Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2036094

Postanowienie
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 19 lutego 2016 r.
I OSK 315/16

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P.R. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 498/15 o odrzuceniu skargi P.R. na rozstrzygnięcie Rektora- Komendanta Szkoły Głównej (...) z dnia 5 lutego 2015 r. nr RN-3/2/075/74/15 w przedmiocie skreślenia z listy słuchaczy studiów podyplomowych postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia 13 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 498/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę P.R. na rozstrzygnięcie Rektora-Komendanta Szkoły Głównej (..]z dnia 5 lutego 2015 r. nr RN-3/2/075/74/15 w przedmiocie skreślenia z listy słuchaczy studiów podyplomowych.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Dziekan Wydziału (..]pismem z dnia 16 stycznia 2015 r. nr RN-3/2/714/14/15 poinformował kpt. mgr inż. P.R., iż w związku z nieuzyskaniem w terminie poprawkowym zaliczenia z przedmiotu "(...)" został on skreślony z dniem dzisiejszym z listy słuchaczy studiów podyplomowych dla strażaków ubiegających się o zajmowanie stanowisk oficerskich związanych z kierowaniem działaniami ratowniczymi (SPF-15). Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano pkt V 6 Regulaminu Studiów Podyplomowych Szkoły Głównej (...). Pouczono słuchacza także o prawie do wniesienia odwołania od decyzji do Rektora-Komendanta Szkoły.

W terminie przewidzianym do wniesienia odwołania P.R. zwrócił się do Rektora-Komendanta Szkoły Głównej (..]o umożliwienie mu przystąpienia do egzaminu komisyjnego z wyżej wymienionego przedmiotu lub możliwość wznowienia studiów na semestrze III na kolejnej edycji studiów. Słuchacz zaznaczył, iż z pozostałych przedmiotów uzyskał zaliczenie bezproblemowo w pierwszym terminie.

Rektor - Komendant Szkoły Głównej (..]rozstrzygnięciem z dnia 5 lutego 2015 r. nr RN-3/2/075/74/15 podtrzymał w całości stanowisko Dziekana Wydziału (...), wyrażone w piśmie z dnia 16 stycznia 2015 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Rektor - Komendant podniósł, iż zgodnie z Regulaminem Studiów podyplomowych obowiązującym w SGSP, rozdział IX, ust. 4 pkt b odwołujący się został skreślony z listy słuchaczy SPF-15 ponieważ otrzymał ocenę niedostateczną podczas zaliczenia przewidzianego programem studiów z przedmiotu "(...), następnie nie uzyskał oceny pozytywnej podczas zaliczenia poprawkowego w dniu 18 grudnia 2014 r., a także podczas dodatkowego terminu zaliczenia w dniu 12 stycznia 2015 r., na które wyraził zgodę Dziekan Wydziału (...).

Rektor - Komendant zaznaczył, iż na obecnym etapie postępowania, tj. po skreśleniu z listy słuchaczy SPF-15, nie ma możliwości przystąpienia przez zainteresowanego do egzaminu komisyjnego, bowiem odwołujący się nie jest już słuchaczem SPF-15 oraz Regulamin Studiów Podyplomowych nie przewiduje możliwości egzaminów komisyjnych.

Uznając rozstrzygnięcie Rektora - Komendanta Szkoły Głównej (...) z dnia 5 lutego 2015 r. za decyzję administracyjną, P.R. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Odrzucając skargę Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. - dalej jako p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, zaś zgodnie z § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na: decyzje administracyjne; postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Ponadto zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. W świetle regulacji zawartej w art. 184 Konstytucji RP, art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), a także art. 3 § 1 p.p.s.a. należy przyjąć, że w komentowanym przepisie chodzi tylko o sprawy, w których przepisy szczególne przewidują sądową kontrolę działalności administracji publicznej (R. Hauser, A. Kabat, Właściwość sądów..., s. 28).

Sąd I instancji uznał, że rozstrzygnięcie Rektora - Komendanta Szkoły Głównej (..]wydane w przedmiocie skreślenia słuchacza z listy słuchaczy studiów podyplomowych nie jest decyzją administracyjną podlegającą kontroli sądowoadministracyjnej, albowiem przepisy szczególne rangi ustawowej, w rozumieniu art. 3 § 3 p.p.s.a., nie dają sądowi administracyjnemu legitymacji do kontroli tego typu rozstrzygnięć.

Sąd I instancji wskazał, iż ustawa o szkolnictwie wyższym w art. 2 wyraźnie różnicuje dwie zasadnicze formy kształcenia: pierwszą na studiach wyższych (pkt 5), pierwszego stopnia (pkt 7), drugiego stopnia (pkt 8) lub jednolitych studiach magisterskich (pkt 9) oraz studiach trzeciego stopnia - studiach doktoranckich (pkt 10) i drugą na studiach podyplomowych. Ustawodawca ustala przy tym odrębny status podmiotów korzystających z poszczególnych form kształcenia, i tak w art. 2 ust. 1 pkt 18k, I, m określa, iż: 1) studentem, jest osoba kształcąca się na studiach wyższych, 2) doktorantem, jest uczestnik studiów doktoranckich, 3) słuchaczem - uczestnik studiów podyplomowych.

Następnie powołana ustawa w Dziale IV Studia i Studenci określa w Rozdziałach 1-7: organizację studiów (w świetle art. 159 studia w uczelni są prowadzone jako studia pierwszego lub drugiego stopnia, a także jednolite studia magisterskie), prawa i obowiązki studentów, studia doktoranckie, samorząd i organizacje studenckie, samorząd i organizacje doktoranckie, odpowiedzialność dyscyplinarną studentów i odpowiedzialność dyscyplinarną doktorantów. Przy czym ustawodawca nie odsyła do stosowania powyższych unormowań prawnych do spraw dotyczących słuchaczy studiów podyplomowych, jak też nie określa w przepisach rangi ustawowej zasad prowadzania przez szkoły wyższe studiów podyplomowych oraz praw i obowiązków słuchaczy studiów podyplomowych. Oznacza to, zdaniem Sądu I instancji, iż racjonalny ustawodawca celowo różnicuje status studenta i doktoranta, jako podmiotów, których celem studiów I, II i III stopnia jest zdobycie tytułu zawodowego lub naukowego oraz słuchacza studiów podyplomowych, które z kolei ukierunkowane są na podwyższanie kwalifikacji, dokształcanie. W pierwszym przypadku proces przebiegu studiów, ich warunki ukończenia i uzyskania stopnia zawodowego, naukowego podlega konkretnemu reżimowi prawnemu i kontroli państwa, w drugim zaś kwestie te zostały pozostawione w gestii szkoły wyższej w ramach przyznanej jej autonomii.

Następnie Sąd I instancji zwrócił uwagę, iż szkoła wyższa jest zakładem administracyjnym. Jest to więc jednostka organizacyjna niebędąca organem państwowym ani organem samorządu, która została powołana do wykonywania zadań publicznych i jest uprawniona do nawiązywania stosunków administracyjnoprawnych. Zakład administracyjny (publiczny), jako jedna z form decentralizacji, nie podlega władzy hierarchicznej organów administracji rządowej i sprawuje funkcje administracji publicznej samodzielnie, korzystając z władztwa zakładowego. Korzystanie z zakładu publicznego może być dobrowolne, jak w wypadku szkoły wyższej lub obowiązkowe. Przykładem obowiązkowego korzystania z zakładu jest obowiązek szkolny. Zgodnie z art. 15 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn.: Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.) nauka jest obowiązkowa do ukończenia 18 roku życia. Co do zasady, przyjęcie w poczet użytkowników zakładu publicznego, jakim jest szkoła wyższa, następuje w drodze aktu upoważnionego organu zakładu (decyzji administracyjnej). Niemniej jednak decyzja administracyjna musi mieć oparcie w przepisie prawa materialnego ogólnie obowiązującego. Jeżeli takiego przepisu nie można odnaleźć, to w ramach zakładu administracyjnego nie stosuje się władczych form działania w rozumieniu art. 104 k.p.a. Organy administracji publicznej działają bowiem na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.). Wówczas użytkownika zakładu administracyjnego (tutaj słuchacza) wiążą przepisy zawarte w aktach normatywnych wewnątrzzakładowych (statut, regulamin). Zatem dobrowolnie przystępując do zakładu administracyjnego podmiot taki wyraża jednocześnie zgodę na poddanie się reżimowi prawnemu obowiązującemu w zakładzie, w tym przepisom regulującym sposób wykluczenia z tego zakładu.

Sąd I instancji podkreślił, iż z analizy przepisów ustawy o szkolnictwie wyższym wynika, że nie w każdym przypadku kształtowanie stosunku prawnego szkoły wyższej z podmiotem poddającym się władztwu zakładowemu jest dokonywane w formie decyzji administracyjnej podlegającej kontroli sądowej. Bowiem, art. 207 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym, który stanowi, iż do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz art. 196 ust. 3 (dotyczących rekrutacji na studia), decyzji podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego, nie ma zastosowania do słuchaczy studiów podyplomowych, gdyż nie są oni studentami w rozumieniu przepisów powołanej ustawy. W praktycznym wymiarze oznacza to, iż skreślenie słuchacza z listy słuchaczy studiów podyplomowych, nie jest decyzją administracyjną podlegającą kontroli sądowoadminstracyjnej.

Rozważając, czy przyjęcie powyższego punktu widzenia pozbawia skarżącego konstytucyjnego prawa do sądu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, iż skarżący zawarł ze Szkołą Główną (..]w dniu 2 września 2013 r. umowę o warunkach odpłatności za studia podyplomowe. Przedmiotem tej umowy, zgodnie z jej § 2, jest określenie warunków uczestnictwa i odpłatności słuchacza za studia podyplomowe. W świetle postanowień § 3 pkt 1.5 Uczelnia zobowiązała się do wydania Słuchaczowi dokumentu o nazwie Świadectwo Ukończenia Studiów Dyplomowych po spełnieniu m.in. warunków określonych w regulaminie studiów podyplomowych, w tym w szczególności Rozdziału IV, V, VI regulaminu studiów podyplomowych. Zaś słuchacz podpisując umowę potwierdził, iż przyjął do wiadomości, że zostanie skreślony z listy słuchaczy w przypadku niezaliczenia zajęć przewidzianych programem studiów (§ 5 pkt 2.2 umowy). W § 9 pkt 2 umowy strony zastrzegły, iż w sprawach nieuregulowanych niniejszą umową, zastosowanie mają przepisy ustawy Kodeks cywilny. Wobec zawarcia przedmiotowej umowy łączy skarżącego ze Szkołą Główną (..]stosunek cywilnoprawny. Skarżący może zatem dochodzić swych praw, w związku z niedopełnieniem warunków umowy, na drodze cywilnoprawnej przed sądem powszechnym.

Skargę kasacyjną na powyższe postanowienie wniósł P.R., zaskarżając je w całości zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. 1) art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 2 I art. 77 ust. 2 Konstytucji RP poprzez odrzucenie skargi wskutek uznania, że jej wniesienie w niniejszej sprawie jest niedopuszczalne, a w konsekwencji doprowadzenie do sytuacji, w której odmawia się osobie uczestniczącej w studiach podyplomowych zapewnienia gwarancji procesowych, co godzi w zasadę sprawiedliwości proceduralnej oraz prawo dostępu do sądu;

2)

art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. poprzez odmowę dokonania kontroli administracji publicznej wskutek uznania, że rozstrzygnięcie Rektora- Komendanta Szkoły Głównej (..]wydane w przedmiocie skreślenia z listy słuchaczy studiów podyplomowych nie jest decyzją administracyjną podlegającą kontroli sądowoadministracyjnej, podczas gdy przedmiotowa sprawa jest sprawą administracyjną załatwianą w trybie Kodeksu postępowania administracyjnego w drodze decyzji administracyjnej, a zatem podlega ona kognicji sądów administracyjnych na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.

W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Zakres kognicji sądu administracyjnego określa art. 3 § 2 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd administracyjny sprawuje kontrolę nad działalnością administracji publicznej w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Natomiast zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

Skargę kasacyjną oparto na podstawie naruszenia przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego - Sąd I instancji odrzucając skargę nie naruszył powołanych w skardze kasacyjnej przepisów. Istota podniesionych zarzutów w skardze kasacyjnej, jak też i uzasadnienie wskazuje, że chodzi o możliwość zaskarżenia do Sądu I instancji rozstrzygnięcia Rektora- Komendanta Szkoły Głównej (..]w przedmiocie skreślenia P.R. z listy słuchaczy studiów podyplomowych. Trafnie Sąd I instancji przyjął, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie podlega kontroli sądów administracyjnych.

Możliwość objęcia kognicją sądów administracyjnych aktów wydanych na podstawie przepisów szczególnych, do których nie odnoszą się warunki określone w art. 3 § 2, przewiduje art. 3 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wymaga to jednak, jak stanowi art. 3 § 3 regulacji w przepisie szczególnym właściwości sądów administracyjnych. Natomiast ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym nie stanowi o właściwości sądów administracyjnych do kontroli i stosowania środków wobec rozstrzygnięć organów uczelni skierowanych do słuchaczy studiów podyplomowych, w tym rozstrzygnięć o skreśleniu z listy słuchaczy.

W tym miejscu wskazać należy na charakter studiów podyplomowych. Stosownie do art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym studia podyplomowe są inną niż studia wyższe i studia doktoranckie formą kształcenia przeznaczoną dla osób legitymujących się dyplomem ukończenia studiów wyższych. Zgodnie z art. 8 ust. 7 ww. ustawy uczelnia może prowadzić studia podyplomowe w zakresie związanym z prowadzonymi przez nią kierunkami studiów. Regulamin studiów podyplomowych uchwala senat uczelni i jest to kluczowy dokument regulujący sytuację słuchacza studiów podyplomowych. Wszelkie regulacje Prawa o szkolnictwie wyższym dotyczące studentów nie obejmują słuchaczy studiów podyplomowych. Stosownie bowiem do art. 2 ust. 1 pkt 18m tej ustawy, uczestnik studiów podyplomowych jest określony w niej jako "słuchacz", co ustawodawca odróżnia od pojęć "student" (art. 2 ust. 1 pkt 18k cyt. ustawy) czy "doktorant" (art. 2 ust. 1 pkt 18I cyt. ustawy). Słuchacz taki, zostając absolwentem studiów podyplomowych, otrzymuje świadectwo ich ukończenia (art. 167 ust. 1 cyt. ustawy). Powołane regulacje pozwalają jednoznacznie stwierdzić, iż ustawodawca różnicuje status studenta oraz słuchacza studiów podyplomowych. W efekcie w myśl ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym słuchacz studiów podyplomowych nie jest w ogóle studentem, a to oznacza, że nie przysługują mu prawa takie jak osobom uczęszczającym na studia licencjackie, magisterskie czy doktoranckie. Słuchacz studiów podyplomowych posiada jednak określone prawa (i obowiązki), ale określa je wyłącznie regulamin studiów, który obowiązuje studenta po zawarciu umowy z daną uczelnią.

Następnie należy wskazać na treść art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572 z późn. zm.), zgodnie z którym przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), zwanej dalej "k.p.a.", oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego stosuje się jedynie w zakresie określonym w powyższym przepisie.

Odpowiednie zastosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisów o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego zgodnie z ww. przepisem dotyczy decyzji:

a)

komisji rekrutacyjnych w sprawach przyjęcia na studia - jeżeli przeprowadzana jest rekrutacja (art. 169 ust. 10);

b)

kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni lub innego organu wskazanego w statucie w sprawach przyjęcia na studia - gdy wstęp na studia jest wolny (art. 169 ust. 11);

c)

komisji rekrutacyjnych w sprawach przyjęcia na studia doktoranckie (art. 196 ust. 3);

d)

podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów;

e)

w sprawach dotyczących nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego;

f)

kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej w sprawie stypendium socjalnego, stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych oraz zapomogi dla studenta (art. 207 ust. 4 i art. 175 ust. 3);

g)

decyzji podjętych przez komisję stypendialną i odwoławczą komisję stypendialną, jeżeli uprawnienia w sprawach stypendium oraz zapomogi rektor, na wniosek właściwego organu samorządu studenckiego, przekazał wymienionym podmiotom (art. 207 ust. 4 i art. 176 ust. 3).

Należy zatem stwierdzić, że powołany przepis określa zarówno przedmiotowo i podmiotowo zakres spraw, w stosunku do których w postępowaniu przed organami szkoły wyższej mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a rozstrzygnięcia podejmowane przez te organy podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Innymi słowy, w przypadku aktów podejmowanych przez organy uczelni wyższych, możliwość stosowania do nich przepisów procedury administracyjnej, a w konsekwencji możliwości ich zaskarżenia do sądu administracyjnego, została ograniczona jedynie do aktów o charakterze zewnętrznym oraz podjętych w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a nie słuchaczy studiów podyplomowych. Tak więc sąd administracyjny nie ma podstaw do ingerowania poza wyznaczonym przez ustawodawcę zakresem w działania organów uczelni, ponieważ stanowiłoby to naruszenie zasady autonomiczności i niezależności szkół wyższych.

Z prawidłowych i niekwestionowanych przez skarżącego ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie wynika, że skarżący był słuchaczem studiów podyplomowych dla strażaków ubiegających się o zajmowanie stanowisk oficerskich związanych z kierowaniem działaniami ratowniczymi w Szkole Głównej (...). Nie był zatem studentem w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 18k ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku skarżącego, w znaczeniu ustawowym posiada on zupełnie inny status niż studenci oraz doktoranci. Z kolei wobec jednoznacznie brzmiących cytowanych wyżej norm prawa materialnego mających zastosowanie w sprawie, trafnie Sąd I instancji uznał, że skarżący nie należy do kręgu osób, którym przysługuje skarga na rozstrzygnięcie o skreśleniu go z listy słuchaczy studiów podyplomowych, bowiem nie jest on studentem ani doktorantem w rozumieniu omawianej ustawy.

Nie można też przyjąć, że zaskarżone orzeczenie naruszało przepis art. 2 oraz 77 ust. 2 Konstytucji RP. Prawidłowe zastosowanie przez Sąd I instancji przepisów postępowania nie jest równoznaczne z naruszeniem norm Konstytucji, gwarantujących obywatelowi swobodny dostęp do niezawisłego i bezstronnego sądu.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 p.p.s.a. orzekł jak sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.