I OZ 1130/18 - Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2591327

Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2018 r. I OZ 1130/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 września 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 538/18 odmawiające M. S. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) marca 2018 r. nr (...) w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie dotyczącej przyznania zasiłku celowego postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie faktyczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 18 września 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 538/18 wydanym na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) odmówił M. S. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) marca 2018 r. nr (...) w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie dotyczącej przyznania zasiłku celowego. W ocenie Sądu I instancji skarżący nie wykazał, aby zaistniały okoliczności, które usprawiedliwiłyby uchybienie terminowi do wniesienia skargi. Podkreślono, że prowadzenie kilku spraw sądowych i związana z tym liczna korespondencja nie stanowi wypełnienia przesłanki określonej w art. 87 § 2 p.p.s.a.

Zażalenie na to postanowienie złożył M. S., zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie i przywrócenie mu terminu do wniesienia skargi w niniejszej sprawie, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sytuacji, gdy uprawdopodobniono, że skarga nie została wniesiona w terminie bez winy strony, a także art. 87 § 2 tej ustawy poprzez stwierdzenie, że wskazane we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności związane z prowadzeniem kilku spraw sądowych i otrzymywaną w związku z nimi liczną korespondencją nie stanowią wypełnienia przesłanki określonej w tym przepisie, podczas gdy we wniosku o przywrócenie terminu wskazano okoliczności uprawdopodabniające brak winy w niedochowaniu terminu do wniesienia skargi, w tym również powiązano nadmiar doręczonej korespondencji i spowodowane tym nieterminowe wniesienie skargi z brakiem pomocy prawnej, której konieczność przyznania w sprawie stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, przyznając skarżącemu - wobec materialnych przeszkód w ustanowieniu pełnomocnika z wyboru - pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu wskazano, że skarżący, działając bez profesjonalnej pomocy prawnej, nie mając wiedzy o procesowych skutkach uchybienia terminu oraz o zasadach jego przywracania, nie będąc pouczony o skutkach prawnych uchybienia terminu, nieprecyzyjnie wskazał na okoliczności warunkujące brak jego winy w niewniesieniu środka zaskarżenia w terminie. Nie wspomniał bowiem o następstwach w zakresie stanu zdrowia wynikających z ponadstandardowego obciążenia prowadzeniem licznych spraw sądowych. Podkreślono, że winien on być wezwany przez Sąd I instancji do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu wraz z pouczeniem, jakie okoliczności mogą być uznane za usprawiedliwione i o skutkach nieusunięcia braków w terminie.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2).

Podkreślić należy, że brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2013, s. 444-446, nb 4; postanowienie NSA z 12 czerwca 2008 r., II OZ 580/08). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu.

W niniejszej sprawie zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium odwoławczego w K. zostało doręczone M. S. w dniu 26 marca 2018 r. wraz z odpowiednim pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia na nie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Skarga wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu została nadana dopiero w dniu 2 maja 2018 r. W uzasadnieniu wniosku wskazano na dwie sprawy zawisłe w Sądzie Administracyjnym z udziałem skarżącego i związaną z nimi liczną korespondencję. Skarżący podał również, że uczestniczy w postępowaniach od września 2013 r. i nie posiada profesjonalnego pełnomocnika.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie Sąd i instancji uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi w niniejszej sprawie. Nie sposób uznać, że liczna korespondencja kierowana do skarżącego stanowiła obiektywną i niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę, która mogłaby przeszkodzić mu w dochowaniu należytej staranności i wniesieniu skargi w terminie. Podkreślić też trzeba, że skarżący nie podał, jakie sprawy równolegle prowadzone miał na myśli, jakie konkretnie pisma wpłynęły do niego w czasie biegu przedmiotowego terminu i jakiej reakcji z jego strony wymagały. Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu z urzędu wiadomo, że wraz z zaskarżonym w sprawie niniejszej postanowieniem skarżącemu doręczone zostały dwa inne postanowienia SKO w K. Zostały również zaskarżone przez niego do sądu administracyjnego, jednak okoliczność ta nie świadczy o braku możliwości wniesienia przedmiotowej skargi w terminie, zwłaszcza że wszystkie trzy postanowienia były tożsamej treści i zostały zaskarżone jedną skargą.

Odnosząc się do argumentów zawartych w zażaleniu dotyczących stanu zdrowia skarżącego, należy wskazać, że nie przedstawiono żadnych dowodów mogących uprawdopodobnić, na jaką chorobę (jeśli w ogóle) zapadł skarżący, w jakim dokładnie czasie trwała i czy rzeczywiście uniemożliwiła mu wykonanie przedmiotowej czynności procesowej w zakreślonym terminie. Trzeba mieć na względzie, że uprawdopodobnienie, o którym mowa w powołanych na wstępie przepisach, jest wprawdzie środkiem zastępczym, słabszym niż dowód, nie dającym pewności, lecz jedynie wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o danym fakcie, jednak winno ono prowadzić do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie będące przyczyną uchybienia terminu rzeczywiście miało miejsce. Podzielić należy pogląd prawny wyrażony w orzecznictwie, według którego chociaż uprawdopodobnienie jest wyjątkiem od reguły formalnego przeprowadzenia dowodu, działającym na korzyść strony powołującej się na określony fakt, to jednak nie oznacza to, że może ono w każdej sytuacji opierać się tylko na samych twierdzeniach strony (które w niniejszej sprawie były zdecydowanie zbyt ogólne i niepoparte żadnymi dowodami).

Za bezzasadne należy również uznać twierdzenia autora zażalenia co do tego, że Sąd I instancji winien był wezwać skarżącego do uzupełnienia braków formalnych złożonego wniosku. W judykaturze jednoznacznie przyjmuje się, że za brak formalny podlegający usunięciu można uznać tylko zupełny brak wskazania okoliczności faktycznych uzasadniających żądanie. Brak wskazania we wniosku o przywrócenie terminu jakichkolwiek przyczyn uchybienia temu terminowi uzasadnia wezwanie do uzupełnienia braków pism, a ich nieuzupełnienie uzasadnia pozostawienie pisma bez rozpoznania (por. np. B. Dauter (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Warszawa 2016, s. 435, a także: wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 3265/15 i postanowienie NSA z 10 listopada 2016 r. sygn. akt I OZ 1219/16). Skoro jednak skarżący w swoim wniosku zawarł przyczynę uchybienia terminowi, to wezwanie do uzupełnienia braków formalnych w tym zakresie nie było w niniejszej sprawie wymagane. Sąd I instancji słusznie rozpatrzył przedmiotowy wniosek merytorycznie, uznając, że nie jest on dotknięty brakami formalnymi.

Mając powyższe na względzie, należy uznać zażalenie za nieusprawiedliwione, a wydane przez Sąd I instancji postanowienie za zgodne z prawem. Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.