Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2648317

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 17 kwietnia 2019 r.
I OW 217/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska.

Sędziowie NSA: Tamara Dziełakowska, del. Jacek Hyla (spr.).

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy (...) o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy (...) a Prezydentem Miasta (...) w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J. R. o skierowanie i dofinansowanie pobytu w domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Prezydenta Miasta (...) jako organ właściwy w sprawie.

Uzasadnienie faktyczne

Wójt Gminy (...) zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość jaki zaistniał pomiędzy nim, a Prezydentem Miasta (...) w sprawie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J. R. o skierowanie i dofinansowanie pobytu w domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że pismem z (...) lipca 2018 r. J. R. zameldowana w (...) ul. (...), zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej (MOPS) w (...) z prośbą o skierowanie i dofinansowanie jej pobytu w Domu Pomocy Społecznej w (...), Gmina (...). Podczas pobytu u siostry w miejscowości (...), Gmina (...), uległa ona w dniu (...) lipca 2018 r. nieszczęśliwemu wypadkowi i złamała obie nogi. Po pobycie w szpitalu w ZOZ (...) w dniu (...) lipca 2018 r. została skierowana do Oddziału ZOZ Zakładu Opiekuńczo - Leczniczego w Straszęcinie gmina (...), gdyż wymagała nadal po wypadku całodobowej opieki.

Następnie MOPS w (...) pismem z dnia (...) lipca 2018 r. zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Gminie (...) na terenie której przed wypadkiem przebywała J. R. o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Przed wypadkiem J. R. zamieszkiwała u swojej siostry na terenie gminy (...), co wynika m.in. z pisma ZUS dotyczącego waloryzacji emerytury, która to korespondencja była tam przesyłana.

Następnie MOPS w (...) przekazał następnie sprawę do GOPS w (...), który to pismem z dnia (...) września 2018 r. nr (...) na podstawie art. 65 k.p.a. przekazał dokumenty do MOPS w (...) według właściwości.

W dniu (...) września 2018 r. J. R. złożyła oświadczenie, z którego wynikało, że jej centrum życiowe znajduje się w (...), tam mieszka i żyje. Ponadto posiada mieszkanie komunalne które stale opłaca. Nieszczęśliwy wypadek uniemożliwił jej powrót do domu w (...). Siostra z uwagi na wiek nie mogła jej zapewnić opieki.

Zawiadomieniem z dnia (...) października 2018 r. nr (...) Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w (...), nie wszczynając sporu kompetencyjnego, przekazał dokumenty dotyczące skierowania do domu pomocy społecznej J. R. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w (...).

Wójt Gminy (...) wskazał, że aktualnie Zakład Opiekuńczo - Leczniczy w (...) jest miejscem gdzie przebywa J. R., a stan ten trwa od lipca 2018 r. Przebywa tam z powodu nieszczęśliwego wypadku - złamania obu kości udowych. Pobyt w Zakładzie jest wynikiem nieszczęśliwego wypadku i uniemożliwia jej powrót do domu. J. R. złożyła oświadczenie z którego wynika, że jej centrum życiowe znajduje się w (...), tam ma mieszkanie i tam jest jej centrum życiowe.

W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego Prezydent Miasta (...) wskazał, że J. R. w marcu 2018 r. przebywała u swojej siostry w (...). Ponadto Prezydent Miasta (...) wskazał na decyzję ZUS z (...) marca 2018 r. z aktualnym adresem w (...) - do przekazywania świadczenia pielęgnacyjnego. Wybór placówki leczniczej w (...) gmina (...) był, zdaniem Prezydenta Miasta (...) świadomym i logicznym wyborem J. R.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kwestie dotyczące sporów o właściwość i sporów kompetencyjnych jakie powstają między organami administracji publicznej reguluje przepis art. 22 k.p.a. oraz art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., dalej jako "p.p.s.a.")

Przez spór o właściwość lub spór kompetencyjny należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia sprawy (spór pozytywny) albo gdy każdy z organów uważa się za niewłaściwy do załatwienia tej sprawy (spór negatywny). Spór taki może powstać w sprawie załatwianej przez organy administracji, należącej do spraw z zakresu administracji publicznej.

W niniejszej sprawie spór jaki zaistniał pomiędzy Wójtem Gminy (...) i Prezydentem Miasta (...) jest sporem negatywnym o właściwość, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku J. R. o skierowanie i dofinansowanie pobytu w domu pomocy społecznej.

Zasady ustalania właściwości miejscowej w sprawach z zakresu pomocy społecznej określa przepis art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1508, dalej powoływanej jako u.p.s.) stwierdzający, że generalnie właściwość ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Z kolei art. 59 ust. 1 u.p.s. przyznający gminie kompetencje w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej stanowi, że decyzję o skierowaniu wydaje organ gminy właściwy dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Oba przepisy korespondują ze sobą i wynika z nich, że właściwy miejscowo jest organ gminy miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej.

Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania" i w tej kwestii należy odwołać się do przepisów kodeksu cywilnego. Art. 25 k.c. przez miejsce zamieszkania osoby fizycznej nakazuje rozumieć miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). O stałości pobytu na określonym terytorium decyduje przede wszystkim takie przebywanie, które ma na celu założenie tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów, chodzi zatem o aktualne centrum życiowej działalności człowieka. O zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej, w której koncentrują się jej czynności życiowe i to bez względu na adres jej zameldowania. Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli. Wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby, a mianowicie ześrodkowania aktywności życiowej w określonej miejscowości.

Nie budzące wątpliwości okoliczności faktyczne sprawy są takie, że J. R. jest zameldowana w (...), gdzie według jej oświadczenia miała swoje centrum życiowe. W czasie odwiedzin u rodziny w miejscowości (...) na terenie Gminy (...) w dniu (...) lipca 2018 r. uległa jednak poważnemu wypadkowi, który uniemożliwił jej samodzielne poruszanie się. Bezpośrednio po wypadku przebywała w szpitalu w (...), a następnie w Zakładzie Opiekuńczo Leczniczym w (...) położonym na terenie Gminy (...). Już (...) lipca 2018 r., jeszcze w czasie pobytu w szpitalu w (...) zwróciła się z wnioskiem o skierowanie do Domu Pomocy Społecznej w (...).

Powyższe okoliczności wskazują na to, że pobyt J. R. w Zakładzie Opiekuńczo Leczniczym w (...) nie wiąże się z zamiarem stałego pobytu w tym miejscu. Jej obecność w tym Zakładzie jest przejściowa i wiąże się z obrażeniami, których doznała w wyniku wypadku oraz koniecznością leczenia i opieki, a jej zamiarem, jasno sformułowanym we wniosku, jest zamieszkanie w Domu Pomocy Społecznej w (...).

Sam fakt wskazania w decyzji ZUS z (...) marca 2018 r. miejscowości Braciejowice, będącej miejscem zamieszkania siostry J. R., jako jej adresu - nie może skutecznie podważyć twierdzenia wnioskodawczyni o tym, że jej miejscem zamieszkania jest (...).

Wnioskodawczyni jest bowiem osobą w podeszłym wieku i racjonalne było wskazanie przez nią adresu aktualnego pobytu u siostry w celu doręczania świadczeń emerytalnych w czasie nieobecności w miejscu zamieszkania. Nie jest to natomiast wystarczająca przesłanka, by uznać, że przebywanie u siostry wiązało się z zamiarem zmiany miejsca stałego pobytu, którym było Miasto (...).

W tej sytuacji uznać należało, że nie doszło do zmiany miejsca zamieszkania wnioskodawczyni w rozumieniu art. 25 k.c. i organem właściwym do rozpoznania jej wniosku jest Prezydent Miasta (...).

Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 w zw. z art. 4 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.