Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1994264

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 17 marca 2015 r.
I OSK 2090/13

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Wiśniewska.

Sędziowie: NSA Joanna Runge-Lissowska, del. WSA Dariusz Chaciński (spr.).

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 kwietnia 2013 r. sygn. akt II SA/Łd 1047/12 w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z dnia (...) września 2012 r. nr (...) w przedmiocie przyznania zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 1047/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z dnia (...) września 2012 r., nr (...), w przedmiocie zasiłku celowego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan sprawy.

Prezydenta Miasta (...) decyzją z dnia (...) sierpnia 2012 r. przyznał R. P. zasiłek celowy w miesiącu listopadzie 2011 r. w wysokości 50 zł z przeznaczeniem na zakup gazu do butli. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie pracuje zawodowo, jest zarejestrowany w urzędzie pracy bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Źródło utrzymania wnioskodawcy stanowi zasiłek okresowy w wysokości 238,50 zł. Wyznacznikami ustalenia wysokości zasiłku jest z jednej strony sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony możliwości finansowe organu pomocy społecznej.

W odwołaniu od powyższej decyzji R. P. podniósł, że inne osoby otrzymują z pomocy społecznej zasiłki z przeznaczeniem na zakup opału w wyższej kwocie, np. po 350 zł. W tej sytuacji wysokość przyznanej mu pomocy jest przejawem dyskryminacji wobec niego, stosowanej przez organ pierwszej instancji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...), po rozpatrzeniu odwołania R. P., decyzją z dnia (...) września 2012 r. utrzymało w mocy kwestionowaną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania wskazując, że R. P. posiada jedną butlę gazową 11 kg oraz cztery butle gazowe po 3 kg. Korzysta on jedynie z butli 3 kg, której koszt uzupełnienia wynosi 16 zł, a w okresie zimowym, przy dużych mrozach gaz z butli zużywa w ciągu 2 dni. Poza zasiłkiem celowym wnioskodawca w miesiącu sierpniu 2012 r. otrzymał zasiłek celowy na zakup gazu do butli w wysokości 100 zł za miesiąc styczeń 2012 r., zasiłek celowy na zakup gazu do ogrzewania przyczepy w wysokości 100 zł za miesiąc luty 2012 r. oraz zasiłek celowy na zakup gazu do butli w kwocie 100 zł na miesiąc marzec 2012 r. Organ pierwszej instancji w okresie zimowym pokrywał koszty ogrzewania pomieszczenia, poza wnioskodawcą, tylko w przypadku jednej osoby, która uzyskała zasiłek celowy jednorazowo w wysokości 350 zł. Łączna suma przyznanych R. P. zasiłków celowych na zakup gazu odpowiada tej kwocie. W przypadku świadczeniobiorców ubiegających się o przyznanie zasiłku celowego na zakup węgla organ nie pokrywał pełnych miesięcznych kosztów ogrzewania, a z uwagi na ograniczone środki finansowe jedynie część tych kosztów. R. P. uzyskał pomoc także w formie zasiłków celowych na zakup posiłków i zasiłków okresowych. Średnia wysokość zasiłku celowego przyznawanego w miesiącu sierpniu wynosiła 119,53 zł.

W dalszej kolejności organ cytując przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (u.p.s.), a w szczególności art. 39 ust. 1 i 2 wskazał, iż zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom, których dochód na osobę nie przekracza ustawowo określonych kwot dla osoby samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, z zaznaczeniem, że występuje jednocześnie co najmniej jedna z okoliczności wymienionych w przepisie art. 7 pkt 2 - 15 ustawy lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej (art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s.).

Wysokość przyznawanego świadczenia z pomocy społecznej, w szczególności zasiłku celowego, zależy od uznania organu, przy czym organ administracji bierze pod uwagę sytuację życiową wnioskodawcy, cele pomocy, a także potrzeby innych podopiecznych i posiadane przez ośrodek środki finansowe. Nie jest więc tak, że każda osoba spełniająca warunki do przyznania pomocy społecznej tę pomoc musi uzyskać w żądanej wysokości i na każdy cel, gdyż organy administracji muszą gospodarować określoną pulą środków finansowych i rozeznać potrzeby także innych osób wymagających tej pomocy. W ustawie o pomocy społecznej ramy uznania administracyjnego organu pomocy społecznej wyznacza przede wszystkim art. 3 ust. 4, zgodnie z którym potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach, przede wszystkim finansowych, pomocy społecznej. Sytuacja finansowa ośrodka pomocy społecznej stanowi więc jedno z istotnych kryteriów przyznania pomocy społecznej i determinuje jej rozmiar.

W ocenie Kolegium, kwestionowana w odwołaniu decyzja została wydana zgodnie z prawem, organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, tym samym odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Zebrany w sprawie materiał dowodowy zawiera wyjaśnienie motywów, jakimi kierował się organ przyznając pomoc.

Odwołujący się jest osobą samotnie gospodarującą, źródłem utrzymania jest zasiłek okresowy w kwocie 238,50 zł, a zatem spełnia kryterium ustawowe do przyznania pomocy. Jak wskazano wcześniej poza odwołującym się z pomocy na opał skorzystała w okresie zimowym jedna osoba otrzymując zasiłek celowy w kwocie 350 zł. Średnia kwota zasiłków celowych przyznanych innym osobom w miesiącu sierpniu to kwota 119,53 zł. Z akt wynika, że odwołującemu się w tym miesiącu przyznano cztery zasiłki celowe na zakup opału w łącznej kwocie 350 zł, a także zasiłek celowy na zakup posiłków w kwocie 80 zł. Łączna suma pomocy przyznana stronie w tym czasie to kwota 430 zł, w tym na opał 350 zł. Poza tą pomocą wnioskodawca ma też przyznany zasiłek okresowy. Argumenty te, w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, nie wskazują na to, iż R. P. jest dyskryminowany przez organ pierwszej instancji. Niewątpliwie sytuacja odwołującego się jest trudna, ale organ pomocy społecznej jest zobligowany do limitowania udzielanych świadczeń, aby skorzystało z nich jak najwięcej osób potrzebujących tej pomocy. Udzielona pomoc jest na miarę możliwości finansowych organu.

W skardze na powyższą decyzję R. P. powtórzył argumenty przedstawione w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji dodając, że pomoc przyznana w sierpniu 2012 r. z przeznaczeniem na zakup gazu jest wynikiem uwzględnienia jego wcześniejszych odwołań do Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) wniosło o jej oddalenie.

Oddalając skargę wspomnianym na wstępie wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2013 r., II SA/Łd 1047/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził, że podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.). Zgodnie z art. 39 ust. 1 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy, na mocy art. 39 ust. 2 u.p.s., może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Co do zasady, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2 - 15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej (art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s.). Nie budzi wątpliwości, że zasiłek celowy jest świadczeniem pieniężnym o charakterze doraźnym, powiązanym z zaspokojeniem niezbędnej potrzeby życiowej.

Zasiłek celowy należy do fakultatywnych form pomocy społecznej, co oznacza, że organ może, lecz nie musi go przyznać w przypadku ustalenia, że występują przesłanki wymienione w art. 39 ust. 1 u.p.s. Rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy społecznej, organ winien brać pod uwagę zarówno cele pomocy społecznej określone w ustawie, jak i możliwości finansowe w zakresie udzielenia pomocy (art. 3 ust. 4 u.p.s.).

Bezspornym w sprawie jest, że skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i osiąga dochód w postaci zasiłku okresowego w wysokości 238,50 zł miesięcznie. Wysokość dochodu skarżącego nie przekracza zatem kryterium dochodowego, które dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 477 zł (art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s.). Skarżący jest też osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Z powołanych informacji wynika, że z jednej strony w przypadku skarżącego zaistniały okoliczności wymienione w art. 7 u.p.s. warunkujące udzielenie pomocy społecznej, z drugiej natomiast strony nie ulega wątpliwości, że możliwości finansowe organów pomocy społecznej są ograniczone.

Skarżącemu przyznano świadczenie w kwocie 50 zł z przeznaczeniem na zakup gazu do butli. Pamiętać należy, że skarżący w miesiącu sierpniu 2012 r. otrzymał kilka świadczeń z pomocy społecznej w łącznej wysokości 350 zł z przeznaczeniem na ten sam cel. Ponadto skarżący korzystał w miesiącu sierpniu 2012 r. ze świadczeń z pomocy społecznej w innej postaci - otrzymywał zasiłek okresowy (238,50 zł) i zasiłek celowy z przeznaczeniem na zakup posiłków (80 zł). Nie ulega wątpliwości, że sytuacja materialna i życiowa skarżącego jest trudna, jednak potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.). Faktem powszechnie znanym jest okoliczność, że możliwości finansowe organów pomocy społecznej są ograniczone. Potwierdza to zestawienie załączone do akt administracyjnych, na które powołał się organu drugiej instancji w uzasadnieniu swojej decyzji. W sierpniu 2012 r. na realizację świadczeń finansowych z zakresu zadań własnych gmina miała do dyspozycji 4.368,35 zł. Pomocą w postaci zasiłku celowego bezzwrotnego objęto 34 osoby, a średnia kwota zasiłku celowego wyniosła 119,53 zł. Uwzględniając wysokość dochodu skarżącego oraz jego sytuację życiową, a z drugiej strony możliwości finansowe organów pomocy społecznej, Sąd stwierdził, że przyznanie skarżącemu zasiłku celowego w kwocie 50 zł nie przekracza granic tzw. "uznania administracyjnego".

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 kwietnia 2013 r., II SA/Łd 1047/12, wniósł R. P., reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:

I.

przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynika sprawy:

1.

art. 1 § 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 3 i art. 106 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w ten sposób, że pomimo systemowego obowiązku kontroli działania administracji publicznej Sąd zaniechał przeprowadzenia niezbędnych dowodów w sytuacji istnienia istotnych wątpliwości co do stanu faktycznego, co spowodowało błąd w ustaleniach faktycznych odnośnie rozmiaru pomocy przyznawanej przez MOPS w okresie którego dotyczyła skarga,

2.

art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez przedstawienie sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym na skutek przyjęcia nieprawdziwego stanu faktycznego ustalonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze z naruszeniem przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.), co skutkowało oddaleniem skargi w sytuacji, gdy była ona zasadna.

II.

prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s., będące wynikiem wskazanych uchybień procesowych, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że stan faktyczny odpowiada wskazanej normie a forma i rozmiar świadczenia przyznanego przez MOPS były odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy i możliwości finansowych organu.

Z uwagi na powyższe skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz przyznanie kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono między innymi, że skarżący kwestionował wysokość przyznanej dotacji, wskazując, że inne osoby w podobnej sytuacji osobistej i materialnej otrzymały znacznie wyższą pomoc i że jest on dyskryminowany przez MOPS ze względu na konflikty personalne.

WSA, pomimo wskazania przez R. P. w skardze powyższego faktu, nie poczynił żadnych kroków aby ustalić rzeczywisty stan sprawy, choć art. 106 § 3 p.p.s.a. wskazuje, że sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. MOPS wyjaśniał w piśmie z 16 sierpnia 2012 r., że w okresie zimowym udzielił poza skarżącym zasiłku celowego na ogrzewanie tylko jednej osobie i to jednorazowo w wysokości 350 zł. Wobec wątpliwości jaki niesie ze sobą odmienne stanowisko stron w zakresie udzielanej w sezonie grzewczym 2011/2012 r. pomocy, WSA powinien był zweryfikować twierdzenia stron, gdyż nie było po temu żadnych przeszkód: wystarczył do tego dowód z dokumentów - żądanie przesłania przez MOPS wykazu środków jakimi dysponował i dowodów ich wypłat w spornym okresie. Z pewnością w sposób obiektywny pozwoliłoby to zweryfikować odmienne twierdzenia stron nie przedłużając nadmiernie postępowania.

Naruszenie powyższe związane jest z drugim, jakiego dopuścił się WSA. Polega ono na przyjęciu wadliwego stanu faktycznego ustalonego przez SKO w (...). SKO rozpoznając odwołanie skarżącego naruszyło przepisy nakazujące organowi administracji wyjaśnić stan faktyczny (art. 7 k.p.a.), w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i wydać decyzję na podstawie całokształtu kompletnego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). SKO nie zbadało jednakże twierdzeń R. P. dotyczących kwot zasiłku celowego, jakie otrzymały inne osoby, poprzestając na wyjaśnieniu MOPS zawartym w piśmie z dnia 16 sierpnia 2012 r. Z informacji jakie posiada Skarżący wynika, że w okresie grzewczym 2011/2012 co najmniej 2 osoby, które zna, otrzymały zasiłek w kwocie kilkukrotnie wyższej niż on (3 razy po 350 zł), mimo braku istotnych różnic w ich sytuacji życiowej i materialnej.

Ten wadliwy stan faktyczny został przyjęty przez WSA, w sposób naruszający art. 141 § 4 p.p.s.a. ze względu na przedstawienie stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym, co z kolei doprowadziło do wydania orzeczenia oddalającego skargę w sytuacji, gdy skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Powyższe uchybienia procesowe miały też ten skutek, że sąd opierając się na błędnie ustalonym stanie faktycznym uznał, że zasiłek w kwocie przyznanej skarżącemu odpowiadał zasadom określonym w art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) - p.p.s.a. - skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły.

Skarga kasacyjna została oparta na obydwu podstawach kasacyjnych, określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., w związku z czym rozpatrzeniu w pierwszej kolejności podlegać powinny zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, albowiem zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy, stanowiący podstawę wydanego wyroku, został ustalony bez naruszenia przepisów postępowania.

Naruszenia przepisów postępowania skarżący kasacyjnie upatruje w tym, że Sąd I instancji przedstawił okoliczności sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym, na skutek przyjęcia nieprawdziwego stanu faktycznego, ustalonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co skutkowało oddaleniem skargi w sytuacji, gdy była ona zasadna (art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a.), a także sam zaniechał - z naruszeniem art. 1 § 1 p.u.s.a. w zw. z art. 3 i art. 106 § 3 p.p.s.a. - pomimo systemowego obowiązku kontroli działania administracji publicznej, przeprowadzenia niezbędnych dowodów w sytuacji istnienia istotnych wątpliwości co do stanu faktycznego, co spowodowało błąd w ustaleniach faktycznych odnośnie rozmiaru pomocy przyznawanej przez MOPS w okresie którego dotyczyła skarga.

Zauważyć przede wszystkim należy, że co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżoną decyzję (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Od tej zasady istnieje wyjątek, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem "Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie." Nie oznacza to jednak, że w każdej sytuacji sąd administracyjny obowiązany jest taki dowód dopuścić, zwłaszcza wówczas, gdy wymagałoby to analizy danych w nim zawartych. Zakres kognicji sądu administracyjnego, ograniczony do kontroli legalności zaskarżonego aktu, wyłącza możliwość czynienia przez ten sąd ustaleń faktycznych, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy, gdyż taki zakres postępowania dowodowego wykracza poza pojęcie dowodu uzupełniającego. "Przeprowadzenie przez sąd administracyjny uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentu (art. 106 § 3) będzie dopuszczalne w sytuacji, gdy wnioskowany (bądź dopuszczony z urzędu) dowód będzie pozostawał w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu. Celem tego postępowania nie jest bowiem ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie - czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń" (zob. wyrok NSA z 6 października 2005 r., II GSK 164/05, ONSAiWSA 2006/2/45).

Rozważyć więc należy, czy organ administracji zgromadził materiał dowodowy w sposób kompletny, w szczególności, czy ustalił okoliczności dotyczące wysokości zasiłków z przeznaczeniem na opał, przyznawanych na rzecz innych osób, i czy okoliczności te miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Niewątpliwie organ odwoławczy przytoczył w zaskarżonej decyzji dane przekazane mu przez organ I instancji, odnośnie wysokości zasiłków wypłaconych na rzecz innych osób. Jeśli zaś skarżący uważał je za nieprawdziwe (jak twierdzi), to powinien wskazać na konkretne dowody (w tym wypadku osoby), które mogłyby zaprzeczyć twierdzeniom organu. W odwołaniu takich dowodów skarżący nie wskazywał, podnosząc abstrakcyjnie, że wie, iż inni dostali więcej. Tymczasem "na organach prowadzących postępowanie spoczywają dwa obowiązki: po pierwsze, określenie z urzędu, jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego i - po drugie - obowiązek przeprowadzenia niezbędnych dowodów (z urzędu lub wskazanych przez stronę). Takie obowiązki organu nie przeczą tezie, że w postępowaniu administracyjnym ciężar przeprowadzenia dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi dla siebie skutki prawne" (zob. wyrok NSA z 28 sierpnia 2007 r., I OSK 1802/06, ONSAiWSA 2008/4/73). Dane osób, które mogłyby być ewentualnymi świadkami na okoliczność twierdzeń skarżącego zostały przytoczone dopiero w skardze kasacyjnej, co jest działaniem zdecydowanie spóźnionym, nie mówiąc o skuteczności takiego dowodu. Okoliczności, w jakich przyznano świadczenia na rzecz innych osób, mogły bowiem zdecydowanie odbiegać od tych, które odnosiły się do skarżącego, więc ewentualne porównania w tym zakresie nie mogłyby w istotny sposób wpłynąć na treść rozstrzygnięcia. Pamiętać bowiem należy, że kontrola zgodności z prawem działania organów administracji (art. 1 § 2 p.u.s.a. i art. 3 § 1 p.p.s.a.) nie obejmuje celowości wydatkowania środków przyznawanych w ramach pomocy społecznej. Zaspokajanie niezbędnych potrzeb bytowych w ramach zasiłków celowych przyznawanych na podstawie art. 39 ust. 1 u.p.s. uwzględniać musi również i to, że potrzeby te powinny być aktualne (bieżące) w chwili orzekania, co nie mogło pozostać bez wpływu na wysokość przyznanego świadczenia. Zasiłki celowe z pomocy społecznej nie mają bowiem charakteru wyrównawczego. Mimo więc, że to konkretne świadczenie przyznawane było na wniosek sprzed kilku miesięcy, to orzekanie o nim w sierpniu 2012 r. musiało uwzględniać stan, jaki istniał w dniu orzekania, co nie pozostaje bez znaczenia dla wysokości zasiłku z przeznaczeniem na opał, tym bardziej, że w tym miesiącu świadczenia te się "skumulowały" do kwoty 350 zł, której i tak skarżący nie odebrał w okresie, gdy były już wymagane, co wynika z pisma MOPS z dnia 14 września 2012 r. skierowanego do SKO.

Jeśli zaś chodzi o zarzucane naruszenie art. 3 ust. 4 u.p.s. stwierdzić należy, że zgodnie z art. 3 ust. 1 u.p.s. "Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka", przy czym - jak stanowi art. 3 ust. 3 u.p.s. - rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być "odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy". Ponadto, zgodnie z art. 3 ust. 4 tej samej ustawy potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny być uwzględnione w takim zakresie, w jakim "mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej".

Należy podkreślić, że rola pomocy społecznej powinna być odczytywana z perspektywy zarówno art. 30 Konstytucji, wyrażającego zasadę ochrony godności człowieka, jak też zasady subsydiarności, o której mowa w preambule Konstytucji. Funkcją pomocy społecznej nie jest więc stałe dostarczanie obywatelom środków utrzymania ani pokrywanie wszelkich wydatków ponoszonych przez obywateli lecz wyłącznie - jak to ujęto w art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 u.p.s. - umożliwienie przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej oraz wspieranie w wysiłkach zmierzających do zaspokajania niezbędnych potrzeb. Jest przy tym oczywiste, że środki pozostające w dyspozycji pomocy społecznej są ograniczone, a więc powinny być rozdysponowywane w sposób racjonalny, przede wszystkim z uwzględnieniem zasad sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji) i solidarności (preambuła Konstytucji) oraz zasady mówiącej, że Rzeczpospolita Polska jest dobrem wspólnym wszystkich obywateli (art. 1 Konstytucji). Nawet bowiem niewielkie kwoty powinny być rozdzielane między potrzebujących w sposób sprawiedliwy, stosownie do uzasadnionych potrzeb wszystkich wnioskodawców, z uwzględnieniem możliwości finansowych państwa.

Oceniając z takiej perspektywy podstawy kasacyjne, wywodzone z art. 3 ust. 4 u.p.s., należy w pełni podzielić stanowisko Sądu I instancji, że organom orzekającym w sprawie skarżącego kasacyjnie nie można postawić zarzutu dowolności i przekroczenia granic uznania administracyjnego. O przyznaniu skarżącemu kasacyjnie świadczenia pieniężnego na zakup gazu w kwocie 50 zł zadecydowały możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej oraz aktualne, istniejące w dniu orzekania potrzeby bytowe skarżącego kasacyjnie. Okoliczności te zostały wykazana w uzasadnieniu decyzji SKO z dnia (...) września 2012 r., a zarzuty, co do niewłaściwego ustalenia stanu sprawy nie znalazły usprawiedliwienia, co wyjaśniono już wyżej.

Mając więc na uwadze, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku. Nie mógł orzekać natomiast o wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy, gdyż zgodnie z art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. jest to kompetencja Sądu I instancji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.