Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2598724

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 14 listopada 2018 r.
I OSK 2872/16

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno.

Sędziowie: NSA Monika Nowicka, del. WSA Jakub Zieliński (spr.).

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej (...) sp. z o.o. w (...) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 września 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 907/16 w sprawie ze skargi (...) Sp. z o.o. w (...) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z dnia (...) kwietnia 2016 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie faktyczne

Wyrokiem z dnia 8 września 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 907/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm. - dalej: p.p.s.a.), oddalił skargę spółki (...) Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z dnia (...) kwietnia 2016 r. nr (...), wydaną w przedmiocie odmowy przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.

Wyrok ten zapadł w następującym stanie sprawy.

Spółka (...) Spółka z o.o. z siedzibą w Warszawie (dalej: spółka (...); Spółka; skarżąca; wnioskodawczyni) w dniu (...) stycznia 2016 r. wystąpiła o nieodpłatne przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności co do gruntu położonego w (...) przy ul. (...), oznaczonego ewidencyjnie jako działka nr (...) o pow. (...) m kw. z obrębu (...).

Decyzją nr (...) z dnia (...) lutego 2016 r. Zarząd Dzielnicy (...) (dalej: organ I instancji; organ) odmówił Spółce nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości w prawo własności.

Organ I instancji ustalił, że oddanie przedmiotowej nieruchomości w użytkowanie wieczyste nastąpiło na rzecz R. R., M. H., I. S. i E. T. w drodze aktu notarialnego z dnia (...) czerwca 2007 r. rep. (...) i zostało dokonane w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 - dalej: dekret z dnia 26 października 1945 r.; dekret warszawski; dekret); następnie spółka "(...)" nabyła prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości w drodze umowy sprzedaży, sporządzonej w formie aktu notarialnego z dnia (...) października 2007 r. rep. (...).

W uzasadnieniu prawnym decyzji organ przywołał brzmienie art. 1 ust. 1a pkt 2, ust. 3 i 4 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2012 r. poz. 83 - dalej: ustawa z dnia 29 lipca 2005 r.). Następnie wyjaśnił, że zgodnie z art. 5 pkt 1 tej ustawy przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości następuje nieodpłatnie na rzecz użytkowników wieczystych lub ich następców prawnych, którzy uzyskali użytkowanie wieczyste na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, organ I instancji uznał, że użyte w omawianym przepisie pojęcie "następstwa prawnego" winno być interpretowane jako następstwo pod tytułem ogólnym, co oznacza, że następcami prawnymi w zakresie praw wynikających z art. 7 dekretu warszawskiego są wyłącznie spadkobiercy byłych właścicieli hipotecznych. W związku z powyższym organ uznał, że wnioskodawczyni nie jest uprawniona do nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przedmiotowej nieruchomości, gdyż prawo to nabyła pod tytułem szczególnym, w drodze czynności cywilnoprawnej. W tym zakresie organ stwierdził, że zbycie przez użytkowników wieczystych nieruchomości warszawskiej prawa użytkowania wieczystego uzyskanego na podstawie art. 7 dekretu nie przenosi na nabywcę innych uprawnień niż samo prawo użytkowania wieczystego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) (dalej: Kolegium; organ II instancji; organ odwoławczy) - po rozpatrzeniu sprawy z odwołania Spółki - uznało, że wnioskodawczyni nie spełniła warunków, o jakich mowa w art. 5 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r., gdyż jako nabywca przedmiotowego prawa na podstawie umowy sprzedaży od osób, o których mowa w art. 1 ust. 1a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r., nie jest ich następcą prawnym w rozumieniu art. 5 tej ustawy. Kolegium, odwołując się do stanowiska orzecznictwa, podzieliło pogląd organu I instalacji, że przez "następstwa prawnego", o którym mowa w art. 5 przywołanej ustawy, rozumie się następstwo prawne pod tytułem ogólnym, ponieważ przepis ten mówi o pewnej kategorii osób, którym w szczególnych okolicznościach oddano nieruchomość w użytkowanie wieczyste; jest to zatem następstwo związane z osobą uprawnioną.

W skardze na decyzję organu II instancji Spółka zarzuciła naruszenie art. 5 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. "poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że wnioskodawczyni nie przysługuje uprawnienie do nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności z uwagi na nabycie prawa użytkowania wieczystego w drodze sukcesji syngularnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA w Warszawie; Sąd I instancji; Sąd), motywując swoje rozstrzygnięcie, stwierdził, że ustalony stan faktyczny sprawy jest bezsporny, istota sporu sprowadza się natomiast do wykładni art. 5 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. i interpretacji zawartego w nim sformułowania "następca prawny". Sąd, opisując sprzeczne stanowiska stron, wskazał na to, że zdaniem organów pojęcie to odnosić należy wyłącznie do osób, które uzyskało prawo w drodze sukcesji uniwersalnej - np. dziedziczenia, zaś zdaniem skarżącej pojęcie to obejmuje także osoby, które nabyły to prawo w drodze sukcesji syngularnej - na skutek umowy cywilnoprawnej o sprzedaży prawa.

Sąd I instancji zaznaczył, że stosownie do art. 4 powołanej ustawy przekształcenie przedmiotowego prawa następuje co do zasady odpłatnie, a wyjątek przewidziany został w art. 5 tej ustawy, który stanowi, że przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości na rzecz użytkowników wieczystych, o których mowa w art. 1 ust. 1a, albo ich następców prawnych, następuje nieodpłatnie. Idąc dalej, Sąd wyjaśnił, że zgodnie z art. 1 ust. 1a powołanej ustawy z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą wystąpić również osoby fizyczne będące w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi nieruchomości, niezależnie od przeznaczenia, jeżeli użytkowanie wieczyste uzyskały:

1)

w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości gruntowej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie innych tytułów, przed dniem 5 grudnia 1990 r.;

2)

na podstawie art.

7 dekretu z dnia 26 października 1945 r.

W ocenie Sądu wykładnia przepisu art. 5 powołanej ustawy, uwzględniająca ratio legis tej regulacji, jaka została dokonana przez organ I instancji i potwierdzona w decyzji organu odwoławczego, jest prawidłowa. Sąd przede wszystkim podkreślił, że przewidziane w tym przepisie uprawnienie do nieodpłatnego przekształcenia prawa związane jest ściśle ze sposobem, w jaki użytkownik uzyskał użytkowanie wieczyste gruntu, a celem tej regulacji jest niewątpliwie przyznanie rekompensaty osobom, które w wyniku przemian ustrojowych, mających miejsce po II wojnie światowej, bez własnej winy utraciły prawo własności. Sąd zauważył, że wynika to zarówno z brzmienia powyższego przepisu, jak również z treści uzasadnienia do projektu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r., do którego Sąd odwołał się w swoich rozważaniach. Sąd uznał, że prawo to z woli ustawodawcy jest ściśle związane z osobą, która uzyskała prawo użytkowania wieczystego na podstawie art. 7 dekretu warszawskiego w zamian za utraconą własność i sprzeczne z celem ustawy byłoby założenie, że przysługujące określonej osobie uprawnienie do nieodpłatnego przekształcenia może przejść na osobę, która nabyła prawo użytkowania wieczystego ustanowionego pierwotnie na rzecz określonych osób w trybie sukcesji syngularnej, a więc w drodze umowy cywilnoprawnej. Zdaniem Sądu, skoro nie każdy użytkownik wieczysty może skorzystać z preferencyjnego trybu przekształcenia prawa, lecz tylko ten, który uzyskał użytkowanie wieczyste w zamian za uprzednie odjęcie własności nieruchomości, to ograniczenie to odnieść należy również do następców prawnych takich osób.

W konsekwencji Sąd I instancji uznał, że nie każde następstwo prawne będzie uprawniało do nieodpłatnego nabycia własności użytkowanego gruntu; takim uprawnionym następcą prawnym, w rozumieniu art. 5 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r., będzie niewątpliwie spadkobierca osoby, która uzyskała użytkowanie wieczyste w warunkach określonych w art. 1 ust. 1a tej ustawy, jako nabywca ogółu praw i obowiązków majątkowych spadkodawcy (art. 922 Kodeksu cywilnego), nie będzie nim natomiast osoba, która prawo użytkowania wieczystego nabyła w trybie umowy cywilnoprawnej. Sąd w pełni podzielił stanowisko organów, że umowa sprzedaży prawa użytkowania wieczystego przenosi wyłącznie na nabywcę prawo do nieruchomości, natomiast nie przenosi na niego tytułu "osoby wywłaszczonej". Ponadto podniósł, że nie istnieją żadne racjonalne przyczyny, aby traktować takiego nabywcę w sposób uprzywilejowany w stosunku do innych użytkowników wieczystych, który to pogląd ten jest powszechnie akceptowany w orzecznictwie sądów administracyjnych.

Zarazem Sąd I instancji wyjaśnił, że nie podziela odmiennej niż przedstawiona interpretacji użytego w art. 5 pkt 1 tej ustawy pojęcia "następcy prawni", a więc takiej, która by za takich następców uznawała także nabywców prawa użytkowania wieczystego pod tytułem szczególnym (tj. takich, którzy nabyli to prawo w drodze umowy sprzedaży), co w ocenie Sądu skutkowałaby odmiennym traktowaniem znajdujących się w identycznej sytuacji prawnej nabywców prawa użytkowania wieczystego w zakresie przysługującego im (bądź nie) przywileju nieodpłatnego przekształcenia tego prawa we własność, w zależności od tego, od kogo użytkowanie wieczyste oni nabyli. Końcowo Sąd dodał, że rezultatem takiej wykładni byłoby nierówne traktowania względem prawa osób znajdujących się w identycznej sytuacji prawnej, a więc byłby to stan, który nie może być akceptowany w demokratycznym państwie prawnym.

W skardze kasacyjnej od wyroku WSA w Warszawie, kwestionując to orzeczenie w całości, Spółka zarzuciła - analogicznie jak wcześniej w skardze - "naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię, a mianowicie: (...) naruszenie przepisu art. 5 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. (...) poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie", polegające na przyjęciu, że wnioskodawczyni nie przysługuje uprawnienie do nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności z uwagi na nabycie prawa użytkowania wieczystego w drodze sukcesji syngularnej.

W uzasadnieniu skarżąca kasacyjnie powołała się na odmiennie stanowisko orzecznictwa, według którego użyte w tym przepisie pojęcie "następca prawny" nie zawiera żadnego innego dodatkowego określenia, wyznacznika ani ograniczenia, stąd należy przyjąć, że następcą prawnym jest każdy podmiot, który nabył prawo od poprzednika w sposób legalny, bez względu na charakter tytułu. Argumentowała, że zawężenie znaczenia pojęcia następców prawnych w rozumieniu tego przepisu wyłącznie do pewnego tylko kręgu nie znajduje żadnego uzasadnienia prawnego; nie pozwała na to ani literalne odczytanie przepisu, ani żadna z metod wykładni prawa, brak bowiem ku temu jakichkolwiek wskazań. Opierając się na przywołanej "linii orzeczniczej", skarżąca uznała, że WSA w Warszawie dokonał błędnej wykładni przepisu prawa materialnego i niezasadnie przyjął, że wnioskodawczyni nie przysługiwało na podstawie przepisu art. 5 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. prawo do nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.

Przy tak sformułowanych i umotywowanych zarzutach skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

W piśmie procesowym z dnia (...) listopada 2016 r. Miasto Stołeczne Warszawa (...) (uczestnik postępowania nieprawidłowo określony jako Prezydent (...)), odpowiadając na skargę kasacyjną, wniosło o jej oddalenie, podnosząc, że w judykaturze ukształtowała się jednolita linia orzecznicza, z którą zgodny jest zaskarżony wyrok.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. (aktualnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.), Naczelny Sąd Administracyjny (dalej również: Sąd kasacyjny) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny skontrolował zgodność zaskarżonego orzeczenia w granicach określonych podstawami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że zakres kontroli dokonywanej w postępowaniu odwoławczym jest determinowany przez przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia. Jednocześnie sąd II instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, stąd też podlegała oddaleniu.

W niniejszej sprawie wnioskodawczyni oparła skargę kasacyjną na podstawie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., podnosząc zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego - art. 5 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. przez jego "błędną wykładnię i zastosowanie".

Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie - dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Oznacza to, że ustalony w sprawie stan faktyczny błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej albo że ustalonego w sprawie stanu faktycznego błędnie nie podciągnięto pod hipotezę określonej normy prawnej. Należy jednocześnie wskazać, że podstawą kasacji może być naruszenie prawa materialnego, jeśli pozostaje ono w bezpośrednim związku z wynikiem sprawy. Z powyższego wynika, że naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię nie jest tożsame z niewłaściwym jego zastosowaniem, nieuprawnione jest zatem zamienne używanie tych pojęć. Może jednakże dojść do kumulatywnego błędu polegającego na subsumcji przepisu, który został przy tym mylnie zinterpretowany. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany zastosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia.

W niniejszej sprawie skarżący kasacyjnie w istocie objął jedną podstawą kasacyjną zarzut zarówno niewłaściwej wykładni, jak i niewłaściwego zastosowania przez Sąd I instancji tego samego przepisu prawa materialnego do ustalonego stanu faktycznego. Taka konstrukcja zarzutu powoduje, że tok wnioskowania autora jest nieczytelny i wymaga przeprowadzenia wykładni na podstawie argumentacji zawartej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu tym zaś skarżąca kasacyjnie skupiła się wyłącznie na umotywowaniu zarzutu w zakresie błędnej wykładni art. 5 pkt 1 powołanej ustawy. Niemniej jednak Sąd kasacyjny, mając na uwadze stanowisko wyrażone w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. I OPS 10/09 (ONSAiWSA 1/2010/1/1, uchwała dostępna w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) oraz zasadę falsa demonstratio non nocet (por. wyrok NSA z dnia 22 listopada 2016 r. sygn. akt II OSK 391/15, dostępny jw.), rozpoznał skargę kasacyjną w zakresie, w jakim zarzucała błędną wykładnię prawa w przedmiotowej sprawie.

W niniejszej sprawie stan faktyczny nie jest przedmiotem sporu pomiędzy stronami. Nie ma wątpliwości co do tego, że oddanie przedmiotowej nieruchomości w użytkowanie wieczyste na rzecz tych podmiotów, od których Spółka następnie nabyła to prawo, nastąpiło w dniu 5 czerwca 2007 r. w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. Spółka "Mała Inwestycje" nabyła zaś prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości w dniu 30 października 2007 r. na podstawie umowy sprzedaży. Spór dotyczy wyłącznie wykładni pojęcia "następcy prawnego", użytego w art. 5 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r.

W pierwszej kolejności podkreślić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela to stanowisko wypracowane w orzecznictwie, a dotyczące przedmiotowego przepisu, na które również powołał się Sąd I instancji. Konsekwentnie też, Sąd kasacyjny nie zgadza się z tymi orzeczeniami, na które powołała się wnioskodawczyni w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Warto w tym miejscu wspomnieć, że skarżąca błędnie oznaczyła jedno z orzeczeń, na które się powołała, bowiem wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2014 r., w którym przedstawiono pogląd przywołany przez stronę, w istocie został wydany w sprawie o sygn. akt I OSK 2850/12, a nie w sprawie o sygn. I OSK 284/12.

Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że nieodpłatne przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności jest wyjątkiem od reguły sformułowanej w art. 4 ust. 1 powołanej ustawy, zgodnie z którą, osoba, na rzecz której zostało przekształcone prawo użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, jest obowiązana do uiszczenia dotychczasowemu właścicielowi opłaty z tytułu tego przekształcenia, z zastrzeżeniem art. 5. Wykładnia art. 5 pkt 1 tej ustawy nie może abstrahować od wyjątkowego charakteru tej instytucji materialnoprawnej (por. wyrok NSA z dnia 27 listopada 2008 r. sygn. akt I OSK 1752/07, dostępny jw.). Dotyczy to przede wszystkim zakresu następstwa prawnego, o którym mowa w art. 5 pkt 1 przywołanej ustawy, zgodnie z którym przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności następuje nieodpłatnie także na rzecz następców prawnych osób fizycznych, o których mowa w art. 1 ust. 1a powołanej ustawy. W myśl art. 1 ust. 1a tej ustawy, z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą wystąpić również osoby fizyczne będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości, jeżeli użytkowanie wieczyste uzyskały:

1)

w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości gruntowej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie innych tytułów, przed dniem 5 grudnia 1990 r.;

2)

na podstawie art.

7 dekretu z dnia 26 października 1945 r.

Idąc dalej, Sąd kasacyjny wyjaśnia, że w pełni zgadza się z tymi poglądami wyrażonymi we wcześniejszych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego, które wskazują na to, że uprawnienie do nieodpłatnego przekształcenia uzyskali użytkownicy wieczyści wymienieni m.in. w art. 1 ust. 1a pkt 2, a prawo to nie jest częścią uprawnień każdego użytkownika wieczystego tzw. nieruchomości warszawskiej, ale tylko tego użytkownika wieczystego takiej nieruchomości, który uzyskał użytkowanie wieczyste na podstawie art. 7 dekretu. Zbycie przez użytkownika wieczystego nieruchomości warszawskiej prawa użytkowania wieczystego bez skorzystania z prawa do nieodpłatnego jej przekształcenia nie przenosi na nabywcę innych uprawnień niż będące przedmiotem umowy sprzedaży prawa użytkowania wieczystego. Inny też jest zakres następstwa prawnego w razie sukcesji generalnej na skutek spadkobrania, gdyż wówczas, z mocy art. myśl art. 922 § 1 Kodeksu cywilnego, prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób. Spadkobierca zaś nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku, co następuje w chwili śmierci spadkodawcy (art. 925 Kodeksu cywilnego). Korzystanie przez spadkobiercę z dobrodziejstwa instytucji uregulowanej w art. 5 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości uzasadnione jest tym, że wstępuje on w prawa swego "poprzednika prawnego", z których ten nie mógł skorzystać. Jak wynika z powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie podziela pogląd wielokrotnie wyrażony w orzecznictwie, według którego pojęcie następcy prawnego, w rozumieniu art. 5 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. należy rozumieć jako odnoszące się do sukcesji generalnej, a nie syngularnej (patrz wyroki NSA z dnia: 27 listopada 2008 r. sygn. akt I OSK 1752/07; 27 listopada 2008 r. I OSK 1687/07; 17 listopada 2010 r. sygn. akt I OSK 128/10; 18 listopada 2013 r. sygn. akt I OSK 1288/12 - orzeczenia przywołane w wyroku NSA z dnia 30 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 2284/14, dostępnym jw.). Zaprezentowana wykładnia art. 5 pkt 1 powołanej ustawy w zakresie znaczenia pojęcia "następcy prawnego" znajduje swoje umocnienie w celu tej wyjątkowej regulacji, gdyż dla osób, które utraciły własność nieruchomości w drodze dekretu warszawskiego, jest to swojego rodzaju rekompensata za utracone mienie (por. wyroki NSA z dnia 17 listopada 2010 r. sygn. akt I OSK 128/10 i 18 listopada 2013 r. sygn. akt I OSK 1288/12 - dostępne jw.).

Trafnie zatem Sąd I instancji stwierdził, że nie każdy użytkownik wieczysty może skorzystać z nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, a tylko ten, który otrzymał to prawo w zamian za odjęcie własności nieruchomości w trybie administracyjnym. Ograniczenie to w pełni należy również odnosić do następców prawnych, przyjmując, że nie każdy przypadek następstwa prawnego będzie uprawniał do nieodpłatnego nabycia własności nieruchomości. W konsekwencji tylko następstwo prawne w drodze sukcesji generalnej, dotyczącej w tym przypadku "dekretowego" użytkownika wieczystego, pozwala na skorzystanie z nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości na podstawie art. 5 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. Skarżąca kasacyjnie w sposób oczywisty nie jest sukcesorem generalnym względem tych "użytkowników dekretowych", od których nabyła prawo użytkowania wieczystego nieruchomości warszawskie, w stosunku do której ubiega się o nieodpłatne przekształcenie w prawo własności.

Końcowo Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że poza granicami niniejszej sprawy, wyznaczonej zarzutami zgłoszonymi w ramach przytoczonej podstawy kasacyjnej, pozostawała kwestia, czy Spółka w ogóle jest uprawniona do uzyskania na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. prawa własności względem nieruchomości objętej użytkowaniem wieczystym.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.