Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3076877

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy
z dnia 21 października 2020 r.
I SA/Bd 1/20

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.).

Sędziowie WSA: Mirella Łent, Urszula Wiśniewska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2020 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia (...) listopada 2019 r. nr (...) w przedmiocie uznania zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym za niezasadne

1. uchyla zaskarżone postanowienie,

2. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz adwokata E. C. kwotę (...) (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Uzasadnienie faktyczne

Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B. prowadzi z majątku Skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie własnego tytułu wykonawczego z (...) lipca 2019 r., obejmującego należność z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2018 r. w kwocie (...) zł. Odpis tytułu wykonawczego został doręczony

(...) sierpnia 2019 r. wraz z zawiadomieniem z (...) lipca 2019 r. o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B.

Pismem z (...) sierpnia 2019 r. Skarżący złożył zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. tytułu wykonawczego, podnosząc nieistnienie obowiązku oraz niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego. W związku z wniesionymi zarzutami postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone, a zawiadomieniem z (...) września 2019 r. organ egzekucyjny wstrzymał realizację zajęcia świadczeń w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B.

Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z (...) września 2019 r. uznał zgłoszone w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie ww. tytułu wykonawczego zarzuty za niezasadne.

W zażaleniu na to postanowienie Skarżący stwierdził, że w całości się z nim nie zgadza i podtrzymuje zarzuty wobec braku istnienia zaległości podatkowej po stronie podatnika w pełnym zakresie. Podkreślił, że obowiązek podatkowy z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2018 r. został wykonany, a ewentualny błąd polegający na pobraniu podatku w zaniżonej wysokości mógł powstać po stronie płatników, którzy są odpowiedzialni za prawidłowe pobranie i odprowadzenie zaliczek na poczet podatku. Jego zdaniem nie można obciążać podatnika za błędy osób, które odprowadziły zbyt małą kwotę podatku. Skarżący podniósł również, że organ nie wyjaśnił w jaki sposób należność powstała i stwierdził, że nie zgadza się z wygenerowanym automatycznie zeznaniem podatkowym.

Rozpatrując zażalenie, postanowieniem z (...) listopada 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. W uzasadnieniu wskazał, że podstawę wniesionych zarzutów stanowiły okoliczności wymienione w art. 33 § 1 pkt 1 i 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.), dalej "u.p.e.a.", tj. nieistnienie obowiązku oraz niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego. Organ podał, że jak wynika z akt sprawy, dochodzona należność wynika z zeznania PIT-37 za 2018 r., które zostało przygotowane automatycznie w systemie teleinformatycznym w oparciu o dane będące w posiadaniu Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, tj. w oparciu o dane przekazane w Informacjach (PIT-11, PIT-40A) przez płatników zaliczek na podatek dochodowy. Na mocy ustawy z dnia 4 października 2018 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 2126) wprowadzony został bowiem obowiązek udostępnienia przez organ podatkowy zeznań podatkowych podatnikom (tzw. "Twój e-PIT"). Aplikacja, w której udostępnione są zeznania podatkowe, w okresie od (...) lutego 2019 r. do (...) kwietnia 2019 r., zapewniała podatnikom nieograniczony dostęp do tych zeznań. Podatnik może zweryfikować i zaakceptować rozliczenie bez zmian, zmodyfikować je lub odrzucić i rozliczyć się samodzielnie. W przypadku niekorzystania z usługi i nierozliczenia się w inny sposób, z dniem 30 kwietnia przygotowane zeznanie zostaje automatycznie zaakceptowane, co równoznaczne jest ze złożeniem przez podatnika rozliczenia z tytułu podatku dochodowego. Organ wyjaśnił, że na podstawie informacji przekazanych przez płatników zostało przygotowane dla Skarżącego zeznanie podatkowe PIT-37 za 2018 r. z wykazaną kwotą podatku do zapłaty w wysokości (...) zł, które do dnia (...) kwietnia 2019 r. nie zostało przez Skarżącego zaakceptowane ani odrzucone. W tym terminie Skarżący nie dokonał również samodzielnego rozliczenia dochodów osiągniętych w 2018 r. Tym samym z dniem (...) kwietnia 2019 r. poprzez automatyczną akceptację zeznania PIT-37, nastąpiło złożenie zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za 2018 r., z którego wynika obowiązek zapłaty podatku w kwocie (...) zł. Dyrektor podniósł, że organ podatkowy dopełnił również obowiązku wynikającego z art. 45cf ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1509 z późn. zm.), dalej "u.p.d.o.f." i poinformował Skarżącego o obowiązku zapłaty podatku w terminie 7 dni od dnia doręczenia tej informacji. Po upływie tego terminu skierowano do strony upomnienie, a następnie wystawiono tytuł wykonawczy. W ocenie organu odwoławczego w takim stanie faktycznym sprawy zarzut nieistnienia obowiązku nie mógł być uwzględniony.

Zdaniem Dyrektora IAS na uwzględnienie nie zasługuje także drugi ze zgłoszonych zarzutów - niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego. Odnosząc się do powyższego organ wskazał, że niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, o której mowa w art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. zachodzi w sytuacji wystąpienia okoliczności wykluczających możliwość prowadzenia egzekucji ze względów formalnych - podmiotowych lub przedmiotowych, a nie merytorycznych. Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej musi mieć przy tym źródło w przepisach prawa, całkowicie wyłączających możliwość przymusowej realizacji danego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej. Dyrektor podkreślił, że zgodnie z art. 2 § 1 pkt 1 u.p.e.a. egzekucji administracyjnej podlegają m.in. podatki, opłaty i inne należności, do których stosuje się przepisy rozdziału III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 z późn. zm.), dalej "O.p." Organ zauważył, że w rozpatrywanej sprawie obowiązek dotyczy podatku dochodowego, a więc jest to obowiązek, który podlega egzekucji administracyjnej na podstawie art. 2 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Postępowanie egzekucyjne prowadzone jest przez właściwy organ administracji publicznej, a Skarżący nie wskazał jakichkolwiek okoliczności wykluczających możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego ze względu na swoją osobę. Natomiast zastosowany środek egzekucyjny został wymieniony w art. 1a pkt 12 lit. a ww. ustawy, jako egzekucja ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej. Dyrektor stwierdził, że skoro z ustawy wynika, iż w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych stosuje się egzekucję ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej, to nie ma podstaw do twierdzenia, że w niniejszej sprawie zastosowano niedopuszczalny środek egzekucyjny. Uwzględniając powyższe organ odwoławczy stwierdził, że organ egzekucyjny zasadnie odmówił, uznania zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego za zasadny.

Odnosząc się natomiast do podniesionej w zarzutach oraz w zażaleniu argumentacji, że za błędy w rozliczeniu i odprowadzeniu podatku dochodowego za 2018 r. odpowiedzialny jest płatnik, organ wskazał, iż zaprezentowane w tej kwestii stanowisko nie jest właściwe. Za prawidłowe rozliczenie i zapłatę podatku w ustawowym terminie odpowiedzialny jest bowiem podatnik. Ponadto organ odwoławczy zwrócił uwagę, że organem właściwym do rozpoznania wniosku w trybie art. 67a O.p. jest właściwy organ podatkowy, do którego należy wnieść odrębne podanie w tej sprawie.

W skardze do tut. Sądu Skarżący podniósł, że organy obu instancji pominęły ujęty we wnioskach i skargach obowiązek informacyjny mający na celu wskazanie po czyjej stronie powstała zaległość podatkowa, w ten sposób ukazując winę podatnika lub płatnika. Podkreślił, że automatycznie wygenerowany PIT-37 na koniec kwietnia 2019 r. nie mógł stać się pełnoprawnym dokumentem w rozumieniu art. 13 i 14 Kodeksu cywilnego. Skarżący wnosząc o udzielenie zastępstwa procesowego w niniejszej sprawie wskazał, że: jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym z orzeczoną niemożliwością do samodzielnej egzystencji, co w znacznej części utrudnia mu poruszanie się w obrębie prawa i nie jest w stanie samodzielnie napisać lub wytworzyć prawidłowego dokumentu uprawniającego do rozpatrzenia niniejszej skargi przez Sąd; pomimo choroby jest jedynym żywicielem rodziny. Skarżący wskazał na niewłaściwe - jego zdaniem - działanie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B., który wezwał go, pod groźbą kary, do złożenia zeznań podatkowych za lata 2016 i 2017, przez co należy rozumieć, że rozliczenie podatkowe nie jest obowiązkowe, skoro Urząd Skarbowy nie wymagał bieżących rozliczeń wobec podatnika, a to znaczy, że PIT-37 z automatu nie powinien być w tym przypadku akceptowany. Wskazując na powyższe, Skarżący stwierdził, że w całości nie zgadza się z decyzją o zaległości podatkowej wobec niego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W pismach procesowych z dnia (...) marca 2020 r. Skarżący podtrzymał stanowisko wyrażone w skardze. Dodatkowo stwierdził, że jako osoba częściowo ubezwłasnowolniona działa poprzez kuratora, o czym były informowane organy podatkowe obu instancji i dlatego prowadzone wobec niego postępowanie egzekucyjne jest nieważne.

Przy piśmie z (...) lipca 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej przesłał postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. z dnia (...) lipca 2020 r. umarzające postępowanie egzekucyjne prowadzone z majątku Skarżącego w związku z otrzymaną z Sądu Rejonowego w B. VI Wydziału Rodzinnego i Nieletnich informacją o częściowym ubezwłasnowolnieniu zobowiązanego.

W odpowiedzi na wezwanie Sądu czy wobec umorzenia - na wniosek wierzyciela - postępowania egzekucyjnego będącego przedmiotem zarzutów, w przedmiocie których wydano zaskarżone do tut. Sądu postanowienie z dnia (...) listopada 2019 r. Skarżący podtrzymuje wniesioną skargę, w piśmie z dnia (...) sierpnia 2020 r. podtrzymano skargę. Ponadto w piśmie procesowym z (...) października 2020 r. Pełnomocnik Skarżącego (ustanowiony z urzędu) podtrzymał skargę i stanowisko w sprawie. Podniósł, że Skarżący nie może ponosić negatywnych konsekwencji niedokonania czynności, do której samodzielnego dokonania nie jest uprawniony, co jest równoznaczne z nieistnieniem obowiązku.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie i zakwestionowane postanowienie podlega uchyleniu.

W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) - dalej: "p.p.s.a.", sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i uchyla zaskarżony akt w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z dyspozycją art. 134 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd bada zgodność zaskarżonego aktu z obowiązującym porządkiem prawnym niezależnie od zarzutów skargi i podniesionej przez stronę argumentacji.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do zagadnienia, czy organ egzekucyjny zasadnie uznał za niezasadne zgłoszone przez Skarżącego - w przedmiocie postępowania egzekucyjnego dotyczącego zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2018 r. - zarzuty:

1) nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) oraz

2) niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.). Organ stoi na stanowisku, że zarzuty są niezasadne, bowiem z zeznania podatkowego PIT-37 za 2018 r. przygotowanego automatycznie w systemie teleinformatycznym w oparciu o dane będące w posiadaniu Szefa Krajowej Administracji Skarbowej wynika wysokość podatku należnego, który nie został zapłacony w całości, tj. zaległość wynosi (...) zł. Dodaje też, że zeznanie w ten sposób sporządzone nie zostało odrzucone ani Skarżący nie złożył samodzielnie zeznania. Organ wskazuje też na dopełnienie przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. obowiązku wynikającego z art. 45cf ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, tj. o poinformowaniu o obowiązku zapłaty podatku w terminie 7 dni od dnia otrzymania tej informacji. Z kolei Skarżący podnosi, że niezrozumiałe jest twierdzenie o niezapłaceniu podatku, skoro według argumentacji organu, płatnicy wpłacali należności podatkowe w prawidłowej wysokości. Nadto uważa, że w sprawie powinien mieć zastosowanie art. 67a O.p. Dodaje, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym z orzeczoną niemożnością do samodzielnej egzystencji, częściowo ubezwłasnowolnią, dla której ustanowiono kuratora.

Na wstępie Sąd zauważa, że z pisma z dnia (...) lipca 2020 r. Sądu Rejonowego w B. VI Wydział Rodzinny i Nieletnich wynika, że Skarżący jest osobą częściowo ubezwłasnowolnioną, a na kuratora została powołana P. K., w związku z tym Skarżący może dokonywać samodzielnie wyłącznie czynności prawnych nieprzekraczających zwykłego zarządu jego majątkiem oraz dotyczących jego osoby (k. 52 akt sądowych). Powyższe potwierdza także zaświadczenie z (...) grudnia 2019 r. tego Sądu, z którego wynika, że kurator złożyła przyrzeczenie w dniu (...) kwietnia 2018 r. (k. 30 akt sądowych). Nie budzi też wątpliwości, że za Skarżącego w postępowaniu egzekucyjnym nie działał kurator.

W konsekwencji powyższego w postępowaniu egzekucyjnym doszło do naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 30 § 1 i 2 i art. 40 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 15 i art. 17 Kodeksu cywilnego (dalej: "k.c."). Pierwsze dwa powołane przepisy nakazują organom administracji podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy. Obowiązek ten jest realizowany dzięki nakazowi zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia przez organ administracji całego materiału dowodowego. Oznacza to, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie w sprawie, a zatem konieczne jest zgromadzenie i przeprowadzenie z urzędu dowodów koniecznych do rozstrzygnięcia sprawy. W myśl art. 30 § 1 k.p.a. zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych stron ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 30 § 2 k.p.a. osoby fizyczne nie posiadające zdolności do czynności prawnych działają przez swych ustawowych przedstawicieli. W myśl art. 15 k.c. ograniczoną zdolność do czynności prawnych mają małoletni, którzy ukończyli lat trzynaście oraz osoby ubezwłasnowolnione częściowo. Na podstawie art. 17 k.c. z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do ważności czynności prawnej, przez którą osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych zaciąga zobowiązanie lub rozporządza swoim prawem, potrzebna jest zgoda jej przedstawiciela ustawowego.

Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 stycznia 2012 r. sygn. akt II OSK 2074/10 (orzeczenie to dostępne w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), z norm tych wynikają następujące wnioski: sytuacja materialna osoby ubezwłasnowolnionej częściowo jest w postępowaniu administracyjnym regulowana przepisami art. 17-22 kodeksu cywilnego w związku z art. 30 § 1 k.p.a., zaś zdolność procesowa, w tym zakres samodzielnego działania oraz działania przez przedstawiciela ustawowego jest konsekwencją zastosowania art. 30 § 2 k.p.a. w związku z art. 17-22 k.c. i art. 65 § 2 w związku z art. 66 Kodeksu postępowania cywilnego (dalej: k.p.c.) oraz art. 181 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej: k.r.o.). Reprezentacja osoby ubezwłasnowolnionej częściowo, która - jak o tym stanowi art. 15 k.c. - ma tylko ograniczoną zdolność do czynności prawnych, została unormowana w art. 181 § 1 k.r.o. W myśl tego przepisu kurator osoby ubezwłasnowolnionej częściowo jest powołany do jej reprezentowania i do zarządu jej majątkiem tylko wtedy, gdy sąd opiekuńczy tak postanowi. Niemniej jednak wykładnia art. 66 k.p.c. w związku z art. 65 § 2 k.p.c. prowadzi do wniosku, że zdolności procesowej nie posiada nie tylko osoba pozbawiona całkowicie zdolności do czynności prawnych, ale także osoba ograniczona w tej zdolności w sprawach wynikających z czynności prawnych, których osoba ta nie mogłaby wykonywać samodzielnie. W tym zakresie przedstawicielem osoby ubezwłasnowolnionej częściowo jest jej kurator, ustanowiony zgodnie z art. 16 § 2 k.c., któremu nie jest w tym celu potrzebne szczególne upoważnienie sądu opiekuńczego (patrz: postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 30 września 1977 r. sygn. akt III CRN 132/77, OSNC 1978/11/204; z dnia 8 września 1970 r. sygn. akt II CZ 115/70, OSNC 1971/6/104; Stanisława Kalus (w:) "Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz" pod red. Kazimierza Piaseckiego, LexisNexis 2009, s. 1111-1114; Henryk Dolecki "Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz", LEX 2010, teza 5 do art. 181).

Osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych może bez zgody przedstawiciela ustawowego podejmować jednie czynności prawne wymienione w art. 20-art. 22 k.c. Natomiast do czynności prawnych, przez które osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych zaciąga zobowiązania lub rozporządza prawem, potrzebna jest co do zasady zgoda przedstawiciela ustawowego tej osoby, jak o tym stanowi art. 17 k.c. (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 maja 2013 r., II SA/Po 229/13).

Sąd w obecnym składzie ww. poglądy podziela. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że konieczność reprezentowania ubezwłasnowolnionego częściowo Skarżącego przez kuratora w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego obejmującego należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych zależy zatem od tego, czy udział w sprawie administracyjnej, w której ta reprezentacja ma mieć miejsce, należy do czynności określonych w art. 17 k.c., czy też do czynności określonych w art. 20-22 k.c. W tym zakresie należy podkreślić, że zasadą jest uzyskanie zgody przedstawiciela ustawowego dla ważności czynności prawnych osoby ubezwłasnowolnionej częściowo, poprzez które zaciąga zobowiązanie lub rozporządza swoim prawem. Świadczy o tym zwrot użyty w art. 17 k.c.: "z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych". Wyjątki takie co do zasady opisane są we wspomnianych już art. 20-22 k.c. W ocenie Sądu podejmowanie czynności procesowych, a szerzej "udział" w postępowaniu administracyjnym egzekucyjnym mającym na celu ściągnięcie należności na poczet podatku dochodowego od osób fizycznych wraz z odsetkami za zwłokę, należy do zakresu spraw podopiecznego, który wymaga działania kuratora. Skutkiem bowiem takich czynności organu w postępowaniu egzekucyjnym jest obciążenie majątku osoby częściowo ubezwłasnowolnionej i sięgnięcie do majątku podopiecznego, co powoduje przymusowe uszczuplenie jego majątku.

Zarówno zatem z punktu widzenia dyspozycji przepisu art. 30 § 2 k.p.a., odnoszącego się do reprezentacji osób niemających pełnej zdolności do czynności prawnych w postępowaniu administracyjnym, jak i uwzględniając kontekst cywilnoprawny, należy przyjąć, że w postępowaniu egzekucyjnym należności pieniężnych prowadzonym wobec osoby częściowo ubezwłasnowolnionej, podopieczny powinien być reprezentowany przez kuratora. Okoliczność natomiast, że zaskarżone postanowienie zostało doręczone Skarżącemu z całkowitym pominięciem w postępowaniu zażaleniowym przedstawiciela strony ubezwłasnowolnionej częściowo - jej kuratora w osobie P. K., stanowi istotne uchybienie procesowe, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skoro kurator strony nie był powiadamiany o czynnościach podejmowanych w postępowaniu i nie brał udziału za Skarżącego w tym postępowaniu, to należy przyjąć, że Strona w ogóle nie miała zagwarantowanego odpowiedniego udziału w postępowaniu. Sąd zauważa, że doręczenie postanowienia należy dokonać do rąk kuratora, bowiem zgodnie z art. 40 § 1 k.p.a. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela temu przedstawicielowi.

W konsekwencji powyższego organy obowiązane były prowadzić postępowania i doręczać wszelką korespondencję - w tym tytuł wykonawczy, postanowienia - w oparciu o regulacje prawne dotyczące doręczenia w postępowaniu administracyjnym, co otworzy stronie, działającej poprzez przedstawiciela - kuratora, możliwość kwestionowania wydanego rozstrzygnięcia. Na ten obowiązek po stronie organu, trafnie wskazał Pełnomocnik w kontekście zarzutu nieistnienia obowiązku podatkowego. Organ zatem uwzględniając tę okoliczność obowiązany był zbadać także kwestie związane z doręczaniem pism z tego punktu widzenia, jako koniecznego warunku skutecznego doręczenia tytułu wykonawczego, rozpatrzenia zarzutów czy zażalenia.

Reasumując powyższe, Sąd stwierdza, że dokonana przez organ zażaleniowy analiza akt postępowania egzekucyjnego i rozpatrzenie zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego naruszało art. 7 i art. 77 k.p.a. w związku z art. 30 § 1 i 2, art. 40 § 1 k.p.a. oraz art. 15 i art. 17 k.c.

Sąd dostrzega, że Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z dnia (...) lipca 2020 r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone z majątku Skarżącego w związku z otrzymaną z Sądu Rejonowego w B. VI Wydziału Rodzinnego i Nieletnich informacją o częściowym ubezwłasnowolnieniu zobowiązanego, jednakże nie czyni to bezprzedmiotowym postępowania wywołanego na skutek wniesienia niniejszej skargi. Sąd bowiem ocenia zaskarżone postanowienie na dzień jego wydania, z którym mogą być związane skutki np. dotyczące kosztów egzekucyjnych. Tym samym obecnie organ nie wykazał niezasadności zarzutów.

W konsekwencji naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.), co uzasadnia uchylenie zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 21 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r. poz. 1801 z późn. zm.). Zasądzona kwota obejmuje VAT.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.