Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1556936

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 8 października 2013 r.
I OSK 1156/13

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski.

Sędziowie: NSA Wiesław Morys, del. del. WSA Marian Wolanin (sprawozdawca).

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 8 października 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 grudnia 2012 r. III SA/Kr 1118/11 w sprawie ze skargi B.K. na decyzję Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia (...) czerwca 2011 r. nr (...) w przedmiocie skreślenia z listy doktorantów

1.

prostuje pkt I (pierwszy) zaskarżonego wyroku w ten sposób, że w miejsce zwrotu: "7 marca 2012 r." powinno być: "7 marca 2011 r.",

2.

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie faktyczne

Wyrokiem z 19 grudnia 2012 r. III SA/Kr 1118/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną przez B.K. decyzję Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego z (...) czerwca 2011 r., nr (...), w przedmiocie skreślenia z listy doktorantów czwartego roku studiów, w roku akademickim 2009/2010 oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji wraz z postanowieniami Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego z (...) czerwca 2011 r. w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz z (...) marca 2012 r. - jak wskazano w skardze - w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpoznania.

W uzasadnieniu, Sąd pierwszej instancji wskazał, że w podstawie prawnej decyzji Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego powołano przepisy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 207 ust. 1 i art. 197 ust. 5 ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2005 r. Nr 164, poz. 1365 z późn. zm.). Organ I instancji z powołaniem na przepisy art. 197 ust. 1-4 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 10 ust. 1 Uchwały nr 28/V/2009 Senatu Uniwersytetu Jagiellońskiego z 27 maja 2009 r. w sprawie Regulaminu studiów doktoranckich na Uniwersytecie Jagiellońskim (dalej Regulamin), podjął decyzję o skreśleniu doktoranta z listy studentów, wobec stwierdzenia niezrealizowania w roku akademickim 2009/2010 obowiązków wynikających z regulaminu studiów doktoranckich.

Za faktyczną podstawę skreślenia z listy doktorantów, organ I instancji przyjął ustalenie, że doktorant zgodnie z regulaminem studiów do zaliczenia IV roku studiów zobowiązany był złożyć kierownikowi studiów doktoranckich sprawozdanie z wykonania obowiązków w danym roku akademickim, opinię opiekuna naukowego o postępach naukowych i postępach w przygotowaniu pracy doktorskiej, indeks z wpisami wymaganymi przez plan i program studiów. Z wymaganych dokumentów, w dniu 15 lipca 2010 r. a więc zdaniem Rektora po upływie terminu, doktorant złożył jedynie sprawozdanie. Kierownik studiów zwrócił się do opiekuna doktoranta prof. dr hab. J.W. o wydanie opinii. Wydana opinia była negatywna. Zdaniem organu I instancji dokonane ustalenia dawały podstawę do stwierdzenia niezrealizowania w roku akademickim 2009/2010 obowiązków wynikających z regulaminu studiów i uzasadniały podjętą decyzję.

Postanowieniem z (...) marca 2011 r. Rektor UJ działający przez upoważnionego Prorektora ds. dydaktyki pozostawił wniesione odwołanie bez rozpoznania z powodu uchybienia terminu do jego wniesienia. Przy czym postanowienie to doręczone skarżącemu 11 marca 2011 r. zawierało pouczenie o możliwości wniesienia na nie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w terminie 30 dni od dnia jego doręczenia.

Dnia 6 maja 2011 r. B.K. złożył datowane na 5 maja 2011 r. pismo określone również jako odwołanie, adresowane do Rektora UJ, z kolejnym wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy skreślenia z listy doktorantów czwartego roku studiów doktoranckich. W odpowiedzi na to pismo działający z upoważnienia Rektora Prorektor UJ ds. dydaktyki pismem z 17 maja 2011 r. zawiadomił skarżącego, że nie zawiera ono podstaw do jego uwzględnienia. Wskazano, że postanowienie z dnia (...) marca 2011 r. o pozostawieniu odwołania z 1 lutego 2011 r. bez rozpoznania zawierało pouczenie o tym, że jest ostateczne. Ponieważ stwierdzono, że w toku postępowania strona nie była pouczona o treści art. 44 k.p.a. przy doręczeniu decyzji organu I instancji oraz o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu, poinformowano skarżącego o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

W związku z tym pouczeniem, skarżący 9 czerwca 2011 r. złożył datowane na 6 czerwca 2011 r. pismo zawierające wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Studiów Doktoranckich (...) z (...) listopada 2010 r. We wniosku oświadczył, że gdy dostarczana była mu korespondencja korzystał z urlopu i przebywał poza miejscem stałego zamieszkania. Natomiast odwołanie złożył w terminie 14 dni od dnia faktycznego otrzymania pisma. Postanowieniem z (...) czerwca 2011 r. Rektor UJ działający przez upoważnionego Prorektora ds. dydaktyki przywrócił B.K. termin do wniesienia odwołania od decyzji z (...) listopada 2010 r. w przedmiocie skreślenia z listy doktorantów. W tym samym dniu Rektor UJ działający przez upoważnionego Prorektora ds. dydaktyki podjął decyzję utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję z (...) listopada 2010 r.

W skardze na decyzję Rektora UJ B.K. zaznaczył, że została ona podjęta w oparciu o jedyną przesłankę - brak pozytywnej opinii opiekuna naukowego. W uzupełniającym skargę piśmie z 7 czerwca 2012 r., skarżący podnosił, że w roku akademickim 2009/2010, termin do złożenia dokumentów niezbędnych do zaliczenia roku, a w szczególności sprawozdań doktorantów, przedłużony został do 16 lipca 2010 r. Skarżący złożył więc sprawozdanie z zachowaniem tego terminu.

Na rozprawie, na podstawie art. 106 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny dopuścił dowody z następujących dokumentów:

- kopii fragmentów indeksu skarżącego - potwierdzonych za zgodność przez pełnomocnika - złożonych przy piśmie z 17 grudnia 2012 r.,

- korespondencji mailowej z 18 czerwca 2010 r. i 30 czerwca 2010 r. na okoliczność przedłużenia w roku akademickim 2009/2010 terminu do składania sprawozdań przez doktorantów,

- odpisu korespondencji mailowej - stanowiącej załącznik do skargi (k. 23 akt)

- opinii opiekuna naukowego z 25 października 2010 r. stanowiącej załącznik do skargi,

- regulaminu studiów doktoranckich.

Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że zawarty w ustawie z 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym w brzmieniu obowiązującym w dacie decyzji organu II instancji, przepis art. 207 ust. 1 stanowił, że do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 7 i 8, decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. oraz przepisy o zaskarżeniu decyzji do sądu administracyjnego. Ponadto, stosownie do przepisu art. 197 ust. 1, skarżący był obowiązany postępować zgodnie z Regulaminem studiów doktoranckich na Uniwersytecie Jagiellońskim ustalonym uchwałą Nr 28/V/2009 Senatu Uniwersytetu Jagiellońskiego z 27 maja 2009 r.

Ustawa - Prawo o szkolnictwie wyższym nie traktuje niezaliczenia roku studiów doktoranckich jako samodzielnej podstawy skreślenia uczestnika studiów doktoranckich z listy, jak czyni to wprost art. 190 ust. 2 pkt 2 w odniesieniu do studentów studiów pierwszego i drugiego stopnia. W świetle przepisów art. 197 ust. 1, 2, 3 i 4 tej ustawy, niespełnienie przez doktoranta wymagań, od których zależy zaliczenie - aktem wewnętrznym Kierownika studiów doktoranckich - danego roku studiów doktoranckich, wchodzi natomiast w krąg okoliczności stanowiących podstawę oceny, czy doktorant spełnia obowiązki nałożone przepisami art. 197 ust. 1, 2 i 3 ustawy.

Sąd przywołał postanowienie NSA z 19 maja 2010 r. I OSK 774/10, w którym na gruncie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym podkreślono, że możliwość uregulowania organizacji i toku studiów przez Uczelnię oznacza, że ustawodawca nie zdecydował się poddać wszystkich decyzji podejmowanych w sprawach studenckich kontroli sądowoadministracyjnej, której podlegają tylko decyzje wyraźnie wskazane w ustawie, a nie akty zakładowe wewnętrzne.

Twierdzenie skarżącego, że w roku akademickim 2009/2010 termin przyjmowania sprawozdań rocznych doktorantów wydłużony został na Uniwersytecie Jagiellońskim z 30 czerwca do dnia 16 lipca 2010 r., co nie zostało uwzględnione w ustaleniach zaskarżonej decyzji znajduje potwierdzenie w przedstawionych w postępowaniu sądowym dowodach w postaci korespondencji pochodzącej od zespołu Towarzystwa Doktorantów UJ. Poza sporem jest, że skarżący takie sprawozdanie złożył dnia 15 lipca 2010 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Rektora UJ przyjęte zostało, że złożenie tego sprawozdania miało miejsce po upływie terminu. Drugą okolicznością faktyczną mającą uzasadnić ustalenie niezłożenia przez doktoranta wymaganej dokumentacji w terminie regulaminowym - co wg uzasadnienia spełniało ustawową przesłankę do skreślenia, stanowiło niezłożenie wymaganej opinii opiekuna naukowego, co nastąpiło 25 października 2010 r. na wniosek Kierownika studiów doktoranckich skierowanego do opiekuna naukowego.

Sąd zauważył, że przedstawione przez uczelnię akta sprawy nie zawierają opinii z 25 października 2010 r. Opinię tę opatrzoną datą 25 października 2010 r. złożył skarżący jako załącznik do skargi. Opinia nie nawiązuje do jakiegokolwiek pisma Kierownika studiów doktoranckich, a akta nie zawierają pisma lub adnotacji co do daty i formy zwrócenia się przez Kierownika studiów doktoranckich o opinię.

Sąd podkreślił, że przepis § 20 Regulaminu studiów obliguje opiekuna naukowego do dokonania rocznej oceny postępów doktoranta i sformułowania w tej kwestii opinii. Zasadnie skarga zarzuca, że nie zostało w sprawie ustalone, czy datowana na 25 października 2010 r. opinia była sporządzona w trybie przewidzianym § 9 ust. 2 pkt b (wg nomenklatury Regulaminu - vide brzmienie ust. 3), czy też w trybie § 10 ust. 1 pkt b Regulaminu jako podstawa do podjęcia decyzji o skreśleniu z listy doktorantów, w oparciu o objęte tą podstawą okoliczności.

Nie zostało ustalone, czy w prolongowanym do 16 lipca 2010 r. terminie przewidzianym na złożenie dokumentów warunkujących zaliczenie roku (§ 10 ust. 5), niezłożenie tej opinii przez skarżącego było uzależnione od okoliczności leżącej po stronie skarżącego.

Ponadto, w uzasadnieniu decyzji organu I instancji podstawa faktyczna decyzji jest ujęta odmiennie. Organ I instancji opisując przewidziane w § 10 Regulaminu studiów doktoranckich dokumenty niezbędne do zaliczenia IV roku, stwierdził, że skarżący złożył jedynie sprawozdanie z wykonania obowiązków w dniu 15 lipca 2010 r., nie łącząc tego ustalenia ze złożeniem sprawozdania po terminie. Natomiast ustalił, że opinia opiekuna naukowego została wydana na prośbę Kierownika studiów doktoranckich i miała charakter negatywny.

Skoro sprawozdanie doktoranta złożono w terminie, to jedyną okolicznością faktyczną stanowiącą podstawę rozstrzygnięć organów obu instancji było ustalenie, że w terminie do zaliczenia roku skarżący nie przedłożył opinii opiekuna naukowego, a opinia sporządzona 25 października 2010 r. była negatywna. Organ I instancji w oparciu o te okoliczności ustalił, że skarżący nie zrealizował obowiązków w roku akademickim 2009/2010 wynikających z regulaminu studiów doktoranckich.

Rację ma zatem skarga, że z naruszeniem wymogów przepisu art. 107 § 3 k.p.a. nie wyjaśniono konkretnej podstawy, faktycznej i prawnej obu decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa, na których została oparta. Samo ogólne powołanie się w zaskarżonej decyzji Rektora UJ na przepis art. 197 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym (określającej tylko kompetencje Rektora jako organu odwoławczego), oraz na przepis art. 197 ust. 4, który umocowuje Kierownika studiów doktoranckich do wydania decyzji w przedmiocie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich, gdy doktoranci nie wywiązują się z obowiązków, o których mowa w ust. 1 i 3 oraz na § 10 ust. 1 Regulaminu studiów, zawierający cztery, niezależnie określone w punktach od a do d podstawy do skreślenia, nie spełnia wymogu wskazania konkretnego przepisu stanowiącego podstawę decyzji. Decyzja nie wskazuje, którą ustawową przesłankę skreślenia uznał Rektor za podstawę decyzji.

Odpowiednie stosowanie w myśl art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym przepisów k.p.a. polega na zachowaniu przez organy uczelni minimum procedury administracyjnej niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony. Wymaganie spełnienia przez uzasadnienie decyzji dyspozycji przepisu art. 107 § 3 k.p.a. przez ustalenie konkretnej podstawy faktycznej i wskazanie odpowiadającej jej podstawy prawnej mieści się w tej regulacji. Takim uchybieniem dotknięta jest decyzja organu I instancji - nie przypisuje przyjętego ogólnie niezrealizowania obowiązków wynikających z regulaminu studiów do konkretnej formy tych obowiązków i odpowiadającej im podstawy skreślenia.

Zgodnie z art. 197 ust. 4 ustawy doktoranci, którzy nie wywiązują się z obowiązków, o których mowa w ust. 1-3 mogą zostać skreśleni z listy uczestników studiów doktoranckich, a decyzję o skreśleniu podejmuje Kierownik studiów doktoranckich. Na tle zawartych w art. 190 ust. 2 ustawy regulacji, określających przypadki, w których kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów Naczelny Sąd Administracyjny zajął stanowisko, że decyzje takie podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego. Istota takiego rozstrzygnięcia poddana jest szczególnym rygorom w zakresie uzasadnienia, które winno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i określać, które okoliczności zostały rozważone i ocenione jako istotne dla sprawy (por. np. wyroki NSA z 20 lipca 2011 r. I OSK 2006/10, czy z 22 marca 2012 r. I OSK 2460/11).

W świetle brzmienia art. 197 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, decyzja o skreśleniu doktoranta z listy uczestników studiów doktoranckich w oparciu o podstawy, o których mowa w art. 197 ust. 1-3 ma charakter podobny do uznania administracyjnego, z tym, że granice swobody tego uznania wyznaczają postanowienia obowiązującego Regulaminu studiów.

Z akt administracyjnych wynika, że przyczyn negatywnej opinii opiekuna naukowego, upatruje skarżący w okolicznościach, które podniósł w "sprawozdaniu doktoranta za rok studencki 2009/2010". Oparcie się na wnioskach tej opinii wymagało zatem zajęcia stanowiska wobec stawianych opinii zarzutów i wyjaśnienia roli i pozycji opiekuna naukowego względem doktoranta, jeżeli wyłączną podstawę ewentualnego skreślenia z listy doktorantów stanowiła by ta przesłanka, która wymaga opinii opiekuna naukowego.

Zdaniem Sądu I instancji, przedmiotem przewidzianej art. 134 § 1 p.p.s.a. kontroli zgodności z prawem w niniejszej sprawie musiała być nie tylko zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji, ale także postanowienia Rektora z (...) marca 2011 r. i (...) czerwca 2011 r. jako wydane w granicach sprawy, którą wyznacza istota załatwianego zaskarżoną decyzją stosunku prawnego między Uczelnią a skarżącym jako osobą skreśloną z listy doktorantów. Przywracając postanowieniem z (...) czerwca 2011 r. skarżącemu termin do wniesienia odwołania od decyzji z (...) listopada 2010 r., pozbawiono skutku ostateczne, a zarazem prawomocne, wobec upływu terminu do wniesienia skargi (art. 269 k.p.a.) postanowienie Rektora UJ z (...) marca 2011 r., którym stwierdzając złożenie odwołania z uchybieniem terminu "pozostawiono odwołanie bez rozpoznania".

Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że przyjęta za podstawę przywrócenia terminu w postanowieniu Rektora UJ z (...) czerwca 2011 r. okoliczność, że skarżący nie był pouczony o treści art. 44 k.p.a., sama w sobie nie mogła stanowić przesłanki przywrócenia terminu i to w sytuacji, gdy strona nie skorzystała z możliwości weryfikacji prawidłowości doręczenia w tym trybie, przez zaskarżenie postanowienia Rektora UJ z (...) marca 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Przepis art. 58 § 2 k.p.a. stanowi, że prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Zgodnie z § 3 art. 58 p.p.s.a. przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne. Z wzajemnej relacji przepisów § 2 i § 3 w zw. z § 1 art. 58 wynika, że uprawdopodobniona przyczyna niemożności dokonania czynności musi ustać najpóźniej w ciągu siedmiu dni przed złożeniem wniosku o przywrócenie terminu, a więc w sprawie na 7 dni przed 9 czerwca, kiedy to skarżący złożył taki wniosek.

Zarazem odwołanie od decyzji z (...) listopada 2010 r. skarżący złożył dnia 1 lutego 2011 r. tj. w terminie 14 dni, od dnia faktycznego odebrania decyzji organu I instancji z pouczeniem, w dniu 18 stycznia 2011 r. Brak zaskarżenia postanowienia Rektora z (...) marca 2011 r. o "pozostawieniu tego odwołania bez rozpoznania" ze względu na uchybienie terminu do jego wniesienia, zestawiony z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, prowadzi do jedynej możliwej konstatacji, iż skarżący wnosi o przywrócenie terminu, którego bieg rozpoczął się w innym dniu niż 18 stycznia 2011 r., a w szczególności z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu, przez który zgodnie z art. 44 § 1 w zw. z § 4 k.p.a. poczta zobowiązana była przechowywać pismo, przy zawiadomieniu o tym stosownie do § 2. Potwierdza to zresztą skarżący we wniosku twierdząc, że gdy "doręczano" mu pismo przebywał na urlopie poza miejscem zamieszkania, nie precyzując zresztą, jaki był to rodzaj urlopu, przez kogo udzielony i jak długo trwał.

Jeżeli z doręczonego 11 marca 2011 r. postanowienia Rektora UJ skarżący powziął wiadomość, że odwołanie z 1 lutego 2011 r. złożył z uchybieniem terminu, to winien uprawdopodobnić brak zawinionych okoliczności, z powodu których nie złożył wniosku o przywrócenie terminu przed upływem 7 dni od dnia powzięcia wiadomości o jego uchybieniu. Wniosek został złożony dopiero 9 czerwca 2011 r. i skarżący nie wskazuje w nim żadnych okoliczności, z których miałoby wynikać, że data jego złożenia ma związek z uzyskanym pouczeniem o możliwości złożenia takiego wniosku.

Wprawdzie z uzasadnienia postanowienia Rektora UJ z (...) czerwca 2011 r. wynika, że "poinformowano skarżącego o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu" jednakże ani uzasadnienie, ani akta nie zawierają danych pozwalających ustalić datę i formę takiego pouczenia.

W wyroku z 28 lutego 2012 r. II OSK 2190/11, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Rozpatrzenie odwołania, wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa.

Rozpatrzenie odwołania oparte na nieuzasadnionym przywróceniu terminu stanowiło zdaniem Sądu pierwszej instancji uchybienie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z tych względów oba postanowienia Rektora UJ z (...) czerwca 2011 r. i (...) marca 2011 r. poprzedzające zaskarżoną decyzję ulegały uchyleniu w oparciu o przepis art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Od opisanego wyżej wyroku skargę kasacyjną wniósł B.K., zaskarżając go w części tj. w pkt I i II, zarzucając:

1.

naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i zastosowanie art. 197 ust. 4 w zw. z ust. 1 i 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i § 10 pkt 1 lit. b uchwały nr 28/V/2009 Senatu Uniwersytetu Jagiellońskiego z 27 maja 2009 r. w sprawie Regulaminu Studiów doktoranckich na UJ polegające na przyjęciu, że możliwe jest skreślenie doktoranta z listy tylko na podstawie negatywnej opinii opiekuna naukowego (przy zaniechaniu ustalenia innych przesłanek skreślenia i rozpatrzenia jakichkolwiek innych dowodów),

2.

naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

a)

art. 62 pkt 1 p.p.s.a., poprzez nieskompletowanie akt i dowodów niezbędnych do rozpoznania skargi (brak niektórych dokumentów w aktach lub ich niekompletność - dot. decyzji Rektora);

b)

art. 106 § 3 p.p.s.a., poprzez brak jakiejkolwiek decyzji co do wniosku skarżącego w przedmiocie dopuszczenia dowodu ze sprawozdania doktoranta za rok 2009/2010;

c)

art. 134 p.p.s.a., poprzez wyjście poza ramy zaskarżenia i uchylenie postanowienia o przywróceniu terminu pomimo braku spełnienia przesłanki nieważności aktu;

d)

art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez zaniechanie wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz brak jednoznacznych wskazań co do dalszego postępowania władz Uniwersytetu Jagiellońskiego co do osoby skarżącego i jego studiów doktoranckich;

e)

art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez zaniechanie polegające na nieprzedstawieniu stanowiska WSA co do niektórych zarzutów skargi, w szczególności podniesionych w piśmie skarżącego z 22. października 2011 r. oraz wskazanych w piśmie pełnomocnika z 17 grudnia 2012 r., a dotyczących braku jakiejkolwiek analizy sprawozdania skarżącego ze studiów za rok 2009/2010, które to sprawozdanie jest podstawowym dokumentem w sprawie;

f)

art. 145 § 1 p.p.s.a., poprzez zaniechanie stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, pomimo że doszło do rażącego naruszenia art. 197 ust. 4 w zw. z ust. 1 i 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i § 10 pkt 1 lit. b uchwały nr 28/V/2009 Senatu Uniwersytetu Jagiellońskiego z 27 maja 2009 r. w sprawie Regulaminu Studiów doktoranckich na UJ poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący (pominięcie stanowiska skarżącego zawartego w Sprawozdaniu), przy udziale stron postępowania.

Wskazując na powyższe podstawy zaskarżenia wniesiono o:

1.

uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ze wskazaniem na konieczność stwierdzenia nieważności decyzji pierwszej i drugiej instancji władz Uniwersytetu Jagiellońskiego dotyczących usunięcia ze studiów doktoranckich, ewentualnie o

2.

zmianę zaskarżonego wyroku w części dotyczącej pkt I - w zakresie uchylenia postanowienia z (...) czerwca 2011 r. (poprzez pominięcie tego orzeczenia) oraz w zakresie uzasadnienia wyroku dotyczącego poglądu prawnego co do przesłanek dopuszczalności skreślenia z listy doktorantów (ta decyzja nie może być oparta wyłącznie na negatywnej opinii opiekuna naukowego), oraz wytycznych co do dalszego postępowania poprzez ich doprecyzowanie i wskazanie konkretnych czynności (zmiana opiekuna naukowego, umożliwienie otwarcia przewodu doktorskiego),

3.

zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego kosztów postępowania oraz na rzecz pełnomocnika skarżącego - kosztów nieopłaconej ani w części, ani w całości pomocy prawnej z urzędu według norm przepisanych.

Ponadto, wniesiono o sprostowanie oczywistej omyłki w pkt I in fine wyroku co do daty postanowienia w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpoznania: jest " (...) marca 2012 r." a powinno być " (...) marca 2011 r.".

Uzasadniając skargę kasacyjną podniesiono, że Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę, jednak równocześnie uchylił akt niezaskarżony dotyczący przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Nadto, w uzasadnieniu wyroku i całym postępowaniu pominął istotne dla sprawy dowody. Wyrok nie zawiera również wytycznych dla organów Uniwersytetu Jagiellońskiego, co do dalszego postępowania.

Zdaniem skarżącego, zaskarżony wyrok zawiera zbyt lakoniczne uzasadnienie, w szczególności nie została wyjaśniona podstawa prawna rozstrzygnięcia wyroku, w wielu miejscach uzasadnienie powołuje się na przepisy podając numery artykułów, ale już nie odwołując się do konkretnego aktu prawnego, z którego te artykuły miałyby pochodzić. Z uzasadnienia tego można również wnioskować, że akta przedłożone przez władze Uniwersytetu Jagiellońskiego nie były kompletne (brak pewnych dokumentów, a nawet wskazywana jest niekompletność zaskarżonej decyzji), a więc Sąd winien wystąpić do władz Uczelni o skompletowanie dokumentów, w tym istotnych dla sprawy dowodów.

Sąd nie rozpatrzył wniosku pełnomocnika skarżącego o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci sprawozdania skarżącego za rok 2009/2010. Jest to o tyle istotne, że tylko dopuszczając ten dowód można było ustalić czy taki dokument w ogóle istnieje, i faktycznie, kiedy został przedłożony władzom Uczelni (co było przedmiotem rozpoznania przez Sąd), a w końcu, - jaka była jego treść. Sprawozdanie doktoranta było jednym z najważniejszych dowodów w postępowaniu przed WSA w Krakowie. Wszystkie te fakty znajdują wyraz w treści uzasadnienia, gdzie brak jakiegokolwiek odniesienia do treści tego dokumentu (pomimo załączenia go przez skarżącego do akt). Zarzut ten w powiązaniu z zarzutem co do braku jednoznacznych wytycznych co do dalszego postępowania dla organów Uniwersytetu Jagiellońskiego powodują, że jakkolwiek wyrok WSA uwzględnia skargę, to jednak jego uzasadnienie jest dla skarżącego niekorzystne. Zdaniem skarżącego omawiany dowód w postaci złożonego przez niego sprawozdania jest o tyle istotny, że obie decyzje wydane w toku postępowania administracyjnego całkowicie zaniechały jego analizy, co kłóci się z wyrażoną w art. 77 i 80 k.p.a. ideą rozpatrywania sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Skutkowało to tym, że całkowicie pominięta została kwestia prawdziwości informacji zawartych w opinii z 25 października 2010 r. Sąd nie odniósł się do poruszonej w skardze kwestii sprzeczności między informacjami zawartymi w sprawozdaniu doktoranta za rok 2009/2010 a treścią opinii z 25 października 2010 r., a winien przynajmniej wskazać organom Uniwersytetu Jagiellońskiego na konieczność takiej analizy.

Te okoliczności wskazują, że Sąd nie analizował pisma stanowiącego uzupełnienie skargi, które zostało złożone przez skarżącego 22 października 2012 r., jak i dołączonej korespondencji mailowej z 9 kwietnia 2009 r., choć ten ostatni dokument został dopuszczony jako dowód w sprawie (str. 6 wyroku z 19 grudnia 2012 r.). Tak Sąd, jak i podejmujący decyzję w pierwszej i drugiej instancji UJ w Krakowie zobowiązani byli do zapoznania się ze wszystkim dokumentami dotyczącymi sprawy, a tego zaniechano. Dokładna analiza ww. dokumentów prowadzi do wniosku, że decyzje podjęte na UJ zostały podjęte z rażącym naruszeniem prawa procesowego, a zaskarżony wyrok WSA w Krakowie wbrew treści art. 145 § 2 p.p.s.a. nie stwierdził ich nieważności.

Uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie odnosi się też do zarzutu skargi, że zgodnie z § 10 pkt 1 Regulaminu studiów doktoranckich na UJ, decyzja kierownika studiów doktoranckich w przedmiocie skreślenia z listy doktorantów nie może opierać się wyłącznie na negatywnej opinii opiekuna (zwłaszcza, że może ona być subiektywna), ale muszą zostać równocześnie spełnione inne - wymienione w tym punkcie - przesłanki. W tym zakresie wyrok sugeruje błędną interpretację tych przepisów. W tym zakresie doszło do naruszenia art. 197 ust. 4 w zw. z ust. 1 i 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z art. 196 ust. 6 tej ustawy, gdyż nie wskazano, że ustawa w sposób wyczerpujący reguluje, kiedy dopuszczalne jest skreślenie z listy doktorantów. W zakresie interpretacji przepisów wyrok WSA powinien być jednoznaczny i nie pozostawiać organom wątpliwości.

Zgodnie z wyrokiem NSA z 24 stycznia 2013 r. II FSK 1103/11, naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. może być niezamieszczenie w uzasadnieniu wyroku uwzględniającego skargę zaleceń co do dalszego postępowania, bądź zalecenia niezrozumiale, pozostające w sprzeczności z oceną prawną, niemożliwe do wykonania.

Skarżący zarzucił także zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie art. 134 § 2 p.p.s.a. polegające na tym, że wyrokiem Sąd uchylił postanowienie z (...) czerwca 2011 r. o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania pomimo, iż postanowienie to nie było objęte zakresem skargi a jego uchylenie jest ewidentnie niekorzystne dla skarżącego. W świetle art. 134 § 2 powołanej ustawy, takie rozstrzygnięcie mogłoby mieć miejsce tylko w razie ustalenia naruszenia prawa skutkującego nieważnością zaskarżonej czynności. Postanowienie z (...) czerwca 2011 r. nie było przedmiotem zaskarżenia, a zatem chociaż z tego powodu w świetle art. 134 § 2 p.p.s.a. nie jest dopuszczalne jego uchylenie. Nadto Sąd nie wyjaśnił dlaczego uważa, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia prawa skutkującego nieważnością czynności. Znaczące dla sprawy jest przy tym, że zgodnie z art. 156 pkt 2 k.p.a., nieważność zachodzi w razie wydania decyzji/postanowienia z rażącym naruszeniem prawa. A zatem, nie każde naruszenie prawa a jedynie to, które można uznać za rażące, uzasadnia uznanie danego aktu za nieważny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny mylnie także zinterpretował stan faktyczny stwierdzając, że rażącym naruszeniem prawa było rozpatrzenie przez Rektora UJ odwołania pomimo wniesienia go z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony. W dacie rozpatrywania odwołania tj. (...) czerwca 2011 r. obowiązywało postanowienie o przywróceniu terminu, co uszło uwadze Sądu. Postanowienie w tej dacie wywoływało skutki prawne.

Nadto, nawet dokonując takich ustaleń, Sąd zaniechał sformułowania wskazań w tym zakresie co do dalszego postępowania, a w szczególności nie odniósł się do kwestii czy pismo skarżącego nazwane odwołaniem było faktycznie odwołaniem od decyzji, czy też np. wnioskiem o wszczęcie postępowania w trybie nadzwyczajnego wzruszenia decyzji ostatecznej.

Wyrok Sądu w tym zakresie jest także o tyle zaskakujący, że Sąd dokonał analizy poprawności decyzji Rektora UJ wydanej właśnie po rozpatrzeniu odwołania po przywróceniu terminu, co niejako sankcjonuje skuteczność tego przywrócenia.

Zdaniem skarżącego, orzeczenie w tym zakresie jest zbędne, a przede wszystkim wykraczające poza zakres zaskarżenia i de facto działa na jego niekorzyść, a zatem, musi zostać uchylone.

Uzasadnienie w takiej formie dowodzi, że Sąd nie przeanalizował całości zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności zaś kluczowego dla sprawy sprawozdania skarżącego. Skutkiem tego nie jest jasne, jak mają postąpić dalej organy Uczelni, co naraża skarżącego na kolejne długotrwałe zmagania z tymi organami, nie zawsze działającymi w zgodzie z literą prawa.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna, nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia, dlatego podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu pierwszej instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.

Zaskarżonym wyrokiem Sąd uchylił wszystkie rozstrzygnięcia wydane w przedmiotowej sprawie, skutkiem tego sprawa skreślenia skarżącego z listy doktorantów podlega ponownemu rozpatrzeniu w pierwszej instancji. Sąd przyznał skarżącemu rację, że przy wydaniu obu decyzji, organy orzekające naruszyły art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej wydanych rozstrzygnięć. W szczególności nie wykazały, którą konkretnie ustawową przesłankę przyjęły za podstawę do skreślenia skarżącego z listy doktorantów. Sąd zalecił również organom orzekającym wyjaśnienie zarzutów skarżącego wobec opinii jego opiekuna naukowego.

Powyższe przeczy zarzutom kasacyjnym, jakoby Sąd pierwszej instancji nie zebrał całości materiału dowodowego i nie wyjaśnił wszystkich okoliczności dotyczących ocenianych rozstrzygnięć administracyjnych. Z zaskarżonego wyroku jednoznacznie bowiem wynika, że to właśnie organy orzekające w sprawie zobowiązane są przy ponownym jej rozpatrywaniu wyjaśnić, czy zaistniały podstawy do skreślenia skarżącego z listy doktorantów, skoro w ocenie Sądu, uchylone rozstrzygnięcia nie zawierały wystarczającego wyjaśnienia dopuszczalności takiego skreślenia.

Zaskarżony wyrok nie narusza również - zarzuconego w skardze kasacyjnej - art. 197 ust. 4 w zw. z ust. 1 i 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, ponieważ Sąd prawidłowo wskazał na konieczność wyjaśnienia przez organy orzekające, która przesłanka - wynikająca z powołanego art. 197 ust. 1 i 2 - została spełniona wobec skarżącego do skreślenia go z listy doktorantów. Wskazana przez Sąd konieczność wyjaśnienia tej okoliczności, w żaden więc sposób nie stanowi błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania art. 197 ust. 4 w zw. z ust. 1 i 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, ponieważ dopuszczalność zastosowania tego przepisu w rozpatrywanej sprawie będzie wynikiem ponownych ustaleń organów orzekających.

W pkt I sentencji zaskarżonego wyroku zaistniała przy tym oczywista omyłka polegająca na wskazaniu daty: (...) marca 2012 r., zamiast daty: (...) marca 2011 r. dotycząca postanowienia Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego o pozostawieniu odwołania skarżącego bez rozpoznania z powodu uchybienia terminu do jego wniesienia. Oczywistość tej omyłki potwierdza zarówno treść tego postanowienia (znajdującego się w aktach sprawy), które nosi datę (...) marca 2011 r., jak również okoliczność prawidłowego oznaczenia tej daty przez Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, dlatego na podstawie art. 156 § 3 w zw. z § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił o sprostowaniu tej omyłki.

O oddaleniu skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny orzekł natomiast na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Odnośnie wniosku pełnomocnika skarżącego kasacyjnie o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego w ramach udzielonego z urzędu prawa pomocy należy wskazać, że do orzeczenia o przyznaniu tych kosztów właściwy jest Sąd pierwszej instancji, ponieważ według art. 254 § 1 p.p.s.a. to do tego Sądu należy rozpoznawanie wniosków o przyznanie prawa pomocy, z którym wiąże się obowiązek wypłaty stosownego wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.