Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2021786

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 2 sierpnia 2013 r.
I OZ 659/13

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H.H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 maja 2013 r. sygn. akt II SA/Po 685/12 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi H.H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (...) z dnia (...) maja 2012 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia oddalić zażalenie.

Uzasadnienie faktyczne

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu prawomocnym postanowieniem z dnia 20 września 2012 r. sygn. akt II SA/Po 685/12 przyznał H.H. prawo pomocy, poprzez ustanowienie radcy prawnego. Okręgowa Izba Radców Prawnych w Poznaniu wyznaczyła do reprezentowania skarżącej w niniejszej sprawie radcę prawnego (...).

Skarżąca w dniu 28 marca 2013 r. zwróciła się o ponowne przyznanie jej prawa pomocy, poprzez wyznaczenie adwokata z urzędu.

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2013 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy wskazując, że ponowny wniosek w tym przedmiocie jest bezzasadny. Podkreślił, iż skarżąca nie może skutecznie domagać się przyznania kolejnego prawa pomocy, ponieważ jej prawo w tym zakresie zostało skonsumowane postanowieniem referendarza sądowego z dnia 20 września 2012 r., które korzysta z przymiotu prawomocności. Wyznaczenie przez Okręgową Izbę Radców Prawnych (...) pełnomocnika z urzędu stanowiło wykonanie wydanego w sprawie postanowienia o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, zwłaszcza, że skarżąca w pierwotnym wniosku nie zaznaczyła, którego z profesjonalnych pełnomocników wybiera. Aktualnie brak jest zatem wpływu na decyzję w zakresie wyznaczenia konkretnego pełnomocnika, bądź jego zmiany.

H.H. w ustawowym terminie wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. W jego uzasadnieniu podała, że w pierwotnym wniosku o przyznanie prawa pomocy wniosła o przyznanie jej adwokata, a nie radcy prawnego, stąd to właśnie adwokat powinien zostać jej przyznany. Podkreśliła również, że nie jest prawnikiem i nie posiada wystarczającej znajomości przepisów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 29 maja 2013 r. sygn. akt II SA/Po 685/12 odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, iż z akt sprawy wynika, że prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 września 2012 r. przyznano jej prawo pomocy, poprzez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w postaci radcy prawnego, którego wyznaczyła OIRP (...). Prawo pomocy nie zostało jej przy tym do chwili obecnej cofnięte. Obecnie skarżąca wnosi zaś o zmianę pełnomocnika, czego wyrazem jest ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera przepisu, który uprawniałby stronę do żądania ustanowienia w postępowaniu sądowoadministracyjnym kolejnego pełnomocnika z urzędu. Sądy administracyjne, rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika albo to prawo przyznają, albo też odmawiają jego przyznania, jednakże bez imiennego wskazywania pełnomocników, co należy już do odpowiednich samorządów zawodowych poszczególnych korporacji. Jak wskazuje analiza wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy (k. nr 7 akt sądowych), nie wskazała ona w tym wniosku, aby ustanowionym pełnomocnikiem miał być adwokat (por. rubryka 4 wniosku). Stąd też referendarz miał swobodę wyboru pełnomocnika, z którego to uprawnienia skorzystał, przyznając skarżącej pełnomocnika, którym jest radca prawny, a od przedmiotowego postanowienia z dnia 20 września 2012 r. skarżąca nie wniosła sprzeciwu. Biorąc powyższe pod uwagę aktualnie brak jest podstaw prawnych do rozpoznania kolejnego wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu.

Powyższe postanowienie z dnia 29 maja 2013 r. stało się przedmiotem zażalenia pełnomocnika skarżącej ustanowionego z urzędu - radcy prawnego (...) do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu zażalenia podniósł, iż H.H. pierwotny wniosek o przyznanie prawa pomocy złożyła w sposób prawidłowy. Jako osoba nieznająca przepisów prawa nie zdawała sobie sprawy, iż ze względu na niesformułowanie jasnego wniosku w tym zakresie, Sąd przyznając prawo pomocy od razu zwróci się do odpowiedniego samorządu bez uprzedniego wezwania skarżącej do doprecyzowania wniosku. Wolą H.H. było bowiem kontynuowanie współpracy z adwokatem zapoznanym ze sprawą. Wskazując na powyższe oraz na brak zaufania skarżącej do ustanowionego z urzędu radcy prawnego wniósł on o zmianę zaskarżonego postanowienia, poprzez przyznanie skarżącej adwokata z urzędu.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Wskazać należy na wstępie, iż zgodnie z art. 244 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie zaś do treści art. 243 § 1 tej ustawy prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Przyznanie prawa pomocy wygasa ze śmiercią strony, która je uzyskała (art. 251 p.p.s.a.), albo może być przez sąd cofnięte w całości lub części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano nie istniały lub przestały istnieć (art. 249 p.p.s.a.).

Zgodnie natomiast z art. 259 § 1 p.p.s.a., od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Jeżeli nie wniesiono sprzeciwu albo wniesiony sprzeciw został prawomocnie odrzucony, zarządzenia i postanowienia, o których mowa w § 1, mają skutki prawomocnego orzeczenia sądu (§ 3).

W niniejszej sprawie prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego zostało przyznane skarżącej prawomocnym postanowieniem referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 września 2012 r. sygn. akt II SA/Po 685/12, które to postanowienie stało się podstawą do zwrócenia się przez Sąd pierwszej instancji do Okręgowej Izby Radców Prawnych (...) o wyznaczenie dla skarżącego konkretnego pełnomocnika, którym został radca prawny (...). Co istotne, w formularzu PPF skarżąca nie zaznaczyła, którego pełnomocnika wybiera (adwokata czy radcę prawnego), a zatem nie można zarzucić referendarzowi dowolności w jego wyborze i działania wbrew jej woli. Kluczowe znaczenie ma również fakt, iż od ww. postanowienia skarżąca nie złożyła sprzeciwu, a zatem na mocy art. 259 § 3 p.p.s.a. posiada ono skutki prawomocnego orzeczenia sądu. Niezasadne jest zatem zwracanie się do Sądu pierwszej instancji z kolejnym wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu (adwokata), ponieważ nie ma on możliwości ponownego rozstrzygania o przyznaniu prawa pomocy w sytuacji, gdy strona z takiego prawa już korzysta, a nie zostało ono cofnięte. Strona nie może więc skutecznie domagać się od Sądu przyznania kolejnego prawa pomocy, ponieważ jej prawo w tym zakresie zostało już skonsumowane prawomocnym postanowieniem (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2013 r., sygn. akt I OZ 981/12, z dnia 30 października 2012 r., sygn. akt I OZ 809/12 oraz z dnia 22 kwietnia 2005 r., sygn. akt II OZ 262/05, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 z związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.