Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1675612

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 4 marca 2015 r.
I OZ 168/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 15 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 366/12 oddalające wniosek o wyłączenie sędziego NSA Elżbiety Makowskiej w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia (...) stycznia 2008 r., nr (...) w przedmiocie dodatku mieszkaniowego postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie faktyczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 15 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 366/12 oddalił wniosek R. S. o wyłączenie sędziego NSA Elżbiety Makowskiej w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia (...) stycznia 2008 r., nr (...) w przedmiocie dodatku mieszkaniowego.

Sąd wskazał, że jako podstawę wyłączenia sędziego NSA Elżbiety Makowskiej skarżący podał, że ww. sędzia w czasie posiedzenia Sądu w dniu 8 lutego 2012 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 345/11 nie wykazała jako funkcjonariusz publiczny dobrej woli, aby postępowanie sądowe (proces sądowy), a następnie rozpoznanie sprawy prowadzone było zgodnie z zasadami i prawem demokratycznego państwa prawa, a ponadto kierowała się "omnipotencją władczą funkcjonariusza publicznego państwa totalitarnego". R. S. wyjaśnił, że dodatkowym powodem wyłączenia sędziego NSA Elżbiety Makowskiej jest oświadczenie sędziego, złożone podczas posiedzenia Sądu w dniu 8 lutego 2012 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 345/11. Ponadto wskazał, że z oświadczenia tego wynikać miało, że skarżący przyjmuje podczas rozprawy rolę przewodniczącego składu sędziowskiego, dyktując co należy zaprotokołować, jakie czynności podjąć i w którym momencie.

Sędzia NSA Elżbieta Makowska w dniu 29 grudnia 2014 r. złożyła pisemne oświadczenie, że R. S. zna wyłącznie z rozpoznawanych spraw, w których występował jako strona oraz że z R. S. nie łączy ją żaden stosunek prawny lub osobisty, o którym mowa w art. 18 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Natomiast prawdą jest, że złożyła oświadczenie, o którym mowa we wniosku skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie powołał treść art. 18 § 1 i 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej "p.p.s.a.") i podkreślił, że okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego musi faktycznie wystąpić w danej sprawie oraz być uzasadniona, co wiąże się z przedstawieniem odpowiedniej argumentacji.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie R. S. składając wniosek, nie wskazał takich przyczyn, wymienionych w art. 19 p.p.s.a., które uzasadniałyby wyłączenie sędziego NSA Elżbiety Makowskiej. Brak jest również podstaw do przyjęcia, że między ww. sędzią, a skarżącym zachodził stosunek osobisty tego rodzaju, iż mógłby wywołać wątpliwość co do bezstronności sędziego. Rozpatrywany wniosek R. S. oparty jest na odczuciach wnioskodawcy, które nie znajdują oparcia w materiałach niniejszej sprawy, a zatem brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku.

Zdaniem Sądu fakt podejmowania przez sędziego NSA Elżbietę Makowską w innej sprawie czynności niesatysfakcjonujących skarżącego nie stanowi powodu, który obiektywnie spowodowałby utratę zaufania co do bezstronności sędziego. Sama podejrzliwość strony, jej brak zaufania co do bezstronności sędziego, czy też przeświadczenie o prowadzeniu przez sędziego postępowania w sposób wadliwy i nieobiektywny, nie stanowią przesłanki uzasadniającej wyłączenie sędziego od orzekania w danej sprawie. Subiektywne przekonanie skarżącego co do istnienia przyczyn wyłączenia sędziego, niepoparte przy tym żadnymi dowodami, nie może stanowić podstawy wyłączenia sędziego stosownie do art. 19 p.p.s.a. (por.: postanowienie NSA z 6 maja 2014 r., sygn. akt I OZ 336/14, LEX nr 1467273).

W literaturze wskazuje się, że wyłączenie sędziego nie może służyć umożliwieniu stronie wybierania składów sędziowskich według jej subiektywnego odczucia, np. odnośnie trafności orzeczenia podjętego z udziałem danego sędziego. (Komentarz do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pod red. R. Hausera, M.Wierzbowskiego Wyd. C.H.Beck Warszawa 2011 str. 159).

Wobec powyższego Sąd uznał, że zgłoszone przez skarżącego zastrzeżenia co do sposobu prowadzenia rozprawy przez sędziego NSA Elżbietę Makowską w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 345/11 nie mogą przesądzać o zaistnieniu przesłanek wyłączenia sędziego.

Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie, wnosząc o jego uchylenie w całości i uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziego.

W uzasadnieniu skarżący zarzucił, że Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu nie wskazał wszystkich okoliczności i faktów podniesionych przez skarżącego we wniosku o wyłączenie sędziego i innych pismach procesowych wskazanych w tym wniosku, co w ocenie skarżącego prowadzi do manipulacji i fałszowania stanu faktycznego sprawy.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Instytucja wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie regulowana jest przepisami Rozdziału 5 Działu I ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Art. 18 § 1 p.p.s.a. zawiera zamknięty katalog przesłanek, dla których wyłączenie sędziego winno nastąpić z urzędu, zaś wyłączenie dokonywane na wniosek strony uregulowane jest art. 19 p.p.s.a.

We wniosku o wyłączenie skarżący wskazał, że w czasie posiedzenia Sądu w dniu 8 lutego 2012 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 345/11 sędzia NSA Elżbieta Makowska nie wykazała jako funkcjonariusz publiczny dobrej woli, aby postępowanie sądowe (proces sądowy), a następnie rozpoznanie sprawy prowadzone było zgodnie z zasadami i prawem demokratycznego państwa prawa, a ponadto kierowała się "omnipotencją władczą funkcjonariusza publicznego państwa totalitarnego". Z oświadczenia z dnia 8 lutego 2012 r. złożonego przez ww. sędziego w sprawie II SA/Sz 345/11 wynikać miało, że skarżący przyjmuje podczas rozprawy rolę przewodniczącego składu sędziowskiego, dyktując co należy wpisać do protokołu, jakie czynności podjąć i w którym momencie.

Mając na uwadze podniesioną przez skarżącego argumentację, stwierdzić należy, że Sąd I instancji zasadnie ocenił, iż w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziego NSA Elżbiety Makowskiej od orzekania. Za taką okoliczność nie mogą być uznane wskazywane przez skarżącego zastrzeżenia co do sposobu prowadzenia rozprawy przez ww. sędziego w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 345/11. Przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, z naruszeniem przepisów prawa, nie stanowi przesłanki uzasadniającej w myśl art. 19 p.p.s.a., wyłączenie sędziego, albowiem merytoryczne kwestionowanie rozstrzygnięć sądu może odbywać się za pomocą przysługujących stronie środków zaskarżenia.

Wskazać należy, że wątpliwość co do bezstronności sędziego musi być uzasadniona, co wiąże się z przedstawieniem odpowiedniej argumentacji przez stronę w jej wniosku i należy ją odnieść do ewentualnego braku bezstronności w konkretnej sprawie. Skarżący nie wskazał obiektywnych i realnych podstaw wyłączenia sędziego NSA Elżbiety Makowskiej, uzasadniających wątpliwość co do zachowania bezstronności tego sędziego podczas orzekania w niniejszej sprawie. Wskazane we wniosku okoliczności mają subiektywny charakter i wynikają z niezadowolenia skarżącego z prowadzenia przez ww. sędziego rozprawy w dniu 8 lutego 2012 r. w sprawie o sygn. II SA/Sz 345/11. Podejmowanie przez sędziego NSA Elżbietę Makowską w innej sprawie, której skarżący był stroną, czynności nieodpowiadających oczekiwaniom skarżącego nie może stanowić podstawy do zastosowania instytucji wyłączenia sędziego w sprawie niniejszej.

Podkreślenia także wymaga, iż wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Jak stwierdził Sąd Najwyższy: "Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego" (postanowienie z 25 sierpnia 1971 r., I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55).

Sędzia NSA Elżbieta Makowska w dniu 29 grudnia 2014 r. złożyła pisemne oświadczenie, że R. S. zna wyłącznie z rozpoznawanych spraw, w których występował jako strona oraz że nie łączy ją ze skarżącym żaden stosunek prawny lub osobisty, o którym mowa w art. 18 p.p.s.a. Tym samym - wobec niewskazania jakichkolwiek okoliczności, które mogłyby podważyć prawdziwość tego oświadczenia, stwierdzić trzeba, że postanowienie Sądu I instancji oddalające wniosek o wyłączenie wskazanego wyżej sędziego było zgodne z prawem.

Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.