Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1145123

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 4 kwietnia 2012 r.
I OSK 701/12

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z.Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 listopada 2011 r., sygn. akt III SA/Kr 1193/11 o odrzuceniu skargi Z.Ś. na akt Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 7 czerwca 2011 r., znak (...) w przedmiocie odmowy sfinansowania indywidualnego kursu języka hiszpańskiego postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia 25 listopada 2011 r., sygn. akt III SA/Kr 1193/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę Z.Ś. na akt Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 7 czerwca 2011 r. znak (...) w przedmiocie odmowy sfinansowania indywidualnego kursu języka hiszpańskiego.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Z.Ś. wniosła w dniu 16 kwietnia 2011 r. do Grodzkiego Urzędu Pracy w Krakowie jako osoba niepełnosprawna, poszukująca pracy, niepozostająca w zatrudnieniu o skierowanie jej przez Urząd Pracy na szkolenie - indywidualny kurs języka hiszpańskiego.

Pismem z dnia 7 czerwca 2011 r. Z.Ś. otrzymała od organu odpowiedź o odmowie skierowania jej na wnioskowane szkolenie. Wyjaśniono motywy odmowy w ten sposób, że skarżąca uczestniczyła już w roku 2010, od 6 października 2010 r. do 25 października 2010 r. w szkoleniu "Język hiszpański w turystyce" realizowanym w AXON SYSTEM s.c. w Krakowie. Pomimo dołączonego do wniosku oświadczenia pracodawcy, SKARPA TRAVEL Sp. z o.o. w Krakowie o zamiarze zatrudnienia skarżącej po ukończeniu szkolenia, nie nawiązała ona zatrudnienia. Organ powołał się na art. 40 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zm.) stanowiący, że osoba niepełnosprawna poszukująca pracy i niepozostająca w zatrudnieniu może zostać skierowana na wskazane przez nią szkolenie jeżeli zostanie uprawdopodobnione, że szkolenie to zapewni uzyskanie pracy. W ocenie organu te warunki nie zostały w sprawie spełnione ponieważ do złożonego wniosku dołączyła kserokopię ww. oświadczenia pracodawcy z 2010 r. o niepodjęciu zatrudnienia pomimo ukończenia kursu językowego. Ponadto jak zauważył organ, skarżąca posiada kwalifikacje zawodowe (nauczyciel, pilot wycieczek zagranicznych).

Następnie, pismem złożonym osobiście w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w dniu 7 października 2011 r. Z.Ś. wnosiła skargę na ww. pismo organu. Ustosunkowała się w treści skargi do motywów organu o odmowie skierowania jej na kurs języka hiszpańskiego, podając, że nie podjęła pracy w SKARPA TRAVEL Sp. z o.o., gdyż jej znajomość języka hiszpańskiego po trzytygodniowym kursie w roku 2010 r. była niewystarczająca, stąd wnioskowała o kolejne trzylenie szkolenie. Odnośnie wykształcenia pedagogicznego wskazała, że co prawda pracowała jako nauczycielka matematyki, niemniej jednak w tym momencie wiedza z dziedziny matematyki musiałaby być przez nią uaktualniona.

Dodała, że pobiera bardzo niska rentę i ma świadomość, że powinna podnieść swoje kwalifikacje w celu podjęcia dodatkowego zatrudnienia.

Z akt administracyjnych wynika dodatkowo, że Z.Ś. skierowała do Prezydenta Miasta Krakowa drogą elektroniczną w dniu 16 czerwca 2011 r. skargę na sposób załatwienia jej wniosku o skierowanie na szkolenie z języka hiszpańskiego.

Pismem z dnia 13 lipca 2011 r. Prezydent Miasta Krakowa odpowiedział jej na skargę, uznając ją za bezzasadną. Wyjaśnił, że kierowanie osób niepełnosprawnych poszukujących pracy niepozostających w zatrudnieniu na wskazane przez nich szkolenie jest możliwe po spełnieniu przez te sposoby warunków wymaganych przez przepisy prawa przy jednoczesnym posiadaniu przez urząd pracy funduszy z PFRON potrzebnych na ich sfinansowanie. Jak zauważył organ, Grodzki Urząd Pracy w Krakowie ustalił zasady rozpatrywania wzniosów o skierowanie na szkolenia w 2011 r. - są one publikowane na stronie internetowej www.gupkrakow.pl oraz wywieszone na tablicy ogłoszeń w poczekalni referatu Organizacji Szkoleń GUP w Krakowie. Z zasad tych wynika, że w 2011 nie finansuje się szkoleń w zakresie nauki języków obcych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, przyjmując, że Z.Ś. złożyła skargę do Sądu na odpowiedź Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 13 lipca 2011 r., co oznacza, że złożyła skargę na odpowiedź organu sporządzoną w trybie działu VIII ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, Skargi i wnioski (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Jak organ zauważył, ocena prawidłowości prowadzenia postępowania skargowego w trybie ww. działu nie podlega kontroli sądu administracyjnego. Na tego rodzaju pismo nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego.

Pełnomocnik skarżącej w piśmie z dnia 15 listopada 2011 r. sprecyzował żądanie skargi w ten sposób, że jej przedmiotem jest odpowiedź otrzymana z Grodzkiego Urzędu Pracy w Krakowie z dnia 7 czerwca 2011 r. negatywnie ustosunkowująca się do wniosku skarżącej o skierowanie jej na szkolenie z języka hiszpańskiego. W tym zakresie nie podzielił stanowiska organu, że przedmiotem skargi jest pismo Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 13 lipca 2011 r. Jednocześnie dokonał kwalifikacji prawnej pisma Grodzkiego Urzędu Pracy poprzez określenie go jako "inny akt" z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270).

Wyjaśniając kwestię zachowania trybu zaskarżenia podał, że skarga Z.Ś. z 16 czerwca 2011 r. przesłana do Prezydenta Miasta Krakowa drogą elektroniczną jest wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa w rozumieniu art. 52 § 3 p.p.s.a. a data otrzymania odpowiedzi Prezydenta z dnia 13.07. 2011 r. powinna być miarodajna dla ustalenia terminowości wniesienia skargi Z.Ś.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, iż skarżąca nie wyczerpała przysługujących jej środków zaskarżenia i odrzucił skargę.

W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że przedmiotem skargi jest pismo sporządzone przez Kierownika Centrum Aktywacji Zawodowej Grodzkiego Urzędu Pracy w Krakowie z dnia 7 czerwca 2011 r. znak (...), w treści której działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Krakowa organ odmówił Z.Ś. skierowania jej na szkolenie z języka hiszpańskiego. Pismo to należy zakwalifikować jako akt z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających przepisów prawa, o którym stanowi art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Zgodnie z art. 40 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych kierownik powiatowego urzędu pracy kieruje osobę niepełnosprawną, o której mowa w art. 38, na szkolenie wskazane przez tę osobę, jeżeli zostanie uprawdopodobnione, że szkolenie to zapewni uzyskanie pracy i spełniony jest przynajmniej jeden z warunków wymienionych w art. 38; koszt tego szkolenia nie może przekroczyć dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia. O kwalifikacji z powołanego wyżej artykułu przesądza charakter odmowy tj. posiadanie przez odmowę charakteru publicznoprawnego jako podjętej przez organ administracji publicznej (Prezydenta Miasta Krakowa), skierowanie odmowy do indywidualnego odbiorcy a także okoliczność, że tego rodzaju akt posiada elementy władztwa administracyjnego. Ogólnie rzecz ujmując, dany akt lub czynność z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. powinny ustalać (odmawiać ustalenia), stwierdzać (odmawiać stwierdzenia), potwierdzać (odmawiać potwierdzenia) określonych uprawnień lub obowiązków określonych przepisami prawa administracyjnego.

Podkreślił, iż tryb zaskarżenia aktu z art. 3 § 2 pkt 4 reguluje art. 52 § 3 p.p.s.a. w ten sposób, że jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa.

W rozpatrywanej sprawie, w ocenie Sądu ww. tryb nie został przez Z.Ś. wbrew twierdzeniom jej pełnomocnika zachowany, gdyż nie można przyjąć, że wysłany drogą elektroniczną maił skarżącej do Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 16 czerwca 2011 r. stanowi wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, bowiem jak wynika z akt administracyjnych pismo to uruchomiło tryb w sprawie skarg i wniosków z działu VIII k.p.a. Skarżąca została poinformowana odrębnym pismem (13 lipca 2011 r.) o sposobie załatwienia sprawy w we wskazanym trybie

Skargę kasacyjną na powyższe postanowienie wniosła Z.Ś., domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz przyznania kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając że koszty te nie zostały uiszczone w całości ani części.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1)

art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 3 p.p.s.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie na skutek błędnego uznania, ze skarga Z.Ś. podlega odrzuceniu, gdyż wniesiona została bez wyczerpania trybu określonego przepisem art. 52 § 3 p.p.s.a.;

2)

art. 52 § 3 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie na skutego błędnego uznania, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa nie może nastąpić poprzez e-mail;

3)

art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem postanowienie Sądu I instancji, mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Stosownie natomiast do art. 52 § 2 p.p.s.a. przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Ponadto skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 p.p.s.a.).

Powołane przepisy wskazują, że ustawodawca uzależnił dopuszczalność wniesienia skargi do sądu administracyjnego od wyczerpania przysługujących stronie środków zaskarżenia, bądź wezwania właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że akt Prezydenta Miasta Krakowa w przedmiocie odmowy sfinansowania indywidualnego kursu języka podlegał zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., po spełnieniu warunku określonego w art. 52 § 3 p.p.s.a., tj. po wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa. W sytuacji, gdy powyższy warunek nie został spełniony, skargę należało uznać za niedopuszczalną.

W sprawie bezsporne jest, że skarżąca w dniu 16 czerwca 2011 r. skierowała do organu droga elektroniczną pismo, które zarówno organ jak i Sąd I instancji potraktowały jako skargę określoną w dziale VIII Kodeksu postępowania administracyjnego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedmiotowe pismo ze względu na jego treść, z której wynika, iż skarżąca nie zgadza się rozstrzygnięciem dotyczącym odmowy sfinansowania jej wnioskowanego kursu języka i ponownie wnosi o jego sfinansowanie, powinno być potraktowane jako wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W przypadku wątpliwości co do intencji strony, organ powinien zażądać stosownych wyjaśnień, a nie sam decydować o trybie, w jakim ma być rozpoznane. Należy przy tym zauważyć, że w demokratycznym państwie prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej, którym zgodnie z art. 2 Konstytucji RP jest Rzeczpospolita Polska, konieczne jest wykładanie i stosowanie przepisów regulujących postępowanie sądowe w sposób zapewniający realizację zasady prawa do sądu (art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP, a także art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności).

Nie można jednak uznać, wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, że skarżąca skutecznie wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa.

Należy bowiem wskazać, że zgodnie z art. 63 k.p.a. "podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) mogą być wnoszone pisemnie, telegraficznie, za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu, a także za pomocą innych środków komunikacji elektronicznej przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej utworzoną na podstawie ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, przy czym podanie wniesione w formie dokumentu elektronicznego powinno:

1)

być uwierzytelnione przy użyciu mechanizmów określonych w art. 20a ust. 1 albo ust. 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz

2)

zawierać dane w ustalonym formacie, zawartym we wzorze podania określonym w odrębnych przepisach, jeżeli te przepisy nakazują wnoszenie podań według określonego wzoru i "w przypadku wniesienia podania w formie dokumentu elektronicznego organ jest obowiązany potwierdzić wniesienie podania przez doręczenie urzędowego poświadczenia odbioru na wskazany przez wnoszącego adres elektroniczny."

Natomiast zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym, bezpieczny podpis elektroniczny weryfikowany przy pomocy kwalifikowanego certyfikatu wywołuje skutki prawne określone ustawą, jeżeli został złożony w okresie ważności tego certyfikatu. Przepis ten odsyła do ustaw szczególnych, które dopuszczają możliwość posługiwania się podpisem elektronicznym w określonych sytuacjach, bowiem w polskim systemie prawa nie ma żadnego przepisu, który generalnie zrównywałby podpis elektroniczny z podpisem własnoręcznym. Wśród ustaw dopuszczających stosowanie podpisu elektronicznego można przykładowo wskazać Kodeks cywilny (art. 60 i art. 78 § 2), Ordynację podatkową (art. 1 pkt 13) i Kodeks postępowania administracyjnego - art. 57 § 5 pkt 1 i przede wszystkim art. 63 § 1, który stanowi, że podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) mogą być wnoszone pisemnie, telegraficznie lub za pomocą dalekopisu, telefaksu, poczty elektronicznej. Jednocześnie § 3a pkt 1 tego przepisu precyzuje, że podanie wniesione w formie dokumentu elektronicznego powinno być opatrzone bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu, przy zachowaniu zasad przewidzianych w przepisach o podpisie elektronicznym.

Tak więc, pismo skarżącej nie można uznać za skutecznie wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, bowiem nie zostało ono opatrzone bezpiecznym podpisem elektronicznym (podpis zweryfikowany).

W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209-210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.