Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2618250

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 28 listopada 2018 r.
I OW 69/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak.

Sędziowie NSA: Teresa Zyglewska, del. Grzegorz Jankowski (spr.).

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta W. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta W. a Burmistrzem Gminy S. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku W. K. o udzielenie pomocy w formie schronienia postanawia: wskazać Prezydenta Miasta W. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku.

Uzasadnienie faktyczne

Wnioskiem z dnia (...) marca 2018 r. Prezydent Miasta W. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta W. a Burmistrzem Gminy S. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku W. K. o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej (pomocy w formie schronienia).

W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że dnia (...) listopada 2017 r. W. K. złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w W. wniosek o udzielenie schronienia. Dnia (...) grudnia 2018 r. przeprowadzono z nią wywiad środowiskowy i przekazano do organu właściwego tj. Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S.

Wnioskodawca w oparciu o wywiad środowiskowy ustalił, że W. K. jest osobą bezdomną. W takiej sytuacji znajduje zastosowanie przepis art. 101 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (Dz. U. z 2017 r. poz. 1769 z późn. zm.) zgodnie z którym właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. W trakcie wywiadu W. K. oświadczyła, że ostatnie miejsce stałego zameldowania posiadała w S. przy ul. M. (...). Nie potrafiła określić do kiedy przebywała w S., zaś mieszkanie musiała opuścić, bowiem w wyniku spalenia nie nadawało się ono do zamieszkania. Następnie mieszkała u różnych znajomych na terenie gminy S. Przez okres kolejnych dwóch lat mieszkała na terenie gminy K., lecz nie potrafiła podać imienia i nazwiska właściciela mieszkania. W okresie od (...) listopada 2017 r. do (...) listopada 2017 r. przebywała na Oddziale (...) Specjalistycznego Szpitala im (...) w W. Po jego opuszczeniu jedną noc spędziła u koleżanki. Dnia (...) listopada 2017 r. zgłosiła się do Centrum Wsparcia Socjalnego przy ul. O. (...) informując pracownika, że nie ma gdzie przenocować. Została przyjęta do Ośrodka Interwencji Kryzysowej. Dnia (...) listopada 2017 r. z powodu pogorszenia stanu zdrowia została przyjęta na oddział (...) Specjalistycznego Szpitala im (...) w W., gdzie przebywała do (...) grudnia 2017 r. Po wypisaniu z Oddziału (...) otrzymała pomoc interwencyjną w postaci noclegu i wyżywienia.

Prezydent Miasta W. powołując się na treść przepisu art. 101 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej wskazał, że w sytuacji, gdy osobą ubiegającą się o świadczenie jest osoba bezdomna, ustalenie właściwości miejscowej opiera się na fikcji prawnej polegającej na przyjęciu, że gminą właściwą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania danej osoby na pobyt stały.

Rolą organu jest w tym wypadku podjęcie czynności zmierzających do ustalenia gminy, w której dana osoba ma lub miała (ustawodawca nie wymaga, by zameldowanie było aktualne) ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały.

W powołanych okolicznościach, zdaniem Prezydenta Miasta W., organem właściwym do rozpoznania sprawy jest Burmistrz Gminy S.

W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Gminy S. uznał za bezzasadne argumenty podniesione we wniosku z dnia (...) marca 2018 r.

W ocenie Burmistrza w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym: "W przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie". Organ uznał, że skoro strona przebywała na Oddziale (...) Specjalistycznego Szpitala (...) w W. i była osobą bezdomną (którego to faktu nie kwestionuje) wymagającą pilnego udzielenia pomocy, zatem zachodzi sytuacja niecierpiąca zwłoki, o jakiej mowa w powołanym wyżej przepisie.

Burmistrz S. zwrócił uwagę, że udzielenie schronienia następuje w formie decyzji administracyjnej, którą wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Skoro MOPS w W. przeprowadził z W. K. wywiad środowiskowy, zatem nic nie stało na przeszkodzie do wydania w tym zakresie decyzji administracyjnej, w szczególności, gdy chodziło o wypadek niecierpiący zwłoki.

Ponadto stwierdził brak uzasadnienia dla przekazania sprawy do S. z którym to miastem W. K. już nic nie łączy, nie ma tam rodziny, zaś jej mieszkanie w tym mieście uległo spaleniu.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z regulacją zawartą w przepisie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 j.t.) - "p.p.s.a.", sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej.

Przedmiotowy spór zaistniał pomiędzy Prezydentem Miasta W. a Burmistrzem Gminy S. poprzez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku W. K. o pomoc społeczną w formie schronienia.

Dla rozstrzygnięcia tego rodzaju sporu podstawowe znaczenie mają przepisy art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1508 j.t.), które określają właściwość miejscową organów w sprawach z zakresu pomocy społecznej.

W myśl art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Stosownie do art. 101 ust. 2 ww. ustawy, w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Ponadto, zgodnie z art. 101 ust. 3 ww. ustawy, w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie.

Nie ulega wątpliwości, że aktualna sytuacja życiowa W. K. pozwala uznać ją za osobę bezdomną, w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej.

Z akt sprawy wynika, że W. K. nie zamieszkuje w żadnym lokalu mieszkalnym, przebywała w różnych miejscach. Do dnia (...) grudnia 2017 r. przebywała w Szpitalu im. (...) w W.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego istotne znaczenie dla ustalenia właściwej gminy w zakresie pomocy społecznej udzielanej W. K. mają przepisy ustawy o samorządzie gminnym, mowa tu o art. 1, art. 6 ust. 1, art. 7 ust. 1 pkt 6 oraz podstawowe rozwiązania ustrojowe odnoszące się do samorządu terytorialnego

(art. 16 i art. 166 ust. 1 Konstytucji), jak i art. 17 ust. 2 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że do zadań własnych gminy należy prowadzenie i zapewnienie miejsc w domach pomocy społecznej i ośrodkach wsparcia o zasięgu gminnym oraz kierowanie do nich osób wymagających opieki.

Z powyższych regulacji wynika bowiem, że zobowiązanie gminy do kierowania do domu opieki społecznej osoby, która nie ma związków ze wspólnotą samorządową, a zatem osoby, której zaspokajanie potrzeb nie należy do zadań własnych gminy, może prowadzić do naruszenia ustrojowej i ustawowej roli gminy.

Niewątpliwie W. K. utraciła związek ze wspólnotą samorządową, którą tworzą mieszkańcy gminy S., którą opuściła po spaleniu mieszkania położonego przy ul. M. (...), w którym była zameldowana na stałe.

Dlatego też w warunkach całkowitej i trwałej utraty więzi z gminą ostatniego adresu zameldowania, tak jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, nie można przyjąć za podstawę wyboru właściwego organu regułę z art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, tak jak tego oczekuje Prezydent Miasta W.

Naczelny Sąd Administracyjny mając na uwadze podane okoliczności sprawy, które wskazują na szczególną sytuację osobistą wnioskodawczyni (bezdomność), biorąc pod uwagę ostatni faktyczny pobyt strony w szpitalu na terenie gminy W., a nawet status sprawy, którą należy uznać jako pilną ze względu na potrzebę zapewnienia schronienia, uważa że prawidłowym i koniecznym jest zastosowanie w tej sprawie normy z art. 101 ust. 3 ww. ustawy.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a. w związku z art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej orzekł jak na wstępie.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.