Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3082162

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 17 listopada 2020 r.
I OZ 943/20

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia U. R. i W. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 czerwca 2020 r. sygn. akt III SA/Gd 295/20 odrzucające skargę U. R. i W. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia (...) grudnia 2019 r. nr (...) w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy postanawia:

1. uchylić zaskarżone postanowienie w części dotyczącej odrzucenia skargi W. R.;

2. oddalić zażalenie w pozostałym zakresie.

Uzasadnienie faktyczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z 12 czerwca 2020 r. sygn. akt III SA/Gd 295/20, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) dalej zwanej "p.p.s.a." odrzucił skargę U. R. i W. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z (...) grudnia 2019 r. nr (...) w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W uzasadnieniu wskazano, że skarżący zostali wezwani do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez podanie numerów PESEL i określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego przez zaskarżony przez nich akt. Wezwania doręczono skarżącej 13 marca 2020 r., a skarżącemu 27 marca 2020 r.

W ocenie Sądu pierwszej instancji skarżący nie uzupełnili - w terminie do 1 czerwca 2020 r. - braku formalnego skargi w postaci określenia naruszenia prawa lub interesu prawnego, o którym mowa w art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Ani wniesiona skarga, w której oprócz wskazania numeru zaskarżonego aktu, stwierdzono jedynie, że skarga zostaje złożona "na rażące naruszenie prawa, działania zabronione utrzymujące się w trybie ciągłym" z wnioskiem o "stwierdzenie nieważności postępowania w całej jego rozciągłości, ani treść pisma z 3 kwietnia 2020 r. nie wskazują w istocie na przyczyny uzasadniające niezgodność z prawem i powód zaskarżenia postanowienia SKO w S. Sąd podkreślił, że skarżący nie wskazali w szczególności, z jakich powodów kwestionują stanowisko prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia (co do przeprowadzonej przez organ oceny spełnienia przez nich przesłanek przywrócenia terminu określonych w art. 58 k.p.a.), a zatem w jaki sposób zaskarżone postanowienie, zawierające rozstrzygnięcie wyłącznie procesowe, tj. w przedmiocie oceny spełnienia przesłanek do przywrócenia uchybionego terminu na dokonanie czynności procesowej (tj. złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy), narusza prawo lub interes prawny. Zdaniem Sądu stwierdzenia dotyczące funkcjonowania czy zarządzania Kolegium oraz ocena prawidłowości tych aspektów z perspektywy skarżących, jak też kwestie sporne dotyczące opisywanych spraw związanych z rozgraniczeniem wskazywanych przez nich nieruchomości, nie dotyczą istoty zaskarżonego aktu, a tym samym nie wskazują, na czym polega, zdaniem wnoszących skargę, naruszenie ich prawa lub interesu prawnego w zaskarżanym przez nich postanowieniu. Sąd zaznaczył ponadto, że skarżąca pomimo wezwania nie podała swojego numeru PESEL.

Zażalenie złożyli U. R. i W. R., zaskarżając powyższe postanowienie w całości. Zarzucono naruszenie:

1. art. 135 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy sąd administracyjny został poinformowany o rażących nadużyciach prawa materialnego i przepisów postępowania, i w ramach kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej zawsze bada, czy w toku postępowania, przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania;

2. art. 86, art. 87 § 2 i art. 49 § 1 p.p.s.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie i odmowę przywrócenia terminu na skutek uznania, że nieuzupełnienie braku formalnego skargi przez skarżącego było nieuzasadnione;

3. art. 86 § 1 p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i nieuwzględnienie, że strona nie dokonała w terminie czynności bez swojej winy;

4. art. 86 § 2 p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że uchybienie terminowi nie powoduje dla strony ujemnych skutków procesowych, podczas gdy zamyka drogę do wniesienia skargi na rozstrzygnięcie organu;

5. art. 88 p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że wniosek o przywrócenie terminu jest niedopuszczalny;

6. art. 49 § 1 i art. 86 § 1 p.p.s.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie w postaci uznania, że termin wskazany w art. 49 § 1 p.p.s.a. nie może być modyfikowany w razie zaistnienia okoliczności przewidzianych w art. 86 § 1 p.p.s.a., tj. jeżeli czynność uzupełnienia braków formalnych nie mogła być dokonana bez winy strony.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i ponowne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu przez WSA w Gdańsku, względnie o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W uzasadnieniu wskazano, że "skarżący nie złożyli wniosku z uwagi na swój stan zdrowia". Podniesiono, że z ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych wynika, że sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Zdaniem wnoszących zażalenie umknęło Sądowi dostrzeżenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nierozpoznanie z urzędu, że postanowienie SKO w S. posiada wadę nieważności z uwagi na brak podstawy prawnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Uzasadnienie prawne

Zażalenie jest częściowo zasadne.

Zgodnie z art. 57 § 1 p.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać: wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności (pkt 1), oznaczenie organu, którego działania, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania skarga dotyczy (pkt 2); a także określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego (pkt 3). Pismo strony powinno zawierać - w przypadku gdy jest pierwszym pismem w sprawie - numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku (art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.).

W myśl art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Z kolei zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 tej ustawy sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych.

W niniejszej sprawie pismem z 5 lutego 2020 r. U. i W. R. złożyli skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z (...) grudnia 2019 r. odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy zakończonej postanowieniem z (...) sierpnia 2019 r. o odmowie wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem tego organu z (...) marca 2019 r. Na mocy ww. postanowienia uchylono postanowienie Burmistrza Miasta U. z dnia (...) stycznia 2019 r. odmawiające wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości będącej własnością Powiatu S. w trwałym Zarządzie Dróg Powiatowych, oznaczoną jako działka nr (...), a działkami nr (...), (...), (...) w m. D., gm. R. z działkami sąsiednimi, obręb geod. D. gm. U. Powołali się na: "rażące naruszenie prawa, działania zabronione utrzymujące się w trybie ciągłym". Wnieśli o stwierdzenie nieważności postępowania w całości.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można podzielić poglądu Sądu pierwszej instancji, że konieczne było wezwanie skarżących do uzupełnienia braków formalnych ww. skargi poprzez określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego, o którym mowa w art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Należy w pełni podzielić wyrażone w doktrynie i orzecznictwie stanowisko, zgodnie z którym art. 57 § 1 p.p.s.a. nie ustala zbyt rygorystycznych warunków formalnych skargi. Rozwiązanie przyjęte w tym przepisie pozostaje w zgodzie z wyrażoną w art. 134 § 1 tej ustawy zasadą niezwiązania sądu administracyjnego granicami skargi. Tak więc - co do zasady - sąd administracyjny nie jest związany zarzutami skargi co do zakresu zaskarżenia aktu lub czynności, powołaną w niej podstawą prawną oraz jej wnioskami co do sposobu pozbawienia mocy wiążącej zaskarżonego aktu, nawet jeśli zostały one w skardze sformułowane. Przez określenie "naruszenia prawa" lub "naruszenia interesu prawnego", o których jest mowa w punkcie 3 omawianego art. 57 § 1, należy rozumieć podanie przez skarżącego przyczyny uzasadniającej - według jego oceny - wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Wzmiankowany przepis nie wymaga przy tym przedstawienia w skardze wyczerpującego wywodu prawnego lub wskazania konkretnego przepisu - przepisów - prawa, który został naruszony. Wymóg skargi będzie w tym względzie spełniony, jeżeli skarżący wskaże - nawet w sposób bardzo ogólny - na czym polega jego zdaniem naruszenie prawa lub interesu prawnego w zaskarżonym akcie lub czynności. Skarga U. i W. R. opatrzona datą 5 lutego 2020 r. spełnia omawiane wymogi. Skarżący określili akt administracyjny stanowiący przedmiot skargi jako rażąco naruszający prawo. Uważali, że istnieją przesłanki do stwierdzenia jego nieważności. Bez znaczenia jest przy tym, czy zarzuty te pozostają w bezpośrednim związku z przedmiotem zaskarżenia - w tym przypadku z postanowieniem odmawiającym przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jak bowiem zaznaczono sąd administracyjny nie jest związany ani zarzutami postawionymi w skardze, ani powołaną w niej podstawą prawną. Sąd, niebędąc związany granicami skargi, dokonując oceny legalności zaskarżonego doń aktu administracyjnego, obowiązany jest poddać przedmiot zaskarżenia pełnej kontroli pod kątem zgodności tego aktu z obowiązującym prawem, tj. z przepisami prawa materialnego, na których opiera się rozstrzygnięcie tego aktu oraz przepisami procedury administracyjnej regulującymi postępowanie, w którym akt ten został wydany (por. wyrok NSA z 28 lutego 2006 r. I OSK 528/05, a także J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, art. 57, Nb 2). Nie było zatem podstaw do odrzucenia skargi W. R. Określony w art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a. wymóg formalny został spełniony w stopniu umożliwiającym nadanie skardze dalszego biegu.

Słusznie natomiast Sąd pierwszej instancji uznał, że skarga U. R. winna zostać odrzucona ze względu na nieuzupełnienie w terminie braku formalnego w postaci numeru PESEL skarżącej. Wezwanie do uzupełnienia tego braku doręczono skarżącej 13 marca 2020 r. Termin na jego wykonanie upłynął bezskutecznie 20 marca 2020 r. Zgodnie bowiem z art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 z późn. zm.) dalej zwanej "specustawą COVID-19" w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach sądowych, w tym sądowoadministracyjnych nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Przepis ten został dodany do specustawy COVID-19 przez ustawę z 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 568 z późn. zm.) i wszedł w życie 31 marca 2020 r. Przepis ten nie miał zatem zastosowania w niniejszej sprawie.

Odnosząc się do argumentów podniesionych w zażaleniu, wskazać należy, że na obecnym etapie postępowania Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje jedynie prawidłowość odrzucenia skargi przez Sąd pierwszej instancji. Nie bada natomiast kwestii przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Wyjaśnić dodatkowo należy, że postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi może zostać wszczęte wyłącznie na wniosek strony, która uchybiła temu terminowi. Wniosek w tym przedmiocie nie został w sprawie złożony (co zaznaczyli sami skarżący w rozpoznawanym obecnie zażaleniu).

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej odrzucenia skargi W. R. W oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalono zażalenie w pozostałym zakresie.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.