Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2357879

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 19 lipca 2017 r.
I OZ 1126/17

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sikorska.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S.Ż. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 19 maja 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 225/17 o odmowie wstrzymania wykonania decyzji organu I instancji z dnia 7 listopada 2016 r. w sprawie ze skargi S.Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia (...) w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia 19 maja 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 225/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił wstrzymania wykonania decyzji organu I instancji z dnia 7 listopada 2016 r. w sprawie ze skargi S.Ż na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia (...) w przedmiocie skierowania na badania lekarskie.

S.Ż., reprezentowany przez opiekuna prawnego M.Ż., pismem z dnia 27 stycznia 2017 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na opisaną wyżej decyzję Kolegium z dnia 9 stycznia 2017 r. W treści skargi zawarty został wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, a także wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji organu I instancji z dnia 7 listopada 2016 r. Wniosek nie zawierał w tym zakresie uzasadnienia.

Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 225/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zmienił postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 21 marca 2017 r. w ten sposób, że przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych orz ustanowienie radcy prawnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.), dalej p.p.s.a., odmówił wstrzymania wykonania decyzji organu I instancji z dnia 7 listopada 2017 r.

Sąd ten przytaczając art. 61 § 1 p.p.s.a. podał, że na stronie skarżącej spoczywa ciężar wykazania przesłanek w nim zawartych, natomiast sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana.

Żądając wstrzymania wykonania decyzji, strona ma obowiązek wykazać istnienie konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest przy tym wystarczający sam wniosek strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno się odnosić do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy.

Podzielając powyższe poglądy Sąd ten stwierdził, że skarżący nie wykazał, że wykonanie decyzji organu I instancji mogłoby wyrządzić mu znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki. Z uzasadnienia skargi wynika natomiast, że wniosek o ochronę tymczasową miałby opierać się na tych samych przesłankach co skarga na decyzję ostateczną. Skarżący kwestionuje bowiem zasadność skierowania go przez organ na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.

Sąd I instancji podniósł, że przedstawione w treści skargi zarzuty będą dopiero przedmiotem oceny sądu w toku rozprawy, a ochrona tymczasowa wynikająca z art. 61 p.p.s.a. to dwie różne kwestie. Kontrola legalności aktu jest bowiem celem postępowania sądowoadministracyjnego. Natomiast wstrzymanie wykonania aktu lub czynności ma charakter tymczasowy i zgodnie z art. 61 § 6 p.p.s.a. traci moc z dniem wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę, bądź uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę. W świetle powyższego oparcie wniosku o ochronę tymczasową na niezgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji niweczyłoby kontrolę sądową legalności zaskarżonej decyzji. Tym samym argumenty podniesione przez skarżącego, nie mogą stanowić postawy do uwzględnienia powyższego wniosku.

Dodatkowo Sąd ten wyjaśnił, że decyzja organu I instancji o skierowaniu skarżącego na badanie lekarskie sama w sobie nie oznacza pozbawienia skarżącego uprawnienia do kierowania pojazdami. Wykonanie tej decyzji, czyli sam fakt poddania się badaniu, nie rodzi niebezpieczeństwa wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Badania takie mają bowiem na celu jedynie ustalenie istnienia lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Ewentualną konsekwencją poddania się badaniu w sytuacji stwierdzenia istnienia przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem jest decyzja o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, wydawana przez starostę na podstawie art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2016 r. poz. 627), jednak sprawa w tym przedmiocie podlega załatwieniu w odrębnym postępowaniu.

W zażaleniu, S. Ż. reprezentowany przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu, zaskarżył powyższe postanowienie w całości, zarzucając naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez nieuzasadnione uznanie, że skarżący nie wykazał, że wykonanie decyzji organu I instancji mogłoby wyrządzić mu znaczną szkodę, podczas gdy skarga zawiera informację o wysokości otrzymywanych przez skarżącego świadczeń oraz informację o tym, że nie jest on w stanie pokryć kosztów badań lekarskich przeprowadzonych w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.

W oparciu o powyższe wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie ww. postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego udzielonego przez radcę prawnego z urzędu według norm przepisanych. Pełnomocnik oświadczyła, że koszty te nie zostały uiszczone w całości ani w części.

W uzasadnieniu podniesiono, że kwestie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców reguluje obecnie rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 25), dalej rozporządzenie. Według zapisów § 13 ww. rozporządzenia opłata za badanie lekarskie wynosi 200 zł. W opinii pełnomocnika skarżącego poniesienie takiego wydatku przez osobę, której całkowity miesięczny dochód wynosi 604 zł nie jest możliwe. W celu przybliżenia sądowi dramatycznej sytuacji finansowej skarżącego wskazano, że jego stałe wydatki udokumentowane w postępowaniu przed Sądem I instancji wynoszą w przybliżeniu: koszty leczenia - 100 zł, telefon komórkowy - 20 zł, wydatki na kino - 30 zł, wydatki na sport - 30 zł, żywność - 200 zł, odzież - 70 zł, obuwie - 70 zł, a skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i nie posiada żadnych oszczędności.

W opinii pełnomocnika skarżącego powyższe wystarcza do uznania, że za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji przemawia niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, w przeciwnym wypadku zostanie on bowiem zmuszony do dokonania wyboru czy przeprowadzić ww. badania kosztem rezygnacji z zaspokojenia swoich elementarnych potrzeb, w tym m.in. zaniechania zakupu leków. Wskazano ponadto, że analiza rozmiarów grożącej skarżącemu skody powinna zostać dokonana wyłącznie na podstawie wnikliwej analizy okoliczności tej konkretnej sprawy.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie jest zasadne.

Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718), dalej p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłaby dla strony wywołać taka decyzja, zanim zostanie zbadana przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Odnosi się ona do sytuacji szczególnego i wyjątkowego zagrożenia, która wymaga zastosowania specjalnego rodzaju tymczasowej ochrony strony postępowania. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonego aktu faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.

Okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji, które zdaniem skarżącego uprawdopodabniają wniosek o wstrzymanie zaskarżonej decyzji, podniesione zostały dopiero w zażaleniu. Również na tym etapie, dopiero po ustanowieniu pełnomocnika z urzędu, został wniesiono o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a nie decyzji organu I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny analizując sytuację materialną skarżącego doszedł do wniosku, że informacja o wysokości otrzymanych świadczeń i braku możliwości sfinansowania badań lekarskich we własnym zakresie nie może stanowić podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a.

Zauważyć należy, że w ramach rozpoznania wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej poprzez wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie skierowania na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami sąd nie ocenia prawidłowości wydania owej decyzji w aspekcie jej zgodności z prawem, ale to, czy jej wykonanie, jeszcze przed prawomocnym jej skontrolowaniem, może doprowadzić do sytuacji wyjątkowych, zagrażających chronionym dobrom skarżącego. Nie chodzi tutaj przy tym o niebezpieczeństwo wyrządzenia jakiejkolwiek szkody, ale takiej, która może przybrać znaczne rozmiary, a także o sytuację taką, w której powrót do stanu poprzedniego, zmienionej w sposób istotny i trwały rzeczywistości, będzie w zasadzie niemożliwy lub będzie wymagał znacznych nakładów sił i środków. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie występuje. Trudna sytuacja materialna skarżącego i związana z tym trudność w sfinansowaniu kosztów badania, nie stanowi w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Trudno uznać w okolicznościach niniejszej sprawy, że wykonanie zaskarżonej decyzji może doprowadzić do sytuacji wyjątkowych, zagrażających chronionym dobrom skarżącego. Dodać należy, że skutki finansowe są ze swej istoty odwracalne.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., wobec braku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Odnosząc się do wniosku o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że przepisy p.p.s.a. nie przewidują możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Zgodnie bowiem z art. 209 p.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Natomiast w niniejszej sprawie zostało rozpoznane zażalenie na postanowienie, a zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania zażaleniowego.

Te same reguły należy stosować do żądania dotyczącego zasądzenia kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w postępowaniu zażaleniowym. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa, w tej sytuacji nie należy się.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.