Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1729876

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 22 marca 2013 r.
I OZ 181/13

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 stycznia 2013 r. sygn. akt IV SA/Wr 95/12 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 3 listopada 2011 r. nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2013 r., sygn. akt IV SA/Wr 95/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił M. Ł. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci ustanowienia adwokata lub radcy prawnego.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że wyrokiem z dnia 13 czerwca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę.

Pismem z dnia 8 września 2012 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego.

Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 10 września 2012 r. wysłano skarżącemu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej PPF w celu jego wypełnienia, podpisania i przesłania do Sądu (wraz z dokumentami źródłowymi) w terminie siedmiu dni od dnia jego otrzymania pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, iż stosownie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§ 4).

Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przy czym podkreślić trzeba, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie.

W ocenie Sądu I instancji, M. Ł. nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przede wszystkim Sąd podkreślił, że skarżący nie wykonał w pełni zarządzenia referendarza sądowego z dnia 10 września 2012 r. Oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy było jednak niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego.

Sąd I instancji wyjaśnił, iż pomimo wezwania skarżący nie nadesłał żadnych dokumentów. W myśl zaś art. 255 p.p.s.a. strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W ocenie Sądu okoliczności wskazane we wniosku, nie są wystarczającym źródłem, w oparciu o które można by w pełni dokonać oceny rzeczywistego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych skarżącego, tym bardziej, że okoliczności wskazane przez wnioskodawcę budzą wątpliwości, których - poprzez niezastosowanie się do zarządzeń (wezwań) - wnioskodawca nie usunął. Wątpliwości takie rodzi przede wszystkim ponoszenie kosztów utrzymania przy braku jakiegokolwiek dochodu wnioskodawcy.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. Ł., wnosząc o jego zmianę.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym, gdy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2).

Jak trafnie wskazał Sąd I instancji z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zawsze zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, dodatkowo strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie Sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r. I OZ 744/09, Lex 552404).

W niniejszej sprawie pismem z dnia 10 września 2012 r. wezwano skarżącego do nadesłania szeregu dokumentów, które udokumentowały by jego rzeczywistą sytuację majątkową. Skarżący nie odpowiedział na powyższe wezwanie.

Należy podzielić stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, że strona uniemożliwiła dokonanie wszechstronnej i właściwej oceny jej rzeczywistej sytuacji finansowej. Brak wykonania wezwania Sądu skutkować musiał odmową przyznania wnioskowanego prawa pomocy, wobec niewykazania, że w sprawie zachodzą okoliczności, o jakich mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Należy również pamiętać, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W przedstawionej sprawie Sąd I instancji nie mógł dokonać takiej oceny, gdyż nie posiadał wystarczających dokumentów potwierdzających wyjątkowo trudną sytuację materialną skarżącego.

Wobec powyższego stwierdzić należy, iż Sąd I instancji trafnie uznał, że skarżący nie zastosował się do wezwania z dnia 10 września 2012 r., a złożony w tej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. Skarżący, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien bowiem liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.