I OSK 2806/16, Kolejność miejsc doręczenia korespondencji urzędowej osobom fizycznym. - Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2633286

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2018 r. I OSK 2806/16 Kolejność miejsc doręczenia korespondencji urzędowej osobom fizycznym.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak.

Sędziowie: NSA Jan Paweł Tarno, del. WSA Marcin Kamiński (spr.).

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 września 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 612/16 w sprawie ze skargi T.G. na bezczynność Prezydenta (...) w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 12 marca 2015 r. oddala skargę kasacyjną

Uzasadnienie faktyczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 września 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 612/16, po rozpoznaniu skargi T.G. (skarżąca), na bezczynność Prezydenta (...) (organ) w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 12 marca 2015 r., oddalił skargę.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia:

Skarżąca w skardze z dnia 12 lipca 2015 r., sprecyzowanej przez pełnomocnika w pismach procesowych z dnia 25 listopada 2015 r. i z dnia 30 grudnia 2015 r., wniosła o zobowiązanie organu do rozpoznania jej wniosku z dnia 12 marca 2015 r. o udzielenie świadczeń z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na zaspokojenie potrzeb bytowych wymienionych we wniosku. Na rozprawie w dniu 8 września 2016 r. skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do doręczenia korespondencji w trybie art. 42 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie lub odrzucenie skargi i wskazał, że wniosek z dnia 12 marca 2015 r. został rozpoznany decyzją z dnia (...) kwietnia 2015 r., która została doręczona skarżącej skutecznie w dniu 5 maja 2015 r.

Wyrokiem z dnia 8 września 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji stwierdził, że zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie utrwalony jest pogląd, iż z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Sąd I instancji wskazał, że w rozpoznawanej sprawie wniosek skarżącej z dnia 12 marca 2015 r. o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej na wskazane we wniosku potrzeby bytowe został rozpoznany przez organ decyzją z dnia (...) kwietnia 2015 r., która znajduje się w aktach sprawy. Tak więc w dacie złożenia skargi na bezczynność (13 lipca 2015 r.) wniosek z dnia 12 marca 2015 r. był już rozpoznany przez wydanie decyzji. Rozpoznanie wniosku i wydanie decyzji nastąpiło w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a. Decyzja ta została skutecznie doręczona skarżącej w dniu 5 maja 2015 r., na co wskazuje kserokopia dowodu doręczenia znajdująca się w materiale dokumentacyjnym akt sprawy. Doręczenia organ dokonał w sposób określony w art. 44 k.p.a. Sąd I instancji uznał, że wobec wydania przez organ decyzji przed wniesieniem skargi na bezczynność, nie można przypisać organowi, że był bezczynny, co uzasadnia oddalenie skargi. Odnosząc się do twierdzenia skarżącej, że "żadnej korespondencji od organu nie otrzymuje", ponieważ nie ma dostępu do skrzynki listowej z uwagi na brak do niej kluczyka, Sądu I instancji stwierdził, że okoliczność ta nie ma znaczenia dla oceny bezczynności organu, gdyż kwestie organizacyjne związane z odbiorem korespondencji należą do adresata przesyłki, a nie jej nadawcy, czyli w przedmiotowej sprawie - organu. Ubocznie Sąd I instancji dodał, że do innych kwestii podniesionych we wniosku z dnia 12 marca 2015 r., a nie podlegających kontroli Sądu, organ odniósł się w piśmie z dnia 12 maja 2015 r.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu.

Skarżąca zaskarżyła wyrok w całości, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozstrzygnięcia.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik postępowania, tj. 1) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie sprawy polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego i przyjęciu, że w przedmiotowej sprawie nie zaszła bezczynność organu z rażącym naruszeniem prawa, w sytuacji gdy skarżąca do dnia wniesienia skargi kasacyjnej nie otrzymała odpowiedzi na wniosek z dnia 12 marca 2015 r. oraz pismo z dnia 11 maja 2015 r., a organ odmawiał jej wydania korespondencji, którą podmiot doręczający zwrócił do organu jako nie podjętą przez skarżącą w terminie, z uwagi na brak dostępu do skrzynki pocztowej o czym skarżąca informowała organ;

2) art. 42 § 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż organ nie mógł doręczyć skarżącej pism kierowanych uprzednio do niej drogą pocztową w lokalu organu administracji publicznej, w sytuacji gdy skarżąca wnosiła o doręczenie jej osobiście w lokalu organu pism zwróconych przez pocztę jako nieodebranych w terminie, z uwagi na brak dostępu do skrzynki pocztowej.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

Skarga kasacyjna - jako oczywiście bezzasadna - została oddalona.

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i skonkretyzowane podstawy kasacyjne. Przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego staje się zatem orzeczenie sądu pierwszej instancji w takim zakresie, w jakim zostało zaskarżone, oraz w świetle tych podstaw kasacyjnych, które zostały wskazane i skonkretyzowane przez skarżącego kasacyjnie. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego kasacyjnie konkretyzacji przez sformułowanie tzw. zarzutów kasacyjnych.

Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności postępowania sądowego Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy do weryfikacji zarzutów kasacyjnych, uznając je za pozbawione usprawiedliwionych podstaw w stopniu oczywistym.

Po pierwsze, nie znajduje uzasadnienia zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. przez "niedokładne wyjaśnienie sprawy" i przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie zaszła bezczynność organu z rażącym naruszeniem prawa. Niezależnie bowiem od wadliwości konstrukcyjnej powyższego zarzutu (podstawa kasacyjna z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wymaga skonstruowania złożonego zarzutu naruszenia prawa procesowego przez powiązanie przepisów postępowania administracyjnego z adekwatnym wzorcem procedury sądowoadministracyjnej, a ponadto powołane przez skarżącą przepisy nie adekwatnymi wzorcami dla oceny istnienia stanu bezczynności administracyjnej), twierdzenie, że Sąd pierwszej instancji dokonał wadliwej oceny zaniechań organów w zakresie udzielenia odpowiedzi na wniosek z dnia 12 marca 2015 r. oraz pismo z dnia 11 maja 2015 r. oraz bezpośredniego wydania skarżącej kierowanej do niej korespondencji urzędowej (zwróconej wobec niepodjęcia jej w terminie), jest pozbawione jakichkolwiek podstaw. Jak wynika z akt sprawy administracyjnej, wniosek skarżącej z dnia 12 marca 2015 r. został załatwiony decyzją skarżonego organu z dnia (...) kwietnia 2015 r., natomiast pismo z dnia 11 maja 2015 r. zatytułowane jako "wezwanie do usunięcia naruszenia prawa" zostało wniesione w związku twierdzeniem skarżącej, że nie rozpatrzono jej wniosku z dnia 12 marca 2015 r., pomimo iż wniosek ten został rozstrzygnięty decyzją z dnia z dnia (...) kwietnia 2015 r. Z kolei zarzut nieuwzględnienia przez Sąd pierwszej instancji faktu odmowy skarżonego organu w zakresie ponownego doręczenia skarżącej (w siedzibie organu) kierowanej do niej korespondencji urzędowej, już po wydaniu decyzji załatwiającej wniosek skarżącej z dnia 12 marca 2015 r. w ustawowym terminie, jest nieadekwatny w sprawie skargi na bezczynność i jako taki podlega oddaleniu.

Po drugie, nie jest uzasadniony zarzut naruszenia art. 42 § 2 k.p.a. przez "przyjęcie, iż organ nie mógł doręczyć skarżącej pism kierowanych uprzednio do niej drogą pocztową w lokalu organu administracji publicznej, w sytuacji gdy skarżąca wnosiła o doręczenie jej osobiście w lokalu organu pism zwróconych przez pocztę jako nieodebranych w terminie, z uwagi na brak dostępu do skrzynki pocztowej'. Pomijając już brak adekwatności powyższego wzorca kasacyjnego w sprawie skargi na bezczynność w sytuacji załatwienia sprawy przez organ w ustawowym terminie, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że wynikające z art. 42 k.p.a. katalog i kolejność miejsc doręczenia korespondencji urzędowej osobom fizycznym są wiążące dla organów prowadzących postępowanie administracyjne. Organy te nie są zatem uprawnione do swobodnego wyboru miejsc doręczania pism urzędowych. Z treści art. 42 § 1 k.p.a. wynika, że zasadniczym miejsce doręczania korespondencji urzędowej osobom fizycznym jest ich mieszkanie lub miejsce pracy. Jeżeli zatem adresat pisma będący osobą fizyczną dysponuje lokalem mieszkalnym znajdującym się pod określonym adresem, organ ma w pierwszej kolejności obowiązek kierowania korespondencji urzędowej na ten właśnie adres, chyba że adresat pisma wyraźnie wskaże inny adres korespondencyjny. Adresat pisma nie jest jednak uprawniony do żądania doręczania pism w siedzibie organu w określonych terminach lub za uprzednim zawiadomieniem. Wybór tego rodzaju miejsca doręczenia (art. 42 § 2 k.p.a.) jest bowiem - o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej - co do zasady uzależniony od bezskutecznego wyczerpania trybu z art. 42 § 1 k.p.a. oraz od uznania organu, że taki sposób doręczenia jest uzasadniony w świetle okoliczności konkretnej sprawy. Decyzja o wyborze trybu doręczenia z art. 42 § 2 k.p.a. należy zatem do właściwego organu. Organ ten może wyjątkowo doręczyć pismo w swojej siedzibie, jeżeli przed uruchomieniem trybu z art. 42 § 1 k.p.a. adresat pisma znajdzie się w siedzibie organu i jeżeli nie będzie to naruszało uzasadnionego interesu adresata.

W przedmiotowej sprawie skarżąca nie była uprawniona do żądania doręczania jej korespondencji urzędowej w siedzibie organu z pominięciem adresu jej zamieszkania. Wskazany przez skarżącą powód uzasadniający doręczanie pism w siedzibie organu (brak kluczy do skrzynki pocztowej) jest całkowicie bezzasadny. Jak wynika z akt sprawy (pismo Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w (...) z dnia 21 lutego 2014 r.), skarżąca miała i nadal ma możliwość uzyskania kluczy do skrzynki pocztowej, o czym została poinformowana. Wobec skutecznego wyczerpania trybu doręczania korespondencji urzędowej określonego w art. 44 w zw. z art. 42 § 1 k.p.a. skarżąca nie mogła również skutecznie żądać od organu ponownego doręczenia jej korespondencji w siedzibie organu.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.