansowanie wydatków związanych z realizacją zadań organu prowadzącego, o których mowa w art. 5 ust. 7. Co więcej, wszystkie faktury były wystawione na Niepubliczną Szkołę Podstawową w B. U. i były wydatkami szkoły, a nie organu prowadzącego. Trudno się zgodzić, aby kwalifikowanie tych wydatków w sposób przyjęty przez Stowarzyszenie miało charakter ekstensywny i prowadziło do interpretacji contra legem.

Przywołując orzecznictwo sądowoadministracyjne strona podniosła, że dokonując interpretacji pojęcia "wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem " (art. 252 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych), uznać należy, że polega ono w szczególności na zapłacie ze środków pochodzących z dotacji za inne zadania niż te, na które dotacja została udzielona. Przepis art. 90 ust. 3d u.s.o. - w dacie udzielenia dotacji - nie definiował pojęcia wydatków bieżących szkoły lub placówki. Wobec tego posiłkując się wykładnią systemową koniecznym jest sięgnięcie do definicj i ustawowej wydatków bieżących, zawartej wart. 236 ust. 2 w zw. z art. 124 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Zgodnie ze wskazaną regulacją przez wydatki bieżące jednostki samorządu terytorialnego rozumie się wydatki budżetowe niebędące wydatkami majątkowymi, które obejmują: wynagrodzenia i uposażenia osób zatrudnionych w państwowych jednostkach budżetowych oraz składki naliczane od tych wynagrodzeń i uposażeń; zakupy towarów i usług; koszty utrzymania oraz inne wydatki związane z funkcjonowaniem jednostek budżetowych i realizacją ich statutowych zadań; koszty zadań zleconych do realizacji jednostkom zaliczanym i niezaliczanym do sektora finansów publicznych, z wyłączeniem organizacji pozarządowych.

W ocenie skarżącej SKO powołuje się na dość odosobnione poglądy judykatury.

Konkludując strona stwierdziła, że wydatki na zapewnienie obsługi administracyjnej, finansowej i organizacyjnej, wydatki na wykonanie remontów obiektów szkolnych, wydatki związane z zapewnieniem warunków działania szkoły, w tym bezpiecznych i higienicznych, na szkolenie z zakresu dotacji oświatowych, zakup dostępu do portali internetowych niewątpliwie mieszczą się w kategorii bieżących wydatków, które mogą być pokrywane ze środków z dotacji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. - dalej: p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1.

uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a.

naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b.

naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c.

inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

1.

stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

2.

stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Zatem kontrola sądowo-administracyjna aktów indywidualnych wydanych przez organy administracji publicznej ma na celu wyłącznie badanie ich zgodności z obowiązującym prawem. Wobec tego uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 p.p.s.a.

Mając powyższe na względzie Sąd stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu Sąd organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa materialnego w stopniu, które miało wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania w stopniu, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. To oznacza, że zaskarżona decyzja nie jest obarczoną wadą, skutkującą koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego, wydano ją bowiem w poprawnie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym i zastosowano przepisy prawa materialnego zgodne z przedmiotem sprawy.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie, jest odpowiedź na pytanie, czy organy zasadnie uznały, iż część dotacji oświatowej w kwocie 14.243,20 zł udzielonej w okresie od 1 stycznia do (...) grudnia 2014 r. - Stowarzyszeniu Inicjatyw Wiejskich "M. O. w B. U." została wydana niezgodnie z przeznaczeniem. Należy wskazać, że Sąd dokonuje kontroli zaskarżonego aktu w oparciu o akta administracyjne przekazane przez organ, a decydujące znaczenie ma stan faktyczny i prawny w dacie wydania tej decyzji. To oznacza, że decydujące znaczenie ma również stan prawny obowiązujący w dacie wydatkowania dotacji.

Odnośnie spornej kwestii a mianowicie dotacji, którą organy w części uznały za wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem, należy zważyć co następuje.

Zgodnie z art. 90 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, niepubliczne szkoły podstawowe specjalne i gimnazja specjalne oraz szkoły ponadgimnazjalne o uprawnieniach szkół publicznych, w tym z oddziałami integracyjnymi, otrzymują dotacje z budżetu powiatu. Natomiast art. 90 ust. 3d ustawy o systemie oświaty stanowi, że dotacje, o których mowa w ust. 1a-3b, są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań szkoły lub placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej.

Dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących szkoły lub placówki. Dotacje, o których mowa w ust. 1a-3a, są przekazywane w 12 częściach w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca na rachunek bankowy szkoły lub placówki (art. 90 ust. 3c).

Z kolei art. 90 ust. 4 ustawy o systemie oświaty stanowi, że organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego ustala tryb udzielania i rozliczania dotacji, o których mowa w ust. 1a i 2a-3b, oraz tryb i zakres kontroli prawidłowości ich wykorzystywania, uwzględniając w szczególności podstawę obliczania dotacji, zakres danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji i w rozliczeniu jej wykorzystania, oraz termin i sposób rozliczenia dotacji.

Rolą dotacji, co należy podkreślić, nie jest zatem subsydiowanie wszelkiej działalności szkoły lub placówki, czy też wsparcie podmiotu te placówki prowadzącego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 26 sierpnia 2014 r., sygn. akt II GSK 1002/13, 8 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 229/13, 19 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 1858/12).

A zatem nie wszystkie wydatki bieżące w rozumieniu art. 124 u.p.f. w związku z art. 236 ust. 3 u.p.f. mogą być uznane za wydatki kwalifikowane na podstawie przepisu art. 90 ust. 3d u.s.o. To oznacza, że w dacie wydatkowania dotacji zgodnie z ww. przepisami - środki pochodzące z dotacji nie mogą stanowić źródła finansowania wydatków na utrzymanie podmiotu będącego organem, prowadzącym szkołę, a także na pokrycie kosztów związanych z ogólną organizacją i funkcjonowaniem szkół, gdyż wymienione wyżej wydatki nie są związane bezpośrednio z działalnością oświatową rozumianą jako proces kształcenia, wychowania i opieki. Celem dotacji jest bowiem dofinansowanie realizacji zadań szkoły a nie dofinansowanie realizacji zadań organu prowadzącego jak wynika z obowiązującego w dacie przyznania i otrzymania dotacji przepisu art. 90 ust. 3 d.u.s.o.

Na potwierdzenie przyjętej tezy wskazuje również kierunek zmian legislacyjnych i wykładnia historyczna, a mianowicie art. 1 pkt 20 lit. e ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r. poz. 827 z późn. zm.) który zmienił art. 90 ust. 3d u.s.o. w ten sposób, że ustawodawca wprost zdefiniował, jakie wydatki mogą zostać pokryte ze środków dotacyjnych. Z analizy treści tego przepisu jasno wynika, że ponoszone wydatki mają mieć bezpośredni związek z realizacją zadań placówki oświatowej w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Opisane doprecyzowanie kategorii charakteru ponoszonego wydatku wyraźnie zatem wskazuje na rzeczywistą intencję ustawodawcy, dotyczącą przeznaczenia środków dotacyjnych. Jego intencją było również wyraźne sprecyzowanie tych kategorii wydatków, które nie mogą zostać pokryte z dotacji.

Należy wskazać, że nowelizacja została wprowadzona w dniu 20 lutego 2015 r. ustawą o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 357). Tak więc organ zasadnie uznał, że zakwestionowane wydatki na zapewnienie obsługi administracyjnej, finansowej i organizacyjnej szkoły; wykonanie remontów obiektów szkolnych; zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki; szkolenie z zakresu dotacji oświatowych i zakup portali internetowych - stanowią wydatki związane z realizacja zadań organu prowadzącego art. 5 ust. 7 u.s.o. ale dopiero z dniem wejścia w życie tej nowelizacji tj. z dniem 31 marca 2015 r.

Zauważyć również należy, że przepis art. 90 ust. 3d u.s.o. - w dacie udzielenia dotacji - nie definiował pojęcia wydatków bieżących szkoły lub placówki. Wobec tego tak jak chce tego strona - posiłkując się wykładnią systemową koniecznym jest sięgnięcie do definicji ustawowej wydatków bieżących, zawartej w art. 236 ust. 2 w zw. z art. 124 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 marca 2008 r., sygn. akt II GSK 284/08).

W tym kontekście, dokonując interpretacji pojęcia "wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem" (art. 252 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych), uznać należy, że polega ono w szczególności na zapłacie ze środków pochodzących z dotacji za inne zadania niż te, na które dotacja została udzielona.

Zgodnie ze wskazaną regulacją przez wydatki bieżące jednostki samorządu terytorialnego rozumie się wydatki budżetowe niebędące wydatkami majątkowymi, które obejmują: wynagrodzenia i uposażenia osób zatrudnionych w państwowych jednostkach budżetowych oraz składki naliczane od tych wynagrodzeń i uposażeń; zakupy towarów i usług; koszty utrzymania oraz inne wydatki związane z funkcjonowaniem jednostek budżetowych i realizacją ich statutowych zadań; koszty zadań zleconych do realizacji jednostkom zaliczanym i niezaliczanym do sektora finansów publicznych, z wyłączeniem organizacji pozarządowych. W kontekście przywołanych regulacji zarówno ustawy o systemie oświaty oraz ustawy o finansach publicznych stwierdzić należy, że dotacja oświatowa może zostać wykorzystana wyłącznie na te wydatki bieżące danej szkoły lub placówki, które realizować będą zadania w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej.

Kierując się więc wskazanym kryterium, wydatki bieżące można podzielić na dwie kategorie: wydatków realizujących ustawowe zadania jednostki oświatowej i wydatki, które takiej funkcji nie pełnią. Od wydatków bieżących związanych z zadaniami oświatowymi danej szkoły lub placówki, należy wyraźnie odróżnić wydatki związane z realizacją zadań organu prowadzącego tę szkołę lub placówkę oświatową.

Stosownie bowiem do treści art. 5 ust. 7 u.s.o., do zadań organu prowadzącego, który ponosi odpowiedzialność za działalność szkoły lub placówki, zalicza się w szczególności:

1)

zapewnienie warunków działania szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki;

2)

wykonywanie remontów obiektów szkolnych oraz zadań inwestycyjnych w tym zakresie;

3)

zapewnienie obsługi administracyjnej, finansowej, w tym w zakresie wykonywania czynności, o których mowa w art. 4 ust. 3 pkt 2-6 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2002 r. Nr 76, poz. 694 z późn. zm.), i organizacyjnej szkoły lub placówki;

4)

wyposażenie szkoły lub placówki w pomoce dydaktyczne i sprzęt niezbędny do pełnej realizacji programów nauczania, programów wychowawczych, przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów oraz wykonywania innych zadań statutowych.

Analizując konstrukcję prawną instytucji dotacji oświatowej z punktu widzenia funkcjonowania danej szkoły i placówki w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na to, że nie każda płaszczyzna działalności będzie mogła zostać dofinansowana ze środków finansowych pochodzących z dotacji. Zauważyć bowiem należy, że ustawodawca - niezależnie nawet do przepisu art. 5 ust. 7 u.s.o. - wyraźnie rozdzielił zadania wykonywane przez szkołę lub placówkę na dwie kategorie. Pierwsza z nich dotyczy wyłącznie realizacji przez jednostkę oświatową funkcji dydaktycznych, wychowawczych oraz opiekuńczych.

Druga wiąże się z pozostałą działalnością związaną co prawda z procesem kształcenia, ale tego procesu nie realizującą. Podział taki w konsekwencji wpływa również na kwestię odpowiedzialności za realizację wskazanych kategorii zadań szkoły lub placówki. Wprawdzie - jak stanowi art. 39 ust. 1 pkt 1 u.s.o. - działalnością szkoły lub placówki kieruje jej dyrektor, jednakże w zakresie wykonywanych działań podlega ona dwojakiemu nadzorowi.

W stosunku do zadań związanych z realizacją przez szkołę funkcji dydaktycznej, wychowawczej oraz opiekuńczej, nadzór pedagogiczny, o którym mowa w art. 33 u.s.o., sprawuje właściwy kurator oświaty (art. 89 u.s.o.). W odniesieniu natomiast do działalności w zakresie spraw finansowych i administracyjnych nadzór nad szkołą lub placówką sprawuje organ je prowadzący (art. 34a ust. 1 u.s.o.). Poczynione rozważania na temat zadań szkoły mają na celu podkreślenie, że ustawodawca w sposób zamierzony dokonał rozróżnienie kilku płaszczyzn działalności szkoły, decydując się zarazem na umożliwienie dofinansowania jednej z nich.

W analizowanej sprawie organy orzekające trafnie zauważyły, że poprzez dotację oświatową dofinansowanym w istocie nie będzie podmiot prywatny taką szkołę prowadzący, ale zadania oświatowe realizowane przez placówkę, którą ten organ prowadzi.

Reasumując, w świetle stanu prawnego obowiązującego w okresie udzielenia dotacji tj. od (...) stycznia 2014 do (...) grudnia 2014 r. stwierdzić należy, że podmiot prowadzący szkołę niepubliczną nie mógł przeznaczyć przyznanych środków finansowych na pokrycie każdego rodzaju wydatków bieżących związanych z prowadzoną przez siebie placówką oświatową. To oznacza, że koszty prowadzenia działalności oświatowej, do których zaliczyć należy m.in. koszty obsługi administracyjno - finansowej, wydatki inwestycyjne, wynagrodzenia pracowników administracyjnych i pochodne od tych wynagrodzeń, w dacie wydatkowania dotacji ponosił organ prowadzący szkołę.

Reasumując skoro w badanym roku nie można było z dotacji pokryć wydatków związanych z realizacją zadań organu prowadzącego to oznacza, ze skarga nie ma uzasadnionych podstaw i podlega oddaleniu.

W opinii Sądu organy orzekające nie naruszyły zasad postępowania, których naruszenia dopatruje się strona wskazując na art. 7, 8 i 77 k.p.a. a także art. 12. gdyż stan faktyczny został prawidłowo ustalony, a organ odwoławczy dołożył staranności nakazując przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego, czego skutkiem było to, że ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy uznał koszt prowadzenia placówki przedszkolnej za kwalifikowany i zgodnie z tym uznano kwotę dotacji o wartości 97.982,68 zł.

Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 skargę oddalił.

E. Kruppik - Świetlicka H. Adamczewska - Wasilewicz M. Łent

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.