Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1149472

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 3 listopada 2011 r.
I OW 115/11

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz.

Sędziowie: NSA Anna Łukaszewska-Macioch (spr.), del. WSA Stanisław Marek Pietras.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta i Gminy Radłów o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy Radłów a Wójtem Gminy Rytro w przedmiocie rozpatrzenia wniosku H. H. o przyznanie zasiłku celowego w związku z powodzią w czerwcu 2010 r. postanawia: wskazać Wójta Gminy Rytro jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosku

Uzasadnienie faktyczne

Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Radłowie, działając z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy Radłów, wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Burmistrzem Miasta i Gminy Radłów a Wójtem Gminy Rytro poprzez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy z wniosku H. H. o przyznanie świadczenia w formie zasiłku celowego w związku z likwidacją szkód powstałych w wyniku powodzi w czerwcu 2010 r.

Jak wynika z uzasadnienia wniosku oraz akt sprawy, w dniu 9 sierpnia 2011 r. Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Radłowie otrzymał postanowienie nr (...) z dnia (...) sierpnia 2011 r., w którym Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Rytrze uznał się za niewłaściwy do rozpatrzenia wniosków H. H. złożonych w dniu 7 czerwca 2010 r. i 21 czerwca 2010 r. dotyczących szkód powstałych w wyniku obfitych opadów deszczu w dniu 4 czerwca 2010 r. na terenie Gminy Rytro, w związku z czym przekazuje wnioski do rozpatrzenia zgodnie z właściwością miejscową według miejsca zamieszkania wnioskodawczyni.

W związku z zażaleniem H. H. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu postanowieniem z dnia (...) września 2010 r. nr (...) uchyliło postanowienie Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Rytrze z dnia (...) sierpnia 2011 r. i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. W dniu 19 stycznia 2011 r. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Rytrze wydał decyzję nr (...), którą odmówił przyznania zasiłku celowego w wysokości do 6.000 i do 20.000 złotych, z powodu niezamieszkiwania w budynku mieszkalnym pod adresem R., który został zniszczony na skutek niekorzystnych zjawisk atmosferycznych. W odwołaniu od tej decyzji H. H. podniosła, że Rytro stanowi jej centrum spraw osobistych i majątkowych i tam też przebywa z zamiarem stałego pobytu. Podała, że przecież to Wójt Gminy Rytro na mocy decyzji z dnia (...) września 2010 r. przyznał jej zasiłek celowy w kwocie 500 złotych, z powodu strat poniesionych w wyniku powodzi w czerwcu 2010 r., uznając ją za mieszkankę R.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu decyzją z (...) kwietnia 2011 r. nr (...) uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Kolegium wskazało na braki postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia miejsca zamieszkania wnioskodawczyni, co jest niezbędne do ustalenia organu właściwego do rozpatrzenia wniosku H. H.

Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Rytrze pismem z dnia (...) czerwca 2010 r. nr (...) nowej decyzji nie wydal, natomiast zawiadomił wnioskodawczynię o przekazaniu sprawy wszczętej jej wnioskiem z dnia (...) czerwca 2011 r. do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Radłowie jako organu właściwego do rozpatrzenia tej sprawy.

Występujący z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Radłowie stwierdził, że stanowisko Gminnego Ośrodka Pomocy w Rytrze jest sprzeczne z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zwłaszcza w świetle wytycznych Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia (...) lipca 2010 r. nr (...) ustalających procedurę postępowania w sprawach przyznawania zasiłków celowych w wyniku powodzi z czerwca 2010 r. Ustalenie stałego miejsca zamieszkania osób, których miejsce faktycznego zamieszkania nie pokrywa się z miejscem zameldowania jest dokonywane przez organ wydający decyzję na podstawie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego. Miejsce zamieszkania określa się zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego jako miejsce, w którym osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na prawne pojęcie miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: fizyczne przebywanie w danej miejscowości i zamiar, czyli wola stałego pobytu. Oba te elementy muszą występować łącznie. Przebywanie to czynnik zewnętrzny faktyczny i trwały, ale niekoniecznie ciągły. Cecha trwałości związana jest z zamiarem stałego pobytu, tj. nie tymczasowego, nie okazyjnego. Decydujące znaczenie ma ustalenie, by przebywanie w danym miejscu stanowiło centrum osobistych i majątkowych interesów danej osoby. Z uwagi na powyższe, zdaniem wnioskującego organu, do przyznania zasiłku z tytułu szkód powstałych w wyniku powodzi w czerwcu 2011 r. należy do organu, w którym H. H. złożyła swoje wnioski z (...) i (...) czerwca 2011 r.

W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Wójt Gminy Rytro wniósł o wskazanie Burmistrza Miasta i Gminy Radłów jako organu właściwego do rozpoznania wniosków H. H. W uzasadnieniu powołał się na przeprowadzone postępowanie wyjaśniające, z którego wynika, że centrum życia codziennego wnioskodawczyni znajduje się w R., co odzwierciedlają: sporządzony protokół Gminnej Komisji ds. szacowania szkód powodziowych i wywiad środowiskowy, z których wynika, że dom nie jest zamieszkały przez H.H. przez cały rok, której pobyty w tym domu mają wyłącznie charakter weekendowy, wakacyjny, co także potwierdzają oświadczenia sąsiadów. Ponadto nakazy płatnicze, faktury za media są kierowane pod adres wnioskodawczyni w R. Tam też przesyłana jest jej emerytura. H. H. korzysta z usług medycznych Ośrodka Zdrowia w R. W tych warunkach, zdaniem Wójta Gminy Rytro, miejscem zamieszkania H. H., zgodnie z uregulowaniami art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 25 k.c. nie jest Gmina R.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór kompetencyjny (także spór o właściwość), o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).

W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z negatywnym sporem o właściwość, który powstał między Miejsko-Gminnym Ośrodkiem Pomocy Społecznej w Radłowie a Gminnym Ośrodkiem Pomocy Społecznej w Rytrze w sprawie rozpatrzenia wniosku H. H. o udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego w związku ze szkodami powstałymi w nieruchomości znajdującej się na terenie Gminy R., w wyniku powodzi w czerwcu 2010 r.

Właściwość miejscową gminy w sprawach z zakresu pomocy społecznej uregulowana została w art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362, ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania", co oznacza że "miejsce zamieszkania" należy rozumieć zgodnie z ogólną definicją tego terminu, zawartą w art. 25 Kodeksu cywilnego, który stanowi, że miejscem zamieszkania osoby jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się przy tym, że miejscem pobytu stałego jest miejsce, w którym koncentrują się czynności życiowe danej osoby, bez względu na adres zameldowania. Czynność zameldowania jedynie potwierdza fakt zamieszkania, nie jest zaś przesłanką, od której uzależnia się zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 kwietnia 2009 r. sygn. I OW 5/10, Lex 619729, z dnia 14 kwietnia 2009 r. sygn. I OW 23/09, Lex 574260, z dnia 10 lutego 2009 r., sygn. I OW 164/08, Lex 518246).

Z akt sprawy wynika, że tak rozumianym miejscem zamieszkania H. H. jest Gmina R. Jest poza sporem, że H. H. znaczną część czasu spędza z rodziną swego syna w domu w R. przy ul. B., gdzie przebiegają też jej procesy życiowe, takie jak korzystanie ze służby zdrowia, czy pobieranie emerytury, jak również związane z tym pobytem opłacanie faktur za korzystanie z mediów. Oceniając jednak charakter przebywania H.H. w R. należy wziąć pod uwagę, iż jest ona wdową, a więc osobą samotną, pozostającą na emeryturze. Jak wynika z oświadczenia złożonego przez nią w trakcie wywiadu środowiskowego w dniu 29 listopada 2010 r. w R. prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Z ogólnego doświadczenia życiowego wynika, że po przejściu na emeryturę, dysponując wolnym czasem matki świadczą pomoc swym dzieciom w opiece nad ich dziećmi, co też wynika z wyjaśnień H. H. w toku postępowania, kiedy uzasadnia swój pobyt w R. Jest też poza sporem, że dom w R. pod nr (...) jest domem rodzinnym, w którym H. H. zamieszkiwała z nieżyjącym już obecnie mężem i dziećmi, a który jest aktualnie współwłasnością jej oraz dzieci. Dom w R. jest więc centrum życia rodzinnego H. H., co wielokrotnie oświadczała organowi prowadzącemu postępowanie administracyjne podając, że tam przebywa większość czasu i tam koncentrują się jej sprawy życiowe i rodzinne. Wyjaśniała, że po powodzi w czerwcu 2011 r. musiała dłużej przebywać w R. dlatego, iż dom w R. na skutek powodzi nie nadawał się do zamieszkiwania. Stanowczo jednak podkreślała, iż miejscowością, z którą łączy zamiar stałego pobytu, jest R.

Równocześnie trzeba wziąć pod uwagę, iż z ustaleń poczynionych w toku postępowania wyjaśniającego, znajdujących odzwierciedlenie w przedstawionych dokumentach wynika, że koszty, jakie H. H. ponosi z tytułu korzystania z domu w R. i z tytułu przebywania w R., są porównywalne, co oznacza, że zamieszkanie w domu w R. przez H. H. nie ma charakteru okazjonalnego - wyłącznie weekendowego i wakacyjnego. Ponadto, jak wynika z nakazu płatniczego podatku od nieruchomości, ustalając łączne zobowiązanie pieniężne z tego tytułu za rok 2010 Wójt Gminy R. obliczył należną od H. H. kwotę podatku za nieruchomość R. nie według stawki jak za dom letniskowy (6,24 zł za 1 m2), ale jak za dom mieszkalny (0,54 zł za 1 m2).

Formułując zaś ocenę sytuacji we wnioskach z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego w dniu 25 listopada 2010 r. specjalista pracy socjalnej Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. ustalił, że H. H. w równym stopniu korzysta zarówno z budynku mieszkalnego w R. jak i w R., a także stwierdził, iż są podstawy do uznania, że H.H. wiąże swoją przyszłość z zamieszkaniem w R.

Mając na względzie powyższe uzasadniony jest wniosek, że dom w R. stanowi centrum życiowe wnioskodawczyni, a więc R. jest jej miejscem zamieszkania w rozumieniu art. 25 Kodeksu cywilnego. Organem właściwym do rozpoznania wniosku H. H. jest więc Wójt Gminy R.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.